మయూఖ
  • హోమ్
  • కవితలు
  • కథలు
  • ధారావాహిక నవల
  • వ్యాసాలు
  • బాల‌సాహిత్యం
  • ఇంద్రధనుస్సు
  • ఇంట‌ర్వ్యూలు
  • పుస్త‌క స‌మీక్ష‌
  • అనువాద సాహిత్యం
  • About Us
సంపాదకీయం

ఎలినినో ఎరుక

by Kondapally Neeharini November 20, 2026
written by Kondapally Neeharini

కాల పరిణామం మనమనుకున్నట్టు జరగదు. సంవత్సర మంతా శుభాలను కలిగించాలని కోరుతుంటారు ఎవరైనా!  మనుషులు ఎంతో లోభగుణంతో చేస్తున్న విచిత్రమైన చర్యల వల్లనే విపత్తులు కలుగుతున్నాయి. జీవితంలో కావలసినవి సిద్ధం చేసుకునే ప్రయత్నంలో నడిచే ప్రాణులమైపోయాం. ప్రకృతి ఋతు ధర్మాలలో మూడు కాలాలు ఎండాకాలం, వానాకాలం, చలికాలం ఉన్నాయి. మనుషులు వాళ్ళ సౌకర్యాల కోసం ఈ పేర్లను ఏర్పరచుకున్నారు.

     ఎప్పుడో 1970 వ సంవత్సరంలో పర్యావరణాన్ని పరిరక్షించుకోవాలనే బాధ్యతను గుర్తించి ఆ దిశగా ఏవైనా మంచి కార్యక్రమాలు చేయాలని పూనుకోవాలని ధరిత్రిదినోత్సవం గా నిర్ణయించారు. మరి దాని కొరకు ఎవరెవరు ఏమేమీఏం చేస్తున్నారు? భూమిని కాపాడుకునేందుకు ప్రజలు ఎలాంటి కృషి చేస్తున్నారు? దినోత్సవాలను ఎందుకు పెట్టుకున్నాము? దానికి తగిన ప్రమాణాలు చేయడం

దాన్ని ఆచరించడం అవసరం కాదా? అలా అర్థ శతాబ్దం కింద అమెరికా వాళ్ళు ప్రారంభించారు. ఈ స్ఫూర్తి ప్రపంచం మొత్తానికి  వ్యాపించింది, ప్రమాణాలు చేయిస్తున్నది. ఇది ఆనవాయితీగా కూడా వస్తున్నది. మళ్ళోసారి మనమూ చూద్దాం..

      వాతావరణంలో ఎన్నో మార్పులు సంభవిస్తుంటాయి. పరిశుభ్రమైన గాలి పరిశుభ్రమైన నీరు మానవాళికి ఎంతో అవసరం. జీవులను మోసే భూమాతకు  కూడా అవసరమే. ఒకప్పుడు డైనోసార్లు అనే రాక్షస బల్లులు ఉండేవి అవి అంతరించిపోయాయి. ఇప్పుడు ప్రపంచ లో మరెక్కడా  కనిపించని, ఆఫ్రికాలో  ఇండియాలో మాత్రమే కనిపించే ప్రత్యేకమైన జంతువు.. పులులు అంతరించిపోతున్నాయి వాటిని రక్షించుకోవాలని తెలివిడిని తెచ్చుకున్నాం. ఇట్లాంటిదే అంతరించిపోతున్న జాతుల పరిరక్షణ కోసం చట్టాలనే తయారు చేసుకోవాల్సిన అవసరం ఏర్పడీ, అగత్యం ఏర్పడి చట్టాలను తయారు చేసుకుంటున్నాం ఇప్పుడు కోట్ల కోట్ల జనాలు బ్రతికే దరిద్రుడికి కూడా ఇటువంటి కష్ట సమయంలో వస్తున్నది రానున్న రోజులలో జరగబోయే విధ్వంసానికి ఇప్పుడే కళ్ళు తెరవాల్సిన అవసరం ఉన్నది చెట్లను జంతువులను మనుషులతో పాటు సమదృష్టితో చూసే మనస్తత్వం అలవర్చుకోవాలి. మనం కూడా కలుషితం అయిపోతే ఎట్లా నడిచే భూమి పీల్చే గాలి మనం త్రాగే నీరు బ్రతకడానికి కావలసిన మౌలికమైనవి అన్నీ కూడా కలుషితమైపోతే ఎట్లా ? అనే ఆలోచన తో,ఈ జ్ఞానం ప్రతి ఒక్కరిలో కలిగించాలని దినోత్సవాన్ని ఏర్పాటు చేశారు. ఈ పృథ్వీ పరిరక్షణ కోసమని! బృహత్తర లక్ష్యంతో ధరిత్రి దినోత్సవాన్ని అయితే పెట్టుకున్నాం కానీ భూసార పరిరక్షణ కోసం ఎలాంటి చర్యలను చేపట్టం!! అడవులన్నీ నరకేస్తున్నాం. కొత్త అడవులను విరివిగా పెంచకపోవడం లో జాప్యం చేస్తున్నాం, నిర్లక్ష్యం వహిస్తున్నాం.

   ఇంధన ఉత్పత్తి, ఇంధన వినియోగం ఇవి కాలుష్యానికి ప్రధాన కారణాలని తెలిసీ నియంత్రణ లేకపోవడం, ఆధునిక వ్యవసాయం కోసం ఉపయోగిస్తున్న ఎన్నో రసాయనాలన్నీ భూసారాన్ని తినివేస్తున్నదనీ తెలుసు. ఇది గ్రహించడం లేదా? తెలిసి కూడా ఉపయోగిస్తున్నాం కదా ?అంతర్జాతీయ స్థాయిలో ఈ వైపరీత్యాలను అడ్డుకోవాలని ఆలోచన చేస్తూనే ఉన్నారు. మౌలిక వనరులైన నీరు భూమి గాలి కలుషితం కాకుండా ప్రయత్నాలు చేస్తూనే ఉన్నారు. అయినా ఎన్నో దుష్ప్రభావాలు ఎదుర్కొంటున్న భూమాతను కాపాడుకోవాలి అనే జ్ఞానం కొత్త తరం వాళ్ళలోనూ ఉండాలి. కొత్తగాను మనుషుల జీవనశైలిలో చాలా మార్పులు వచ్చాయి కాబట్టి ప్రజలలో ఈ భూ  రక్షణ అంటే ఏమిటి అనే విషయంపై ఆలోచనాత్మకంగా ఉండేలా అవగాహన కలిగించాలి. భూమి తన చుట్టు తాను తిరుగుతూ సూర్యుని చుట్టూ తిరుగుతుంది. ఇలా నిరంతరం మన మనస్సుల చుట్టూ  తిరగాలంటే దీక్ష దక్షత తో మనం  పరిరక్షణ కోసం కంకణబద్ధులం కావాలి.

    సహజసిద్ధంగా ప్రకృతిలో ఉండే వనరులను కొల్లగొట్టి తన అవసరాలు తీర్చుకోవడం మానవ నైజం అయిపోయింది. కొండలను పిండి చేస్తూ ఈ భూమికి సమతుల్యతను పోగొడుతున్నాం. సమతుల్యతకు కారణమైన కారణమయ్యే రాళ్ళను గుట్టలను పగలగొడుతూ మళ్ళీ సృష్టించలేని ప్రకృతికి తీరని ద్రోహం చేస్తున్నాం. దీనితో మనిషి భవిష్యత్తు మనిషి చేతుల్లోనే ఉంటుందన్నస్పృహను కూడా కోల్పోతున్నాం. ఈ అనంత విశ్వంలో సకల ప్రాణికోటి సురక్షితంగా జీవిస్తున్న గ్రహం ఒకే ఒక గ్రహం. భూమి దాదాపు 475 కోట్ల సంవత్సరాల క్రితం దాదాపు 360 కోట్ల సంవత్సరాల క్రితం భూమి గోళాకారంగా ఉండే ఈ జీవన స్థితికి రావడానికి పట్టింది అంటారు. ఎన్నో పరిశోధనలు చేస్తూ విశ్వంలో భూమి వంటి జీవమున్న గ్రహం ఇంకేదైనా ఉందా?  ఈ కోణం లో పరిశోధనలు చేసారు , చేస్తున్నారు. ఏ ఆధారాలు కూడా కచ్చితంగా దొరకడం లేదు. అసలు దాఖలాలే లేవు .

     శాస్త్ర సాంకేతిక విజ్ఞానం ఎక్కువైన కొద్దీ భూమిపై విధ్వంసాలు ఎక్కువైనాయి. ప్రకృతి నుండి దొరికే సకల పదార్థాలు మనిషి జీవనం కొరకే !మనిషి కష్టసుఖాలను సమంగా అనుభవించడం కొరకే!! కష్టాలను దాటుకుంటూ సుఖాలను అనుభవించడం కొరకే అని తెలుసు. అయినా గాని, నిర్లక్ష్యం చేస్తూ ఉండడం దేనికి సంకేతం? కార్బన్ విడుదలను తగ్గించాలని తెలిసి కార్బన్ విడుదల చేసే వస్తు ఉత్పత్తిని ఆపడమే లేదు. మన భారత దేశంలో ఆరు ఋతువులు ఉన్నాయని మనం వాడుతూ ఉంటాం కాలగమనంలో అతి సూక్ష్మ విషయంగా కావలసిన చరిత్ర భారతీయుల చరిత్ర రాయవలసిన చరిత్ర ఆనాటి మన విజ్ఞానాన్ని మన దేశీయులు ఉపయోగించుకోలేదు. విదేశీయులు మన జ్ఞానాన్ని అంతా గ్రహించి శాస్త్ర సాంకేతిక విషయాలలో ముందంజ వేశారు. అవన్నీ పోతే పోయాయి. ఇకనుండి అయినా జాగ్రత్త తీసుకోకుంటే భావితరాల వాళ్లకు వేల మిలియన్ల ప్రశ్నలు వేసే అవకాశం ఇచ్చిన వాళ్ళమవుతాం.

ప్రకృతికి మన అవసరం లేదు మనకే ప్రకృతి కావాలి పర్యావరణం కావాలి విశ్వంలోని విలువైన భూగ్రహం పై మన జీవిస్తున్నాం దాన్ని వృధా చేయవద్దు చెట్లను నాటుదాం భూమిని కాపాడుదాం దీనికోసం ఒక సూత్రాన్ని చూడాలి అదేంటంటే థింక్ గ్లోబల్లి ఆక్ట్ లోకల్ అనేది సహజ వనరులతో విలసిలే అడవులను నరికినందుకు కొత్త అడవుల్ని పెంచడానికి మళ్లీ చాలా ధనాన్ని వెచ్చిస్తున్నాం ఈ భూగ్రహం మనకు జీవించడానికి ఒక అవకాశాన్ని ఇచ్చింది. ఈ భూమి మన ఇల్లు అనుకొని దాన్ని కాపాడుకోవాల్సిన బాధ్యత మన మీదే ఉన్నది కాపాడుకోవడం అంటే ఏంటి అన్నం పెట్టి పాలు పోసి పెంచుకోవడమా కాదు కదా కాలుష్యాన్ని తగ్గించుకోవడం మనం భూమాతకు పెట్టే భోజనం వంటిది ఇంకుడు గుంతలను ఏర్పరిచి నీటిని పరిరక్షించుకోవడం అంటే భూమాతకు మంచినీళ్లు తాగించినట్టు భూమిని అట్లా రక్షించుకుంటే సుస్థిరమైన భవిష్యత్తు ఉంటుంది అందుకే నీళ్లను కాపాడుకోవాలి వాటితో జీవితాలను కాపాడుకోవాలి అందుకే అన్ని రోజులు భూమాత రోజులే భూమి నవ్వింది అంటే ప్రకృతి నవ్వింది అంటే భూమి నవ్వినట్టు భూమి నవ్వింది అంటే ప్రకృతి నవ్వినట్టు మన నవ్వులను ఎవరూ కొల్లగొట్టినట్టు వాతావరణానికి గొడుగుల వంటివి అడవులు కాబట్టి పచ్చదనాన్ని రక్షించి ప్రపంచాన్ని రక్షించాలి పచ్చని చెట్లు పర్యావరణానికి ఊపిరితిత్తుల వంటివి వాటిని కాపాడుకోవడం మన బాధ్యత రేపటి సుస్థిరత కోసం ఇవాళ ప్రకృతిని పర్యావరణాన్ని కాపాడుకోవాలి భూమిని మనం రక్షించుతున్నాం అనుకోవడం పెద్ద పొరపాటు. పర్యావరణాన్ని కలుషితం చేయడం లేదు అంటే మనల్ని మనం రక్షించుకుంటున్నాము అని అర్థం ఎన్నో నదులు ఎన్నో చెరువులు కుంటలు మనకు మంచి నీటిని ఇస్తున్నాయి .ఊఈ మంచి నీటిని ఇవ్వడానికి సముద్రాలు సాయం చేస్తున్నాయి.

మరి మనం ఏం చేస్తున్నాం మనమేమీ చేయడం లేదు పైగా వాటిని కలుషితం చేస్తున్నావ్ కలుషితం చేయకుండా ఉండడమే కాపాడడం . అందుకే కదా ఐక్యరాజ్యసమితి జనరల్ అసెంబ్లీ పర్యావరణ దినోత్సవాన్ని ఏర్పాటు చేసింది నిజంగా మనం ఈ దిన్ ఈ దినోత్సవానికి ఎంత విలువనిస్తున్నాం ఆ ఒక్కరోజు అందరూ కవితలు రాయడం మాటలు మాట్లాడడం వీడియోలు చేయడం చేస్తున్నారే కానీ నిజంగా మన వంతు బాధ్యతను నెరవేరుస్తున్నామా సంవత్సరానికోసారి ఎర్త్ డే అనే పర్యావరణ దినోత్సవం మనమే చేస్తున్నామే కానీ అన్ని రోజులు ఎర్త్ డేలే అని మాత్రం మనం వాడుకోవడం లేదు అనుకుంటే ఇంత విపరీతంగా ప్లాస్టిక్ ని ఉపయోగించే వాళ్ళమే కాదు మొట్టమొదటిసారి పర్యావరణ దినోత్సవాన్ని ఏర్పాటు చేసుకున్నది జూన్ 5వ తేదీన ఇది మొక్కలకు జంతువులకు పశుపక్ష్యాదులకు ఉత్సవం కాదు . మనకు ఉత్సవం. మానవజాతి మనుగడకు కష్టం కలిగించవద్దని మనం దృష్టిపెట్టాం మన హృదయాల్లో మన మనసుల్లో ఒక గొప్ప భావాన్ని నింపుకొని శుచిగా శుభ్రంగా స్వచ్ఛంగా ఆలోచిస్తే భూమిని పచ్చగా నవ్వేట్టు చేయగలం . భూగ్రహం పై నివసించే నివాసులుగా భవిష్యత్ తరాలకు మంచి వాతావరణాన్ని అందిస్తూ మనం వెచ్చగా జీవించేటట్టు చేయగలం. నినాదాలకే పరిమితం కాకుండా ముందడుగు వేయగలగాలి వెయ్యాలి మన అవసరాలకు అడ్డువస్తున్నాయంటూ మహావృక్షాలను నరికేశాం. రోడ్డు విస్తరణ భాగంలో చెట్లు మాయమయ్యాయి ఇంత పెద్ద రోడ్డుని చేస్తుంటే అన్ని వాహనాలు ఎక్కువ అవుతున్నాయి ఒకప్పుడు ఒక దశాబ్దం క్రితం రెండు లైన్స్ ఉన్న రోడ్లు ఇప్పుడు నాలుగు లైన్లు అయినా సరిపోవడం లేదు ఇది చాలదు మనం ఎంతటి దుర్మార్గాన్ని చేస్తున్నాము పేపర్ బ్యాగులను, బట్ట సంచులను వాడాలి అని అందరూ అంటారు కానీ నిజంగా పాటిస్తున్నా? కనీసం బజారుకు షాపింగ్ కు వెళ్లేప్పుడు కూరగాయలకు వెళ్ళినప్పుడు ఇంటి నుండి సంచులను తీసుకొని ప్లాస్టిక్ వల్లనైనా సరే మన వెంట తీసుకొని వెళితే అక్కడ ప్రతి చోటా ప్లాస్టిక్ తీసుకునే అవసరం రాదు కదా అలా కూడా చెయ్యం నిర్లక్ష్యం అంతే చెయ్యకూడదని వద్దను కాదు నిర్లక్ష్యం అంతే. ఈ నిర్లక్ష్యాలను వీడి కాలుష్యాన్ని తగ్గించుకోవడం అంటే మనల్ని మనం పునరుద్ధరణ చేసుకోవడమే.

