*ప్రముఖ కవి, రచయిత, విమర్శకులు, విశ్లేషకులు డా. జి. చెన్నకేశవరెడ్డి గారితో ‘మయూఖ’ ముఖాముఖి                                    -ధూళిపాళ అరుణ*

********************************************

     నిరంతరాన్వేషణతో అనేక పరిశోధనాత్మక వ్యాసాల ద్వారా సాహిత్యలోకానికి సుపరిచితులైన డా. జి. చెన్నకేశవరెడ్డి గారి జీవన యాత్రను, వారి అనుభవాలను వారి మాటల్లోనే తెలుసుకుందాం.

నమస్కారం సార్! మీ వ్యక్తిత్వ, సాహిత్య జీవన విశేషాలను మా పాఠకులకు తెలియజేసే అవకాశం రావడం ఎంతో సంతోషంగా ఉంది…మొదటగా….

1ప్ర. అత్యంత సాహిత్యాభిలాష కలిగిన మీరు జన్మించిన

ప్రాంతం ఏది? బాల్య జీవితాన్ని ఏ విధంగా గడిపారు? ఆ విశేషాలను చెప్తారా?

జ:   నమస్కారం! నేను విద్వద్గద్వాలగా ప్రసిద్ధి చెందిన గద్వాలలో 1945 ఏప్రిల్ 7వ తేదీన జన్మించాను. మా అమ్మ రంగనాయకమ్మ, నాన్న తిమ్మారెడ్డి. చిన్నతనం నుండీ గద్వాల సాహిత్య వాతావరణంలో పెరిగాను. నేను అయిదవ తరగతి చదివేటప్పుడు డా. సి. నారాయణరెడ్డి గారు హైస్కూలుకు వచ్చారు. అప్పుడాయన తన నోట్ బుక్ లో రాసుకున్న ‘నాగార్జునసాగరం’ కవితాగానం చేశారు. అది నన్ను ఆ వయస్సులోనే ఎంతో ప్రభావితుని చేసింది. మా ఊరి లైబ్రరీలో ఉండే పుస్తకాలన్నీ చదివాను. మొదట మా అక్కయ్య కొరకు తెచ్చే డిటెక్టివ్ నవలలను నేనూ చదివేవాడిని (గట్టిగా నవ్వుతూ). మా నాన్న తరతరాల వారసత్వంలో మాలీపటేల్ గిరీ చేసేవాడు. గద్వాల ఊరే కాక చుట్టుపక్కల ఏడు ఊళ్ళల్లో కూడా మా పూర్వీకులు పటేల్ గిరీ చేశారు. మా నాన్న పంచాయతీ తీర్పులు బాగా ఇస్తాడని ప్రసిద్ధి ఉండేది. అందువల్ల బండ్లు కట్టుకొని పక్కన ఊళ్ళల్లో నుండి కూడా సమస్యల తీర్పు కోసం మా నాన్న దగ్గరికి వచ్చేవారు. ఆయన చదువుకున్నది 7వ తరగతి వరకే అయినా ఇంగ్లీషు, తెలుగు, లెక్కలు ఆయనకు బాగా వచ్చు. మేము ఏడుగురం సంతానం. అందులో అయిదవ వాడిని కావడం వలన నాకు అన్నలు, అక్క, తమ్ముడు, చెల్లెలు ఉండడం ఒక అదృష్టంగా భావిస్తాను. తదనంతర కాలంలో  సినారె గారు నామీద  అభిమానంతో ‘కర్పూర వసంత రాయలు’ కావ్యగానానికి అంగీకరించి గద్వాలకు రావడం జీవితంలో మరపురాని అనుభూతిని మిగిల్చింది.

2ప్ర. ప్రాథమిక విద్య నుండి మొదలుకొని వివిధ దశల్లో జరిగిన మీ పూర్తి విద్యార్జనను గురించి చెప్పండి.

జ:   మా ఇద్దరన్నలు హెచ్.ఎస్.సి స్కూల్ ఫైనల్ వరకు చదివారు. మా మూడో అన్న ఎఫ్.ఏ వరకు రెడ్డి హాస్టల్ లో ఉండి నిజాం కాలేజీలో చదివారు. ఆ కాలంలో ఆ చదువుకు ఉద్యోగాలు కూడా వచ్చేవి. మాకు రెండువందల ఎకరాల భూమి ఉండేది. పెద్ద వ్యవసాయ కుటుంబం. అందువల్ల ఒకరి కింద పని చేయడానికి ఒప్పుకునేవారు కారు. “ఉత్తం ఖేతి, మధ్యం బేపారే, కనిష్టం చాకిరీ” అంటారు కదా!(నవ్వుతూ) అందుకే మా అన్నయ్యలు ఇండిపెండెంట్ లైఫ్ కోరుకున్నారు. అంత చదువుకున్న మూడవ అన్నయ్య కూడా వ్యవసాయం వైపే మొగ్గు చూపాడు. దానివల్ల మా నాన్నకు నన్ను బాగా చదివించాలనే కోరిక పెరిగింది. చదువులో ముందే ఉన్నప్పటికీ గేరి(వాడ)లో పిల్లలతో ఎక్కువగా ఆటలు ఆడుతుండేవాడిని. ఓసారి మా నాన్న నేను పనికిరాకుండా పోతాననే భయంతో ‘కోదండం’ కూడా వేయించాడు. అంతేకాదు. నన్ను హైదరాబాద్ లో చదివించాలని నిర్ణయం చేసుకున్నాడు. అక్కడ గ్రామర్ హైస్కూల్లో 6వతరగతిలో చేర్పించాలనుకున్నాడు కానీ ఉపాధ్యాయుల ఉచ్చారణ నాకు అర్థం కాకపోయేది. ఆల్ సెయింట్స్ కాలేజీలో సీటు వచ్చింది. కానీ ఆ బిల్డింగ్, అక్కడి ‘నన్స్’ వేషధారణను చూసి భయపడ్డాను. అందుకే అక్కడ చదవలేదు. అకడమిక్ ఇయర్ మధ్యలో కాబట్టి గద్వాలలో చేర్చుకోలేదు. ఆరు నెలలు గద్వాల పక్కనే ఉన్న ఆత్మకూరులో మేనమామ గారింట్లో చదువుకొని తరువాత గద్వాల చేరి పియుసి వరకు అక్కడే చదివాను. రెండు సంవత్సరాలు ఇంజినీరింగ్ చదివి నేను కూడా మా నాన్న కోరికను నెరవేర్చక నిరాశ పరిచాను (విచారంగా). ఇప్పటికీ తలచుకుంటే బాధగా ఉంటుంది. తెలుగు చదవాలని, నారాయణరెడ్డి గారి దగ్గర శిష్యరికం చేయాలని , ఆయనంతటి వాడిని కావాలని నా కోరిక. యూనివర్సిటీలో నాకంటే సీనియర్ పి. నర్సింహారెడ్డి అని ఉండేవాడు. ఆయన సినారె గారి క్లాసులు ఉండే సమయాన్ని నాకు చెప్పేవాడు. నా ఇంజినీరింగ్ క్లాసులు వదిలేసి ఆ క్లాసులకు అటెండ్ అయ్యేవాడిని. ఆయనకు ప్రత్యక్ష శిష్యుడిని కావాలని బిఏ తెలుగులో చేరాను. అమ్మంగి వేణుగోపాల్, వేలూరు సాయిబాబా, వీరితో పాటు మరో ఇద్దరు నాకు స్నేహితులుగా ఉండేవారు. సినారె గారితో పాటు చలమచర్ల రంగాచార్యులు గారు, ఖండవల్లి లక్ష్మీరంజనం గారు, దివాకర్ల వెంకటావధాని గారు, పాటిబండ మాధవశర్మ గారు, బిరుదురాజు రామరాజు గారు ఇట్లా హేమాహేమీలందరూ గురువులయ్యారు. తరువాత ఎమ్ ఏ లో చేరాను. నాతో పాటు నా మిత్రులలో అమ్మంగి వేణుగోపాల్ ఒక్కడే చేరాడు. దివాకర్ల వెంకటావధాని గారి కూతుళ్లు గాయత్రి, రాజేశ్వరి కూడా మాకు క్లాస్ మేట్స్.

3ప్ర. సాహిత్యరంగంలో మీ మొదటి అడుగు పడిన చోటు ఎక్కడో వివరిస్తూ, మీలో సాహితీ కాంక్షను ప్రేరేపించిన విధానం ఏమిటో తెలపండి.

జ:    మా అమ్మ ప్రతిరోజు భగవద్గీత పారాయణం చేసేది. నా చెవిలో ఆ శ్లోకాలు వినబడుతుండేవి. వాటివల్ల దేవాలయంలో జరిగిన భగవద్గీత పోటీలో ప్రైజ్ వచ్చింది. ఇంతకుముందు నేను చెప్పినట్టు అయిదవ తరగతిలో సినారె గారి కవితాగానం నన్ను అబ్బురపరచి కవిత్వం అంటే ఇట్లా ఉండాలి అన్న భావన దృఢమైంది. 8వ తరగతిలో హిందీ కవిత ‘పథిక్’ను ‘పథికుడు’ అనే పేరుతో తెలుగులోకి అనువదించాను. హిందీ టీచర్ ఎంతో మెచ్చుకుని మిగతా టీచర్లకు కూడా చూపించి, అప్పటినుండి ‘బాలకవి’ అని పిలవడం మొదలుపెట్టాడు. తెలుగు టీచరు లక్ష్మణాచారి గారు పండితుడు. ఆయన మంచి కంఠంతో రాగయుక్తంగా వసుచరిత్ర పద్యాలు చదువుతుంటే ఎంతో ఆనందంగా ఉండేది. ఒకసారి స్కూల్లో అవధానం పెట్టించారు. అది కూడా నన్ను బాగా ప్రభావితం చేసింది. పియుసి లో ఫస్ట్ బ్యాచ్ మాది. అందులో మొదటి రూల్ నెంబర్ నాదే. అందుకే మొదటి విద్యార్థిని కూడా నేనే(నవ్వుతూ). మొదటి సంవత్సరం పరీక్షలు రాయలేదు. రెండవ సంవత్సరం మళ్లీ పరీక్షకు కట్టి ఫస్ట్ క్లాస్ లో పాసయ్యాను. ఇంజనీరింగ్ లో సీట్ వచ్చింది. చైనా యుద్ధం జరుగుతున్న సమయమది. భాషా నిలయంలో గానీ, ఎక్కడ కవిసమ్మేళనాలు జరిగినా గానీ హాజరయ్యేవాడిని. ఉత్పల సత్యనారాయణాచార్య గారు, దివాకర్ల వారు మొదలగు పండితులు వచ్చేవారు. మల్లాది సూర్యనారాయణ మూర్తిగారు హంపీ ఎక్స్ కర్షన్ తీసుకెళ్లారు. కృష్ణదేవరాయల సాహితీ వైభవంతో విలసిల్లిన ప్రాంతం కాబట్టి అది కూడా నాకు ప్రేరణ కలిగించింది..ఇట్లా నా జీవితంలోని అనేక సంఘటనలు నాలో సాహిత్య కాంక్షను పెంచుతూ వచ్చాయి. నేను బిఏ చదువుతున్నప్పుడు కేశవపంతుల నర్సింహశాస్త్రి గారితో పరిచయం ఏర్పడింది. ఆయన నాకు రేడియో ప్రోగ్రాం ఇచ్చారు ఆ స్క్రిప్ట్ మీద పాశం చెన్నకేశవరెడ్డి అని రాశాను. అది చూసి ‘మీది ఏ ఊరు?’ అని అడిగారు. నేను గద్వాల అని చెప్పాను. “మీ ఊరు వాడేనయ్యా కొత్వాల్ (రాజా బహదూర్) వెంకటరామారెడ్డి. మీ వంశం వాడు కూడా” అని చెప్పారు. ఎంతో ఆశ్చర్యపోయాను. ఈ విషయం మా ఊరికి పోయినప్పుడు మా నాన్నగారిని అడిగాను.  ఆయన మా ఇంటి ఎదుట ఉన్న ఇల్లు చూపించి ఇదే ఆయన ఇల్లు అని చెప్పారు. అంతటి గొప్పవాడు మా వంశీయుడు కావడం ఎంతో ఆనందాన్నిచ్చింది. కొత్వాల్ వెంకట రామారెడ్డి శతజయంతి సందర్బంగా ఏర్పాటు చేసిన సభలో నన్ను సత్కరిస్తూ సినారె గారు ‘పాశం ఇంటి వారి మొలక’ అని పేర్కొనడం ఎప్పటికీ మరిచిపోలేను. అదే నా మొదటి సత్కారం. బి ఏ సెకండియర్ లో ఉన్నప్పుడు తెలుగు శాఖకు సెక్రటరీగా ఎన్నో కార్యక్రమాలు నిర్వహించాను. సాహిత్య సప్తాహం పేరుతో ఏడు రోజులు కార్యక్రమాలు నిర్వహించాను. ఫైనల్ ఇయర్ లో కూడా నన్నే నియమించారు. గద్వాల కాలేజీ వాళ్ళు కూడా పిలిచేవారు. భాస్కరభట్ల కృష్ణారావు, యశోదారెడ్డి మొదలైన సాహితీవేత్తలతో సాన్నిహిత్యం ఉండేది.
         నంద్యాల అనంత రాఘవాచారి గారని జమ్మిచేడు. జమీందారు దగ్గర ఆస్థాన పండితుడు. నేను హైస్కూల్లో ఉన్నప్పుడే ఆయన దగ్గరకు వెళ్లి రఘువంశం, కుమార సంభవ కావ్యాలు, శబ్దమంజరి నేర్చుకున్నాను. అమరకోశం చదివాను కానీ నాకు రాలేదు. “అమరం నా నోటికమరలేదు”(బిగ్గరగా నవ్వుతూ). లక్ష్మణాచారి గారి వల్ల చిత్తూరు వారి సంస్కృత పరీక్షలు పరిచయ, అభిజ్ఞ, కోవిద పాసయ్యాను. ఆయన చెప్పని పేపరును కూడా బాగా రాయడంతో విద్యార్థులకు ఆ పేపరు చదివి వినిపించారు. అట్లా సంస్కృతం కూడా నేర్చుకోవడం జరిగింది.

4ప్ర. మీ వచన కవిత మొట్టమొదటగా ‘జ్యోతిర్మయి’ పత్రికలో ప్రచురించబడిందని విన్నాం. ఆ నేపథ్యాన్ని వివరిస్తూ ఆ పత్రికతో మీ అనుబంధాన్ని వివరించండి.

జ:  ఎస్వీ రామారావు గారు పి హెచ్ డి చేస్తున్నప్పుడు హాస్టల్ లో ఉండేవారు. మహబూబ్ నగర్ జిల్లాలో ‘జ్యోతిర్మయి’ అనే సాహిత్య సంస్థను స్థాపించారు. గద్వాలకు నన్ను ప్రతినిధిగా నియమించారు.  గద్వాలలోని పెద్ద పెద్ద వర్తకులంతా మా నాన్నగారి మీద ఉన్న గౌరవంతో ఆ సంస్థ నిర్వహణకు ఆర్థిక సహాయం అందించారు. ‘జ్యోతిర్మయి’ పత్రిక ద్వారా మొదటగా జిల్లా కవితా సంకలనం ప్రచురించబడింది. అందులో ‘కాంతిచక్రం’ అనే నా కవిత అచ్చయింది. ఆ సంకలనానికి సినారె గారు ముందు మాట రాశారు. ‘జ్యోతిర్మయి’ ద్వితీయ వార్షికోత్సవ సంచిక ఆవిష్కరణ మా గద్వాలలో జరగడం నాకు ఎంతో ఆనందాన్నిచ్చింది.

