బతుకమ్మ పండుగ ,పూల పండగ, జానపదుల పండుగ, కేవలం తెలంగాణకు మాత్రమే సొంతం అయిన పండుగ. ఏ పండగ చేసినా దేవుడిని పూలతో పూజిస్తాం, ఇక్కడ పూలనే పూజించే పండగ బతుకమ్మ పండుగ. అంటే ప్రకృతి పండగ, ప్రకృతి నే పరమాత్మ అని భావించి మన పూర్వీకులు చేసిన పండగ . చేను చెలకల్లో దొరికే తంగేడు, గునుగు, ముత్యాలపువ్వు, అడవి చేమంతి ,కట్ల పూలు, గుమ్మడిపూలు ఇవే బతుకమ్మకు అందాన్ని ఇచ్చి ఆకృతిని కల్పించే పూలు ఈ పండగ భాద్రపద అమావాస్య నుండి ఆశ్విజ అష్టమి వరకు అంటే చిన్న బతుకమ్మ మొదలు సద్దుల బతుకమ్మ వరకు 9 రోజులు బతుకమ్మ పండుగ రోజులు ,అందులో ఆరో రోజు గౌరమ్మ అలిగి వెళ్లింది అందుకే అది అర్రెమ్ ఆనాడు ఆనాడు బతుకమ్మ ఎవరు ఆడరు ఆడకూడదు, దీనికి కూడా కారణాలు ఉంటాయి. బహుశా ఆడవాళ్ళ కు అలసట తీరాలనో, పంట పొలాల పనులు పూర్తి చేసుకోవాలనో ఉద్దేశ్యం కావచ్చు.
బతుకమ్మ పేర్చడం ఒక కళ ఆడడం అంతకంటే గొప్పది . నాట్య కళ, గానకళ . అంటే సంగీత , సాహిత్య, నృత్య కళా రూపం సమ్మేళనం. చప్పట్లు చరుస్తూ బతుకమ్మల చుట్టూ తిరుగుతూ ,పాటలు పాడుతూ ఉంటారు. ఇందులో చుట్టూ తిరగడం ప్రదక్షిణ చప్పట్లు చరచడం, భజన చేయడం ఆ చప్పట్లు మూడు సత్వస్తమ రజోగుణాలకు ప్రతీకలుగా, ఈ మూడు చప్పట్లు ,ఇక పాటలు గళార్చన .
బతుకమ్మ రూపం శ్రీ చక్రానికి మరో రూపం, జ్ఞానపదులు శ్రీ చక్రం అంటే జానపదులు బతుకమ్మ అన్నారు. మొత్తంగా అక్కడ ఇక్కడ తల్లి పరాత్పరేశ్వరి గౌరీ దేవి ,తరతరాల నుండి బతుకమ్మ ఆట ఆడుతూనే ఉన్నాం. అనేక పాటలు ఆ పాటలో అలవోకగా కట్టుకున్నవే అయినా అందులో ఆధ్యాత్మికత ఉంటుంది, సామాజికత ఉంటుంది ,చరిత్ర ఉంటుంది. ఇంకా ముఖ్యంగా పెళ్లికి ఎదిగిన పిల్లలకి ,పెళ్లయిన కొత్త పెళ్ళికూతురులకి, అత్తవారింట ఎలా ఉండాలి అని గౌరీ దేవి పేరుతో సుద్దులు చెప్పే పాటలెన్నో ఉంటాయి.