ఇప్పుడు సర్వత్రా చర్చకు వచ్చే విషయం ఎల్నినో  El Nino ..  ఇదే.. అక్కడ పసిఫిక్ మహాసముద్రంలో ఉపరితల ఉష్ణోగ్రతల్లో  Surface Temperature  లో కలుగుతున్న అసాధారణమైన మార్పుల కారణాల వల్ల కూడా,  సంభవించబోయే ఇబ్బందులు చాలా ఉంటాయని వింటున్నాం. ఋతుపవనాలు బలహీనపడడం వర్షపాతం తగ్గిపోవడం ఎండలు తీవ్రంగా కావడము వంటి వాతావరణ పరిస్థితుల వలన కరువు ఏర్పడే అవకాశం ఉంది . కొన్ని ప్రదేశాలలో భారీ వర్షాలు సంభవిస్తాయని కొన్ని ప్రదేశాలలో వర్షపాతం తగ్గుతుందని శాస్త్రవేత్తలు చెబుతున్న వార్తలు వింటున్నాం.

అయితే భూమధ్య రేఖ ప్రాంతంలో,  పసిఫిక్ సముద్రం మీద పైకి లేచిన గాలి కింది వైపుకు దిగి అంటే ఈ  Atmospheric Circulation  మార్పులు ఎక్కువగా వస్తాయి అని,  ఈ  Sinking Air ఎక్కువై మన భారతదేశం వైపు దిగి మేఘాలను పుట్టనివ్వదు అని అంటున్నారు. ఇప్పటికే అతివెచ్చని నీటి ప్రవాహాలు ఉన్నాయని వినికిడి.

మనం దేశంలో వర్షపాతానికి కీలకమైనవి నైరుతి రుతుపవనాలు ఇది అందరికీ తెలిసిందే ఈ సౌత్ వెస్ట్ మాన్సూన్స్ పైన ఎల్ నినో ప్రభావం ఎక్కువ ఉంటుంది అని అంచనా వేస్తున్నారు. గతంలో కూడా ఇలా వచ్చాయి దాదాపు ఏడు సంవత్సరాలకు ఒకసారి ఇటువంటి విపరీత పరిస్థితులు ఎదురవుతున్నాయి అంటున్నారు. రోజురోజుకు వాతావరణ పరిస్థితులలో ఉష్ణోగ్రత పెరగడం వలన చాలా జాతులు అంతరించిపోతున్న విషయాన్ని చూస్తున్నాం కనుక ఏ ప్రమాదాలు సంభవిస్తాయో తెలియదు. అందుకే ముందు జాగ్రత్తగా మనం కొన్ని నియమాలను పాటిస్తే సరిపోతుంది కదా…

         ప్రకృతికి మన అవసరం లేదు మనకే ప్రకృతి కావాలి. పర్యావరణం కావాలి. విశ్వంలోని విలువైన భూగ్రహం పైన మన జీవిస్తున్నాం దాన్ని వృధా చేయవద్దు అనీ, పెట్రోలియం వాడకం తగ్గిద్దామనీ, ప్లాస్టిక్ నిరసించాలనీ విస్తృత ప్రచారం చేయాలి.

థింక్ గ్లోబల్లి ఆక్ట్ లోకల్లీ అంటారు కదా ఇదే ఒక పెద్ద సూత్రం సహజ వనాలతో విరసిద్ధిని అడవులను ధ్వంసం చేసింది కొత్త అడవులను పెంచడానికి మళ్లీ చాలా ధనాన్ని వెచ్చిస్తున్నాం . ఈ గ్రహంపై జీవించడానికి ఒక అవకాశం వచ్చింది మనకు. దీన్ని గౌరవిద్దాం.

      ఇప్పుడు ముంచుకొస్తున్న ఎలినినో బారిన పడకుండా ఉండాలంటే మనం కొంత మారాలి.  అందమైన పేర్లను సునామీలుగా చిత్రలచిత్ర పేర్లతో పెట్టి సంబరపడిపోతున్నామే కానీ సరైన పద్ధతిలో జీవించడం లేదు. ఎలినినో ఎరుక తో మనం జీవిద్దాం!

___**___

November 20, 2026 0 comment
0 FacebookTwitterPinterestEmail
పుస్త‌క స‌మీక్ష‌

స్త్రీల జీవన వేదనలు, సంవేదనలు, సంఘర్షణల సమాహారమే “నుమాయిష్”

by mayuukha November 20, 2026
written by mayuukha

ఈ మధ్య కాలంలో  చదివిన మంచి పుస్తకాల్లో, చేతికి అందిన ఒక కమ్మని కథల హారం డా. వాణీ దేవులపల్లి గారి “నుమాయిష్ మరికొన్ని కథలు”. You can’t judge a book by its cover page’ అనే ఆంగ్లమాట మదిలో మెదిలినా, ఎందుకో ‘నుమాయిష్’ నా మనస్సులోని చదువరికి ఒక కొత్త ఉత్సాహాన్నే కల్గించింది. ‘నుమాయిష్’ అనే ఉర్దూ పదప్రయోగం ఒక కారణమైతే,  ఆకర్షణీయమైన ముఖ’చిత్రం’ మరో కారణం కావచ్చు.
గురువర్యులు గిరిజా మనోహర్ గారు, కాత్యాయనీ గారు రాసిన సమీక్షలు, రచయిత్రి వాణి గారి ముందుమాటతో, సమకాలీన సమాజాన్ని అద్దంపట్టిన పద్నాలుగు కథలతో కూడిన ఈ పుస్తకం ప్రతి పాఠకుని మస్తిష్కానికి పదును పెట్టేదిగా వుంది అనడంలో సందేహం లేదు.
కథల్ని నా దృష్టికోణం నుంచి ఒక్కొక్కటిగా ఆస్వాదించాలనుకొని, కథను చదవడం, ఓ పేజీ తిరుగేసి మరో పేజీలోకి దూరేలోపలే ఆ కథకు అతుక్కుపోవడం,ఆ కథ అయిపోయాకే తేరుకోవడం జరిగిందంటే ఆ కథల్లో కథనం, కథాబలం ఎంత మెండుగా వున్నాయో తెలుసుకోవచ్చు. మొట్టమొదటి కథా సంకలనంతోనే గొప్ప రచనా శైలిని ప్రదర్శించి, వైవిధ్యమైన కథా వస్తువులను ఎన్నుకున్న వాణీ దేవులపల్లి గారికి అభినందనలు.

ఆంగ్లభాష అధ్యాపకురాలిగా గత 30 ఏళ్లుగా వారితో పరిచయం ఉన్నప్పటికీ, తమ జ్ఞాపకాల చేదబొక్కెన కవిత్వంతో సాహితీ లోకంలో అడుగుడి, తన వ్యాసాలతో ‘అస్తిత్వ పరిమళాలు’ పంచారని మాత్రమే తెలుసు. కానీ ‘నుమాయిష్’ తో ఇంత లోతైన కథా సంద్రాన్ని సృష్టించగలరని మాత్రం ఊహించలేదు.
భిన్న విభిన్న నేపథ్యాలతో, ఈ పుస్తకంలో వున్న పద్నాల్గు కథల్లో తెలంగాణ అస్తిత్వం, మధ్య తరగతి స్త్రీ అస్తిత్వ పోరాటం చాలా ప్రస్ఫుటంగా గోచరిస్తాయి. మధ్య తరగతి జీవితంలోని సంఘర్షణలు, నిత్యజీవితంలో మహిళలు ఎదుర్కునే పలు ఆర్ధిక, సామాజిక సవాళ్లు, కుటుంబ సమస్యలు, వివిధ సందర్భాలలో పెల్లుబికే రాగద్వేషాలు, వాటిని జయించడానికి మహిళలు ఉపయోగించే శక్తి, యుక్తులు మన కళ్ళముందు ప్రత్యక్షమవుతాయి.
ఏ కథలోకి దిగినా అందులో పచ్చని పల్లెల నేపథ్యం, మన జీవితంలోకి మనమే తొంగి చూసుకున్న భావం తప్పకుండా కల్గుతుంది. బహుశా చదివే ప్రతి పాఠకుడు అలాంటి అనుభూతికే లోనయ్యింటాడని నా భావన.   ఒకటి రెండు కథలు చదివి నేను భావోద్వేగానికి గురవడం, వెంటనే తమా యించుకోవడం కూడా జరిగిపోయింది.
మొట్టమొదటి కథ ‘గురవయ్య సారు కానిగీ బడి’ అమాంతం 50 ఏళ్ల క్రిందటి నా బాల్యాన్ని మోసుకొచ్చి నా ముందుంచిందంటే అతిశయోక్తి కానే కాదు. ఆ కథలోని ‘సాహితీ’ లాగానే నేనూ నా పుట్టి పెరిగిన ఊరికి వెళ్లి, అక్కడి పరిసరాలన్ని  స్పృశించినట్టనిపించింది. 1970-80 కాలంలోని విద్యావిధానం, అప్పటి గురువుల నిబద్ధత, దండించే విధానం, చదువుల పట్ల విద్యార్థులకుండే శ్రద్ధ, భయభక్తులు అన్నీ ఒక్కసారిగా నా కళ్ళముందు ఆవిష్కరింపజేసింది ఈ కథ.ఇక కథ చివర్లో, గురవయ్య సారుని ఇప్పుడెలా వున్నారో చూడాలన్న సాహితీ కుతూహలం, సారు ఈ మధ్యనే గతించారని తెలిసాక ఆమెలోని దుఃఖం, తనవంతుగా ఆ వూరికి ఏదో చెయ్యాలన్న సంకల్పం కథని చదివిన పాఠకుణ్ణి కదిలించక మానవు.
ఇక  పెళ్లయిన తర్వాత మొదటిసారి తన భర్త నుమాయిష్ లో ప్రేమతో కొనిచ్చిన “సిల్క్ చీర”నే ఆర్థికపరమైన ఒడిదొడుకులతో ఒక పేద రైతయిన తన భర్త పాలిటి ఉరితాడు అవుతుందని ఆ స్త్రీ ఊహించివుండదు. కథ ముగింపులోపు పాఠకుడు కన్నీరుకార్చక ఉండలేని కథ.
ఒక స్త్రీపై మగవాడికుండే అపోహ, స్వంత అక్క అనుబంధాన్ని కూడా అర్థంచేసుకోలేని ఒక తమ్ముడి మూర్ఖత్వం, ఆడబిడ్డ ఆప్యాయత, అనురాగాలని జమా ఖర్చులతో బేరీజు వేసుకున్న ఆ తమ్మునికి ఆప్యాయత, అనురాగాలంటే ఇవి అని చూపిన అక్క ప్రేమ. ఇలా అక్క మరియు భార్య తమ నిష్కల్మషమైన ప్రేమలతో గోపాల్ కి జ్ఞానోదయం కల్గించే “రాగబంధాలు” కథ ఆద్యంతం ఆసక్తికరం.
‘తప్యాలచెక్క’ కేవలం ఒక కథ కాదు, ఒక అబల వ్యధ. కోరి ప్రేమించి పెళ్లిచేసుకున్న ఒక వ్యక్తి తన భార్యకు కల్గించిన వేదన. ఆడవాళ్లకు ఆడవాళ్లే శత్రువులు అనే నానుడి నిరూపించబడ్డ క్షణంలో, తల్లడిల్లిన అమ్మ మనసు చూపిన ఒక మంచి పరిష్కారం.
‘పనిమనిషి’ మన మనస్సులను కదిలించే మరో కథ. ఆ మనిషి ఒక్కటి రెండు రోజులు రాకుంటే ఉంటే ఎలా ఉంటుందో, మన దైనందిన కార్యక్రమాలు ఎలా దెబ్బతింటాయో, మన జీవితం ఎంత అసౌకర్యానికి గురవుతుందో తెలియజేసే చక్కని కథ. అలాగే
ఏళ్లకేళ్ళు మనింట్లో పనిచేసిన పనిమనిషిని తన ఇంటిమనిషిలా చూసుకోవాల్సిన బాధ్యత వైదేహి ద్వారా పలికించింది రచయిత.
ఇక “నుమాయిష్” కథలో ఉన్న కిక్కే వేరు. మిగతా కథలన్ని కలిపి ఒక హారం అనుకుంటే స్వచ్ఛమైన ప్రేమకు దర్పణంగా నిలిచే ఈ చిన్న కథ, ఆ హారానికే వేలాడుతున్న ఒక వజ్రమై మెరిసింది. ఈ కథా సంపుటికి “నుమాయిష్ మరికొన్ని కథలు” అని పేరు పెట్టడంలో ఎంతో ఔచిత్యం వుందనిపించింది.
“ఆడోళ్ళ జీవితమే ఇసుర్రాయసోంటిది బాంచెన్. అడుగుదీశి అడుగేస్తే నలిగిపోవుడే సమస్యలతోటి” అనే కఠోర వాస్తవాన్ని ఇసుర్రాయి కథలో నేటి సమాజంలో ఆడపిల్ల జీవితాన్ని కళ్ళకు కట్టినట్టు చూపారు రచయిత్రి.
జీవితంపై గంపెడు ఆశలు పెట్టుకొని, ప్రేమించి పెళ్లిచేసుకున్న భర్త, పెళ్లి తరువాత అసలు రూపం తెలుసుకునే లోపలే, అనుమానంతో, అసంబద్ధ వేధింపులతో చుక్కలు చూపిస్తుంటే, ధైర్య సాహసాలతో ఒక వినూత్న నిర్ణయం తీసుకుని మహిళలకు ఆదర్శంగా నిలిచిన ఒక నారి కథ “ఉన్నది ఒకటే జీవితం”.
ఇక “సాగు’బడి'” మన పూర్వికుల వ్యవసాయ పద్ధతులకు కట్టిన గుడి. సహజమైన మన వ్యవసాయ పద్ధతుల శాస్త్రీయతను పక్కకు పెట్టి, గ్లోబలైజషన్ కృత్రిమత్వపు చట్రంలో ఇరుక్కుని ఎంతమంది పేద రైతులను కోల్పోయామో తెలియజేసిన ఒక వ్యథ.
ఇలా చెప్పుకుంటూ పోతుంటే ప్రతీ కథలో, కదిలించే మధ్యతరగతి జీవితాల్లోని వాస్తవిక సన్నివేశాలు, పదేపదే దెబ్బతిన్న స్త్రీల మనోభావాలు, పెల్లుబికిన భావోద్వేగాలు. సగటు మానవజీవితం,అందులోంచి బయట పడటానికి మార్గాన్వేషణలు.
మహిళల జీవితం బయటకు అందంగా కనపడే ‘నుమాయిష్’ కాదని ప్రతినిత్యం ఒక సంఘర్షణ అని, ఒక త్యాగమని, ఒక సాహసమని తెలుపే వాస్తవ చిత్రాల సమాహారం ఈ పుస్తకం. దాదాపు అన్ని కథల్లో ప్రత్యేకంగా కనబడేది రచయిత్రి ఎంచుకున్న శైలి. ఏ కథకు, ఏ భావానికి ఏ రకమైన భాషను వాడి పాఠకులను మెప్పించాలో వాణి గారికి బాగా తెలుసు. ఈ కథల్లోని సంభాషణలన్ని నిజ జీవితంలోని సంభాషణలా అన్నంత సహజత్వం ఉట్టిపడుతుంది కథనంలో. ‘సిల్కు చీర, పనిమనిషి’ లాంటి కథల్లో అచ్చమైన గ్రామీణ  భాష,యాస మన తెలంగాణ అస్తిత్వ పతాకను ఎగురవేసినట్టున్నాయి. ఒకటిని మించిన కథ మరొకటి. అన్ని కథలు ప్రముఖ పత్రికల్లో ప్రచురించబడినవే. వాణి గారి కలం నుండి మరిన్ని కథలు రావాల్సిందే, మనం చదవాల్సిందే, చైతన్యం పొందాల్సిందే. వాణి గారికి మరొకసారి అభినందనలు. ధన్యవాదములు.