5ప్ర. మాత్రా ఛందస్సు, గేయ ఛందస్సుల మీద పరిశోధన చేయడానికి ప్రోత్సాహం ఎవరినుండి లభించింది?

జ:   మొదట నేను మార్క్సిజమ్ మీద పరిశోధన చేయాలనుకున్నాను. సినారె గారు నన్ను మాత్రాఛందస్సు మీద చేయమన్నారు. నేను వారి రచనల మీద చేస్తానన్నాను. అట్లా కాదని గేయ కవిత్వం మీద చేయమని సలహా ఇచ్చారు. గేయ కవిత్వం ప్రధానంగా గతి ప్రధానమైనది. అక్షర ఛందస్సు, మాత్రాగణ ఛందస్సు, మాత్రా ఛందస్సు అని ఛందస్సు మూడువిధాలు. మాత్రా ఛందస్సులో త్రిస్ర, చతురస్ర, ఖండ, మిశ్ర గతులుగా ఉంటుంది. తొమ్మిది మాత్రలతో కూడా ఉంటుంది కానీ దాన్ని ఎవరూ రాయరు.

6. ‘ఆధునికాంధ్ర గేయకవిత్వం’పై మీరు చేసిన పరిశోధన గురించి వివరించండి.

జ:  సినారె గారు సూచించిన ప్రకారం నేను గేయ కవిత్వం మీద పరిశోధన చేయడానికి పూనుకున్నాను. గేయం గాన ప్రధానమైనది. లయబద్ధంగా భావం పూర్తవడమే గేయ ప్రధాన లక్షణం. నా పరిశోధన గ్రంథంలో  గేయలక్షణం, గేయ వికాసం, ఆధునిక యుగారంభం- గేయావతరణం, భావకవిత్వ యుగం- గేయరచనలు, అభ్యుదయ కవిత్వ యుగం- గేయ రచనల గురించి వివరించాను. గేయ కవుల గేయ ఛందస్సుల విశిష్టతలను వివరించాను. ఆధునికాంధ్ర గేయ కవిత్వాన్ని మొత్తం ఇందులో వివరణాత్మకంగా తెలిపాను. ఉస్మానియాలో ఈ ప్రక్రియ మీద పరిశోధన చేసిన తొలి పరిశోధకుడిగా గౌరవం పొందాను. ఈ మధ్యకాలంలో తెలంగాణ ఉద్యమంలో గేయం ఎంత ప్రాధాన్యత పోషించిందో దానికి సంబంధించిన విశ్లేషణ కూడా ఇందులో చేర్చడం జరిగింది. ముఖ్యంగా వస్తువు, ఛందస్సు ఈ రెండింటిని ప్రధానంగా చేసుకొని పరిశోధన చేశాను.

7ప్ర. అప్పటికీ, ఇప్పటికీ గేయ సాహిత్యంలో వచ్చిన, వస్తున్న మార్పులెటువంటివి?

జ:   నిజానికి గేయ మూలాలు ప్రాకృత గాథా సప్తశతి కాలానికి సంబంధించినవి. పరిశోధన గ్రంథంలో కూడా నేను దీన్ని ప్రతిపాదించాను. ఎందుకంటే వీటిలో తెలుగు మాటలు కనిపిస్తాయి. శాసనాల్లో కూడా గేయ ప్రస్తావనలు మనం గమనించవచ్చు. సీస పద్యం కూడా గేయ ఛందస్సు నుండి పుట్టినదే. గేయ రూపమైన మౌఖిక సాహిత్యం లిఖిత సాహిత్యం కంటే చాలా గొప్పది. మొదటి గేయకావ్యం ‘పలనాటి వీరచరిత్ర’ అయితే ఆధునిక కాలంలో గురజాడ ప్రథమ గేయకవిగా చెప్పవచ్చు. శ్రీశ్రీ లో గురజాడ ప్రభావం కనిపిస్తుంది. తరువాత కవులు దీనిని అనుసరించారు. నారాయణ రెడ్డి గారు గేయ కావ్యాలను రాశారు. అభ్యుదయ విప్లవ కవిత్వాలలో కూడా కవులు గేయ రచనలు చేశారు. తరువాత వచ్చిన వచన కవితా ప్రక్రియ, ఛందస్సును వదిలివేసే దిశగా సాగుతూ వచ్చింది. అయినా ఆధునిక కాలంలో కూడా గేయ సాహిత్యం పరిమళాలను వెదజల్లుతూనే ఉంది. సినిమా పాటలన్నీ మాత్రా ఛందస్సులే కదా! గేయం ధ్వని ప్రధానంగా సాగుతూ విషయం సూటిగా హృదయాన్ని తాకుతుంది.

8ప్ర. “జయమిత్ర” అనే పేరు తో సాహిత్య సాంస్కృతిక వేదికను స్థాపించడానికి వెనుక ఉన్న ఉద్దేశం ఏంటి? ఈ సంస్థ ద్వారా మీరు నిర్వహించిన కార్యక్రమాలు ఎటువంటివి?

జ:    అది చాలా విచిత్రంగా జరిగింది. నేను, నా స్నేహితుడు అమ్మంగి వేణుగోపాల్ మా సిద్ధాంత వ్యాస గ్రంథాలకు ఏ పబ్లికేషన్ పేరు పెట్టాలని అనుకున్నప్పుడు ఒక ఆలోచన వచ్చింది. వేణుగోపాల్ భార్య పేరు విజయలక్ష్మి, నా భార్య పేరు సుమిత్ర. వారి పేర్లలోని ముందు అక్షరం తీసేసి ‘జయమిత్ర పబ్లికేషన్’ అని పెట్టాను. నా తొలి పుస్తకావిష్కరణ (సిద్ధాంత గ్రంథం) జయమిత్ర వేదిక మీద జరిగింది. అదే సమయంలో నా మిత్రుడు వేణుగోపాల్ తన సిద్ధాంత గ్రంథాన్ని నాకు అంకితమిచ్చాడు. ఒకే వేదిక మీద పుస్తకావిష్కరణ, అంకితం తీసుకోవడం నా అదృష్టం. అదే రోజున రాత్రి జయమిత్ర సాహిత్య సాంస్కృతిక వేదిక అనే పేరుతో సంస్థ ఏర్పాటు చేస్తే బాగుంటుందని మిత్రులు సూచించారు. స్థానికంగా ఉండేవాడిని కాబట్టి నా అధ్యక్షతన సంస్థ ఏర్పడింది. ఉపాధ్యక్షునిగా నోముల సత్యనారాయణ, ప్రధాన కార్యదర్శిగా వేణు సంకోజ్ నియమితులయ్యారు. దీని తరఫున వందలాది సాహిత్య కార్యక్రమాలు నిర్వహించాం. అనేక పుస్తకాలను, అనువాదాలను ప్రచురించాం. సాహితీ ప్రముఖులను ఆహ్వానించి సాహిత్యోపన్యాసాలు ఇప్పించాం. పద్మశ్రీ అవార్డు గ్రహీతలు బి.రామకృష్ణారెడ్డి గారు, కూరెళ్ల విఠలాచార్య గారు, శ్రీమతి ఉమా మహేశ్వరి గారు నారా కొండప్ప గారలను గౌరవ పూర్వకంగా సత్కరించాం. నా పుట్టినరోజు సందర్భంగా నా పేరు మీద ఈ సంస్థ ద్వారానే అవార్డు ఇస్తున్నాం. రాజకీయ నాయకులు లేకుండా ఉన్నతమైన కార్యక్రమాలు జరుపుతున్న సంస్థగా పేరు గడించడం మాకు గర్వకారణం. ఈ సందర్భంగా ఒక విషయం చెప్పాలి. నేను నా సిద్ధాంతగ్రంథం ప్రూఫులు చూస్తున్న సమయంలో అమెరికాలో ఉన్న నా డాక్టర్ మిత్రుడు ఉత్తరం రాస్తూ ఇప్పుడేం చేస్తున్నావని అడిగారు. ప్రూఫుల విషయం చెప్పాను. వెంటనే 15 వేల రూపాయలు విలువచేసే డాలర్లు పంపించాడు. నేను ఆశించింది కాదు. నా స్థితిగతులకు కొదువలేదు. ఇదేదో నా గొప్ప తెలియజేయడం కోసం చెప్తున్నది కాదు. ప్రేమ, స్నేహం ఎట్లా ఉంటాయో చెప్తున్నా. ఈ కాలంలో అవి కొరవడ్డాయి. వేణుగోపాల్ , నేను ఇంతకాలంగా ప్రాణ స్నేహితులుగా ఉన్నాం. కారణం ఆ ఆత్మీయతే. అమ్మంగి వేణుగోపాల్ మొదటి పద్యకవి. నేనాయను వచనకవిత్వం వైపు తిప్పాను. మా స్నేహానికి గుర్తుగా తన సిద్ధాంత గ్రంథం ‘నవలా రచయిత గోపీచంద్’ గ్రంథాన్ని అంకితమిచ్చాడు. అమ్మంగి వేణుగోపాల్ తో అర్థశతాబ్ది స్నేహానికి గుర్తుగా నా విమర్శన వ్యాసాల సంపుటి ‘అక్షరన్యాసం ‘అంకిత మిచ్చాను. ఈ గ్రంథానికి తెలుగు విశ్వవిద్యాలయం వారు విమర్శనరంగంలో సాహిత్య పురస్కారం ఇచ్చారు.

9ప్ర. ఉత్పల సత్యనారాయణ గారితో మీ అనుబంధాన్ని చెప్పండి.

జ:   ఉత్పల సత్యనారాయణ కూడా నాకు సన్మిత్రుడు. ఆయన రచించిన “ఈ జంట నగరాలు హేమంత శిశిరాలు” కావ్యానికి తొలి శ్రోతనైన భాగ్యవశాన నా చేత పీఠిక రాయించుకోవడం గొప్ప విషయం. ఇద్దరు ఆస్థాన కవులు విశ్వనాథ, దాశరథి రాసినప్పటికీ నా చేత పీఠిక రాయించుకొన్నందువల్ల నేనాయన హృదయాస్దాన కవినయ్యాను. తర్వాత కూడా తన యుగళ గీతం గ్రంథానికి పీఠిక రాయించుకొన్నాడు. 2005 రసమయి సంస్థ అధ్యక్షుడు ఎన్. కె రాము గారు తలపెట్టిన నా షష్టిపూర్తి కార్యక్రమాన్ని మా గురువు నారాయణరెడ్డి గారు తాను అధ్యక్షుడిగా ఉన్న తెలంగాణా సారస్వత పరిషత్తులో ఎంతో ప్రేమతో తన ఆధ్వర్యంలో జరిపించారు. అది ఎన్నటికీ మర్చిపోలేని సంఘటన. ఈ సందర్భంలోనే సత్కవి, సహృదయుడు ఉత్పల సత్యనారాయణ చార్య  గారు తన పద్య కృతి ‘శైవలినీ రాగాలు ఉత్పలినీ పరాగాలు ‘అంకితమిచ్చాడు. అది నా అదృష్టం.

10ప్ర. తెలుగు అకాడెమీలోను, తెలుగు విశ్వ విద్యాలయంలో మీరు నిర్వహించిన పదవుల అనుభవాలు ఎటువంటివి?

జ:    ఎమ్ ఏ లో గోల్డ్ మెడల్ సాధించిన తర్వాత ఉద్యోగాన్వేషణ ప్రారంభించాను. మహబూబ్ నగర్ ఎమ్.వి.ఎస్ కాలేజీలో ఉద్యోగం వచ్చింది. మూడు వారాలు తిరగక ముందే తెలుగు అకాడమీలో ఉద్యోగం ఇస్తున్నట్టు ఆర్డర్ వచ్చింది. కనీసం నేను అప్లై కూడా చేయలేదు. సినారె గారిని కలిసి ఈ విషయం చెప్పాను. అకాడెమీలో చేరవద్దని ఆయన నాకు మంచి సలహా ఇచ్చారు. అప్పటికి మా ఇంటి పరిస్థితుల దృష్ట్యా, మా నాన్న కోరిక దృష్ట్యా చేరిపోయాను. కానీ పని ఒత్తిడి వల్ల సృజనాత్మకతను కోల్పోయాను. జె.ఎల్ గా వెళ్ళడానికి వేరే అవకాశం వచ్చినప్పటికీ ఇక్కడ కొంతమంది ప్రోద్బలంతో వెళ్లలేకపోయాను. ప్రమోషన్లను కూడా చాలా ఆలస్యంగా అందుకున్నాను. నాకు ప్రొఫెసర్ ను కావాలని బాగా కోరిక ఉండేది. తెలుగు విశ్వవిద్యాలయంలో విజ్ఞాన సర్వస్వ కేంద్రంలో ప్రొఫెసర్ పోస్టు ఖాళీగా ఉందని తెలిసి అప్లై చేశాను. అది ‘ప్రొఫెసర్- కం- డైరెక్టర్’ పోస్టు కావడం వలన తెలుగు విశ్వవిద్యాలయంలో సంచాలకుడిని అయ్యాను. జ్యోతిష్యం శాఖలో పి జి కోర్సు పెట్టించాను. పది విజ్ఞాన సర్వస్వాలకు రూపకల్పన చేశాను. ఈ విధంగా తెలుగు అకాడెమీలో ఇరవై ఐదేళ్లు, తెలుగు విశ్వవిద్యాలయంలో పది సంవత్సరాలకు పైగా నా కర్తవ్యాన్ని నిర్వర్తించాను.

11ప్ర. ‘వాణిజ్య పదకోశం’ ప్రధాన సంకలన కర్తగా మీరు చేసిన కృషి ఎటువంటిది?

జ:   తెలుగు అకాడెమీ 1985 లో వాణిజ్య పదకోశాన్ని రూపొందించడానికి నిర్ణయించినప్పుడు నేను దానికి ప్రధాన సంకలన కర్తగా వ్యవహరించాను. ఉమ్మడి ఆంధ్రప్రదేశ్ లోని 28 వాణిజ్య కేంద్రాల నుండి సేకరించిన సమాచారాన్ని ఆధారం చేసుకొని దీన్ని రూపొందించాం. సామాన్య ప్రజానీకం నిత్య జీవితంలో వ్యాపార లావాదేవీలలో ఉపయోగించే  పదాలకు ప్రాధాన్యతనిచ్చాం. భాషకు సంబంధం లేని వర్తకులకు మాత్రమే అర్ధమయ్యే కోడ్ పదాలను కూడా చేర్చడం జరిగింది. అట్లాగే వ్యాపార సంబంధ సామెతలను, జాతీయాలను, అన్యదేశ్యాలను కూడా జోడించాం.

12ప్ర. విశ్వనాథ సత్యనారాయణ గారితో మీకు ఏర్పడిన పరిచయ నేపథ్యాన్ని తెలపండి.