ఈ పండగలో నలుగురు కలిసి అందరం ఒక్కటే అని చెప్పే తత్వం ఉంది ,ఆధ్యాత్మికంగా గౌరీదేవిని కొలుస్తూ ఉన్న తత్వం ఉంది ,ఇక ఆరోగ్యం ఏ పూలైతే ఆరోగ్యాన్ని ఇస్తాయో వాటన్నింటినీ కుప్పగా పోసి బతుకమ్మగా పేర్చి వాటి ముందు ఓ రెండు గంటల ఆట ఆడితే మనం తీసే ఉఛ్వాస , నిశ్వాసవల్ల ఆరోగ్యం చేకూరుతుంది. ఇంకా నడుము వంచి లేస్తూ ఆడుతున్న ఆట వల్ల సంవత్సరకాలం నడుము నొప్పి రాదు. గొంతెత్తి పాడే పాటలు కాబట్టి రాగం పెరుగుతుంది, గొంతు రుగ్మతలు తగ్గుతాయి . నలుగురిలో మాట్లాడలేనితనం అనే భయాన్ని పోగొడుతుంది.
ఇట్లా ఎన్నో లాభాలు ఉన్న ఈ బతుకమ్మ పండగ తెలంగాణకు మాత్రమే సొంతమైన పండుగ . ఈ పండగ కాలంతో పాటు తీరు మారుతుంది కొత్తదనాన్ని కోరుకుంటున్న ప్రజలు, పండగ కావాలంటూనే పండగ రూపాన్ని మార్చారు. స్వచ్ఛమైన పూల బదులు రకరకాల కాగితాలు ప్లాస్టిక్ వచ్చి చేరుతున్నాయి. నోరార పాడే పాటల బదులు డీజేల హోరు మిగిలింది . ఇక ఆట శూన్యమే లేదా వింత వింత నృత్యాలు అసలు ఆడే పద్ధతి మర్చిపోయారు. ఎక్కడో ఉత్తర భారతంలో ఉన్న విన్యాసాలన్నీ ఇక్కడ చూపిస్తున్నారు. ముందున్న బతకమ్మకి నమస్కారముద్రలో చరిచే చప్పట్లు వెనక భాగం లో ఎలా చరుస్తారు ? అర్థం ఉందా ? ఏమో అయోమయం !!
ఆట ఆడక పాట పాడక ప్రదక్షణ లేక ఆడుతున్న ఆట గా చేస్తున్నారు.
ఇప్పుడు బతుకమ్మలు అమ్ముతున్నారట !! కొన్ని అయితే బుట్టలు తిరిగేసి ప్లాస్టిక్ పూలతో చుడుతున్నారట, ఎటు పోతుంది ? ఎన్నో తత్వాలతో కూడుకున్న ఉన్న ఈ పల్లె పండుగ ఎందుకు తీరు మారుతున్నది? ఆలోచించాలి … మన పండగనే అసలు పద్ధతిలో చేసుకోవాలి. అందులో ఉన్న అర్ధాన్ని, పరమార్ధాన్ని గ్రహించాలి. పండగను పండగ లాగానే చేసుకోవాలి. చేను చెలకల్లో తిరుగుతూ పువ్వు పువ్వు ఏరి రంగులద్దుతూ, సిబ్బి లో, స్థాంభాళలో, పెద్ద పెద్ద పలాల్లో , పేరుస్తూ అనుభవించిన ఆనాటి ఆనందాలు ఎక్కడ? అంతమంది వలయాకారంలో తిరుగుతూ ఉంటే, ఎంత అందమైన దృశ్యం!! ఒక్కరు పాటు పాడతూ చెప్తూ ఉంటే అందరు సామూహికంగా బృందం గానాలాలపించే మన సంస్కృతిని తిరిగి సాధించుకోవాలి. పాటను బ్రతికించుకోవాలి. బతుకు బతకనివ్వు అనే సదుద్దేశ్యంతో ఆరంభమై న బతుకమ్మ పండుగ గొప్పదనం పునరుద్ధరణ చేయాలి.
వీధి వీధి నుండి ఒక్కొక్కరుగా ఓ ప్రవాహమై గుడి ముందు లేదా చెరువు దగ్గర అందరం ఏకమై ఆడిన ఆనాటి ఆటల వైభవం ఏది ? పండగ తీరు మారింది . అయినా పండగ ఉంది. పండుగలు ఉండాలి.