పుస్తక ప్రతులకు:
డా. దేవులపల్లి వాణి
వాట్సాప్ నెం. +919866962414

November 20, 2026 0 comment
0 FacebookTwitterPinterestEmail
కవితలు

కన్నీటి ధార

by Tummala Ankita November 20, 2026
written by Tummala Ankita


నేను ప్రకృతి గురించి
రాసిన మరుసటి రోజున
మేడ పైన అలా
నా అడుగులను కదిలిస్తున్నాను.
అప్పుడే నా మనుసుని
ఒక ప్రశ్న
తెగ ఆలోచనలో పడేసింది.

అది ఏమిటి అంటే?
వాన పడగానే
ఆ దృశ్యాన్ని అంతలా
వర్ణించిన నేను
నాణెంకి
రెండు వైపులా చూసినట్లు
ప్రకృతికి ఒక వైపు
ఇంత అందంగా చూసి
మరో వైపున ఇంకోసారి
చూడకూడదు అనుకున్నాను.

పొలాలు
నిండు గర్భంతో
బంగారు రంగు వర్ణంతో
ప్రతి గింజ గంజికి
సిద్ధం అయ్యే తరుణంలో
తగువు పెట్టుకున్నట్లు వచ్చింది
ఈ వాన.
కడుపు నింపే పొలము
నింపడానికి వీలు లేకుండా
నీటిలో ఇక ముగిసిపోయింది
అని మునిగిపోయింది.

వ్యవసాయ దారుడి
గుండె భారానికి
కన్నీటి దారలే సాక్ష్యలు
రేయి పగలు చూడని
రైతుకి పగలే రేయి అయ్యింది.

చేరదీసే చెట్టు
చెదలు పట్టడానికి పడిపోయింది.
నీడని ఇచ్చే చెట్లని
వానతో వచ్చిన గాలి
వరుస పెట్టినట్లు
వంచేసింది.

వాన వరదగా మారి
తల్లి గర్భం లాంటి
ఇంటిని
తనువుని లేకుండా
తన్నుకుపోయింది.

పాడి పశువులు
పాతలానికి పరిమితమయ్యే
మనుషుల ఆశలు ఆవిరయ్యే

నల్లని మబ్బులు
కమ్ముకోగానే
వాన చినుకులు
వెలుగుని తెస్తాయి
అనుకుంటే
అదనంగా అంధకారాన్ని
అందించాయి.

అన్నిటికీ మనిషే కారణం
ప్రకృతిలాగా మన ఆలోచన
మొదటిని ఎంచుకుంటే
ప్రశాంతత.

రెండోది ఎంచుకుంటే
మన పతనం.

November 20, 2026 0 comment
0 FacebookTwitterPinterestEmail
వ్యాసాలు

మా ఊరి దేవుడు!

by mayuukha November 20, 2026
written by mayuukha

వరంగల్ వైపు కారు దూసుకెళ్తోంది. ఒక మీటింగ్ లో పాల్గొనేందుకు మిత్రులతో కలిసి హైదరాబాద్ నుంచి వరంగల్ బయలు దేరాను. రహదారిలో ప్రయాణం డ్రైవర్ కు మంచి అనుభవం ఉన్నట్లుంది. గాలిలో తేలినట్లుందే.. అన్నంత జోరుగా దూసుకెళ్తోంది కారు. హైవే సైడున ఉన్న కీలోమీటర్ రాళ్ళు వెనక్కి పరుగెడుతన్నాయి. అంటే వేగం వంద క్రాస్ అయింది.

“మల్లేషన్నా..కారు స్పీడు తగ్గించే..మీటింగ్ కు కాస్త లేటయినా ఫరక్ పడదే” అన్నాై డ్రైవర్ తో..! మెల్లగ కారువేగం తగ్గించాడు డ్రైవర్. రోడ్ పక్కన ఉన్న సైన్ బోర్డులు స్పష్టంగా కనబడుతున్నాయి. కొద్దిగా ముందుకు వెళ్ళగానే జనగామ అనే సైన్ బోర్డ్ కనిపించింది.. జనగామ వెళ్ళాలంటే హై వే దిగి లోనికి వెళ్ళాలి.. ఇక్కడ జనగామ ప్రస్థావన ఎందుకంటే… ఆ సైన్ బోర్డు చూడగానే అందరి మదిలో ఒక సీనియర్ ఐఎఎస్ అధికారి మెదిలాడు. ఎందుకంటారా జనగామకు ఒక పది కిలోమీటర్ల దూరంలో ఆ అధికారి స్వగ్రామం. అంతే కాదండోయ్ తాను పుట్టి పెరిగిన ఊరు, జన్మ నిచ్చిన తల్లి రుణం తీర్చుకున్న ధన్యజీవి ఆ ఐఎఎస్ అధికారి. అందుకే జనగామ బోర్డు చూడగానే ఆ ఐఎఎస్ అధికారి, ఆయన స్వగ్రామంమం ఓబులకేశవ పురం మదిలో మెదిలాయి. గతంలో ఆయన గురించి, ఊరుగురించి విన్నాను కాబట్టి ఓబులకేశవ పురం గ్రామాన్ని , అధికారి కట్టించిన ప్రసన్న వెంకటేశ్వరస్వామి దేవాలయం చడాలనిపిన్చింది.. అదే మాట కార్లో ఉన్న మితృలతో చెప్పా. వాళ్లు సరే అన్నారు.. కాకపోతే తిరుగు ప్రయాణంలో వెళ్దాం అన్నారు..సాయంత్రం లేటు అయితే ఎట్లా ? .. అనే సందేహం కలిగింది… వెంటనే ..”మల్లేశన్న కారు వేగం పెంచే.. వచ్చేప్పుడు ఓబులకేశవ పురం చుసివేళ్ళాలి” అన్నా. అంతే మల్లేశన్న కారు స్పీడు పెంచిండు.. ..”గాల్లో తేలి నట్లుందే…అన్నట్లు ముందుకు దూసుకుపోయిందీ.

     గంటల్లో గమ్యస్థానం చేరుకొని, పని ముగించుకొని మధ్యాహ్నం రెండు గంటల ప్రాంతంలో వరంగల్ నుంచి హైదరాబాద్ కు తిరుగు  ప్రయనమయ్యాము. నేను కారు కిటికీల్లోంచి  బయట ప్రకృతిని చూస్తూ కూర్చున్నా. రోడ్డుకు ఇరువైపులా పచ్చని చెట్లు, చేలు ...వాతావరణం ఆహ్లాదంగా మారింది. . అంత  వరకు తీక్షణమైన ఎండ...  అంతలోనే మేఘాలు కమ్ముకున్నాయి. అంతే వాతావరణం చల్లబడింది. అంతలో కారు వేగం తగ్గి హైవే దిగి   కుదడివైపు టర్న్  తీసుకుంది. మేము వేరే ఆలోచనలో ఉన్నా డ్రైవర్ మర్చి పోలేదు..ఓబుల కేశవపురం వెళ్ళని అనుకున్న విషయం.  అందుకే జనగామ బోర్డ్ కనిపించగానే టర్న్ తీసుకుండు... నేను ఆలోచిస్తుండగానే జనగామ వచ్చేసింది.. టౌన్ మధ్యలోంచి కారు ఓబుల కేశవపురం వైపు పరుగు పెడుతోంది. ఆ ఊరు చిన్నదే అయినా రోడ్డు మాత్రం బాగుంది. రోడ్డుకు ఇరువైపులా పచ్చని చేలు..మధ్య మధ్యలో గుట్టలు..  నల్లని తారు రోడ్డు..జవ్వని వాల్జడలా ఒంపులు తిరుగుతూ ఒయ్యారాలు పోతోంది. అలా కొంతదూరం వెళ్ళాక కారు లెఫ్ట్ టర్న్ తీసుకుంది,, కారు మల్లిన దగ్గర ప్రసన్న వెంకటేశ్వర స్వామీ దేవాలయం, ఓబుల కేశవా పురం అని సైన్ బోర్డు ఉంది.. అంటే ఒక పదినిమిషాల్లో గమ్యస్థానం చేరుతమన్న మాట. అంతవరకు ఎవరి ఆలోచనల్లో వారుగా  ఉన్న మిత్రులం అలర్ట్ అయ్యాము. ముందుసీట్లో కూర్చున్న ప్రియ మేడం మరింత అలర్ట్ అయింది . లోకేషన్  మ్యాప్ ఆన్ చేసింది.. రూట్ మ్యాప్ సాయంతో  సాఫీగా సాగున్న కారుకు ఒక్కసారి బ్రేకులు పడ్డాయి. అప్పుడే గుడి వచ్చిందా అని చూస్తే.. ఎడమ వైపున గ్రామపంచాయతి  కార్యాలయం, కుడి వైపున పెద్ద చెట్టు.. దానికింద ఆంజనేయస్వామి గుడి.  

లోకేషన్ మ్యాప్ ఎడమ వైపు దారి చూపుతోంది. రోడ్ మాత్రం ఫర్లాంగ్ దూరంలో కుడివైపునకు మళ్ళింది. ఎడమవైపున పంచాయతి కార్యాలయం కంపౌండ్ వాల్ ఆనుకోని చిన్న సందు ఉంది. అతికష్టం మీద కారు వెళ్ళొచ్చు. కాని కారు దిగి చూస్తే ఎదురుగ ఒక ఇల్లు కనిపిస్తుంది. అవతలకు కారు వెళ్ళే చాన్స్ లేదు. దీంతో గుడికి వెళ్ళాలంటే ముందుకెళ్ళి కుడివైపు వేళ్ళలా? లేక పంచాయతి ఆఫీసు పక్కెంట ఎడమవైపు వెళ్ళాల అనే మీమాంసతో డ్రైవర్ కారు ఆపిండు, కార్లో ఉన్న వాళ్ళందరం కొత్తోల్లమే. కింకర్తవ్యం? ప్రియ మేడం గారు ఆ వూరి వ్యక్తికి కాల్ చేయక తప్పింది కాదు. ఆ కాల్ తో లోకేషన్ మ్యాప్ చెప్పిందే కరెక్ట్ అని తేలినది. మల్లేష్ కారును కంపౌండ్ వాల్ పక్కెంట ముందుకు పోనిచ్చాడు. కొద్ది ముందుకు వల్లగానే ఎదురుగ ఉన్న ఇల్లుదగ్గారికి వెళ్ళక ముందే కుడివైపున ” ప్రసన్న వెంకటేశ్వరా స్వామి దేవస్థానం ” అని రాసిఉన్న ఆర్చ్ దర్సనం ఇచ్చింది.

ఆర్చ్ కింది నుంచి ఆలయం వద్ద వెళ్లి ఆగింది.. అంతకు ముందే ఓకే వాహనమ ఆగి ఉంది అక్కడ . అయితే అది మోడిఫై చేసిఉంది. చనాల్లుగా అది అక్కడే ఉందన్న సంగతి ఆ జీప్ నూ న్చుస్తే అర్ధమైంది. దాన్ని ఉత్సవాలప్పుడు ఉత్సవ స్త విగ్రహాల ఊరేగిమ్పునకు వినియోగిస్తారని గుడికి కాపలాగా ఉండే వ్యక్తి ద్వారా తెలుసుకున్నాము. కార్ పార్క్ చేసి గుడిలోకి వెళ్లేందుకు మున్దుకు కదిలాము.అయితే గుడి ప్రాంగణంలోకి వెళ్లేందుకు అక్కడ ఒక చెక్క గేటు ఉంది. ప్రాంగణం చుట్టూ కంచే. గేటు తీసుకొని లోపలి వెళ్తుంటే గుడి వరకు నాపరాతి బండలతో దారి ఉంది.. ఆ దారి గుడి చుట్టూ ప్రదక్షిణలు చేసేందుకు వీలుగా కుడా ఏర్పాటు చేసారు. లోనికి వెళ్తుంటే..కుడివైపున ఒక కట్టదం ఉంది. దాని పైకప్పు పిరిమిడ్లా ఉంది. కింద నాపరాతి బండలతో ఫ్లోరింగ్ . చుట్టూ కూర్చునేందుకు వీలుగా రెండు ఫీట్లంత గోడ, మధ్యలో హోమాలు, యజ్ఞాలు చేసుకునేందుకు వీలుగా ఆ నిర్మాణం ఉంది.. అదే విషయాన్ని కాపలాదారు ధ్రువీకరించారు. గుడిలోకి ప్రవేశించకముందు కనిపించిన మోడిఫై చేసిన వాహనం, హోమాలకోసం చేసిన నిర్మానంగుడి నిర్మించిన నిర్మాత మున్డుచుపునకు అద్దం పడుతోంది.