జ: మల్లాది సూర్యనారాయణ మూర్తి గారు తాము రాసిన ‘శివభక్తుల చరిత్ర’ను శ్రీశైల మల్లికార్జుని సన్నిధిలో సమర్పించడానికి శ్రీశైలం వెళ్తూ నన్ను వెంబడి తీసుకెళ్ళారు. అప్పుడు నేను పియుసి సెకండియర్ లో ఉన్నాను. అక్కడినుండి విజయవాడకు వెళ్లాం. అక్కడ మల్లాది గారి తమ్ముడు ఇరిగేషన్ ఇంజినీర్ గా పనిచేస్తున్నాడు. ఆయన ఇంట్లో మూడు రోజులు ఉన్నాం. అప్పుడే మల్లాది గారు నన్ను విశ్వనాథ వారింటికి తీసుకు వెళ్లారు. ఆ సమయంలో ఆయన ‘పురాణ వైర గ్రంథమాల’ ను డిక్టేట్ చేస్తున్నారు. అరగంట సేపు కూర్చొని వింటూ ఆనందించాం. తర్వాత మల్లాది వారు “ఇతను నా శిష్యుడు. కవిత్వం రాస్తాడు. మీరంటే చాలా అభిమానం” అంటూ ఆయనకు నన్ను పరిచయం చేశారు. ఆ తరువాత నా మీద అభిమానంతో సాహిత్య పరిషత్తు సమావేశాలకు కూడా వచ్చారు. అంతటి సహృదయులు విశ్వనాథ వారు.

13ప్ర. మీరు రచించిన, వెలువరించిన పుస్తకాలను గురించి చెప్పండి.

జ:  నా రచనలు ఇప్పటివరకు కవితా సంకలనాలు, వ్యాససంపుటాలు, మోనోగ్రాఫులు, పి. వి నరసింహారావు గారి జీవితచరిత్ర ఇట్లా పదిహేను వరకు వచ్చాయి. సంపాదకత్వం వహించినవి మరో పదిహేను వరకు ఉంటాయి. నా వరకు నేను రాసినంతవరకు సంతృప్తికరంగానే ఉన్నాను.

14ప్ర. జోగులాంబ గద్వాల జిల్లా ఏర్పడడంలో మీరు ముఖ్య పాత్ర వహించారు కదా! అందులో మీ కృషి ఎటువంటిది?

జ:    నాకు చిన్నప్పటి నుండి నేను పుట్టిన ఊరు గద్వాల అంటే చాలా ఇష్టం. ప్రజల్లో రాజకీయ చైతన్యానికి కరపత్రాలు పంచేవాడిని. తెలంగాణ ఏర్పడిన తరువాత కొత్త జిల్లాల ఏర్పాటులో భాగంగా గద్వాల, ఆలంపూర్ లను కలిపి వనపర్తి జిల్లాలో కలపాలనుకున్న ముఖ్యమంత్రి ప్రతిపాదన నాకు బాధను కలిగించింది. జోగులాంబ గద్వాల జిల్లా కోసం జరుగుతున్న ఉద్యమంలో కార్యకర్తనయ్యాను. మాజీ మంత్రి డి కె అరుణ పాదయాత్ర చేయాలని సంకల్పించినప్పుడు గద్వాల జములమ్మ గుడి నుండి ఆలంపూర్ జోగులాంబ గుడి వరకు చేస్తే బాగుంటుందని ఆమెకు సూచించి అమలు చేయించాను. సాహితీ ఘన చరిత్ర కలిగిన గద్వాలను చిన్న సంస్థానమైన వనపర్తిలో చేర్చడం ఆత్మ గౌరవానికి భంగమని, తెలంగాణాలో ఉన్న ఒకే ఒక శక్తిపీఠం కలిగిన ప్రాంతంగా దానికి ప్రాధాన్యత నివ్వాలని తెలుపుతూ ముఖ్యమంత్రికి ఉత్తరాలు రాశాను. ఆయన దృష్టికి వచ్చేలాగా కరపత్రాలు ప్రచురించి పంపాను. ఉద్యమ తీవ్రతను గుర్తించి ముఖ్యమంత్రి గారు జోగులాంబ గద్వాల జిల్లాను ప్రకటించారు. ఒకసారి రసమయి సంస్థ తరఫున నారాయణరెడ్డి గారి పేరు మీద అవార్డు అందుకొంటున్న సందర్భంలో సభకు డి కె అరుణ గారు వచ్చారు. “జోగులాంబ గద్వాల జిల్లా పేరును ప్రతిపాదించింది చెన్నకేశవ రెడ్డి అని, ఆయన సెంటిమెంటు ప్రజల్లోనూ, ముఖ్యమంత్రిలో కూడా బాగా పనిచేసిందని, జిల్లా ఏర్పాటులో చెన్నకేశవ రెడ్డి పాత్ర చాలా కీలకమైంద”ని ఆమె సభాముఖంగా ప్రశంసించారు.

15ప్ర. మీరు అమెరికాలో నిర్వహించిన కార్యక్రమాలు ఎటువంటివి?

జ:   నేను మొట్టమొదట 1998 లో ఆటా ఆహ్వానం మీద అమెరికా వెళ్లాను. ఆ వేదిక మీద వక్త గాను కవిగాను అవధాన పృచ్ఛకుడిగాను పాల్గొన్నాను. తర్వాత మా పిల్లలు అమెరికాలో ఉద్యోగం చేస్తున్నందువల్ల రెండు సందర్భాలలో తానా సభలోను , ఆటా సభలోను వక్తగా, కవిగా పాల్గొన్నాను. కాలిఫోర్నియా రాష్ట్రం బే ఏరియాలో మా అబ్బాయి ఉండటం వల్ల ఆరు నెలలకోసారి వెళ్ళినప్పుడల్లా  అక్కడ వీక్షణం సంస్థ నెలనెలా జరుపుతున్న సాహిత్య సమావేశాలలో ప్రతినెలా వెళ్లి నా కవిత్వాన్ని వినిపించేవాణ్ణి.

16ప్ర. మీ దృష్టిలో వర్తమాన కవుల, రచయితల దృష్టి కోణం సమర్థనీయమేనా? ఎట్లా?

జ:   ఒక్కో రచయితకు ఒక్కో దృక్పథం ఉంటుంది. నేను అందరి రచనలు చదువుతాను. అన్నిటినీ అధ్యయనం చేస్తాను. అయితే ఏ రచన అయినా, ఏ ప్రక్రియ అయినా ఆ రచయిత దృక్పథంతోనే చూడాలి అని నా భావన. సమాజానికి హానికరమైనవిగా కాక ఉపయుక్తమైన రచనలు చేయాలి. ఏదో ఊహాలోకంలో విహరించినట్లు కాకుండా వాస్తవానికి దగ్గరగా, సమకాలీన అంశాలకు సంబంధించిన ఇతివృత్తాలతో రాస్తే అది సమాజ పురోభివృద్ధికి దోహదం చేస్తుంది. ప్రాంతీయ భాషలో యశోదారెడ్డి గారు రాసినట్లు రాస్తే ప్రజలకు ఇంకా చేరువవుతుంది.

17ప్ర. సాహిత్య ప్రక్రియలు వివిధరీతులుగా శాఖోపశాఖలుగా విస్తరిల్లుతున్న వర్తమాన సమాజంలో భాషాభివృద్ధి జరుగుతున్నట్లు మీరు భావిస్తున్నారా?
ఏ విధమైన రచనల ద్వారా సమాజాన్ని పరిణామ దిశగా, బలోపేతం చేయవచ్చో తగు సూచనలు ఇవ్వండి.

జ:   భాషాభివృద్ధి జరుగుతున్నదనే నేను భావిస్తాను. ఎందుకంటే వివిధ పంథాలో, వివిధ దృక్కోణంలో అనేక అంశాలతో రచనలు వస్తున్నాయి. అటువంటప్పుడు అభివృద్ధి లేదని ఎట్లా అంటాం? పోరంకి దక్షిణామూర్తి ఆయన ఎమ్ ఏ చేస్తున్నప్పుడే తెలంగాణ మాండలికంలో ‘ముత్యాల పందిరి’ రాశాడు. మా అందరికీ చదివి వినిపించేవాడు. ఇదేకాక ‘వెలుగు వెన్నెల గోదారి’ అని కోస్తా మాండలికంలో, ‘రంగవల్లి’ అనే దానిని రాయలసీమ మాండలికంలో రాశాడు. ఆ క్రెడిట్ ఆయనకే దక్కుతుంది. పోరంకి దక్షిణామూర్తి ఏర్పరచుకున్న తన సొంత గ్రంథాలయాన్ని ఆయన మరణం తర్వాత ఆయన  కుమారులు మా స్నేహాన్ని గుర్తించి ఉచితంగా ఆ పుస్తకాలన్నీ నాకు ఇచ్చారు. ప్రాంతీయ భాషల్లో రచనలు భాషను అభివృద్ధి పరుస్తాయి. అందరికీ సులువుగా అర్థమవుతాయి. ఎప్పుడైనా, ఎక్కడైనా, ఏ భాషైనా సమాజానికి స్ఫూర్తి దాయకంగా ఉండే రచనలు చేయాలి. ముందుగా రచయితలు తమను తాము ఎడ్యుకేట్ చేసుకోవాలి. దానికోసం ఎక్కువగా పుస్తకాలను చదవాలి. వారి భావనా పరిధిని విస్తృతం చేసుకోవాలి. ఏ అంశాన్ని వారు చెప్తున్నారో, దేని గురించి రాస్తున్నారో దాని పట్ల నిజాయితీ ఉండాలి. వాస్తవ జీవితాలకు దగ్గరగా ఉండడం ఉపయోగకరంగా ఉంటుంది.

నమస్కారం సార్. మీ అమూల్యమైన సమయాన్ని మాకోసం వెచ్చించి, మీ జీవన, సాహిత్య విశేష విషయాలను తెలిపినందుకు మా తరఫున, మా మయూఖ పాఠకుల తరఫున అనేకానేక కృతజ్ఞతలు సెలవు.

విస్మృత కవి- పండిత- రచయితల శోధకులు యువకవుల ప్రోత్సాహకులు శ్రీరంగ స్వామి గారితో ముఖాముఖి

వరంగల్ లో కవులే లేరు, రచయితలే లేరు, కథలసలే లేవు, కథలున్నా ఉద్యమ సంబంధ కథలు తప్ప సమాజదర్పణ కథలులేవనే ఒక అపవాదు వచ్చేసరికి అది వినివనీ తాను స్వయంగా కవి, తండ్రి రామానుజస్వామి గారు కూడా శతకకవైన వీరికి ఆమాట రుచించక…ఆ అపవాదు తొలగించుకోవాలని ఊరూరా తిరిగి , మరుగున పడిన కవుల, రచయితలను వెలుగులోనికి తెచ్చిన సాహిత్యాభిమాని, ఆ సాహిత్య సేకరణలకోసం నిరంతరం శ్రమించిన సహృదయ సాహితీ శ్రామికులు శ్రీ తిరుకోవలూరు శ్రీరంగస్వామి గారు. అది చెప్పినంత తేలికైన విషయం కాదు! ఆ శ్రమేమిటో? దాని ఫలితమేమిటో తెలుసుకోవడానికి వారిని పలుకరించి, వారి మాటల్లోనే మరిన్ని విశేషాలు తెలుసుకుందాం!

పద్మజ:- నమస్కారమండి శ్రీరంగ స్వామి గారూ! మీ నేపథ్యం నిజం చెప్పండి!

టి. శ్రీరంగస్వామి:– నమస్కారం పద్మజ గారు!
నేను 16 -7 -1950 రోజున పర్లపల్లి, తిమ్మాపూర్ మండలం, కరీంనగర్ జిల్లాలో, తెలుగు పంచాంగం ప్రకారం విరోధి- శ్రావణ శుద్ధ పాడ్యమి, రోజున జన్మించాను. కానీ వరంగల్ లోనే పెరిగాను.
మా తల్లిదండ్రులు శ్రీ టీ. రామానుజ స్వామి- శ్రీమతి. తాయమ్మ .మాది దిగువ మధ్య తరగతి శ్రీ వైష్ణవ కుటుంబం.

పద్మజ :– మీ విద్యాభ్యాసము, మీ వృత్తి, ప్రవృత్తి గురించి వివరించండి!

శ్రీరంగ :– నేను ఒకటో తరగతి నుండి హెచ్ ఎస్ సి ; పి యు సి అన్నీ వరంగల్ లోనే చదివాను. తరువాత బీకాం, తర్వాత ఉద్యోగంలో చేరాను. ఉద్యోగం చేస్తూనే ఎంఏ ఎక్స్టర్నల్ రాశాను. ఆచార్య కోవెల సంపత్కుమారాచార్యుల వారి పర్యవేక్షణలో విశ్వనాథ వారి కృష్ణ కావ్యాలు అనే అంశంతో పిహెచ్డి కూడా ప్రైవేట్ గానే చేశాను.
1987 బెటాలియన్ పోలీస్ డిపార్ట్మెంట్లో ఉద్యోగంలో చేరాను. అంతకు ముందు ప్రైవేట్ కంపెనీలో పని చేశాను. రిటైర్ అయ్యేవరకు అదే డిపార్ట్మెంట్లో ఉన్నాను. ఆఫీసు సూపరిండెంట్ గా రిటైర్ అయ్యాను. అంబేద్కర్ యూనివర్సిటీలోనూ, కాకతీయ యూనివర్సిటీలోనూ కౌన్సిలర్ గా అంటే లెక్చరర్ గా, ఆర్ ఓ ఆర్ లో పార్ట్ టైం లెక్చరర్ గా పనిచేశాను.

పద్మజ :– శ్రీలేఖ సాహితీ సంస్థ స్థాపించాలనే ఆలోచన ఎందుకు కలిగింది? ఎప్పుడు స్థాపించారు? దానికి ప్రేరణ ఏమిటి?

శ్రీరంగ :— నేను 1967 లో యువభారతి సభ్యుడిగా చేరాను. సికింద్రాబాద్ లో ఉన్న ఆ సంస్థలో సభ్యుడిగా చాలా ఉత్సాహంగా పాల్గొనే వాడిని. అందులో 79 లో ఉషోదయం అని ఒక కవితా సంకలనం తీశారు. ఆ సంకలనానికి రచనల సేకరణ కోసం రచయితలనెందరినో కలవడం, ఆ పుస్తకం రావడం నాకు ప్రేరణ నిచ్చింది. దాంతో హైదరాబాదు నుండి వరంగల్ వచ్చి ప్రభుత్వ ఉద్యోగంలో చేరగానే ఇక్కడ శ్రీలేఖ సాహితి సంస్థ ను స్థాపించాను. యువ కవులను ప్రోత్సహించాలని, వారి రచనలను ముద్రించాలని నా లక్ష్యం. ఎందుకంటే అప్పుడు వరంగల్లో ఒక్క మిత్ర మండలి సంస్థ తప్ప మరే సంస్థలు లేవు. సాహిత్యాన్ని ప్రోత్సహించేవారు లేక తెలుగు భాష సన్నగిల్లిందని ఆలోచనతో… దాని పరిధి పెంచాలని స్థాపించాను. కొన్ని బాలారిష్టాలు ఎదురైనాయి. విజయవాడ సాంస్కృతి సమాఖ్య శాఖ ఇక్కడికి రావడంతో…. కొంచెం కార్యక్రమాలు తక్కువైనాయి. కానీ అక్కడక్కడ సమావేశాలు నిర్వహిస్తూ, 84 నుండి పుస్తక ప్రచురణలు ప్రారంభించాము.
వరంగల్ చైతన్య సాహితికి నేను కార్యదర్శిగా (80) ఉన్నప్పుడు చైతన్య కవితా సంకలనం కూడా యువభారతి వారి వలెనే పరస్పర సహకారంతో వెలువరించాము. అది మా మొదటి పుస్తకం. దానికి వేరే వాళ్ళు కూడా కృషి చేశారు. పూర్తి అన్ని పనులు నేనే చూసుకున్నాను.
తర్వాత శ్రీలేఖ సాహితిలో ఏవో సమావేశాలు తప్ప ఎక్కువ సాహితీ సేవలు జరగలేదు. 1984లో మా నాన్నగారి శ్రీరామా వందనము అనే శతకం అచ్చు వేసాము. అప్పుడే సంస్కృత సమాఖ్య ద్వారా కొన్ని పనులు జరిగాయి. రాష్ట్రస్థాయి మహాసభలు రెండు రోజులు ఏర్పాటు చేశాము. ఇవి ప్రతి సంవత్సరము ఫిబ్రవరి నెలలో, తర్వాత రెండు నెలలకు ఒకసారి సాహిత్య సమావేశాలు ఏర్పాటు చేసాము. జిల్లా గ్రంధాలయ సంస్థలో సెక్రెటరీగారు మాకు అన్ని విధాల సహకరించే వారు. అలాగే మిత్రుడు కృష్ణారెడ్డి మయూరి ప్రింటింగ్ ప్రెస్ ద్వారా ఆయన ఆహ్వాన పత్రికలు ఉచితంగా అచ్చు వేయించి ఇచ్చేవారు. అలా కార్యక్రమాలు చక్కగా నడిచాయి. దాని తర్వాత విజయవాడ బ్రాంచ్ వారు కొన్ని కార్యక్రమాలు చేయడంతో కాస్త ఇబ్బంది ఏర్పడి , దాని నుండి వైదొలగి
వరంగల్లు సాహితీ సమితి స్థాపించాము. దానికి నమలికొండ బాలకిషన్ రావు గారు అధ్యక్షులు, నేను కార్యదర్శిని. దాదాపు మేమిద్దరిమే కృషి చేసాము. సంస్కృతి సమాఖ్య తో పాటు దాన్ని నిర్వహించాము. మేము ఏ కార్యక్రమం చేసినా యువ రచయితలకే ప్రాధాన్యం ఇచ్చే వాళ్ళం. వారి రచనలు వెలుగులోకి తీసుకురావడమే కాకుండా, వారితో ప్రసంగాలు చేయించే వాళ్ళం. వారి కవితలు సంకలనాలుగా తెచ్చాము. అందుకే వరంగల్లో రచయితలకు మా సంస్థ అండగా ఉంటుందని పేరు వచ్చింది. ఈ సంస్థలను నడిపించడానికి ఎన్నో ఆటంకాలు ఏర్పడ్డాయి. కానీ అన్నిటిని ఎదుర్కొన్నాము! తర్వాత సాహితీ సమితి, శ్రీలేఖ రెండింటిద్వారా కార్యక్రమాలను చేస్తూనే ఉన్నాము. దాని ద్వారా ఆరు పుస్తకాలను వెలువరించాము. శ్రీలేఖ ద్వారా కూడా ఎన్నో పుస్తకాలు వెలువరించాము. నేను ఎం.ఏలో చేరడంతో కొంతకాలం సంస్థలలో సమయం కేటాయించలేక పోయాను. సాహితీ సమితి కార్యక్రమాలు కొద్దిగా తగ్గాయి. దాంతో ఆ సంస్థ మూత పడింది. తర్వాత యువరచయితల కోసం ఏ కార్యక్రమాలనైనా శ్రీలేఖ సాహితీ సంస్థ నుండే జరుగుతున్నాయి.
ప్రభవ, విభవ, ఇలా తెలుగు సంవత్సరాల పేరుతో కవితా సంకల నాలు ప్రారంభించాము. 79లో ఉషోదయం అనే కవితా సంకలనం వేసాము.
అలా 29 సంకలనాలు వేసాము.
2002లో శ్రీలేఖ సాహితీ సమితి రజితోత్సవాల సందర్భంగా పరస్పర సహకారంతో కథా సంకలనాలు వేయడం ప్రారంభించాము. లబ్ధ ప్రతిష్టుల రచనల కన్నా యువకులకే ప్రాధాన్యత నిస్తూ ఎనిమిది సంకలనాలు వేశాము. అలా 10 వ్యాస సంకలనాలు వేశాము. అలా 150 పుస్తకాలు ఈ సంస్థ ద్వారా అచ్చు వేయించాము.
శ్రీలేఖ సాహితీ సంస్థ ద్వారా అనేక సాహితీ సదస్సులు నిర్వహించాము. పోతన భాగవతముపై ఉపన్యాసాలు నిర్వహించి, వాటిని పుస్తకం గా కూడా వెలువరించాము.
ప్రాచీన వాఙ్మయంలో ప్రవేశం ఉన్న వారి చేతనే వ్యాసాలు రాయించి, దాంతో పాటు కొంతమంది మా కార్యవర్గ సభ్యులను, యువతను కూడా ప్రోత్సహించి వారి చేత రాయించి అలా పది సంకలనాలు వేశాము.
రామాయణం మీద రెండు, భాగవత వ్యాసాలు రెండు, మధుర భక్తి అన్నమయ్య మీద రాయించాము. ప్రతి విశ్వవిద్యాలయంలో వాటికి గుర్తింపు వచ్చాయి. శ్రీలేఖ సంస్థ నుండి పరిణితి చెందిన వ్యాస సంకలనాలు వస్తాయని పేరు వచ్చింది. తరువాత ఆ వ్యాసకర్తలు దాదాపు యూనివర్సిటీలో పని చేసిన వారు, కొంతమంది పండితులే! వారికి అంశాన్ని ఇచ్చి రాయించాము.
వంశిమోహనమ్(శ్రీకృష్ణ సర్వస్వం), నేను కృష్ణుని మీద 50 కోణాల్లో రాయించాలని అనుకున్నాము. మొదలు పెట్టాము కాని 30 మాత్రమే వచ్చాయి. అప్పటికే చాలా ఆలస్యమైంది. 35 కోణాల్లో కృష్ణుని వివరించగలిగాము.
మాకు తోచిన సాహితీ కార్యక్రమాలు చేస్తూ వస్తున్నాము. వరంగల్ జిల్లా రచయితల మీదనే ప్రధానంగా దృష్టి పెట్టి, వరంగల్ సాహిత్యం మీద ఆరు పుస్తకాలు వెలువరించాము.
1- వరంగల్ జిల్లా రచయితల వాఙ్మయ సూచిక;
2- వరంగల్ సాహితీ తరంగాలు;
3- వరంగల్ సాహితీమూర్తులు ;
4- ఏకశిలా వైతాళికులు

అడపా దడపా మనకు ముద్రించడానికి వచ్చిన పుస్తకాల్లో వరంగల్ సాహిత్యాన్ని ప్రతిబింబించే వ్యాసాలు ముద్రించాము. అంతేకాదు వారి రచనలను సాహిత్య అకాడమీకి సిఫారసు చేసాము.

మిత్రులను ప్రోత్సహించి వారి పుస్తకాలను కూడా మన సంస్థ ద్వారా వెలువరించాము. వాళ్ళ పుస్తకాలకు ముందు మాటలు రాయడమే కానీ సంస్థ తరఫున ద్రవ్య రూపకంగా సహాయం చేయలేదు. వాళ్లే ముద్రించుకున్నారు. శ్రీలేఖ సాహితి బ్యానర్ మీద ముద్రించుకున్నారు. భద్రాచలం దగ్గర సత్యనారాయణపురం నుండి ఒక తను, గుంటూరు రచయిత , ఒంగోలు రచయిత, ఇలా ఎన్నో ప్రాంతాలనుండి వాళ్ళు శ్రీలేఖ సాహితీ సంస్థ మీది అభిమానంతో వేసుకున్నారు.
కథా సంకలనం వేసినప్పుడు ఒక తండ్రి తన కొడుకు రాసిన కథను ఎలాగైనా ప్రచురించాలని సంకలనంలో వేసి వాడిని ప్రోత్సహించమని అడిగితే ఆ కథను ఎడిటింగ్ చేసి ఆ సంకలనంలో చేర్చాము. అలాగే ఖమ్మంలో మారుమూలన ఉన్న ఒక కిరాణా కొట్టు నడుపుకునే అతను నా కథను మీ సంకలనంలో వేయండి అని అడిగితే దాన్ని కూడా సవరించి వేశాను. ఇలా రచయితలను ప్రోత్సహించే దిశగానే మా కృషి సాగింది.

ప్రతి ఉగాదికి శ్రీలేఖ సాహితీ సంస్థ నుండి తప్పకుండా కవితా సంకలనం వస్తుందని అందరికీ తెలుసు! తర్వాత కార్యవర్గ సభ్యుల కోసమే ప్రత్యేక సంకలనాలు వేశాము. తర్వాత ఒక అంశమిచ్చి కవితలు రాయించి, ముద్రించాము. అలాగే కరుణ రసం మీద ఒక కథా సంకలనం తీసాము. వరంగల్ జిల్లా కథా సర్వస్వం అని 108 కథలు వేసాము. అది 800 పేజీలయ్యేసరికి 1,70,000 రూపాయలు అయింది. అమ్మవారి అనుగ్రహంతో అది కూడా వెలువడింది. ఇంకా 70 మంది కథకుల కథలు ఆ కాలంలో చేర్చాల్సి ఉండే! కానీ సమయానికి వారు పంపించకపోయేసరికి అందులో ముద్రించలేదు. దీంతో వరంగల్లో 200 మంది కథారచయితలు ఉన్నారని తేలింది. 70 మంది కథారచయితలు వారి కథలు పంపకున్నా వారి పేర్లు ఒక జాబితా తయారు చేసి, ముద్రించాముఅదే సంకలనంలో… గ్రంథాలయ వారోత్సవాలలో రెండు మూడు రోజులు మా సంస్థ తరఫున కార్యక్రమాలు చేసాము. ఇందిరా గాంధీ పుట్టిన రోజును పురస్కరించుకొని స్త్రీల కోసం ప్రత్యేక కార్యక్రమం చేసేవాళ్లం. కవయిత్రులతో కవి సమ్మేళనాలు నిర్వహించాము. ఒక సంవత్సరం ఏం చేసామంటే కాకతీయ భారతి శీర్షికన వరంగల్ ప్రాంత యువ కవులతో కవితలు రాయించి ఒక పుస్తకం వేసాము. అందులో కవితలు అందని కవయిత్రుల పేర్లు కూడా నమోదు చేశాము. ఎందుకంటే వరంగల్ కవయిత్రులను నమోదు చేయాలనే ఉద్దేశంతో… కాకతీయ భారతీ అనే పేరు అందుకే పెట్టాము.
రెండు రోజుల సభలు లేదా వార్షికోత్సవాలు చేసినప్పుడు కథల కోసం ప్రత్యేక సమావేశం నిర్వహించాము. కవితల కోసం మరొక ప్రత్యేక సమావేశం నిర్వహించాము. సాహిత్య సమావేశాలు ప్రత్యేకం…. ఇలా నాలుగు సెషన్లుగా నిర్వహించాము.
అష్టావధాన సప్తాహాలు 1996లో ఒకటి 2002లో ఒకటి నిర్వహించాము. రోజుకో అష్టావధాన సభను ఏర్పాటు చేశాము.
2006లో రాష్ట్రస్థాయి కవి సమ్మేళనం ఏర్పాటు చేసాం (శతాధిక కవి సమ్మేళనం) అందులో 130 మంది కవులు పాల్గొన్నారు. ఉదయం ఎనిమిది గంటలకు కవి సమ్మేళనం ప్రారంభిస్తే రాత్రి 9 గంటల వరకు సమావేశాలు సాగినాయి. ఈ సభల్లో ఇతర కవుల పుస్తకాల ఆవిష్కరణలు కూడా జరిగాయి. ఈ కార్యక్రమాలు చేస్తూనే ఏ సమావేశానికా సమావేశానికి వేదిక మీద వక్తలను ఆహ్వానించి చేసాముశతప్ప ప్రతీ సభకూ నేనే అధ్యక్షుడిగా ఉండాలని ఏనాడు అనుకోలేదు!
మాకు తోచినంత సాహితీ సేవ చేస్తున్నాము. 2008 తర్వాత కవితా సంకలనాలు, కథా సంకలనాలు ఆపాము. ఎందుకంటే నేను పదవి నుండి విరమణ పొందాను! ఇక ఆర్థిక భారం మోయలేనని విరమించుకున్నాను. అంతేకాదు సంకలనం కోసం ఎక్కువ శ్రమ పడాల్సి వచ్చింది. కానీ వ్యాస సంకలనాలు మాత్రం చాలానే పాఠకులకు అందించాము.
వరంగల్ కవులను ఇతర ప్రాంతాలకు ఆహ్వానిస్తే వారిని అక్కడికి తీసుకొని వెళ్లడం, వారికి అవకాశాలు కూడా ఇచ్చాము.
సంపత్ కుమార్ గారు మరణించినప్పుడు ఒక ప్రత్యేక సంచిక కనుమరుగైన చంద్ర శిఖరము అనే పేరుతో వెలువరించాము. వారి 13వ రోజు కార్యక్రమంలో కవులకు అందించాము.
తర్వాత ఆశావాద ప్రకాశరావు గారికి పద్మభూషణ అవార్డు వచ్చిన సందర్భంగా పద్మభూషణుడు ఆశావాది ప్రకాశరావు అనే చిన్న బుక్లెట్ వేసాము. ఇలా ఆయా సందర్భాలను బట్టి ప్రత్యేక పుస్తకాలు కూడా వెలువరించాము. ఇలా మా వంతు సాహితీ సేవలు చేస్తున్నాము.
నేను పీహెచ్డీ చేసినప్పుడు నాకు పద్యం రాయడం రాదు! కనుక విశ్వనాథ సత్యనారాయణ గారి సాహిత్యం మీద పరిశోధన చేస్తే పద్యం రాయడం రాదు అంటే ఎలా? అని ఆయన సాహిత్యాన్ని ఎలా అర్థం చేసుకున్నారని ప్రశ్న వస్తుంది కదా! అందుకే కొంత కృషి చేశాను .
నా దృష్టి ఎంతసేపు వరంగల్ కవుల; రచయితల సాహిత్యాన్ని వెలుగులోనికి తీసుకురావాలన్న తపనే ఎక్కువగా ఉండేది. అందుకే వరంగల్ పత్రికల మీద చాలా కృషి చేశాను. గ్రంథాలయ ఉద్యమాల మీద కృషి చేశాను. వరంగల్ లో పరిశోధన చేసి పట్టా పుచ్చుకోవాలంటే మాత్రం శ్రీలేఖ సాహితీ సంస్థ పుస్తకాలే ఆధారమవుతాయి.
ఈ కథా సంకలనాలలోని కథలను తీసుకుంటే 80 దశకంలో వరంగల్లో కవులే లేరు రచయితలే లేరు కథలే లేవు అన్న ఒక అపవాదు తొలగించుకోవాలని మూల మూలల తిరిగి వారి రచన ప్రతిభను గుర్తించి 400 మంది కవులను, రచయితలను పరిచయం చేశాను.( ప్రతాపరుద్రుని కాలం నుండి సమకాలీన రచయితల వరకు) అది పెద్ద శ్రమతో కూడిన పని! ఎడిట్ చేయడము మిగతా పనులన్నీ నేనే చేసేవాడిని. ప్రసారిక పత్రిక వెనుక నా కృషి ఎందరో గుర్తించారు ఆ పత్రికను మేము నడిపినప్పుడు అందులో వచ్చిన వ్యాసాలు పరిశోధక విద్యార్థులకు గుర్తింపును తెచ్చి పెట్టింది ఆ స్థాయికి పత్రికను నడిపాము.