ఇంకాస్త ముందుకు వెళితే యజ్ఞ మండపం వెనకాల ఒక కోనేరు. మధ్యలో చక్రతల్వార్ శీలా విగ్రహం.. అంటే ఉత్సవాల చివరిరోజు చరస్నానం కోసం దీని నిర్మించారు. కోనేరు ఏడు అడుగులు ఉంటుందనుకుంట.. ఆలయం లోకి ప్రవేశించే దారికి ఎడమ వైపున చక్కని పూదోట. తోఅకు మధ్యలో మరో కోనేరు.. దాని మధ్యలో కాళీయ మర్దనం చేస్తున్న శ్రీకృష్ణుని శిల్పం చూడ ముచ్చటగా ఉంది. అందులో జీవకళ ఉట్టిపడుతోంది. రెండు కోనేర్లు దాటుకొని ముందుకు వెళ్తే ఆలయ ముఖమండపం. ఎదురుగా శ్రీ ప్రసన్న వెంకటేశ్వర స్వామి గర్భాలయం. స్వామి గర్భాలయానికి ఇరువైపులా శ్రీ దేవి, భూదేవిల అనుబంధ ఆలయాలు. మేము వెళ్ళే సమయానికి పూజారి లేదు. కాకపోతే ఆలయం తలుపులు తీసి ఉన్నాయి. కాని ఇనుప సువ్వలతో చేసిన జాలి వేసి ఉంది.. జాలి రంద్రాల్లోంచి స్వామిని దర్సిన్చుకున్నాము. స్వామీ నిలువెత్తు విగ్రహాన్ని చూడగానే ఏదో ఆధ్యాత్మిక భావన. శ్రీదేవి, భూదేవి సమేత శ్రీనివాసునికి ప్రణమిల్లి ముఖ మండపంలో కూర్చున్నాము. ఇంతలో ఆలయ కాపలాదారు వేడి వేడి కాఫీ అందించారు. అప్పటికి అదే ప్రసాదం అనుకొని ..హాయిగా సేవిన్చాము.

చెప్పడం మరిచాను .. ఆర్చి నుంచి లోనికి వచ్చేవ్తప్పుడు ఎడమ వైపున ఒక గది ఉంది. అది కాపలా దారోకోసం నిర్మించింది. కాస్త ముందుకెళితే ఒక పాక. అది నిర్మాణంలో ఉన్న గోశాల అని చాడు కాపలా దారు. ఇంకా కొద్దిగా ముందుకు వెళ్ళాక ఒక కళ్యాణ మండపోం నిర్మాణంలో ఉంది. ఇక ఆర్చి నుంచి లోనికి వచ్చేప్పుడు.. కుడివైపున ఒక పార్కు. పిల్లలు ఆదుకునేందుకు వీలుగా… ఇక పార్క్ కు వెంక భాగంలో విశాలమిన్ స్థలం. అందులో ఒక అందమైన ఇల్లు.. గుడి లోంచే అందులోకి వెళ్లేందుకు మార్ఘం ఉంది.. అది ఐఎఎస్ అధికారి గెస్ట్ హౌస్ అని చెప్పాడు. మాకు సహాయం చేసేందుకు వచ్చిన వ్యక్తీ. మేము గుడికి వస్తున్నామని తెలిసి బుర్రా వెంకటేశం గారు అతన్ని మాకు తోడుకోసం పురమాయించారు. . సదరు అధికారి చిన్నప్పుడు ఇక్కడే పెరిగాడా అని ఆరాతీస్తే.. ఆ స్థలం సారు చిన్నప్పుడు ఆడుకున్న పొలాలు. గుడికోసం అక్కడ దాదాపు ముడు ఎకరాలు సేకరించి గుడితో పాటు గెస్ట్ హౌస్ కట్టుకున్నారన్న మాట. ఈ విషయం తెలియడంతో బుర్రా వెంకటేశం గారు పుట్టిపెరిగిన ఇల్లు చూడాలన్న ఆత్రుత. మాకు సాయం చేసేందుకు వచ్చిన వ్యక్తి ఊరిలో ఉన్న సార్ ఇంటికి తీకేళ్ళా రు.

ఇంటితో పాటు ఊరు చుదోచ్చన్న ఆలోచనతో కారును గ్రామపంచాయతి ఆఫీసు వద్దకు తీసుకు రమ్మని మల్లేష్ కు చెప్పి.. నడుచుకుంటూ బుర్రా వెంకటేశం గారు పుట్టిపెరిగిన ఇంటికి వెళ్ళాము.. మేము వెళ్ళిన దారి ఎక్కువగా చిన్న చిన్న సందులు. బుర్రా వెంకటేశం గారి ఇల్లు న్ముదర్రాలు ఉంది అయితే దాన్ని మోడిఫై చేశారు. ఇంటిముందు రేకులతో వసార.. లోనికి వెళితే ఎవరయినా వస్తే కూర్చునేందుకు హాలు.. దానికి వెనకాల వంట గది.. పక్కనే బెడ్ రూం ..బొత్ రూ కూడా కలిప[ఐ ఉంది.. బొత్ రూం ముందు డ్రెస్సింగ్ రూం.. ఇదంతా వింటుంటే ఒక భవనం లా అనిపిస్తది. కాని ముడు అర్రాల విస్తీర్ణం లోనే చాలా పొందికగా తల్లి కోసం నిర్మించారు. ఇంటి ముందు బాతుంది పైకి వెళ్లేందుకు.. ఇంటి ముందు మాత్రం చెలక ఉంది, అందులో రెండు చింత మానులు ఉన్నాయి. ఎదయినా ఫంక్షన్ జరిగోఇతే చెట్ల కింద శుబ్రం చేసి ..షామియానాలు వేస్తే ఒక వందమందికి ఒకేసారి భోజనం వద్దిన్చెంత ఖాళి స్థలం అది. బుర్రా వెంకటేశం గారి ఇల్లు చుసిబస్యతకు రాగానే ఇల్లు కుడివైపున ఉన్న వాళ్ళ దాయాదుల ఇల్లు చూసాము. ఇక్కడ చెప్పుకోవాల్సిన ముఖ్య విషయం ఉంది. ఎందుకంటే తస్న పెళ్ళయిన దగ్గర నుంచి, కొడుకు పెరిగి పెద్దయ్యే వరకు ఉన్న మూడు అర్రాల మిద్దేను వదిలి విశాలమైన ఇంట్లోకి కొడుకుతో పాటు వెళ్లేందుకు తల్లికి ఇష్టం లేదు. అందుకే తల్లి కోసం గెస్ట్ హౌస్ కట్టించినా.. తాను పుట్టిపెరిగిన ఇంటిని తల్లి కోసం మోడిఫై చేయిన్చారు బుర్రా వెంకటేశం గారు. అంతే కాదు తాను ఐఎఎస్ అధికారి అయినప్పటికీ ఊరికి వస్తే ఆ చిన్న ఇంటిలోనే తల్లి తోపాటు భోజనం చేసేవాడట… డిల్లికి రాజయినా ఆ తల్లి కొడుకే కదా.

బుర్రా వెంకటేశం గారి ఇల్లు చూశాక ఆయన చదువుకున్న బడి చూడాలని ఆకాంక్ష. కారు దగ్గరకు వెళ్లి అందులో బడి వద్దకు వెళ్ళాము. ఆ రోజు బడికి సెలవి. బుర్రా వెంకటేశం గారు చదివినప్పుడు అది ప్రాధమికోన్నత పాత శాల. ఇప్పుడు ఉన్నత పాటశాల. ఇపుడు బిల్డింగులు బాగానే ఉన్నాయి.. అప్పట్లో మాత్రం ఒకే బిల్డింగ్.. బుర్రా వెంకటేశం గారు అక్కడ ఐదు వరకే చదివారు. ఆ తర్వాత ఆరు నుంచి సర్వేలు గురుకులంలో చదివారు.. అదే ఆయన జీవితాన్ని మార్చేసింది. మాకు సాయం చేసేందుకు వచ్చిన వ్యక్తీ చెప్పే కొన్ని విషయాలు విన్నాక పల్లెటూరి కబుర్లు తెలుసు కోవాలన్న ఉత్సుకతను నాలో పెంచాయి.. అంతే మాకు హెల్ప్ చేసేందుకు వచ్చిన వ్యక్తికీ చెప్పి అరవై ఎండ్ల వయసున్న వ్యక్తితో మాట్లాడుతాను ఎవరైనా ఉంటె పిలిపించమని అడిగాను. అతను సరే అని ఒక అరవై యేండ్ల పెద్దమ్మను బడి దగ్గరకు తీసుకోచ్చాడు .
ఆమె వచ్చే వరకు నేను తరగది ముందున్న అరుగు మీద కూర్చొన్నా.. ఆ పెద్దమనిషిని చూసి ..పెద్దమ్మా దా ..అంటూ పిలిచా. ఆమె ఎలాంటి అరమరికలు లేకుండా వచ్చి నా పక్కన కూర్చుంది. ఆమె చెప్పిన దాని ప్రకారం ఆమెది పుట్టిన ఊరు అది కాదు. పదవ ఏట పెళ్ళయి అత్తగారింటికి వచ్చింది. అంటే ఓబుల కేశవాప్పురంతో పెద్దమ్మ అనుబందం యాబై ఏళ్లు. ఆమె యాబై ఏళ్లుగా ఆ గ్రామంలో జరిగిన సంఘటనలు పూసగుచ్చి నట్లు చెబుతోంది. నేనే కాదు మా మిత్రులు కూడా ఆశ్చర్యంగా వింటున్నారు.

ఆ రోజుల్లో బాల్య వివాహాలు ఎక్కువ. అందుకు పెద్దమ్మే సాక్ష్యం. ఇక గ్రామాల్లో పెళ్ళిళ్ళు పెరంటాల్లప్పుడు తప్ప పెద్దగ కు;లం పట్టింపులు లేవు. పైగా చిన్న పెద్ద అని లేకుండా వరసలు పెట్టి పిలుచుకోవడం వళ్ళ ప్రజల మధ్య వారికే తెలియకుండా ఆత్మీయతతో కూడుకున్న అనుబంధం ఉండేది. అక్క , చెల్లి, చిన్నమ్మ, పెద్దమ్మ , మామయ్య, చిన్నాన్న, పెద్దమ్మ ,ఇలా వరుసలు పెట్టి పిలిచుకోవడం మూలంగా ఊరంతా ఉమ్మడి కుటుంబంలా అనిపిస్తుంది . అంతెందుకు నేను ఆ పెద్ద మనిషి పేరు అడగలేదు. పెద్దమ్మ అని పిలువగానే వచ్చి సాంత్ కొడుకు;లా నేను అడిగిన ప్రతి ప్రశ్నకు ముందు, వెనుక ఆలోచించకుండా సమామాదానాలు చెప్పింది. అప్పట్లో జానపదులు మనస్సుల్లో కల్మషం ఉండేది కాదు. ఆ పిల్లోడయితే చిన్నప్పుడు ఎలా పలుకరించేవాడో..ఇప్పుడు కలెక్టరు అయ్యాక కూడా అంతే అప్యాయంగా పలుకరిస్తాదంటు… బుర్రా వెంకటేశం, ఐఎఎస్ గారి గురించి చెప్పిన తీరు అందుకు అడ్డం పడుతోంది. యాబై ఏళ్ళ క్రితం ఊరిగురించి, ఊళ్ళల్లో జరిగే పండుగలు , శుభకార్యాలు, వ్యక్తుల గురించి పెద్దమ్మ చెబుతుంటే చెవులు రిక్కించి వినడం మా వంతయింది.

November 20, 2026 0 comment
0 FacebookTwitterPinterestEmail
కవితలు

రమ్య భావన

by Dr. Ojja SharatBabu November 20, 2026
written by Dr. Ojja SharatBabu

నాదేశ పలుకులు నాదేశ విలువలు
కానరావెచ్చోట గాంచిజూడ
నాదేశ ధైర్యము నాదేశ శౌర్యము
నిలిచిలేవెచ్చోట నిలిచి చూడ
నాదేశ సహనము నాదేశ వినయము
కలిగిలేరెచ్చోట జెలగి చూడ
నాదేశ సంస్కృతీ నాదేశ సంపదల
వెలుగలేదెచ్చోట వెతికి జూడ
తే.గీ.
కలిసి కట్టుక కదులుటె కలిమి బలిమి
భిన్న భాషల వాజ్ఞ్మయ మున్న భూమి
స్వర్గ ధామము భారతీ సాధ్వి జగతి
సర్వ జనులకు సౌభాగ్య శాంత మూర్తి.1.

కం.
పేదలు సుఖము నొందవలెను
వేదనలను పొందరాదు బేలగ నెపుడున్
రోదనలు తొలగాలి భరత
మేదిని యెల్లెడల,జనము మెరుయుచు కదలన్.2.

తే.గీ.
సామరస్యమె పెన్నిధి సౌఖ్యమునకు
మన పథమెల్ల నానంద మయము జూడ
జ్ఞాన నిధిపూరిత బుధ విజ్ఞాన వాక్కు
చీకటిని జీల్చ కదులును జ్యోతియగుచు.3.

సీ.
కన్నీరు లేనట్టి కాలంబు కావాలి
ద్వేషాలు లేనట్టి దేశ మందు
సమరసతన నుండు సమయంబు కావాలి
దీప్తచరితలున్న దేశమందు
స్థైర్యధైర్యములున్న వీర్యమే కావాలి
ధీరపురుషులున్న దేశమందు
నానంద సౌభాగ్య మాచార మవ్వాలి
భక్తిశ్రద్ధలుగల భావ మందు

తే.గీ.

తేజ జాజ్వల్య భాసపు దేశమందు
సాంస్కృతిక కిరీటశిఖర శైల రాజ్ఞి
నిత్యజాగృత శీలియై నిరుపమాన
కీర్తి పూర్ణమై చెలగుట కార్తి యున్న
రమ్యభారత ఘన నవ్య రాజ్యమందు

November 20, 2026 0 comment
0 FacebookTwitterPinterestEmail
కవితలు

ఎవరూ ఆఖరు కాదు

by Chandaluri Narayana Rao November 20, 2026
written by Chandaluri Narayana Rao

కాలం మారి
వస్తుదాడిలో
నలుగుతున్న సమాజం

కమురువాసన
కొడుతుంటే

ఊరిలో
ఒకడుంటాడు
సాక్ష్యంగా

వాడికి దారి వదలండి.
గొంతును చింపి
వీధికి అంటిస్తాడు.

ఏ ఒక్కరూ ఆఖరు కాకూడదన్న
అతని  నమ్మకమే

ఈ భూమికి…
మనిషికి,
మనసుకు ఊపిరి.