పద్మజ:– మీరు రచనల వివరాలు మరియు మీ శ్రీలేఖ సాహితీ సంస్థ నుండి వెలువడిన పుస్తకాల వివరాలు తెలుపుతారా?

శ్రీరంగ :– 1-మధుర; 2- శిఖరం ; 3-మానస సంచరరే ; 4- నిరంతరం ; 5- సరేయోవా నుండి ఏకశిలకు (అనుసృజన) (బోస్నియా హెర్జగోవినా దేశంలోని సరేయోవా కవయిత్రి అజాసా జహీరోవిచ్ ఆంగ్ల కవితల అనుసృజన) 6- నీల మోహనాష్టకము; (వచన పద్యాలు) వచన ప్రక్రియలో తొలి అష్టకము, ఎనిమిది పంక్తులతో ఒకటి; ఎనిమిది పద్యాలు; ప్రస్తావన; ఉపసంహరము;( నాలుగేసి పంక్తులలో); 7-సమజ్ఞ; 8-డిసెంబర్ 11- పరిశోధన.

ఇక శ్రీలేఖ సంస్థ నుండి వచ్చిన రచనలు:–
1- వరంగల్ జిల్లా రచయితల వాఙ్మయ జీవిత సూచిక.
2- కోవెల సుప్రసన్నాచార్యుల వాఙ్మయ జీవిత సూచిక.
3- దేవులపల్లి రామానుజరావు ఒక రేఖ చిత్రం.
4- విశ్వనాథ వారి కృష్ణ కావ్యాలు.
5- వరంగల్ జిల్లా కథా సర్వస్వం.
6- మన కాంతిపుంజాలు (స్ఫూర్తి మూర్తుల జీవన రేఖలు)
వ్యాస -సంపుటాలు:-
1- విపంచి.
2- సాహితీ గవాక్షం
3- శ్రీ వ్యాసం.
4-సమూ.
5- మంచి మాట.
6- విశ్వనాథ రామకృష్ణ.
7- పొనుక.
8-విష్ణుపాద
9- పలుకు జెలి.
10- కావ్యాలోకనం (విహారి శ్రీపద చిత్ర రామాయణం.)
11- వెలుగుల గుత్తి.

కథా సంపుటాలు;—
1-సజీవ చిత్రాలు.
2- షుగర్లెస్ కాఫీ.
3- మా కిట్టమ్మ పెద్దాయి.

సుమారు 80 పుస్తకాలకు ముందుమాటలు;
సంపాదకత్వాలు-

వ్యాస సంకలనాలు:– 1-
1. నెమలికొండ బాలకిషన్ రావు కవితా దర్పణం;
2- ఏకశిలా వైతాళికులు;
3- కాలం వెంట నడిచి వస్తున్న…( న బారా
అభినందన సంచిక)
4- వరంగల్లు సాహితీ మూర్తులు;
5- తెలంగాణ సాహిత్య రూపాలు;
6- నిగమాంత సార సంగ్రహము (తాళపత్ర
గ్రంథము) పరిష్కరణ;
7- భాగవత దర్శనము ( జాతీయ సదస్సు
ప్రసంగాల సంకలనం)
8- అన్నమయ్య పద వైభవం ( జాతీయ సదస్సు (ప్రసంగాల సంకలనం.)
9- స్వయంభావకుడు ( పల్లేరు వీరాస్వామి అభినందన సంచిక )
10- రామాయణ వైభవం ;
11- సాహిత్యంలో మధురభక్తి;
12- వంశిమోహనమ్ శ్రీకృష్ణ సర్వస్వం
ఫిబ్రవరి వరకు శ్రీలేఖ సంస్థ నుండి150 పుస్తకాలు వెలువడ్డాయి.

పద్మజ :- మీ రచనల మీద ఎవరైనా పరిశోధనలు చేశారా?

శ్రీరంగ :— 2017లో మధురై యూనివర్సిటీలో మాధవి అనే విద్యార్థిని నా సాహిత్యం మీద ఎంఫిల్ చేసింది.
శ్రీకృష్ణదేవరాయ విశ్వవిద్యాలయంలో ఒక పీహెచ్డీ సిద్ధాంత గ్రంథం వచ్చింది. కృష్ణదేవరాయ విశ్వవిద్యాలయంలోనే శ్రీలేఖ సాహితీ ముద్రించిన కథా సంకలనాల మీద పిహెచ్డి సిద్ధాంత గ్రంథం వెలువడింది. ఇవే కాకుండా ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయ విద్యార్థి సురేష్ నా జీవితం– సాహిత్యం మీద శ్రీ నిత్యానందరావుగారి దగ్గర పరిశోధన చేస్తున్నాడు.
శ్రీకృష్ణ దేవరాయ విశ్వవిద్యాలయంలో విజయలక్ష్మి అనే అమ్మాయి కథా సంకలనాల మీద పీహెచ్డీ చేసింది. తిరుపతి యూనివర్సిటీలో, నాగార్జున యూనివర్సిటీలో కొందరు విద్యార్థులు ఉన్నారు. అంతే కాదు నేను పరిశోధన చేస్తానని ముందుకు వచ్చిన కొంతమంది విద్యార్థులకు నేను వారి అంశం కోసం ఎంతో చేయూతనిచ్చాను. కామారెడ్డి నుండి ఒక అమ్మాయి వరంగల్ సాహిత్య పత్రికల సేవ అనే అంశం మీద పరిశోధన చేయాలనుకుని నా సలహా సంప్రదింపులను కోరింది దానికి వరంగల్ జిల్లా పత్రికారంగం అని నేను రాసిన వ్యాసం ఆమెకు చాలా ఉపయోగపడింది, అప్పటి పత్రికల గురించి నేను చెప్పితే ఆమె మరికొన్ని పత్రికల గురించి తెలుసుకొని వంద పత్రికల మీద పరిశోధన గ్రంథం రాసి, డాక్టరేట్ పట్టా పుచ్చుకుంది.
శతక సాహిత్యం మీద పరిశోధనా పత్రం కోసం ఒక విద్యార్థి వస్తే 400 శతకాలను నేను ఇచ్చాను. ఆయన 100 శతకాలతో వరంగల్ శతక సాహిత్యం మీద పరిశోధన చేశాడు. పరిశోధన కొరకు ఒక విద్యార్థి వస్తే ఆయన కోసం తగిన సహకారం అందించాను.
1980లో బాలకిషన్ రావు నేను కలిసి ప్రసారిక అనే ఒక పత్రికను స్థాపించాలనుకున్నాము. నేను పోలీసు శాఖలో ఉద్యోగం చేస్తున్నాను కనుక ప్రభుత్వ ఉద్యోగులు ఎటువంటి ఇతర పనులు చేయొద్దని ఒక నిబంధన ఉండేది. అందుకే బాలకిషన్ రావును సంపాదకుడిగా నియమించి, పత్రికను ప్రారంభించాను. పని అంతా అతనే చూసుకునే వాడు. నేను గౌరవ సంపాదకుడిగా ఉండి పత్రికను ఎడిట్ చేయడం, మిగతా పనులన్నీ నేను చేసేవాడిని. అలా 40 సంవత్సరాల పాటు నడిపించాము. ప్రసారిక పత్రిక వెనుక నా కృషి ఎందరో గుర్తించారు. ఆ పత్రికలో వచ్చిన వ్యాసాలు పరిశోధక విద్యార్థులకు గుర్తింపును తెచ్చి పెట్టింది. ఆ స్థాయికి పత్రికను నడిపాము.

పద్మజ :— పత్రికల మీద మీ అభిప్రాయం ఏమిటి?

శ్రీరంగ:— పత్రికలు లేనిది రచయితలు; కవులు; ఇతర కళాకారులు ఉండరు. వారి గుర్తింపును పత్రికల ద్వారానే తెచ్చుకుంటారు. పత్రికల ద్వారా అనేక విషయాలను తెలుసుకోవచ్చును. సామాన్య పాఠకులకు కూడా ఎన్నో విషయాలు తెలుస్తాయి. అటు రచయితకు వెన్నుదన్నుగా ఉంటూనే, ఇటు పాఠకులను విజ్ఞానవంతులుగా చేస్తాయి పత్రికలు. ఒకవేళ మన రచనలు వేయకున్నా ఆ యా పత్రికలు మనకు శత్రువులు కారు!
వార్తయందు జగము వర్ధిల్లుచున్నది అని పంచమ వేదం చెప్పినట్టు పత్రికల వల్ల దేశకాల పరిస్థితులను తెలుసుకోవడంతో పాటు, సాహిత్య పత్రికలతో ఎంతో లాభపడేవారు ఉన్నారు. ఏవైనా కొత్త విషయాలు నేర్చుకోవాలన్నా, తెలుసుకోవాలన్న పత్రికలే మనకు ఆధారం.
శ్రీమతి కొండపల్లి నీహారిణి ఎంతో శ్రమ పడుతున్నది. పత్రికల ద్వారా ఎందరినో పరిచయం చేస్తున్నది. వారి మాటల్లో ఎన్నో విషయాలు పాఠకులకు తెలుస్తున్నాయి. ఈ విషయంలో ఆమెను ఎంత అభినందించినా తక్కువే!
పత్రిక స్థాయిని బట్టి అందులోని అంశాలను నవీకరించాలి! కొన్ని పత్రికలు కేవలం వ్యాపారాత్మకంగానే నడుస్తాయి. కొన్ని వార్తలకే ప్రాధాన్యతనిస్తాయి. కొన్ని సాహిత్యానికి ప్రాధాన్యత నిస్తాయి.
ఉదా॥ ఈనాడు పత్రిక ఒక శాతం సాహితి పాఠకుల కోసం ఎందుకు శ్రమించాలని సాహిత్య అంశాలను ప్రచురించదు. తెలుగు వెలుగు అనే ప్రత్యేకంగా సాహిత్యనికే కేటాయించారు. వేరే పత్రికలలో ప్రతి ఆదివారం ఒక ప్రత్యేక పేజీ కేటాయిస్తాయి. అది వారి వారి అభిరుచిని బట్టి నడుపుతారు. ప్రస్తుతం సాహిత్య పత్రికలకు కొరతైతే ఉంది. పత్రికలు ఉండడం వల్ల కవుల ఉనికి భద్రంగా ఉంటుంది. ఇప్పుడైతే అనేక మాధ్యమాలున్నాయి. కానీ ఒకప్పుడు కేవలం పత్రికలే ఆధారం కదా? ఐనా ఎన్ని ఎలక్ట్రానిక్ మాధ్యమాలున్నా సాహితీ పంపిణీ జరుగుతుందేమో కానీ పత్రిక పట్టుకుని చదివిన సంతృప్తి కలగదు!

పద్మజగా నాలో నేను … వరంగల్లు సాహిత్య- జీవితంలో నిలిచిన టి. శ్రీరంగ స్వామి గారు ఎన్నో ఒడిదొడుకుల నెదుర్కొని, అక్షరాన్ని బతికించుకోవలే తపనతో బహుముఖీన సాహితీసేవలందిస్తున్న సాహిత్యాభిమానుల సేవలు ఎనలేనివి.
తెలంగాణ సాహితీ ప్రక్రియలు వసివాడి పోకూడదనే సదుద్ద్యేశ్యంతో సమాజంలో మరుగున పడిన మాణిక్యాల వెలుగులు మరోసారి విరజిమ్మచేసారు. లేకపోతే తాళ పత్రగ్రంథాలన్నీ ఎక్కడో పాతాళానికి పడిపోయాయి… వాటిని పైకి తెచ్చిన ఘనత?దక్కించుకున్నారు.
ఎప్పుడైనా సాహిత్య చింతన ఉన్నవారు తనకోసం-సమాజం కోసం ఆలోచిస్తారు కదా? దానికోసం పాటుపడిన శ్రీరంగస్వామి అభినందనీయులు…
మయూఖ ద్వైమాసిక పత్రిక ద్వారా వారిని పరిచయం చేయడం నా భాగ్యంగా భావిస్తూ…
అలుపెరుగని సాహితీ కృషీవలుడు మరిన్ని కార్యక్రమాలను చేపట్టాలనీ, మరింత మంది యువకవులను రాణింపులోనికి తెస్తూ సారస్వత పూజ చేయాలని మనసారా ఆకాంక్షిస్తూ …
పరిపృచ్ఛ చేసే అవకాశం కల్పించిన మయూఖ సంపాదకురాలైన శ్రీమతి కొండపల్లి నీహారిణి గారికి మనఃపూర్వకమైన ధన్యవాదములతో…

ప్రముఖ కవి, రచయిత, ‘నంది’ పురస్కార గ్రహీత
డా.చిమ్మపూడి శ్రీ రామమూర్తి గారితో మయూఖ ముఖాముఖి            

సాహిత్యరంగంలోనూ, నాటకరంగంలోనూ కృషి చేస్తూ ‘చిమ్మపూడి ఫౌండేషన్’ స్థాపించి బాలబాలికలలో ఉత్సాహాన్ని, స్ఫూర్తిని నింపుతున్న డా. చిమ్మపూడి శ్రీరామమూర్తి గారి జీవిత విశేషాలను స్వయంగా వారి మాటల్లోనే తెలుసుకుందాం.

నమస్కారం సార్!

మా మయూఖ పాఠకులకు మిమ్మల్ని పరిచయం చేసే అవకాశం లభించినందుకు ఎంతో సంతోషంగా ఉంది.

1ప్ర:- మొదటగా మీ జనన, బాల్య, విద్యాభ్యాస విశేషాలను చెప్పండి.

జ:–  నమస్కారమండీ! నా జన్మస్థలం పశ్చిమగోదావరి జిల్లా నర్సాపురం. నేను అక్టోబర్ 20వ తేదీ 1941లో జన్మించాను. నా తల్లిదండ్రులు అన్నదానం శేషమ్మగారు, వెంకటేశ్వర్లు గారు. నా అయిదవ ఏట ఖమ్మం జిల్లా తల్లంపాడు గ్రామానికి చెందిన చిమ్మపూడి సుబ్బమ్మగారు నన్ను పెంపకానికి తీసుకోవడంతో ఇంటిపేరు చిమ్మపూడి అయింది. నా పెంపుడు తండ్రి వెంకటప్పయ్యగారు అప్పటికి చాలా కాలం క్రితమే మరణించారు. ఆమె నన్ను కన్నతల్లి కంటే ఎక్కువగా ఆదరించి, పోషించింది. అక్కడి ప్రాథమిక పాఠశాలలో నేను నాలుగవ తరగతి వరకు చదువుకున్నాను. అక్కడే మా పెదనాన్న కుమారుడు సుబ్రహ్మణ్యం గారి అండదండలతో ఆయన ప్రశిక్షణలో హిందీ ప్రాథమిక, మధ్యమ, రాష్ట్ర భాష, ప్రవేశిక, విశారద పరీక్షలన్నీ పాసయ్యాను. తల్లంపాడుకు సమీపంలో ఉన్నటువంటి గోకినేపల్లి గ్రామంలో స్వయంగా వండుకుంటూ, ఒక మాష్టారు గారికి వండిపెడుతూ చదువుకుంటూ హెచ్ ఎస్ సి పూర్తి చేశాను. ఖమ్మం ఎస్.ఆర్ కాలేజీలో పి.యు.సి. ఒక సంవత్సరం చదివాను. హెచ్ ఎస్ సి లో ఉండగానే నాకు వివాహమైంది. మా అన్నయ్య గారి సలహా మేరకు చంచల్ గూడ ‘హిందీ ప్రచార సభ’ లో ఒకే సంవత్సరంలో ప్రవీణ్, ప్రచారక్ ట్రైనింగ్ కోర్సులో చేరి పూర్తి చేసుకున్నాను. ఉద్యోగం చేస్తున్నప్పుడు బిఏ, హిందీ ఎమ్.ఏ, బిఇడి, సంస్కృత కోవిద్ చేశాను.

2ప్ర:- మీకు సాహిత్యరంగంలో ఆసక్తి ఏర్పడడానికి వంశానుగతంగా వచ్చిన అభిరుచి ఏమైనా ఉందా? ఇంకెవరి ప్రభావం అయినా ఉందా?

జ:– నాకు చిన్నప్పటినుండే అంటే ఎనిమిదవ తరగతి నుండే ఏదో రాయాలన్న తపన ఉండేది. పాటలు నేర్చుకోవడం, పాటలు పాడడం వల్ల రాగాల పట్ల, సంగీత, సాహిత్యాల పట్ల ఆసక్తి ఏర్పడింది. పాఠశాలలో వ్యాసరచన, వక్తృత్వ, పాటల పోటీలో పాల్గొని విజేతగా అనేక బహుమతులు పొందేవాడిని. భగవద్గీత పఠన పోటీల్లో కూడా బహుమతులు వచ్చేవి. ఆటల్లో కూడా చురుకుగా ఉండేవాడిని. వంశానుగతంగా మా పూర్వీకులలో సాహిత్యాభినివేశం ఎవరికీ లేదు. నాలో ఆ ఆసక్తికి కారణం మా ఉపాధ్యాయులే అని చెప్పాలి. వాళ్ళు అంకితభావంతో చేసే కృషి, మాకు అన్ని విషయాల్లో అందించే ప్రోత్సాహం వల్ల నాకు సాహిత్యరంగంలో ఆసక్తిని ఏర్పరిచింది. నన్ను విద్యా విషయంలో ముందుకు నడిపించిన మా అన్నయ్య సుబ్రహ్మణ్యం గారు మంచి గాయకులు. బహుశా ఆ ప్రభావం నామీద ఉండి ఉండవచ్చు.

3ప్ర:-  నాటకాలలో మీ అరంగేట్రం ఎప్పుడు జరిగింది. అందులో మీ అభిలాషకు నేపథ్యం ఏమైనా ఉందా?

జ:– నేను నాలుగవ తరగతిలో ఉన్నప్పుడు టెక్స్ట్ లో ఉన్న ‘కృష్ణ-సుదాముడు’ అనే నాటికను మాతో వేయించారు. అందులో నా చేత కృష్ణుని పాత్ర వేయించారు. ఆ తరువాత ఉన్నత విద్యార్థి దశలో మా ఉపాధ్యాయులు, మాకంటే పెద్దవాళ్ళు డ్రామాలు వేస్తుంటే వాళ్ళతో పాటు పాల్గొనేవాడిని. పౌరాణిక నాటకాల్లో అర్జునుడు, కృష్ణుడు, సహదేవుడు పాత్రలను వేసేవాడిని. సాంఘిక నాటకాలు, ఏకపాత్రాభినయాలు కూడా మంచి శిక్షణ ఇచ్చి మా చేత వేయించేవారు. వారి శిక్షణ వల్లనే నాకు నాటకాల పట్ల ఆసక్తి పెరిగింది. అట్లా దాదాపు వంద నాటకాలు వేశాను.

4ప్ర:- మీ ఉద్యోగ జీవితం కొనసాగిన విధానం ఎటువంటిది? వాటి అనుభవాలు ఏమైనా చెప్తారా?

జ:– ప్రవీణ్ ప్రచారక్ ట్రైనింగ్ అయిపోయిన తరువాత నాలుగు నెలలు ఉద్యోగం లేకుండా ఉన్నాను. ఆ సమయంలో మా బాబాయి తేరాల సూర్య నారాయణ శర్మ గారు నాకు ఉద్యోగం వచ్చే ఏర్పాటు చేస్తానని మాట ఇచ్చారు. ఈ లోపు మా అన్నయ్య హైదరాబాద్ హిందీ విద్యాలయంలో 150 రూపాయలతో ప్రయివేటు ఉద్యోగం ఇప్పించాడు.  సూర్యాపేట జిల్లా సిరికొండ గ్రామంలో జిల్లా పరిషత్ హై స్కూల్లో మా బాబాయి పనిచేస్తుండేవారు. అక్కడ హిందీ టీచరు లేనందువల్ల ప్రయత్నం చేసి నాకు ఉద్యోగం ఇప్పించాడు. అప్పుడు నా జీతం 68 రూపాయలు. అట్లా సిరికొండలో నా ఉద్యోగ ప్రస్థానం మొదలయింది. వరుసగా ప్రమోషన్స్ తో గ్రేడ్ 2, గ్రేడ్ 1, జూనియర్ లెక్చరర్, డిగ్రీ కాలేజ్ లెక్చరర్, హెడ్ ఆఫ్ ది డిపార్ట్మెంట్ గా ఉద్యోగం చేసి చివరగా మంచిర్యాల కాలేజీలో రిటైర్ అయ్యాను. తరువాత 1999 లో హైదరాబాద్ కు వచ్చి ఇక్కడే స్థిరపడ్డాను.

5ప్ర:-  విభిన్న ప్రక్రియల్లో మీరు దాదాపు ఇరవై పుస్తకాలు రచించారు కదా! అందులో మీకు బాగా నచ్చిన ప్రక్రియ ఏది?

జ:–  నేను రిటైర్మెంట్ తీసుకున్న తరువాతనే పుస్తకాలు రాశాను. అప్పటికే పాటలు, పద్యాలు, కవిత్వం రాస్తున్నప్పటికీ కాగితాలలో మాత్రమే ఉండేవి. హైదరాబాద్ కు వచ్చిన తరువాత ఇక్కడ కవులను, సాహిత్య సభలను చూస్తూ ప్రభావితుడనయ్యాను. ఇప్పటివరకు నేను ఇరవై పుస్తకాలు రాశాను. ఇంకా ముద్రణ కావల్సినవి ఉన్నాయి. మా గురువు గారు డా. సి. నారాయణ రెడ్డిగారు. రెండు మూడు పుస్తకాలు తప్ప నా పుస్తకాలన్నీ ఆయనే ఆవిష్కరించారు. మొదటగా ‘రవ్వలు’ అనే పేరుతో మినీ కవితలు రాశాను. రెండు లలిత గేయాల పుస్తకాలు రాసి ఒకటి ఎస్. పి. బాల సుబ్రహ్మణ్యం గారికి, ఒకటి అక్కినేని నాగేశ్వరరావు గారికి, మరొక గేయ సంపుటి డా.సి. నారాయణరెడ్డి గారికి అంకితం ఇచ్చాను. ‘ఒక కొత్త శ్వాస కోసం’ అనే దీర్ఘ కవిత రాసి అది కూడా అక్కినేని గారికి అంకితం ఇచ్చాను. ఇందులో మానవీయ విలువలు, సమాజం గురించి రాశాను. సమాజానికి కేంద్రం మానవుడు, మానవునికి కేంద్రం మానవీయత. ఈ అంశాలను వివరిస్తూ, పదిమందికి పంచాలని రాశాను. నానీలు రాశాను. వచన కవితలు, మినీ కవితలు, మినీ హాస్య కవితలు సుమారు ఎనిమిది వందలకు పైగా రాశాను. అది ‘పంచ్- విపంచి’ పుస్తకంగా వచ్చింది. మూడు వేలకు పైగా కొంటె ప్రశ్నలు-కొంటె జవాబులు రాశాను. ‘నవ్వే బంగారం’ అనే పేరుతో హాస్యం గురించి పరిశోధనాత్మక పుస్తకం రాశాను. “నవ్వవు జంతువుల్, నరుడు నవ్వును/నవ్వులు చిత్తవృత్తికిన్ దివ్వెలు…” అన్న జాషువా పద్యాన్ని ఉటంకిస్తూ పురాణాల్లో, ఇతిహాసాల్లో ఉన్న హాస్య ప్రధానమైన విషయాలను, కవులు, పండితుల హాస్య సంభాషణలు …ఇవన్నీ దృష్టిలో పెట్టుకొని ‘నవ్వుల నక్షత్రాలు’ రాశాను. “తల్లీ నిన్ను దలంచి” అనే మాతృ శతకం రాశాను. ఇవన్నీ రాసినప్పటికీ నాకు ముందు నుండీ పద్యాలు, పాటలు చాలా ఇష్టం. ‘అంతా బాగున్నారా?’ అనే పుస్తకం ముద్రణలో ఉంది.

6ప్ర:- ప్రభుత్వం తరఫున నంది నాటకోత్సవాలలో న్యాయ నిర్ణేతగా వ్యవహరించి, స్వర్ణ నంది అవార్డు పొందిన అనుభూతిని వివరించండి.

జ:–  2010 వ సంవత్సరంలో ఖమ్మంలో జరిగిన నంది నాటకోత్సవాలకు ప్రభుత్వం వారు నన్ను జడ్జీగా పిలిచినప్పుడు ఆశ్చర్యపోయాను. వెళ్లిన తర్వాత డైరెక్టర్ పార్థసారథి గారు పిలిచి మీ అనుభవాలను చెప్పండి అని అడిగి ఒక పద్యం కూడా పాడమన్నారు. పాడిన తరువాత మరో రాగంలో పాడమన్నారు. అదీ పాడిన తర్వాత వాటి రాగాల పేర్లు చెప్పమన్నారు. అప్పుడు నన్ను ఎంపిక చేసుకున్నారు. నాతో పాటు సురభి కంపెనీ డైరెక్టర్  రామ్మోహన్ రావు గారు, అన్నమయ్య ట్రస్ట్ వాటిల్లో పాటలు రాసిన వ్యాస భట్టాగర్ గారు, నేను ముగ్గురం జడ్జీలుగా ఉన్నాము. పోటీకి ముప్పది ఆరు నాటకాలు వచ్చాయి. సాధారణంగా నాటకాలలో వివిధ అంశాలకు నంది అవార్డులు ఇస్తారని అందరికీ తెలుసు. కానీ మొదటిసారి జడ్జీలకు పురస్కారం ఇవ్వాలనే ఆలోచన వారికి కలగడం యాదృచ్ఛికంగా నాకు ఒక మంచి అవకాశం.

7ప్ర:-  కేవలం అరవై నిమిషాల్లో అరవై పాటలు పాడి వరల్డ్ రికార్డు సాధించారు కదా! ఆ ప్రత్యేకతను తెలపండి.

జ:–  ఒకసారి నా ప్రోగ్రాం చొక్కాపు వెంకటరమణ గారు చూసి మీరు “పాటలు, పద్యాలు ఇంత బాగా పాడుతున్నారు. కొత్త ప్రయోగం ఏదైనా విలక్షణంగా చేస్తే బాగుంటుంది.” అన్నారు. ఆ మాటలు నన్ను ఆలోచింపజేశాయి. అరవై నిమిషాల్లో అరవై పాటలు పాడాలని సంకల్పించాను. మొదట పది నిమిషాల్లో పది పాటలు, ఇరవై నిమిషాల్లో ఇరవై పాటలు ఇట్లా సాధన చేశాను. దానితో పాడగలననే ధైర్యంతో వెంకట రమణ గారికి ఫోన్ చేసి, విషయం చెప్పాను. ఇంతకుముందు ఇరవై నాలుగు గంటలు పాడిన రికార్డ్స్ ఉన్నాయి. కానీ పాటల సంఖ్య లేదు. అందులో పాల్గొనేవాళ్ళు కూడా చాలామంది ఉంటారు. కార్యక్రమాన్ని బృందంగా నిర్వహిస్తారు. ఒక్కరు మాత్రమే పాడిన రికార్డు లేదు. అందువల్ల ఆయన నన్ను ఈ కార్యక్రమం నిర్వహించమని తేదీ కూడా నిర్ధారించారు. ‘నవరాగం-స్వరయాగం’ అనే పేరుతో దీన్ని నిర్వహించాను. కీబోర్డు, తబలా సహవాద్యకారులకు పాటల వరుసక్రమాన్ని రాసి ఇచ్చాను. దీంట్లో మరో ప్రత్యేకం ఏమిటంటే కేవలం సినిమా పాటలు కావు. ఒక సినిమా పాట, ఒక లలిత గీతం, ఒక దేశభక్తి గీతం, ఒక హరికథ కీర్తన, బుర్రకథ కీర్తన, అన్నమయ్య, త్యాగయ్యల కీర్తనలు, ఒక తరంగం, ఒక హిందీ సినిమా పాట ఇట్లా విభిన్న ప్రక్రియల్లో పాడాను. 58 నిమిషాలలోనే పూర్తయింది. ఆరు రికార్డులు సొంతం చేసుకున్నాను. వెంకట రమణ గారి సూచన, ప్రోత్సాహాలతో ప్రోగ్రామ్ దిగ్విజయంగా జరిగింది. ప్రశంసలు వెల్లువెత్తాయి.

8ప్ర:-  అంతర్జాతీయ తెలుగు టోరీ రేడియోలో మీరు నిర్వహిస్తున్న కార్యక్రమ వివరాలు తెలపండి.