ఎవరూ ఆఖరు కారు
ఇంకొకరిలో మొదటిగా ఉంటారు.

November 20, 2026 0 comment
0 FacebookTwitterPinterestEmail
వ్యాసాలు

చెరుకుతుద వెన్ను పుట్టిన

by Shyama Dasi November 20, 2026
written by Shyama Dasi

కొత్తగా పెళ్లయి తొలి పండుగ సంక్రాంతికి పుట్టింటికి మా ఊరు వచ్చాము. అక్క,బావ కూడా ఢిల్లీ నుండి వచ్చారు అక్కకు ఆరు నెలల బాబు. త్వరలో అమెరికా వెళుతున్నారు వాళ్ళు. మేము ముగ్గురక్క చెల్లెళ్ళం ఒక్క అన్నయ్య. అన్నయ్య బీదర్లో ఇంజనీరింగ్ చదువుతున్నాడు చెల్లి అమ్మ వాళ్ళ దగ్గరే ఇంటి నుండే స్కూల్ కి వెళ్తున్నది. అందరం కలుసుకున్నట్లు ఉంటుందని అన్నయ్య కూడా వచ్చాడు అమ్మ వాళ్ళు హైదరాబాద్ నుండి వారం రోజులు ముందుగా వచ్చి పండగ ఏర్పాట్లలో ఉన్నారు.
మా ఊరు,మా గురించి ఇక్కడ మీతో కొంత పరిచయం చేసుకోవాల్సి ఉంది. ఇసుకపల్లి సముద్ర తీరాన అధునాతనమైన పల్లెటూరు మాది. పాడిపంటలతో సస్యశ్యామలంగా రైతే రాజని చాటుతుందిమా ఊరు. మా ఊరికి ఒక చరిత్ర కూడా ఉంది మహాత్మా గాంధీ స్వాతంత్ర పోరాట సమయంలో ఉప్పు సత్యాగ్రహ ఉద్యమ పర్యటనలో మా ఊరు వచ్చారట. ఊరినంతా ఉత్తేజపరిచిన ఈ ఉద్యమంలో తరాలుగా పేరు ప్రతిష్టలతో పాటు పెద్దింటి వారన్నమా తాతగారు కూడా జనాలను ఉత్సాహపరుస్తూ ఈ ఉద్యమంలో పాల్గొని ఆదర్శవంతంగా ముందుకు నడిపించారని అప్పటి వార్తాపత్రికల్లో గాంధీ గారితో పాటుగా ఫోటోలతో సహా వార్తలు వచ్చాయని ఆ పేపర్ కటింగ్స్ మా ఇంట్లో ఉన్నాయి.
మాకు ఊహ తెలిసినప్పటికి మా తాతగారు స్వర్గస్తులయ్యారు. నిలువెత్తు ఫోటో మాత్రం ఇంట్లో ఉండేది. మా తాతగారి లాగానే దర్పంగా, అందంగా మానాన్న ఉంటారని, తాతగారి ఒరవడి మా నాన్నలో బాగా కనిపిస్తుందని అందరూ అనేవారు. నాన్న అప్పట్లోనే రిషి వ్యాలీలో చదువుకున్నారట. వ్యాపార విద్య కాకుండా విలువలతో కూడిన విద్యా సంస్థగా ఇప్పటికీ రిషి వ్యాలీ గురించి చెప్తుంటారు. నాన్న ఆలోచనలు, భావాలు జనాకర్షకంగా ఉండేవి. మా ఊరు వేణుగోపాలస్వామి ఆలయ నిర్మాణకర్తలు మా తాతగారు కాగా, నాన్న ధర్మకర్తగా స్వామి ఉత్సవాలు, ఊరేగింపులు ఘనంగా ప్రత్యేకంగా జరిపించేవారు. హై స్కూల్ కరస్పాండెంట్ గా కూడా చుట్టుపక్కల పల్లెల నుండి పేద పిల్లలను ప్రోత్సహిస్తూ వసతి,భోజన సౌకర్యాలతో పాటు ఉచితంగా చదువుకునేందుకు ఏర్పాటు చేశారు. ఎంతోమందికి పై చదువులకు సహాయపడుతూ ఉద్యోగాల్లో కూడా చేర్పించారు. సొసైటీ ప్రెసిడెంట్ గా కొత్త కొత్త ప్రణాళికలతో రైతులకు,చిన్న వ్యాపారస్తులకు ఎంతో చేయూతనిచ్చేవారు. దానగుణంలో ఎముక లేని చెయ్యి అనిపించుకున్నారు. ఆయన సహాయార్థం వచ్చేవాళ్లు, ఊరి విశేషాలు ముచ్చటించేవారు, సన్నిహితులు, బంధువుల రాకపోకలతో ఇల్లు ఎప్పుడు కళకళలాడుతుండేది. నాన్న పెద్దలనాటి మా బంగాళాను హాస్పిటల్ కు ఇచ్చేసి ఉచిత వైద్య సౌకర్యాలు ఏర్పరిచారు. నాలుగు ఎకరాల స్థలంలో పూల తోటలు, పండ్ల చెట్ల మధ్య ఇప్పటి రిసార్ట్స ను మరిపిస్తూ అప్పట్లోనే మా నాన్న ఆయన సొంత ప్లాన్ తో జమ్ము గడ్డి,పైకప్పుగా అన్ని వసతులతో ఇల్లు కట్టించారు.
మా ఊరికి ఐదు మైళ్ళ దూరంలో మా అమ్మమ్మగారి ఊరు. తాతగారు, అమ్మమ్మ చాలా నిరాడంబరమైన వాళ్లు. వారి సంతానంముగ్గురు ఆడపిల్లలలో మా అమ్మ మధ్య ఆమె. పేరు కౌసల్య, పేరు ఎంత కోమలమో మనిషి,మనసు కూడా అంత సున్నితం. చాలా అందమైన ఆమె. ఆడపిల్లలకు చదువులు ఎందుకు అవసరమైనప్పుడు ఒక కార్డు ముక్క రాయగలిగితే చాలు, చాకలి పద్దు చూసుకుంటే చాలు అన్న రోజులవి. ఆధోరణిలోనే చదువులు చెప్పించలేదు, పెద్దబాల శిక్ష మాత్రం పూర్తి చేయించారు. అయితే, ఆ చదువుతోనే మా అమ్మ మాకు అక్షర పునాది వేసింది. తీరిక చేసుకుని ఇంట్లోనే ఒకటవ తరగతి వరకు పూర్తి చేయించి ఆపై స్కూలుకు పంపింది మమ్మల్ని అందరినీ. వెంకటేశ్వర స్వామి ఇలవేల్పుగా శనివారం వ్రతాలు, ధనుర్మాస పూజలు, ఉపవాసాలు ఇంటెడు పనులు చేసుకుంటూనే, ఎవరికి ఇబ్బంది కలగకుండా భక్తిగా చేసుకునేది. ఈ విషయంలో అమ్మను అనుసరిస్తూ మరువలేని జ్ఞాపకాలని మిగులుచుకున్నాను నేను. అమ్మ అంటే పని వారి దగ్గర నుండి బంధువుల వరకు అందరికీ అభిమానం.అమ్మా నాన్న కూడా ఒకరికొకరు ఎంతో అనుకూలంగా ఉండేవారు. మా నాన్నకు మేమంటే చాలా ప్రేమ. అన్ని వ్యవహారాల మధ్య కూడా మాతో గడిపేందుకు సమయం ఉంచుకునేవారు. ఎప్పుడూ ఏవో పేచీ లతో పుట్టింటికి వచ్చి ఉండే మా మేనత్తలు, అప్పుడప్పుడు అత్తపెత్తనంతో నాయనమ్మ అమ్మను సాధించేవారు అయితే నాన్న వరకు ఏ విషయాలు వెళ్లేవి కావు. తీరిక వేళల్లో మా అమ్మ మాకెన్నో విలువలతో కూడిన విషయాలను చెప్పేది.

జీవితం ఒక్కలా సాగితే చెప్పుకునేందుకు చరిత్రేముంటుంది. అలాంటి చరిత్ర పుటే, మా జీవితం. వడ్డించిన విస్తరిలా నిండుగా మధురంగా సాగిపోతున్న మా జీవితాల్లో అపశృతికి అంకురార్పణ జరిగింది.
ఇంటా బయట కూడా వేలెత్తి చూప లేనట్లు గడిచిపోతున్న నాన్న జీవితంలో అమావాస్య మొదలై, మా కుటుంబానికి పీడ పట్టినట్లు అయింది. చిరకాల మిత్రుని చితికిపోయిన సంసారాన్ని నిలబెట్టేందుకు అతనికి చేయి అందించి తాను మునిగిపోయినట్లయింది. పోచంపల్లి, సూర్యరావుపేటల్లో కాంట్రాక్ట్ పనులు భారీ ఎత్తున మొదలుపెట్టిన మిత్రుడు పార్ట్నర్స్ తో ఇబ్బందులు మొదలయి నాన్న సహాయం కోరాడు. కేవలం ఆర్థిక సహాయమే కాకుండా తోడుగా నిలిచి గట్టెక్కించమని ప్రాధాయపడటంతో నాన్న కాదనలేకపోయాడు. అలా మొదలై అంతటితో ఆగక ఇంకా కొత్తగా విస్తరించి రియల్ ఎస్టేట్ బిజినెస్ కూడా జత అయింది ఈ మార్పుల్లో మేము హైదరాబాదుకు మారాము. ఈ మధ్యకాలంలో నాయనమ్మ కాలం చేశారు. సరూర్నగర్ లో పదెకరాల స్థలంలో నవాబులబంగ్లా కొన్నాడు నాన్న. మేము సిటీలో స్కూళ్లలో చేరాము. స్కూల్ కి వెళ్లి వచ్చేందుకు కారు,డ్రైవర్ను ఏర్పాటు చేశారు. ఈ కొత్త ప్రపంచం మాకు బాగానే అనిపించింది. అమ్మకు మాత్రం ఎక్కడైనా అమ్మ పని అమ్మదే కానీ సిటీ కాపురం కావడంతో బంధువుల రాకపోకలు ఎక్కువయ్యాయి. సిటీ చూసేందుకు, షాపింగులకు తిప్పడం ఎక్స్ట్రా పని అయింది అమ్మకు.

సూర్యరావుపేటలో కొత్త వర్క్ తీసుకున్నారు నాన్న.పెద్ద వర్క్ అవడంతో పది పదిహేను రోజులకు ఒకసారి ఇంటికి వచ్చేవారు. ఇలా ఇన్ని రోజులు నాన్నను చూడకుండా ఉండటం మాకు చాలా వెలితిగా అనిపించేది. అమ్మలో కూడా తెలియని దిగులు. రోజులు గడిచే కొద్ది ఇంటి వాతావరణంలో ఏదో తెలియని మార్పు నాన్న ఉన్నప్పుడు తరచూ కబుర్లు చెప్పుకుంటూ అందరంఆరు బయట పడుకునే వాళ్ళం.కొన్నాళ్లుగా అర్ధరాత్రి ఏవో గుసగుసగా మాటలు వినిపిస్తూ మెలకువ వచ్చేది. అంతలోనే చిన్నగా ఏడుపు.చల్లని రాత్రి కూడా నాకు చెమటలు పట్టేవి. ఏం జరుగుతున్నది? అమ్మ ఎందుకు ఏడుస్తున్నది? వణికి పోతూనే పడుకునేదాన్ని, పిల్లలందరి పరిస్థితి ఇదేనేమో నాకు తెలియదు. అన్న నాతో చాలా ప్రేమగా చనువుగా ఉంటాడు. ఈ విషయమై అన్నయ్యను అడగాలనిపించింది. అన్నయ్యా! నాకు చాలా భయంగా ఉంటున్నది,ఏం జరుగుతున్నది చెప్పు ప్లీజ్. నువ్వు అనవసరంగా ఏవో ఊహించుకోకు బంగారు. మనలాగానే అమ్మ కూడా నాన్నని మిస్ అవుతున్నది సరేనా! ఎంత బ్రతిమాలినా ఇలాగే చెప్పి ఊరుకోబెట్టేవాడు. అక్క కూడా అంతే. కానీ వాళ్ళిద్దరికీ విషయం ఏంటో తెలుసని నా గట్టి నమ్మకం. స్కూల్ కి వెళ్ళినా ఇవే ఆలోచనలు ఇంటికి వెళ్లేసరికి అమ్మను చూస్తానో లేదో, ఎందుకు అలా అనిపిస్తుందో అదీ తెలియడం లేదు నాకు. ఇంటర్వెల్లో క్లాస్ రూమ్ లో డెస్క్ మీద తల ఆన్చి వెక్కివెక్కి ఏడ్చిన రోజులు ఉన్నాయి. గుండెలు దడ దడ లాడుతూ ఇంటికి వెళ్లి అమ్మను చూశాక అమ్మయ్య నాది ఉత్తుత్తి భయమే అనుకునేదాన్ని. భయంలోనే బ్రతికిన రోజులవి. వ్యక్తం చేయలేని బాధ అది. ఎందుకో కానీ అమ్మ అక్కకు పెళ్లి చేసేయాలని ఆతృత పడసాగింది, మంచి సంబంధం కుదరడంతో అక్క పెళ్లి చేసేసారు . నేను బాగా చదువుతానని నన్ను డాక్టర్ చదివించాలని అమ్మా,నాన్న ఎప్పుడూ అనేవారు. కానీ పరిస్థితుల వల్ల అమ్మ పట్టుదలతో కోరి వచ్చిన సంబంధం కాదనకుండా మరో రెండేళ్లకు నా పెళ్లి కూడా జరిగిపోయింది.
ఇప్పుడు సంక్రాంతికి ఇలా అందరం కలిసాము. ఏరా బంగారు ఎలా ఉన్నావు? నాన్న ఆప్యాయంగా నన్ను దగ్గరకు తీసుకుంటుంటే ఈ క్షణం ఇలాగే నిలిచిపోతే బాగుండునని పించింది. అన్నట్లు ఇంట్లో అందరూ నన్ను బంగారు అనే ముద్దు పేరుతో పిలుస్తారు.మరునాడు భోగి అనగా అన్నయ్య మమ్మల్నందర్నీ సినిమాకు తీసుకెళ్లాడు. బాబును అమ్మ దగ్గర వదిలి అందరం వెళ్ళాము. మాకు రెండు సొంత సినిమా హాల్స్ ఉన్నాయి.అందరం సరదాగా మాట్లాడుకుంటూ సినిమా చూస్తున్నాము . సొంత హాలు కదా మర్యాదలకు లోటు లేదు కూల్ డ్రింక్స్ అని, మసాలా వడలని, పులిబొంగరాలని ఏవో తెచ్చిస్తూనే ఉన్నారు. ఇంటర్వెల్ అయ్యి సినిమా మొదలైంది. ఇంతలో ఇంటి నుండి పాలేరు వచ్చి, చిన్నయ్యా! మీరు ఇంటికి త్వరగా రావాలి. మారు మాట లేకుండా, ఇంకో మాట అడిగేందుకు కూడా అవకాశం ఇవ్వకుండా పరుగున వెళ్లిపోయాడు. ఏం జరిగిందోనని గాబరా పడుతూ ఇంటికి బయలుదేరాము. బాబుకి ఏమైనా బాగోలేదా! భయంతో చెమటలు పట్టేశాయి. అన్నయ్య మౌనంగా డ్రైవ్ చేస్తున్నాడు. ఇంటికి వచ్చేసాము. మేము వసారా దగ్గరికి వచ్చేసరికి మాకు కనిపించిన దృశ్యం క్రింద పరిచిన పరుపుపై అమ్మ బాబును ఒళ్లో పెట్టుకొని కూర్చుని ఉంది. నాన్న పక్కనే నిలబడి ఉన్నాడు. అంతకుముందు జరిగిన గొడవకు పర్యవసానంగా అనుకుంటా, కోపంగా నాన్న కాలితో విసురుగా అమ్మను డొక్కలో తన్నాడు. ఇలా నాన్నను మేము ఎప్పుడూ చూడలేదు. అమ్మ బాబు పడిపోకుండా గట్టిగా పొ దవిపట్టుకుని చిన్నగా మూలుగుతూ పక్కకు వాలిపోతుంటే, నేను ఒక్క పరుగులో వెళ్లి అమ్మను పట్టుకొని బాబుని చేతుల్లోకి తీసుకున్నాను. బావగారు,మా వారు అక్కడ ఉంటే బాగుండదని అన్నయ్యని తీసుకొని రూమ్ లోకి వెళ్ళిపోయారు. చెల్లి ఏడుపాపుకుంటూ నా పక్కన కూర్చుంది. అక్క మాత్రం ఊరుకోలేకపోయింది. ఏంటి నాన్నా ఇదంతా? మందులింపుతో కూడిన అలాంటి స్వరాన్ని మా ఇంట్లో మొదటిసారిగా విన్నాము. నాన్న ఏమీ మాట్లాడకుండా అక్కడి నుండి వెళ్లిపోయారు. అమ్మ ఏమీ జరగనట్లే నెమ్మదిగా లేచివెళుతూ, భోజనానికి పిలువమ్మా అందరిని అంటూ వంటావిడను తోడు పెట్టుకుని టేబుల్ సర్దింది. కానీ ఎవ్వరికీ ముద్ద దిగలేదు అమ్మకు తగిలిన దెబ్బ మరుసటి రోజుకు బాగానే నొప్పి చేసింది అయినా ఆమె అల్లుళ్లకు అన్నీ సమకూర్చింది. నాన్న చాలా మామూలుగా పలకరించుకుంటూ అల్లుళ్లకు మర్యాదలు చేశారు. ఎలాగో పండుగ గడిచిపోయింది. తొలి పండుగ అనుకోని అనుభవాన్ని మిగిల్చింది. తిరిగి ఊరికి వెళ్లే రోజు అమ్మను వదిలి వెళ్లాలంటే గుండెల్లో బాధ. నాన్న దగ్గరకు వెళ్లి, వెళ్ళొస్తా నాన్న! పెదవులు కదలినట్లు అనిపించింది కానీ శబ్దం బయటకు రాలేదు . నాన్న కళ్ళల్లో సన్నని నీటి పొర. మౌనంగా తలనిమిరారు.ఆ తర్వాత కొద్ది రోజులకు అక్కా వాళ్లు అమెరికా వెళ్ళిపోయారు.