జ:–  రేడియో లైట్ మ్యూజిక్ లో నాకు నలభై సంవత్సరాల అనుభవం ఉంది. ఎన్నో లలితగీతాలు పాడాను కూడా. ఆకాశవాణి హైదరాబాద్ వారు ఆ అనుభవాన్ని పురస్కరించుకొని ఆడిషన్స్ కమిటీలో జడ్జీగా వేశారు. కేవలం పాటలు, లలితగీతాలే కాక పద్యపఠనం, ప్రసంగాలు, హిందీ కవితలు, హిందీ నుండి తెలుగులోకి తెలుగు నుండి హిందీలోకి అనువాద కవితలు, నాటికలు ఇట్లా అనేక ప్రక్రియలలో చేశాను. హిందీ పాఠాలు కూడా చెప్పాను. ఉదయం 6గంటలకు ‘భావన’ అనే కార్యక్రమం వచ్చేది. 5 నిమిషాల ప్రసంగం ఉంటుంది. టాపిక్స్ కూడా నన్నే ఎంపిక చేసుకోమన్నారు. ఇప్పటికి 200 ప్రసంగాలు చేశాను. ఈ విధంగా రేడియోతో నాకు ఎంతో అనుబంధం ఉంది.
        మీరడిగిన ‘టోరీ’ అనేది తెలుగు -1 రేడియోలో ఒక భాగం. ఇరవై నాలుగు గంటలూ గంట గంటకు ఒక వ్యాఖ్యాత వివిధ అంశాలపై మాట్లాడుతుంటారు. పులివర్తి కృష్ణమూర్తి గారు నాకు మిత్రులు. ఆయన టోర్నీలో వ్యాఖ్యానం చేసేవారు. ఒకసారి మాటల సందర్భంలో “మీరు కూడా మీకు ఇష్టమైన ప్రక్రియలో వ్యాఖ్యాతగా చేరొచ్చు కదా!” అన్నారు. నాకు దాని గురించి ఏమీ తెలియదు. అందుకని కొన్ని రోజులు వరుసగా ఆ కార్యక్రమాలను విన్నాను. దానితో నాకూ ఆసక్తి పెరిగింది. అట్లా వింటున్నప్పుడు ఒక సాధారణ శ్రోతగా వ్యాఖ్యాతలతో మాట్లాడేవాడిని. ఆవిధంగా రెండు నెలలు గడిచాక నేను మాట్లాడే విధానం, విషయ పరిజ్ఞానం వాళ్లకు అర్థమై పద్య ప్రక్రియలో  వ్యాఖ్యాతగా చేయమన్నారు. సరేనని అప్పటి నుండి ఎనిమిది సంవత్సరాలుగా నిరాటంకంగా చేస్తూనే ఉన్నాను. ప్రతీ శనివారం ఉదయం 8.30 గంటల నుండి 9.30 గంటల వరకు నాకు స్లాట్ ఇచ్చారు. ఆ సమయంలో నేనొక పద్యం పాడి వివరిస్తాను. శ్రోతలు కూడా కొంతమంది శతకాలలోని, కావ్యాలలోని పద్యాలు చెప్తారు. ఒకసారి చెప్పిన పద్యాన్ని మరోసారి చెప్పను. ఇతిహాసాలు, కావ్యాలు, శతకాలు ఇవేకాక కొంతమంది నాకు ఇచ్చిన పుస్తకాల్లోని పద్యాలు, అప్పుడప్పుడు నేను సొంతంగా రాసిన పద్యాలు చదువుతుంటాను. రేపటి తరానికి పద్యమంటే ఏమిటి? దాని సొబగులు, వన్నెలు, సౌందర్యం ఇవన్నీ తెలపాలని నా తాపత్రయం. తెలుగు భాష, పద్యం పట్ల ఆసక్తిని కలుగ జేయడంతో పాటు పద్యం యొక్క ప్రాథమిక నిబంధనలు, ఛాయ, పోకడ ఎలా ఉంటుందో సరళంగా, సుబోధకంగా చెప్పడం నా ఉద్దేశ్యం. ఎక్కడెక్కడో ఉన్న వారిని ఫోను సంభాషణ ద్వారా లైవ్ గా ఇంటర్వ్యూలు కూడా తీసుకుంటున్నాను. శ్రోతలు కూడా వారిని పద్యాలు అడుగుతుంటారు. మంచి స్పందన వస్తోంది. పద్యాన్ని అందరూ ఆదరిస్తున్నారు. తెలుగు భాషకు, తెలుగువారికి పద్యం ఆస్తి. పద్యం లేకపోతే తెలుగు భాష నాస్తి. అందువల్ల ఇది ఇంకా ఇట్లాగే కొనసాగుతుందని ఆశిస్తున్నాను కూడా.

9ప్ర:- ‘రాగావధానం’ పేరుతో మీరు నెలకొల్పిన వినూత్న ప్రక్రియా విధానాన్ని వివరించండి.

జ:–   నేను సాహిత్య సభలు, చర్చలు, పాట కచేరీలు, హరికథలు, బుర్రకథలు, రంగస్థల నాటకాలు ఇలాంటివన్నీ ఎక్కడ జరుగుతున్నా వెళ్లి ఆసాంతం వినేవాడిని.  నాలుగైదు సంవత్సరాలు చూసిన తరువాత నాకొక ఆలోచన వచ్చింది. ఇన్ని ప్రక్రియలను గంట, గంటన్నర వ్యవధిలో నేనొక్కణ్ణే పాడి ఎందుకు ప్రదర్శించకూడదు? అనిపించింది. ఇది నా మనస్సులో రాగావధానానికి పడిన సందర్భబీజం. ఈ ప్రక్రియలన్నీ ఒక కార్యక్రమంలాగా పాడి వినిపించాలి. ప్రయత్నం ప్రారంభించాను. అవధానం కాబట్టి పృచ్ఛకులు ఉండాలి. వాళ్ళు కూడా సంగీత పరిజ్ఞానం కలిగి ఉండాలి. నాకు ఇరువైపులా ఎనిమిది మంది పృచ్ఛకులు, ఒక సమన్వయ కర్త (వ్యాఖ్యాత) ఉంటాడు. ఒక పృచ్ఛకుడు లేదా పృచ్ఛకురాలు ఒక లలిత గీతం పాడి, దీనిని వేరే రాగంలో పాడమని అడుగుతారు. మొదట వాళ్ళు అడిగిన రాగాన్ని ఆలాపన చేయాలి. ఉదాహరణగా ఆ రాగంలో ఉన్నటువంటి ప్రసిద్ధ గీతం కానీ, తెలుగు లేదా హిందీ సినిమా పాట గానీ పల్లవి గానీ వినిపించి అప్పుడు వాళ్ళు అడిగిన రాగంలో ఆ లలితగీతాన్ని పాడాలి. ముందుగా ఎటువంటి రిహార్సల్స్ ఉండవు. లైవ్ గా పాడాలి. ఎనిమిది మంది రెండు రౌండ్ల చొప్పున పదహారు పాటలు వినిపించాలి. రాళ్లబండి కవితా ప్రసాద్ గారు, సినారె గారు, మాధవపెద్ది సురేశ్ గారు, సురేఖామూర్తి వంటి వారు శ్రోతలుగా పాల్గొన్నారు. ప్రముఖులైన వాళ్ళు పృచ్ఛకులుగా కూడా పాల్గొన్న సందర్భాలున్నాయి. వినూత్నంగా చాలా బాగుందని ఎంతోమంది ప్రశంసించారు. రాగ పరిమళాన్ని పరివ్యాప్తం చేయాలన్నది నా కోరిక. దీనివల్ల సంగీతం పట్ల ఆసక్తి ఉన్నవారికి రాగాల గురించి ఒక అవగాహన కలుగుతుంది.

10ప్ర:- ఈ ప్రక్రియలో మీరు ఇప్పటికి ఎన్ని ప్రోగ్రామ్స్ ఇచ్చారు? దీనిలో ఇంకెవరికైనా శిక్షణ ఇస్తున్నారా?

జ:– నేను ఇప్పటికి ఈ వినూత్న ప్రక్రియలో 57 ప్రోగ్రామ్స్ ఇచ్చాను. గుంటూరు, విజయవాడ, విజయనగరం, తెనాలి, సూర్యాపేట, ఖమ్మం మొదలైన చోట్ల ప్రదర్శించాను. హైదరాబాద్ లోని అన్ని వేదికల మీద ఇచ్చాను. బొంబాయిలో ప్రదర్శన ఇస్తే వాళ్లకు నచ్చి, మరో రెండు ప్రదర్శనలు ఏర్పాటుచేశారు. ఒకసారి ఒక తమాషా జరిగింది. ఒక జర్నలిస్టు ఒక పేపర్ కటింగ్ ఇచ్చి ఆ వార్తని మోహన రాగంలో పాడమన్నాడు. వచనంలో ఉన్నదాన్ని రాగంలో పాడడం సాధ్యమా? అయినా పాడాను. అది ఒక అనుభవం. అంటే మనం ప్రతీది సాధన చేసి ఉండాలి. లైవ్ కాబట్టి దేనికైనా సిద్ధంగా ఉండాలి. ముఖ్యంగా అన్నింటి లోనూ అవగాహన ఉండాలి. ప్రయత్నమే ప్రథమ విజయం కదా! ఈ రకంగా రాగావధానాన్ని దిగ్విజయంగా చేశాను. నేను, పొనకంటి దక్షిణామూర్తి అనే మిత్రుడు ఇద్దరం కలిసి ‘యుగళ రాగావధానం’ చేశాం. ఎలాగంటే ఒక పద్యాన్ని ఒక పంక్తి నేను పాడితే రెండవది ఆయన, మూడవది నేను, నాలుగవది ఆయన పాడాలి. అట్లాగే ఒక రాగాన్ని నేను కొంత పాడితే మరికొంత ఆయన, దానికి కొనసాగింపుగా నేను, మళ్లీ ఆయన ఇట్లా ఇద్దరం కలిసి చేశాం. రాగావధానం పట్ల ఆసక్తితో నేర్చుకొని ఇద్దరు, ముగ్గురు చేయడానికి సిద్ధంగా ఉన్నారు. ఋగ్వేదం పద్మశ్రీ అనే అమ్మాయి బిటెక్ పూర్తి చేసి ఇటీవలే సాఫ్ట్వేర్ ఉద్యోగంలో చేరింది. ఆ అమ్మాయికి రాగావధానంలో ప్రశిక్షణ ఇచ్చాను. సంగీతంలో మంచి పరిజ్ఞానం ఉన్న అమ్మాయి. నెల రోజులు సాధన చేసి ప్రదర్శన ఇచ్చింది. జీనియస్ బుక్ ఆఫ్ వరల్డ్ రికార్డ్ కొరకు బింగి నరేందర్ గారి ఆధ్వర్యవంలో ఈ కార్యక్రమం జరిగింది. 90 నిమిషాల్లో ఆమె అవధానాన్ని పూర్తి చేసింది. ఇట్లా ఎంతోమంది ముందుకు వస్తున్నారు. పిల్లలను చాలా మందిని ఈ ప్రక్రియలో తయారు చేయాలన్నది నా కోరిక. చేస్తాను కూడా.

11ప్ర:- ‘పాట పల్లవించిన వేళ’, ‘పాట పరిమళించిన వేళ’ అనే పేరుతో రచించిన లలిత గీతాలను గురించి తెలపండి.

జ:– నేను చాలా కాలంగా రాసుకున్న లలితగీతాలు వందలకొద్దీ ఉన్నాయి. వాటిలో కొన్నింటిని ఎంపిక చేసుకొని సినారె గారి దగ్గరకు వెళ్లి చూపించాను. వాటిని పుస్తకంగా వేస్తున్నానని, ఆయనను పేరు సూచించమని, అంకితం కూడా ఆయనే తీసుకోవాలని అభ్యర్థించాను. సహృదయంతో అంగీకరించారు. ‘పాట పల్లవించిన వేళ’ అని పేరు సూచించారు. దీనికి ముందుమాట ఎస్. పి బాలసుబ్రహ్మణ్యం గారితో రాయించాను. పదహారు రోజులలోనే రాసిచ్చారు. వంశీ రామరాజు గారు ఆ కార్యక్రమ నిర్వహణకు పూనుకున్నారు. రవీంద్రభారతిలో జరిగిన ఈ కార్యక్రమంలో ప్రసిద్ధ గాయనీ గాయకులతో నా ‘లలిత సంగీత విభావరి’ కూడా జరిగింది. నా గీతాలకు స్వయంగా నేనే ట్యూన్ చేసుకున్నాను. ఆ రాగాలనే వారు ఆలపించారు. తరువాత ఎన్నో గీతాలు రాశాను. మరికొన్ని గీతాలతో ‘పాట పరిమళించిన వేళ’ అనే పుస్తకం వేశాను. దానిని ఎస్.పి బాలసుబ్రహ్మణ్యం గారికి అంకితం ఇవ్వాలని అనుకున్నాను. నేను, ఆకృతి సుధాకర్ గారు సారథి స్టూడియోలో ఉన్న బాలు గారిని కలిసి అంకితం తీసుకోమని కోరాను. నాపై ఆయనకున్న అభిమానంతో ఒప్పుకొని తనకు కుదిరే తేదీని చెప్పారు. పొట్టి శ్రీరాములు తెలుగు విశ్వవిద్యాలయంలో అంకితోత్సవ సభ జరిగింది. అదే సమయంలో దర్శకులు, కళా తపస్వి కె. విశ్వనాథ్ గారు కూడా హైదరాబాద్ లో ఉన్నారని తెలిసి ఆవిష్కరణకు ఆయనను పిలవాలని సుధాకర్ గారితో వెళ్ళాను. ‘అంకితం ఎవరికిస్తున్నారు?’ అన్నారు. ‘బాలు’ గారికి అనగానే ‘ఇంకేం? మా వాడే కదా! వస్తాను’ అన్నారు వెంటనే. ఇద్దరు దిగ్దంతులు ఒకరు ఆవిష్కరించడం, ఒకరు అంకితం తీసుకోవడం ఎంతో ఆనందాన్నిచ్చింది. ఈ పుస్తకంలోని సుమారు అరవై పాటలను రేడియో, దూరదర్శన్ వాళ్ళు వేరే ట్యూన్ కంపోజిషన్ చేసి ప్రముఖ గాయనీ గాయకులతో పాడించారు.
          పాటల సందర్భం వచ్చింది కాబట్టి మీకో విషయం చెప్తాను. 1987వ సంవత్సరంలో నాకు ‘ఆడబొమ్మ’ సినిమాకు పాటలు రాసే అవకాశం వచ్చింది. మద్రాసుకు వెళ్లాను. ‘నందామయా గురుడ నందామయా’ వంటి నాలుగు పాటలు రాశాను. మనో గారు, వాణీ జయరాం గారు, జానకి గారు ఆ పాటలను పాడారు. ‘ఆదిపరాశక్తి’ మొదలైన నాలుగు టీవీ సీరియల్స్ కి నాలుగు టైటిల్ సాంగ్స్ రాశాను. బాలు గారు మూడు పాటలు, నిత్య సంతోషిణి గారు ఒక పాట పాడారు.

12ప్ర:- ‘చిమ్మపూడి ఫౌండేషన్’ ఎప్పుడు ఎట్లా స్థాపించారు? దాని నేపథ్యం, వ్యవస్థాపకులుగా మీరు నిర్వహిస్తున్న కార్యక్రమాలు ఎటువంటివి?

జ:– ఎంతోమంది ప్రముఖులను గుర్తిస్తూ సన్మాన సత్కారాలు చేస్తున్న ఎన్నో సాహిత్య సాంస్కృతిక సంస్థలను నేను చూశాను. కానీ ఎవరూ పిల్లలకు ప్రోత్సాహకరంగా, ఉత్సాహకరంగా ఉండే పనులను చేయడం లేదెందుకు? అనే ఆలోచన వచ్చింది. పిల్లలకు ఏదైనా చేయించాలనే కోరికతో స్థాపించిన సంస్థ ‘చిమ్మపూడి ఫౌండేషన్’. నా ఆలోచనలకు తగిన కొంతమందిని కార్యవర్గ సభ్యులుగా చేర్చుకొని సంస్థ ఏర్పాటు చేయడం జరిగింది. ప్రతీ నెలా మేము బ్యాంకులో కొంత కార్పస్ ఫండ్ డిపాజిట్ చేస్తాం. విరాళాలు ఇచ్చిన వారికి పారదర్శకంగా ఉండేలా తప్పనిసరిగా రశీదులు ఇవ్వడం చేస్తాం. ఈ సంస్థ 2019 అక్టోబర్ 20వ తేదీన ప్రారంభమైంది. గౌరవ సలహాదారుగా ఉండేందుకు కె. వి. రమణాచారి గారిని అడిగితే ఆయన అంగీకరించారు. పిల్లల చేత రకరకాల కార్యక్రమాలు చేయించడం, పెద్దవాళ్లను పిలిచి సత్కరించడం, ప్రముఖులలో ఒకరికి జీవన సాఫల్య పురస్కారం ఇవ్వడం, సామాజిక కార్యక్రమాలు ఇవన్నీ ఈ సంస్థ ద్వారా చేస్తున్నాం. రాష్ట్ర వ్యాప్తంగా 36 చోట్ల కన్వీనర్లను పెట్టుకున్నాం. స్కూళ్లకు వెళ్లి విద్యార్థులకు వ్యాసరచన, వక్తృత్వం, సాహిత్యానికి పురాణాలకు సంబంధించిన పజిల్స్, క్విజ్ లను ఏర్పాటు చేసి తెలుగు భాష పట్ల ఆసక్తి కలిగించేలా చేస్తున్నాం. పోటీలో విజేతలైన వారి పేర్లు, స్కూల్ పేరు, ప్రిన్సిపాల్, నిర్వాహకుల పేర్లతో సహా సావనీర్ లో ప్రింటు చేయిస్తున్నాం. ఇప్పటికి ఐదు సావనీర్లు వచ్చాయి. ఆరవది ఈ అక్టోబరులో వెలువడనుంది. దివ్యాంగుల, వృద్ధుల ఆశ్రమాలకు వెళ్లి వారికి కావలసిన అవసరాలను తీర్చే ప్రయత్నం చేస్తున్నాం. నగదు రూపంలో ఏదీ ఇవ్వం. ఆయా అవసరాలను బట్టి వస్తువులు కానీ ఆహార పదార్థాలు గానీ ఇస్తాం. ఇట్లా భాష, సాహిత్య, సాంస్కృతిక, కళ, విద్య, సామాజిక సేవలను అందిస్తున్నాం. జిల్లా కన్వీనర్ల సేవలను గుర్తించి, ఆహ్వానించి సత్కరించుకుంటున్నాం. యువ కవిసమ్మేళనాలతో యువతను ప్రోత్సహిస్తున్నాం.