నేను తొలి కాన్పు ప్రసవించి పాపతో అమ్మ వాళ్ళ దగ్గర సరూర్నగర్ లో ఉన్నాను. అన్నయ్య కూడా మాతో గడిపేందుకు బీదర్ నుంచి వచ్చాడు పాపను క్షణం విడిచిపెట్టకుండా ఒళ్లో ఊపుతూ ఘoటసాల పాటలు పాడుతుండేవాడు. మంచి స్వరం అన్నయ్యది. అమ్మ కూడా పాపతో అన్ని ముచ్చట్లు తీర్చుకుంటూ చాలా సంతోషంగా ఉంటున్నది, నాన్న ఎప్పట్లాగానే వచ్చి పోతున్నారు కానీ అప్పటివరకు ప్రశాంతంగా ఉన్న ఇంటి వాతావరణం నాన్న వచ్చినప్పుడు ఏ రోజు ఏమిటో అన్నట్లు మారిపోయేది. ఎప్పుడు వస్తారా అని మేము ఎదురు చూసే మాకు ఎంతో ఇష్టమైన మా నాన్న, ఎప్పుడు వెళ్ళిపోతారా అని ఇప్పుడు చూస్తున్నాము. ఆరోజు రాత్రి భోజనాలైన తర్వాత నేను రూమ్ లోకి వెళ్లి పాపకు పాలిస్తున్నాను,చెల్లి నా పక్కనే కూర్చుని చదువుకుంటున్నది. అన్నయ్య కూడా చదువుకోవాలని తన రూమ్ లోకి వెళ్ళాడు. పాపకు మూడో నెల పెట్టింది మంచి రోజు చూసుకుని మా అత్తగారింటికి వెళ్లేందుకు సిద్ధమవుతున్నాను. అమ్మ అన్నయ్యతో చార్మినార్ వెళ్లి నా కొరకు కొన్ని చీరలు ఎంబ్రాయిడరీలకు ఇచ్చి వచ్చింది లెక్కకు ముప్పై ఒక్క చీర అని, పాపకు గౌనులు , పాల బుట్ట ( డైపర్ బ్యాగు లాంటిది), బంగారు ఉగ్గు గిన్నె, బంగారు గాజులు, గొలుసు,వెండి గజ్జలు అన్ని సిద్ధం చేసి పెట్టింది. మా అత్తగారింటి చాకలికి చీర, ఇంకా బిడ్డ సారే యాభై కేజీల చక్కెర బస్తా , స్వీట్స్,పండ్లు పూలు ఇక్కడి నుండి మోసుకెళ్ళకుండా ఊరు నుండి చేర్చే ఏర్పాటు జరిగింది. ఇంకా బిడ్డ పాలకు పాడావు ( పాడి ఆవు ). అన్ని సిద్ధం చేస్తున్నారు.

ఉన్నట్టుండి పెద్దగా అరుపులు వినబడటంతో అదిరిపడుతూ పాపని ఎత్తుకునే చెల్లి,నేను బయటకు వచ్చాము. ఊహించని సంఘటన అన్నయ్య నాన్న చొక్కా కాలర్ పట్టుకుని ఆవేశంతో ఊగిపోతూ మా అమ్మను గొంతు నులుముతావా?మూ లుగు విని నేను రాకపోయి ఉంటే చంపేసే వాడివి. ఇంకెంతకాలం హింసిస్తావు అమ్మను, మాకెన్నాళ్ళీ నరకం. నీ ఇష్టం వచ్చినట్లు ఊరేగు, కానీ మేమున్న చోటుకు నువ్వు ఎవరిని తీసుకురావాలనుకుంటున్నావో అది మాత్రం ఎన్నటికీ జరగని పని. ఆమె పట్టుదల ఈ ఇంట్లో మా మధ్య స్థానం కల్పించమని కదా, అసలు ఆమె ఎవరు? ఛీ తలచుకుంటేనే అసహ్యంగా ఉంది. అన్నీ చూస్తూ ఇన్ని రోజులు ఏం చేయాలో అర్థం కాక చేతకాని వాడిలాగా కుమి లిపోతున్నాను. నీ ముందు నేను ఎందులోనూ సరిపోను, ఇప్పుడు నన్నీస్థితికి నువ్వే తీసుకువచ్చావు. ఊర్లో ఉన్నప్పుడు ప్రశాంతంగా ఆనందంగా ఉన్నాము. ఎంతో ఉన్నతంగా ఊరికే రారాజుగా బ్రతికిన నువ్వు పంతంతో ఇప్పుడు ఇలా అమ్మను కక్షగా సాధించడమేమిటి ఖర్మ కాకపోతే! పదిమందికి మేలు చేస్తూ, మంచి చెడులు చెప్పగలిగిన నీకు శని పట్టినట్లుగా ఈ కొత్త వ్యసనాలు ఏమిటి? పిల్లల భవిష్యత్తు నాశనం అవుతుందని, కుటుంబ గౌరవం, నీ మర్యాద ఇన్నింటినీ గురించి ఇంత హింస అనుభవిస్తున్నది అమ్మ. తెలిసి తెలియనట్లు మమ్ములనుండనీ, చూసి చూడనట్లు బంధువులు ఉంటారని అమ్మఎంతగానో నీకు నచ్చచెప్ప చూసింది. కానీ మరో మనిషిగా మారిపోయిన నీకు ఇవేవీ చెవికి ఎక్కడం లేదు. మాదాకా ఈ విషయాలు ఏవి రాకూడదని అమ్మ శతవిధాల ప్రయత్నించింది. కానీ నువ్వు ఈరోజు ఇంత దిగజారిపోయి ప్రవర్తించావు
అంటూ నాన్న ఊహించని ఈ హఠాత్పరిణామానికి తేరుకునేలోగా అట్లా చొక్కా పట్టుకునే నాన్నను తోసేసి, అమ్మ చెయ్యి పట్టుకుని నారూమ్ లోకి వచ్చేసాడు. అమ్మ సొమ్మసిల్లినట్లు పడుకుంది. ఎన్నాళ్ళనుండో అణచిపెట్టుకున్న ఆవేశం లావాలాపైకి పొంగినట్లు ఉన్నాడు అన్నయ్య. అసలు అన్నయ్యేనా అని నిర్గాంత పోయి చూస్తున్నాను నేను. సహజంగా అన్నయ్య చాలా నెమ్మదస్తుడు, అమ్మమ్మ వాళ్ళ దగ్గర గారాబంగా పెరిగాడు. నాన్నతో చనువు తక్కువ, మాట్లాడడం కూడా తక్కువ. ఇప్పుడు ఈ ఆవేశం చూస్తుంటే ఇన్నాళ్లు,లో లోపల ఎంత కుమిలి పోయాడో అర్థమయింది. అమ్మ మా పెళ్లిళ్ల కొరకు ఎందుకు ఆతృత పడిందో కూడా అర్థం అయింది. ఆ రాత్రి ఎలా గడిచిందో తెలియదు మర్నాడు ఉదయం చూస్తే నాన్న వెళ్ళిపోయారు. మరో రెండు రోజుల తర్వాత మేము కూడా బయలుదేరి అమ్మమ్మ గారి ఊరు వచ్చాము. ఆ వయసుకు అన్నయ్యకు తెలిసిన చోటు అదొక్కటే. అమ్మ స్తబ్దుగా ఉంటున్నది యాంత్రికంగా పాప పనులు చేస్తోంది. అమ్మమ్మ నాన్నను పొగుడుతూ ఈ కర్మ ఎందుకు దాపరించింది అంటూ, మనసు ఉండక ఏవో నిష్ఠూరాలు మాట్లాడుతున్నా, తాతయ్య మాత్రం , పని వాళ్ళనే కాదురా, పగవాళ్లను కూడా పరుషంగా మాట్లాడడం తెలియదురా మీ అమ్మకు.ఇలా ఎందుకు జరిగిందో, ఈ వయసులో మాకు ఈ వేదన ఏమిటో అంటూ బాధపడ్డాడు. మంచి రోజు చూసి అమ్మమ్మ,అన్నయ్య నన్ను అత్తవారింట వదిలి వచ్చారు. అమ్మను వదిలి రావడం చాలా దిగులుగా అనిపిస్తున్నది. అమ్మ నాన్నలతో ఎంతో సంతోషంగా వెళ్లవలసిన నేను ఇలా వెళ్లాను.

అన్నయ్య చదువు ఆగిపోయింది,చెల్లి కూడా అంతే కొన్నాళ్ళు ఇలాగే జరిగింది.నాన్న కూడా వర్కుల దగ్గరే ఉంటున్నట్లు, సరూర్నగర్ గాని, మాఊరికి గానీ ఎప్పుడో తప్ప రావడం లేదని తెలిసింది. అమ్మమ్మ బలవంతంతో అన్నయ్యకు ఆ ఊరిలోనే సంబంధం చూశారు పెద్దగా ఆస్తిపాస్తులు లేవు గాని ఒక్కతే అమ్మాయి అన్నయ్యకు ఈడు జోడు అని నిశ్చయించారు. పెళ్లికి నాన్నని పిలిచేందుకు అన్నయ్య ఒప్పుకోలేదు అమ్మ మనసులో ఏముందో తెలియదు. అక్క కూడా అమెరికా నుండి రాలేకపోయింది. ఎంతో వైభవంగా జరగవలసిన పెళ్లి సింపుల్ గా జరిగిపోయింది. పెళ్లికి వచ్చిన బంధువులంతా కాలం గతితప్పి కాకపోతే ఈ పిల్ల ఆ ఇంటి కోడలు అయ్యేదా! అంటూ పెళ్లికూతురి అదృష్టాన్ని పొగిడారు. అన్నయ్య స్నేహితుల ద్వారా బరంపూర్ లో ఉద్యోగం తెచ్చుకున్నాడు అమ్మను చెల్లిని కూడా తీసుకొని బరంపూర్ కాపురం పెట్టాడు. అక్కడ నుండి అమ్మ జీవితంలో మరొక అధ్యాయం మొదలైంది అంతటి కోటీశ్వరులు కాలికి చేతికి పని మనుషులతో రాజసంగా జరుపుకున్న అమ్మ సాదాసీదాగా బ్రతికేందుకు బరంపూర్ వెళ్ళింది. అమ్మ ఔన్నత్యాన్ని గుర్తించలేకపోయిన వదిన చిన్న బుద్ధులే చూపించింది. అక్కడ విషయాలు చెల్లి చెబుతుంటే కన్నీరు ఆగలేదునాకు. నిప్పులు చెరిగే ఎండలో తడి గుడ్డ నెత్తిపై వేసుకొని దూరం నుండి తాగేందుకు,వంటకు నీరు మోసుకొచ్చేదట అమ్మ. పెళ్లి కావలసిన పిల్ల ఎండకు గాలికి తిప్పితే మొరటు బా రిపోతుందని చెల్లిని ఏ పని చేయనిచ్చేది కాదట, అన్నయ్యకు తెలివిగా ఏవో సాకులు చెబుతూ కాల్ కింద పెట్టకుండా మాతో అన్ని పనులు చేయించేది వదిన. అన్నయ్య తత్వం తెలిసిన అమ్మ అన్నయ్యకు ఈ విషయాలు ఏవి తెలియనివ్వలేదు అని చెప్పింది చెల్లి. అమ్మ అనుమతి లేకుండా అన్నయ్యతో ఈ విషయాలు ఎలా మాట్లాడాలో అర్థం కాక యాతన పడసాగాను.

చాలా రోజుల తర్వాత పది రోజులు సెలవులపై అన్నయ్య వాళ్లు అమ్మమ్మగారి ఊరు వచ్చారు.అత్తగారు కూడా అక్కడే కాబట్టి అక్కడ గడిపి తిరిగి బరంపూర్ వెళ్తూ నా దగ్గర రెండు రోజులు ఉండి అమ్మను,చెల్లిని నా దగ్గర వదిలిపెట్టి వెళ్తూ వారం రోజుల్లో మళ్ళీ రావాల్సిన పని ఉంది బంగారు అప్పుడు అమ్మ వాళ్ళని తీసుకెళ్తాను. అలాగే అన్నయ్య,నేనూ చెబుదామని అనుకుంటున్నాను,నా దగ్గర కొద్ది రోజులు ఉంటారులే అని. నీవసతిని బట్టి తీసుకెళ్లొచ్చులే తొందరేముంది. అన్నయ్య,వదిన, వాళ్లకు ఇప్పుడు ఒక పాప.వాళ్ళు ముగ్గురు వెళ్ళిపోయారు. మేము వ్యాపార రీత్యా టౌన్ లో ఉంటున్నాము. అమ్మలో చాలా మార్పు. ఆ రాత్రి అమ్మ పక్కన అమ్మపై చెయ్యేసి పడుకుని తృప్తిగా నిద్రపోయాను. మరునాడు గమనించాను అమ్మఒళ్లంతా నీరు పట్టినట్లు అనిపించి, మా ఫ్యామిలీ డాక్టరుకు చూపించాము. ఆయన అమ్మని చూడగానే, నన్ను,మావారిని లోపలికి పిలిచి అమ్మకు లివర్ సిర్రోసిస్ అని, ఎక్కువ రోజులు జరగదని చెబుతూ, ఇన్ని రోజులు ఎందుకు నిర్లక్ష్యం చేశారని మందలింపుగా అన్నారు. మద్రాస్ కు తీసుకెళ్తాం డాక్టర్ గారు. అంత అవసరం రాదు, వృధా ప్రయాసమ్మా,!నా అభిప్రాయం ఇది అని గట్టిగానే చెప్పారు డాక్టర్ గారు. ఇంటి వరకు బిగబట్టుకున్న దుఃఖం, బాత్రూంలోకి వెళ్లి పెద్దగా ఏడ్చేశాను.
కనీసం డాక్టర్ ఏం చెప్పారు అని కూడా అమ్మ అడగలేదు. నాకు ఱుణమున్నట్లుగా నా దగ్గరకు చేరిన అమ్మ ఆరోజు నా చేత్తో ఒక్క ముద్ద అన్నం తిన్నది అదే చివరి మెతుకు. మరునాటికే అమ్మకొంత అపస్మారక స్థితికి వచ్చింది. డాక్టర్ వచ్చి సెలైన్ స్టార్ట్ చేశారు అమ్మా! అమ్మా!అని తట్టి పిలిస్తే,’ఊ’ అని అనగలిగింది. అదే ఆఖరి మాట. మన ప్రయత్నం మనం చేద్దాం,మద్రాసుకు తీసుకెళ్దామని మా వారు పట్టుబట్టి అప్పటికప్పుడు బయలుదేరుతూ, నాన్నకు, అన్నయ్యకు, అక్కకు,అమ్మమ్మ వాళ్లకు, బంధువులందరికీ పరిస్థితి తెలిపాము. ట్రీట్మెంట్ మొదలుపెట్టారు, నాన్న,అన్నయ్య, అమ్మమ్మ వాళ్లు మద్రాస్ వచ్చేసారు, అక్క, బావఅమెరికాలో బయలుదేరారు. నాన్నకు దూరమైన తర్వాత మేం అందరం కలుసుకున్నది ఇప్పుడే, కానీ ఇది తెలిసే స్థితిలో అమ్మ లేదు. నాన్నలో పూర్వపు కళ లేదు. బంధాలకు, బాధలకు, యాభయిఐదేళ్ల జీవితానికీ వీడ్కోలు చెబుతూ,ఆ రాత్రి మౌనంగా సెలవు తీసుకుంది అమ్మ. ఊరికి తీసుకొచ్చేసాము. తిరిగి తన ఇంటికి చేరిన జీవంలేని ఆమె శరీరానికి అట్టహాసంగా అంత్యక్రియలు జరిగాయి. ఊరంతా ఊరేగింపుగా ఆమె వెంట నడిచింది. ఉత్తమురాలుగా, ముత్తయిదుగా వెళ్లిపోయిన పుణ్యాత్మురాలుగ అందరి నోట నిలిచిపోయింది అమ్మ.
పందిళ్లు వేయించడం, వంటలఏర్పాట్లతో బంధువులంతా హడావిడిగా ఉన్నారు .
అమ్మ లేదు,ఇక చూడబోము ఈ ఆలోచనే మనసును మెలి పెడుతున్నది. కొంచెం దూరంలోచెట్ల కింద వేసిన మంచంపై కూర్చుని ఈ హడావుడి అంతా చూస్తున్నాను. అక్కకు ఇప్పుడుఇంకో పాప కూడా పిల్ల ఇద్దరికీ ఫీడ్ చేస్తూ ఉంది. అన్నయ్య నాపక్కన వచ్చి కూర్చుంటూ నా చేయి తన చేతిలోకి తీసుకుని ఏడ్చేసాడు. నేను తప్పు చేశానో,ఒప్పు చేసానో తెలియడం లేదు బంగారు, సమర్ధుడైన నాన్న , అసమర్థతతో నేను ఇద్దరం అమ్మకు న్యాయం చేయలేకపోయాము. నాన్నతో గొడవ పడిన తర్వాత పిరికి తనం వదిలి అక్కడే నిలబడి ఉంటే , అమ్మ స్థానం అమ్మకుండేదేమో! నా మాటకు కట్టుబడి, నాకు విలువిచ్చి నా పక్కన నిలిచింది. అమ్మ,నాన్నకు దూరం కావడం కూడా మన కొరకే అని తెలుసు, అందుకే అమ్మ చివరి క్షణం వరకు కూడా ఆయనను ఒక్క మాట కూడా పరుషంగా అనలేదు, ద్వేషించలేదు. అని చెబుతూ జరిగిన వాటిల్లో తన పొరపాట్లను గుర్తు చేసుకుంటూ బాధపడుతుంటే, అన్నయ్యా,ఊరుకో నిజమే నువ్వన్నట్లు చావో బ్రతుకో అమ్మకు నాన్నతోనే, ఆ స్థానం తప్పిన తర్వాత ఆమె జీవచ్ఛవంలాగే గడిపింది. ఇప్పుడు నువ్వు బాధ పడితే అమ్మకు శాంతి ఉంటుందా, శాప వశాన భూమి మీదకు వచ్చి మన పుణ్యం కొద్ది మన అమ్మగా జీవించి, శాపం తీరగానే వెళ్ళిపోయింది అనుకుందాము. అంటూ అన్నయ్యను ఊరడించాను. అక్కడి కార్యం ముగించి వెళ్లేముందు నేను, చెల్లి నాన్న దగ్గరికి వెళ్ళాము. అక్క నాన్నను చూసేందుకు కూడా ఇష్టపడలేదు. మమ్మల్ని చూసి నాన్న దగ్గరకు తీసుకొని గుండెలకు హత్తుకున్నారు. అ ప్పుడు వెల్లువలా పొంగిపొర్లింది దుఃఖం. నాన్నది కూడా అదే స్థితి. ఒకసారి మేము ఆనందంగా గడిపిన ఆ ఇంటి నంతా మనసారా చూసుకొని ఎక్కడి వాళ్ళం అక్కడకు అందరం వెళ్ళిపోయాము.

భర్తను ప్రేమించింది, గౌరవించింది, ఆయనే ఊపిరిగా బ్రతికిన అమ్మ మునిగిపోతున్న సంసార నౌక నుండి బిడ్డలను ఒడ్డుకు చేర్చి అమ్మగా నిలబడింది. విధి వక్రించింది అన్నారే కానీ, అమ్మను గాని, నాన్నను కానీ ఎవరు వేలెత్తి చూపేసాహసం చేయలేకపోయారంటే, అమ్మ ఔన్నత్యం, మౌనమే ఆయుధంగా,పెట్టని గోడలా నిలిచిన ఆమె వ్యక్తిత్వం.
అమ్మతోనే ఆ ఇంటి వైభవం ముగిసిపోయింది, కళకళలాడుతూ సందడి చేసిన చోటు బీడుపడి గతాన్ని గుర్తు చేసుకుంటూ నిలిచి ఉంది. అమ్మ మరణం తర్వాత మేమెవ్వరం మా ఊరు వెళ్ళలేదు. అమ్మ మౌనమే శాపంగా నాన్న కూడా పూర్వపు వైభవంతో ఉండలేకపోయారు. స్థిరచరాస్తులు అన్నీ, అన్నయ్యకు, ఆడపిల్లలకు , ఆశ్రితులకు, ట్రస్టులకు రాసేసి కాలమిచ్చిన తీర్పులా నాన్న అరుణాచలం రమణ మహర్షి ఆశ్రమంలో చేరిపోయారు.

“చెరుకు తుద వెన్ను పుట్టిన
చెరుకున తీపెల్ల చెరచు కదరా సుమతి.”
అమ్మ చిన్నతనంలో నేర్పించిన పద్యమిది. ‘బుద్ధి కర్మానుసారిణి ‘ నాన్నవేసిన చిన్న తప్పటడుగు చెరుకు చివర పుట్టిన వెన్నులాగా, మా జీవితాల్లోని మాధుర్యాన్ని హరించి వేసింది. నాన్న దగ్గర చేరిన ఆమె కోరిక అయితే నెరవేరలేదు కానీ, ఎంతో గొప్పగా బ్రతికిన కుటుంబాన్ని చిన్నాభిన్నం చేసింది. చెట్టుకొకరుంగ అయిపోయాము. ఆమె కనబడిన వారందరికీ పచ్చని సంసారం నాశనం చేశాను, ఆ పుణ్యాత్మురాలకి ద్రోహం చేసినందుకు అనారోగ్యంతో, ఆదరించే వారు లేక అనాధలా బ్రతుకుతున్నాను అంటూ ఏడ్చేదట. అన్నయ్య ఊర్లో పొలాలు కౌలుకిచ్చి, ఇంటి స్థలాన్ని మా దగ్గర పని చేసిన పాలేర్లకు ఇళ్ల స్థలాలకుగా ఇచ్చేశాడు సరూర్నగర్ ఇంట్లో ఉంటున్నాడు, చెల్లికి పెళ్లి కుదిరింది అక్క, బావ కూడా అమెరికా నుండి వచ్చున్నారు. పెళ్లికి నాన్నని పిలుచుకు వచ్చేందుకు మేము నలుగురం వెళ్ళాము. కానీ బంధాలకు, అనుబంధాలకు అతీతంగా నాన్నలో మరో కోణం చూసాము. మచ్చలేని చంద్రుడిలా ఆగుపించాడు.

November 20, 2026 0 comment
0 FacebookTwitterPinterestEmail
కవితలు

జలధార

by వకుళవాసు November 20, 2026
written by వకుళవాసు

నా ఆనందాన్ని నీకు ధారబోస్తున్నా నాకన్నుల నిండుగా మళ్ళీ నింపుతావుగ…

నా ప్రపంచాన్ని నీకిచ్చేస్తున్నా నీకొత్తప్రపంచంలో హాయిగా విహరింపజేస్తావుగ…

నాఇంటి మహరాణిని నీచేతుల్లో పెడుతున్న నీహృదయసామ్రాజ్యానికి రాణిని చేస్తావుగ…

నాకన్నీళ్ళను ఈ జలధారలో కలిపిపోస్తున్నా తన కన్నీళ్ళు రెప్పలగడప దాటనీయవుగ…

నానవ్వులన్నీ మూటగట్టి అప్పజెబుతున్నా నీఅనురాగలను తన నవ్వులపూలగా రాలుస్తావుగ…

November 20, 2026 0 comment
0 FacebookTwitterPinterestEmail
Uncategorized

పల్లి మట్టిలో విరిసిన సంస్కృత మందారo!!

by mayuukha November 20, 2026
written by mayuukha

షడ్ శాస్త్రపండితులు, ఉభ వేదాంతాలలో నిష్ణాతులు.
తెలంగాణ గర్వించ దగిన శాస్త్ర కోవిదులు, ఉత్తమ అధ్యాపకులు శ్రీమాన్ మరింగంటి శ్రీరంగచార్య స్వామి వారు.
విశిష్టాద్వైత వేదాంత విద్వాన్ గా, బ్రహ్మసూత్రాలకు అద్భుత భాష్యం అందించిన పండిత ప్రకాoడులు. ఎంత క్లిష్టమైన వేదాంత విషయాన్ని అయినా అందరికీ అరటిపండు వలిచినట్లు తేలికగా అందించగలిగిన మహామహోపాధ్యాయులు. తిరుప్పావై ప్రవచనాన్ని సుస్వరంగా, శరణాగతిని అత్యంత భక్తి భావ రంజకంగా అందించి, పండిత పామరులను మెప్పించిన విద్వాంసులు.
తర్కశాస్త్రంలో తలస్పర్శీ
పాండిత్యం వారిది. నవీన తర్క విద్వాన్ విద్వన్మణి
శ్రీమాన్ శ్రీ రంగాచార్య స్వామి వారు. రామాయణ, భారత, భాగవతాలను ఆపోసన పట్టిన అపర అగస్త్యులు. వారి వాగ్వైభవం ఉభయ తెలుగు రాష్ట్రాలతో పాటు దేశమంతా విస్తరించిందనుట అక్షర సత్యం.

పూర్వ కరీంనగర్ జిల్లాలోని కోనరావుపేట మండలం పల్లిమక్త గ్రామంలో శ్రీ ఉ.వే శ్రీమాన్ అప్పలాచార్యులు… నాచియారమ్మ దంపతులకు 1927 లో జన్మించారు శ్రీమాన్ రంగాచార్య స్వామి వారు.

విద్యాభ్యాసం:
శ్రీమాన్ మరింగంటి రంగాచార్య స్వామి వారికి చిన్నప్పటి నుంచే చదువుపై మక్కువ ఎక్కువ. అష్టావధాని శిరోమణి ఆచి వెంకట నరసింహాచార్య (ఆవునూరు) గారి వద్ద అధ్యయనానికి వెళ్ళినప్పుడు, ఆచార్యుల వారికి మరొక ఆచార్యులవారు గురువుగా ఉండడం సరిపోదని
గ్రంథాచార్యులుగా ఉంటామని, తదుపరి విశిష్టాద్వైత సిద్ధాంత సంబంధిత అంశాలపై రుచిని తెలిపి మార్గదర్శనం చేశారు.
అచ్చి వారి సలహా మేరకే రంగాచార్య స్వామి వారు నాయన గారి నొప్పించి హైదరాబాదులోని
శ్రీ వేదాంతవర్ధిని సంస్కృత కళాశాలలో విద్యాభ్యాసం కోసం చేరడం జరిగింది. వీరి శాస్త్ర ఆచార్యులు శ్రీ వే శ్రీమాన్ కోయిల్ కందాడై అప్పన్ శఠ గోప రామానుజ ఆచార్య స్వామి వారు. కళాశాలలో అభ్యాసం పూర్తి చేసి తదుపరి ఎం . ఏ….తెలుగు సంస్కృతం, ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయం నుండి పరీక్షలు రాసి ఉన్నతశ్రేణిలో ఉత్తీర్ణులైనారు.
ప్రయాగ హిందీ విద్యాలయం నుండి,సాహిత్య విద్యా ప్రవీణ పట్టాను ఆంధ్ర కళా పరిషత్ వాల్తేరు నుండి
అందుకున్నారు.
విశిష్టాద్వైత వేదాంత విద్వాన్, వేద శాస్త్రాగమ, విద్వత్ సదస్సు తిరుమలనుండి అందుకున్నారు.
నవీన తర్కవిద్వాన్, మైసూరు విద్వాన్ మహాసభ మైసూరు నుండి పట్టాలు పొందిన
ప్రజ్ఞా ధూరీణులు. వేదాంతము, వ్యాకరణము, న్యాయము, సాహిత్యాలను అభ్యసించిన
ఉత్తమ విద్యార్థి వీరు.

సీతారాంబాగ్ ప్రాచ్య మహావిద్యాలయాధిపతులు

సీతారాంబాగ్
వేదాంత వర్ధిని సంస్కృత కళాశాలలో చదువుకునిన ఉత్తమ విద్యార్థి రత్నం
శ్రీరంగాచార్య స్వామి వారు, అదే కళాశాలలో అధ్యాపకులుగా విధి నిర్వహణ చేసి విద్యార్థుల మదిలో కొలువైన దేశికోత్తములు. వీరి శిష్యులు ఎందరో ఉభయ తెలుగు రాష్ట్రాల్లో ఉన్నత పదవుల్లో ఉన్నారు. ఆచార్యులుగా పండితులుగా, శాస్త్ర కారులుగా ప్రాచార్యులుగా వివిధ హోదాల్లో వెలుగొందుతున్నారు. వేదాంతవర్ధిని సంస్కృత కళాశాల సీతారాంబాగ్
లో 1952 నుండి 1992 వరకు న్యాయ శాస్త్ర ఆచార్యులుగా పనిచేశారు.
నడిచే నారాయణులు, పరమహంస పరివ్రాజకాచార్య శ్రీ శ్రీ త్రిదండి చిన్న రామాను జీయర్ స్వామి వారి ఆహ్వానం మేరకు జగ్గయ్యపేట లో చేరి భారతీయ తత్వశాస్త్ర ఆచార్యులుగా, ప్రాచార్యులుగా కూడా సేవలందించిన ఘనత వీరిది.
తర్క సంగ్రహం బ్రహ్మసూత్రాలను డిగ్రీ చదివే పిల్లలకు బోధించి వారిచే ఉపన్యాసాలు ఇప్పించి పాఠక లోకాన్ని, పండితులను ఆశ్చర్య చకితులను చేశారు. ఆడపిల్లలకు సైతం తర్క బ్రహ్మ సూత్రాలపై శిక్షణ అందించి ఉపన్యాసాలు ఇప్పించి మగవారితో పాటు సమ ఘనతను వారికి ఆపాదింప చేసిన శ్రీ రామానుజ సిద్ధాంతాన్వయి వీరు.

ఉపన్యాసకేసరి

మరింగంటి స్వామి వారి ఉపన్యాసాలు వినేవారికి ద్రాక్షాపాకం లాగా అనిపించేవట. ముఖ్యంగా వారి తిరుప్పావై ప్రవచనం దివ్య అనుభూతిని కలిగించేదట. వారు ఉపన్యాసాలలో ఉపనిషత్తులు బ్రహ్మసూత్రాలు, స్మృతులు ఇతిహాస పురాణ వాక్యాలు ఆళ్వారుల సూక్తులు, కాళిదాసాధికవుల,శ్లోకాలు ప్రహేళికలు, గాధలు, ధారలు ధారలుగా ప్రవహించేవట. నన్నయ్య తిక్కన నుండి విశ్వనాథ, జాషువా లాంటి ఆధునిక కవుల సాహిత్యాన్ని తమ ఉపన్యాసాల్లో అద్భుతంగా అన్వయించి వాక్సుధను
కురిపించే వారట.
వచన కవులకు అంతే గౌరవాన్ని అందించి తమ ప్రవచనాల్లో అవసరానుగుణంగా ఉటంకనలు చేసేవారట.
హిందీ కవులైన కబీర్దాస్ తులసీదాస్, సూరదాస్ కవిత్వాలను, ఉర్దూ వాక్యాలు
వీరు ఉపన్యాసాల్లో ముత్యాల లాగా దొరలేవట. ఆళ్వారుల సూక్తి సుధను గొప్పగా వినిపించిన సరస్వతీ పుత్రులు.
ఆచార్యుల వారి వాణి వైభవం చూచి అందరూ చతుర్వేద బ్రహ్మయని కొనియాడే వారట.

రచనా పరంపర

ఉభయ వేదాంత సభలు ఉభయ తెలుగు రాష్ట్రాల్లో జరిగినటువంటి వాటిలో వీరు పాల్గొని నూతన ప్రతిపాదనలు చేసి, సభను రంజింప చేయడం, ఆలోచింప చేయడం వీరి పాండిత్యానికి ప్రతీక. పుస్తక ప్రచురణకు ఎక్కువ సమయం కేటాయించకపోయినా భాగవతంలోని రత్నాలు ..వీరు రచించిన పుస్తకాన్ని సురభారతి వారు ప్రచురించారు.
అలంకార మకరందం అనే గ్రంధాన్ని ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రాచ్య లిఖిత గ్రంథాలయం వారు వేశారు.
వేదాంత ప్రకాశిక, బ్రహ్మసూత్ర పాఠః… గ్రంథాలను జీయర్ ఎడ్యుకేషనల్ ట్రస్ట్ ముద్రించింది. అ
నేక ప్రాచీన గ్రంథాలను పరిష్కరించి.. లోకార్పణం చేయటంలో నిలబడిన.. కార్యసాధకులు కార్యశూరు లు.
విజ్ఞప్తి సప్తతి పేరిట శ్రీ .ఉ.వే శ్రీమాన్. నల్లాన్ చక్రవర్తుల రఘునాథ ఆచార్య స్వామి వారు మరింగంటి శ్రీరంగాచార్య స్వామి వారి పైన ఒక లఘుకావ్యం రాసి వీరి గొప్పతనాన్ని ప్రజలకు తెలియపరిచినారు.

ఆకాశవాణితో పెనవేసుకున్న అనుబంధం

హైదరాబాదు ఏ రేడియో కేంద్రంలో సుమారు 25 సంవత్సరాలు వీరు సంస్కృత పాఠాన్ని ఉదయం పూట బోధించేవారు. సుమారు 35 సంవత్సరాలు ఆకాశవాణిలో సంస్కృత కావ్య గానాన్ని, సంస్కృత కావ్య, నాటక సంబంధిత ప్రసంగాలు చేసిన దిషణ ఆచార్యుల వారిది.

అందుకున్న పురస్కారాలు

మైసూర్ విద్వాన్ మహాసభ మైసూరు మహారాజా వారిచే సన్మాన్నీ అందుకున్నారు.
తిరుమల వేద శాస్త్ర విద్వత్ సదస్సు ఘనంగా సన్మానాన్ని అందించింది.
ఉదయ తెలుగు రాష్ట్రాల్లోని పెద్ద పట్టణాలన్నింటిలోనూ సత్కారాలను స్వీకరించారు.
తెలుగు విశ్వవిద్యాలయం తొలి ఉత్తమ సంస్కృత పండిత పురస్కారాన్ని అందించింది.
మహా మహోపాధ్యాయ పద్మశ్రీ శ్రీ భాష్యం విజయసారథి గారు స్థాపించిన సర్వ వైదిక సంస్థానం కరీంనగర్ ద్వారా వీరు విశిష్ట పురస్కారాన్ని అందుకున్నారు.

బిరుదులు
ప్రవచనా వాచస్పతి
మధురోపన్యాసక
వాక్శిఖామణి

కుటుంబo: వీరి శ్రీమతి……
వీరికి ఐదుగురు సంతానం.
పెద్ద కుమారులు శ్రీమాన్ మరింగ్ అంటి విజయసారధి గారు ఐఎస్ఎస్ రిటైర్డ్
రెండో అబ్బాయి మరింగంటి వేణు ఆచార్య….అమెరికాలో సాఫ్ట్వేర్ ఇంజనీర్ గా ఉన్నారు.
ల.సౌ. విజయలక్ష్మి ఇందిర, భారతి వారి ఆడ సంతానం.
వీరి అల్లుళ్ళు, కోడళ్ళు మనవళ్లు మనవరాలు దాదాపుగా పాతికమంది వరకు ఉన్నారు. అందరూ ఉన్నత విద్యావంతులే, ఉన్నతోన్నత ఉద్యోగస్తులే.

విధ్వన్మణి పరమ భాగవతో త్తములు శ్రీ రంగాచార్య స్వామి వారు లోకం విడిచి వెళ్లినా… నిత్యసూరి గణంలో నిరంతరం ప్రకాశిస్తూనే ఉంటారు.

శ్రీమాన్ మరింగoటి
శ్రీరంగ ఆచార్య స్వామి వారి పరమపదానంతరం వారి కుమారులు, శిష్యులు, విద్యార్థులు, హితైషులు కలిసి ఒక స్మారక సమితిని ఏర్పాటు చేశారు. దీని ద్వారా ఉత్తమ సంస్కృత పండిత పురస్కారాన్ని ఉత్తమ సంస్కృత విద్యార్థి ప్రోత్సాహక పురస్కారాన్ని 2005 నుండి అందిస్తున్నారు.
2025 నుండి తిరుప్పావై ప్రవాచక విశిష్ట పురస్కారాన్ని కూడా ప్రధానం చేస్తున్నారు.
తొలి పురస్కారాన్ని శ్రీ ఉ.వే శ్రీమాన్ డాక్టర్ టి కె వి రాఘవన్ గారు అందుకున్నారు.
ఈ సమితి ద్వారా అలంకార సర్వస్వం అనే గ్రంధాన్ని ప్రచురించారు. కృతి శ్రీ అని 2011లో మరొక గ్రంథాన్ని తీసుకొని వచ్చారు.

శత జయంతి ఉత్సవాలు
నవంబర్ 2026 నుండి వీరి శతజయంతి ఉత్సవాలు ఆరంభమవుతున్నాయి. హైదరాబాదు మహానగరం తో పాటు జిల్లా కేంద్రాల్లో కూడా విద్వత్ సభలు, పురస్కారాలు, చర్చాగోష్టులు మొదలగునవి నిర్వహించడానికి ప్రణాళికలు సిద్ధమవుతున్నాయి. వీరి పెద్ద కుమారుడు శ్రీమాన్ మరింగంటి విజయకుమార్ ఆచార్య
సత్ సంప్రదాయ పరిరక్షణ సమితి కార్యదర్శి, శ్రీమాన్ సముద్రాల శఠగోపాలచార్యుల వారు వారి శిష్య బృందం సన్నిహితులందరూ కలిసి ఒక శతజయంతి సంచికను తీసుకొని రావడానికి ఏర్పాట్లు చేస్తున్నారు.

శ్రీమాన్ మరింగoటి శ్రీరంగాచార్య గారి శతజయంతి సందర్భంగా స వీరికి పద్మశ్రీ ఇవ్వాలని తీర్మానం చేసి భారత ప్రభుత్వానికి అందించాల్సిందిగా విజ్ఞప్తి చేస్తున్నాను.

కె ఎస్ అనంతాచార్య
కరీంనగర్
9441195765

November 20, 2026 0 comment
0 FacebookTwitterPinterestEmail
వ్యాసాలు

ఇందిరా ప్రియదర్శిని

by Dr. Dasoju Padmavati November 20, 2026
written by Dr. Dasoju Padmavati

ఇందిరా ప్రియదర్శిని ఆమె అసలు పేరు.

1917-నవంబర్ 19 వ తేదీ న ఉత్తర్ ప్రదేశ్ లోని అలహాబాద్ లో జన్మించారు.

తల్లి దండ్రులు -కమలా దేవి
జహార్ లాల్ నెహ్రూ.

భారతదేశపు తొలి (ఏకైక) మహిళా ప్రధాని.

1942 లో ఫిరోజ్ గాంధీతో వివాహం జరిగింది.

మొదట -1962-64 వరకు
సమా చార ప్రచారశాఖ మంత్రి గా బాధ్యతలు నిర్వహించారు .

బ్యాంకుల జాతీయికరణ చేసారు .గరీబీ హటావో నినాదంతో పేదరిక నిర్మూలనకు కృషి చేశారు.

20 సూత్రాల పథకం అమలు చేసారు.

పాకిస్తాన్ బంగ్లాదేశ్ యుద్ధంలో బంగ్లాదేశ్ కు మద్దతుగా నిలిచి ప్రపంచ దేశాల మన్ననలు పొందారు అప్పుడు 1972లో ఆమెకు “భారతరత్న”ను ప్రకటించింది భారతదేశం.

ప్రతిపక్ష నాయకుడుగా ఉన్న అటల్ బిహారీ వాజ్ పాయ్ “మేరీ దేశ్ కా కాళికామాత హై ఇందిరాగాంధీ” అన్నారట పార్లమెంటులో.

1975 విధించిన ఎమర్జెన్సీ
ఆమె జీవితంలో ఒక మచ్చగా మిగిలింది.

స్వర్ణ దేవాలయం పై సైనిక చర్య తీసుకున్నందుకు ఆమె ప్రాణాలే బలి పెట్టవలసి వచ్చినది.
1984 అక్టోబర్ 31న సొంత అంగ రక్షకుల చేతిలో ప్రాణాలు కోల్పోయింది.

ఒక మహిళగా ఒక జీవితకాలం ఆత్మవిశ్వాసంతో నిలబడిన ధీరవనిత ను ఆమెలో మనం చూడవచ్చును.

November 20, 2026 0 comment
0 FacebookTwitterPinterestEmail
Newer Posts
Older Posts

Recent Posts

  • ఎలినినో ఎరుక
  • స్త్రీల జీవన వేదనలు, సంవేదనలు, సంఘర్షణల సమాహారమే “నుమాయిష్”
  • కన్నీటి ధార
  • మా ఊరి దేవుడు!
  • రమ్య భావన

@2021 - All Right Reserved to Mayuukha The Magazine


Back To Top
మయూఖ
  • హోమ్
  • కవితలు
  • కథలు
  • ధారావాహిక నవల
  • వ్యాసాలు
  • బాల‌సాహిత్యం
  • ఇంద్రధనుస్సు
  • ఇంట‌ర్వ్యూలు
  • పుస్త‌క స‌మీక్ష‌
  • అనువాద సాహిత్యం
  • About Us