13ప్ర:- మీ ఫౌండేషన్ ద్వారా భవిష్యత్తులో మీరు చేయాలనుకుంటున్న కార్యాచరణ ఏమిటి? ఎటువంటి లక్ష్యాలను సాధించాలనుకుంటున్నారు?

జ:–  ఫౌండేషన్ లోని మా సభ్యులంతా ఉత్సాహవంతులు, కార్యశీలురు. వారి సహకారంతో సామాజిక సేవా కార్యక్రమాలను విస్తరిస్తాం. తెలుగు భాషా వైభవ పరిరక్షణ కోసం యువతలో జాగృతి కలిగిస్తాం. రామాచారి గారి(LMA డైరెక్టర్) సహకారంతో మరెంతో మంది విద్యార్థులను సమీకరించి, విలక్షణ, వినూత్న, ప్రదర్శనలు ఇప్పిస్తాం. పదిలక్షల మూల నిధితో భవిష్యత్తులో రేపటి తరానికి చైతన్య దీపికనందిస్తాం. ప్రతి జిల్లాలోనూ మా శాఖను శక్తివంతం చేస్తాం. ఈ సందర్భంగా మాకు ఆర్థిక సౌజన్యాన్ని, గ్రంథాలను అందిస్తున్న ఔదార్య మూర్తులకు, వదాన్యులకు మా ఫౌండేషన్ కృతజ్ఞతలు తెలుపుకుంటుంది. ఇక్కడి తెలుగువారు, ప్రవాసాంధ్రులు మా పారదర్శకతను అభిమానిస్తున్నందుకు శతానేక నమోవాకములు.

14ప్ర:-  ‘చిమ్మపూడి మీడియా’ అనే పేరుతో యూట్యూబ్ ఛానల్ నిర్వహిస్తున్నారు కదా? అది వైయక్తికమా? సామాజికమా?

జ:– అది కేవలం నా వ్యక్తిగతం కాదు. సమాజానికి ఉపయోగపడే వివిధ అంశాలను తెలియజేసే ఉద్దేశ్యంతో 2023 ఆగస్ట్ 10వ తేదీ వినాయక చవితి రోజున ఈ మీడియాను ప్రారంభించాను. ప్రశ్నకు జవాబుగా ఒక కథతో ఇది ప్రారంభమైంది. ఇప్పుడు నిరంతరాయంగా అనేకమంది కథలు, ప్రసంగాలు పంపిస్తున్నారు. రామాయణంలో చాలామందికి తెలియని అనేక విషయాలను చెబుతూ ‘రామాయణ రహస్యాలు’ అనే పేరున ఇప్పటికి సుమారు ఇరవై ఐదు ప్రసంగాలు ధారావాహికగా వచ్చాయి. ‘పెళ్లి ముచ్చట్లు’ అనే శీర్షికతో పది భాగాలుగా ఒక ధారావాహిక చేశాను. పెళ్లిలో జరిగే తంతులో ఉన్న రహస్యాలు చాలామందికి తెలియవు. వాటిని వివరిస్తూ ఒక్కో విషయానికున్న ప్రాధాన్యతను ఇందులో తెలిపాను. ‘మనసా కవ్వించకే’ అనే పేరుతో మరో ధారావాహిక చేశాను. నా మిత్రులు నారుమంచి వారు, నేను మా ఆలోచనలతో దీనిని నిర్వహించాం. మనిషి ప్రవర్తన, ఖ్యాతి, అపఖ్యాతి అంతా మనసు మీదే ఆధారపడి ఉంది. మనసు మనిషిని ఎక్కడ సవ్యంగా నడుపుతుందో, ఎక్కడ దారి తప్పుతుందో చిన్న చిన్న కథలు, సంఘటనల  ద్వారా తెలపడం జరిగింది. ఇవేగాక అభిరుచి, ఆసక్తి, ఉత్కంఠ కలిగించే కథలను కొన్నింటిని ఎంపిక చేసుకొని వాటిని చక్కగా చడవగలిగే వారితో చదివిస్తాను. నాకు సన్నిహితులైన వారు మన ప్రాంతంలోనే కాక కాలిఫోర్నియా ఆస్ట్రేలియా, మెల్ బోర్న్ ఇట్లా విదేశాలనుండి కూడా వాటిని చదివి వాటిని రికార్డు చేసి పంపిస్తారు. ఈ మీడియా ద్వారా వాటిని అందిస్తున్నాను. కవిసమ్మేళనాలు, ఏకాపాత్రాభినయాలు, పరీక్షార్థులకు చిట్కాలు, వేద సందేశాలు, రంగస్థల పద్యాలు, ప్రఖ్యాత తీర్థ క్షేత్ర విషయాలు…ఇట్లా దాదాపుగా ఇరవై ఐదు అంశాలను ఇందులో పొందుపరుస్తున్నాను.

15ప్ర:-  అమ్మాయిల చేత ‘భువన విజయం’ సాహిత్య రూపకం వేయించాలనే ఆలోచన ఎట్లా కలిగింది?

జ:– నేను ‘భువన విజయం’ రూపకాన్ని ఎన్నో చోట్ల చూశాను. ‘భువన విజయం’లో పదిహేనేళ్లుగా నేను కూడా వివిధ కవుల పాత్రలను ధరిస్తూ వస్తున్నాను.  అయితే ఇందులో పాల్గొనే కొంతమంది పద్యాన్ని భావయుక్తంగా చదువుతున్నారు కానీ శ్రుతి శుద్ధంగా, రాగ యుక్తంగా పాడడం లేదు. పిల్లలతో అందునా అమ్మాయిలతో వేయిస్తే బాగుంటుందన్న ఆలోచన వచ్చింది. ప్రగడరాజు నర్సరాజు, మొల్లమాంబలతో కలిపి అష్టదిగ్గజకవులు, మహామంత్రి తిమ్మరుసు, శ్రీకృష్ణదేవరాయలు, ఒక ప్రయోక్త, ఒక భటుడు మొత్తం పధ్నాలుగు మందిని సంగీత పరిజ్ఞానం ఉన్న అమ్మాయిలను ఎంపిక చేసుకున్నాను. వాళ్ళల్లో బిఏ, బిటెక్, ఎమ్ బిఏ, ఎమ్ సీఏ, బి ఫార్మసీలలో విద్యాభ్యాసం చేస్తున్నవాళ్ళు ఉన్నారు. వాళ్ళను వెతికి ఎంపిక చేసుకోవడం, సమీకరించడం చాలా కష్టమైంది. వాళ్ళను నేను, నన్ను వాళ్ళు చూసింది లేదు. అంతా ఫోను ద్వారానే. జూమ్ సమావేశం ద్వారా రిహార్సల్స్ నిర్వహించేవాడిని. వివిధ రకాల విద్యాభ్యాసాల విద్యార్థినుల వాళ్ళు కాబట్టి సమయానికి అనేక అవాంతరాలు ఉండేవి. పూర్తిగా పధ్నాలుగు మంది అటెండ్ అయిన జూమ్ మీటింగ్ ఒక్కటి కూడా లేదు. ఎన్ని అవరోధాలు వచ్చినా పట్టుదలతో ప్రశిక్షణ ఇచ్చాను. ఒక్కొక్కరికి రెండు పద్యాల చొప్పున విభిన్న రాగాలు నేర్పించాను. స్క్రిప్టు తయారుచేసి చిన్న చిన్న డైలాగ్స్ పంపించాను. ఆయా కవుల వేషధారణలు ఎట్లా ఉండాలో అవగాహన చేయించాను. వారి తల్లిదండ్రులకు పూర్తి సహకారం అందించారు. ఇప్పటికి హైదరాబాద్ వేదికల మీద మూడు, దూరదర్శన్ లో ఒకటి మొత్తం నాలుగు ప్రదర్శనలు ఇచ్చాం. ఎస్ వి బి ఛానల్ వారి నుండి ప్రదర్శన కోసం ఆహ్వానం వచ్చింది. అనితరసాధ్యమైన ఈ కార్యక్రమ రూపకల్పన నేను సాధించిన అచీవ్ మెంట్లలో ఒకటిగా భావిస్తాను.

16ప్ర:- ఈనాడు ‘అంతర్యామి’ కాలమ్ లో అడపాదడపా మీ వ్యాసాలు చదివాము. మీరు చేసిన ఆధ్యాత్మిక ప్రసంగాలు కొన్ని విన్నాం. ఆ దిశగా మీరు సాగిస్తున్న ప్రస్థానం ఎటువంటిది?

జ:–  ఈనాడు ‘అంతర్యామి’ ఒక గొప్ప అవకాశం. అంతర్యామి వ్యాసాలు చదివి నేను బాగా ప్రభావితుడనయ్యాను. ముఖ్యంగా తెలుగు భాష, పదబంధాలు, పద ప్రయోగాలు, శైలి అన్నీ తెలుస్తాయి. వ్యాసం రాయడంలో పట్టు సాధించాలంటే ‘అంతర్యామి’ చదవాలి. నాకూ రాయాలనిపించి ఒకటి రాసి పంపాను. రెండవ సారి కూడా పంపాను. ఎటువంటి స్పందన వాళ్ళ నుండి రాలేదు. ‘అంతర్యామి’ లో వరుసగా వ్యాసాలు రాస్తున్న ఒక అనుభవజ్ఞుడైన రచయిత ఫోను నెంబర్ సంపాదించి కారణం అడిగాను. అప్పుడాయన మీరు పట్టు వదలకుండా వారానికి ఒకటి, రెండు వరుసగా పంపిస్తూనే ఉండండి. అప్పుడు వాళ్లకు మీ శైలి, విషయ, భాషా పరిజ్ఞానాలు తెలుస్తాయని సలహా ఇచ్చారు. అదేవిధంగా వరుసగా పంపాను. వాళ్ల నుండి “మీ వ్యాసాలు బాగున్నాయి. త్వరలో వేస్తామ”ని సమాధానం వచ్చింది. అప్పటి నుండి ప్రతీ నెలా రెండు మూడు వ్యాసాలు వస్తున్నాయి. పదిహేనేళ్లుగా సుమారు నాలుగు వందల వ్యాసాలు వచ్చాయి. ఈ వ్యాసాలు పూర్తిగా ఆధ్యాత్మికము కాదు, పూర్తి వ్యక్తిత్వ వికాసమూ కాదు. పురాణాలు, ఇతిహాసాలను ఉదాహరణలుగా తీసుకొని నేటి సమాజానికి సమన్వయం చేస్తూ వ్యక్తిత్వవికాసానికి ఎక్కువ ప్రాధాన్యత ఇచ్చే విధంగా ఉండాలి. ఇవి మానవ జీవన ప్రస్థానానికి ఎంతో ఉపయుక్తంగా ఉంటాయి. ఇందులో శీర్షిక, ప్రస్తావన, ఉపసంహారం, కొసమెరుపు అన్నీ బాగుండాలి. సంప్రదాయ బద్ధంగా, సరళంగా, సుబోధకంగా పాఠకులకు అర్థమయ్యే విధంగా ఉండడం ఈ వ్యాస ముఖ్య లక్షణం.

17ప్ర:- మీ ‘మాట కచేరీ’ పుస్తక ప్రత్యేకత ఏమిటి?

జ:– నా పరిశీలనలో చాలా చోట్ల వివిధ రంగాలలో ఉన్నవారు, ఉన్నత పదవుల్లో ఉన్నవాళ్లు, పెద్ద పెద్ద వాళ్ళు మాట్లాడుతుంటే బాగా ఆవేదనకు గురయ్యాను. ప్రసార, ప్రచార, సినిమా రంగాల గురించి చెప్పనవసరం లేదు. భాషోచ్చారణ, మాట, శైలి, వక్తృత్వం, ప్రసంగం, కథా కథనం, నాటక సంభాషణ ఇట్లా ఒక్కొక్క సందర్భంలో మాట్లాడే విధానంలో అనేకరకాలుంటాయి. సమయం, సందర్భం కూడా చూడవలసి ఉంటుంది. ఇవన్నీ ఆలోచిస్తే మాట మీద రాయాలన్న సంకల్ప బీజం నాలో నాటుకుంది. అసలు మాట ఎట్లా పుట్టింది? ఎట్లా మాట్లాడాలి? మంత్ర రూపంగా, శ్లోక రూపంగా మాటకున్న విలువ ఏమిటి? ఇవన్నీ వివరిస్తూ ‘మాట కచేరీ’ పేరుతో పుస్తకం వేశాను. రాస్తున్నప్పుడే  దీనిని  మాట విలువను గుర్తించి ప్రతీ సందర్భంలోఅద్భుతంగా మాట్లాడే మాజీ ఉపరాష్ట్రపతి డా. వెంకయ్యనాయుడు చేత ఆవిష్కరింపజేయాలని సంకల్పం పెట్టుకున్నాను. పుస్తకం పూర్తి అయిన తరువాత వారి పిఏ తో మాట్లాడి, పుస్తకం పంపించి, నా అభ్యర్థన తెలిపాను. పంపిన మూడు రోజులకే నాకు అక్కడి నుండి మూడు రోజులలో అపాయింట్మెంట్ తేదీని ఖరారు చేస్తూ కబురు వచ్చింది. అంత తొందరగా అపాయింట్మెంట్ దొరకడం నా అదృష్టం. అంతటి గొప్ప సహృదయులు వారు. మా ఫౌండేషన్ మెంబర్స్ ని మాత్రమే ఆవిష్కరణకు రమ్మన్నారు. పుస్తకాన్ని గురించి పది నిమిషాలు చర్చించారు. ‘చాలా బాగా రాశారు’ అన్నారు. అది నా జీవితానికొక గొప్ప ధ్రువపత్రం, ప్రమాణపత్రం. ఈ పుస్తకాన్ని ఉన్నత సంస్కారి, సహృదయులు, మితభాషి, హితభాషి, స్మిత భాషి అయిన కె. వి.రమణాచారి గారికి అంకితం ఇచ్చారు. అంకితోత్సవ సభ అక్టోబర్ 4వ తేదీన త్యాగరాయ గాన సభలో జరిగింది.

ధన్యవాదాలు సార్! మా కొరకు మీ విలువైన సమయాన్ని కేటాయించి, మీ సంగీత, సాహిత్య,

సామాజిక సేవలను గురించి తెలిపినందుకు మా తరఫున, మా మయూఖ పాఠకుల తరఫున అనేకానేక కృతజ్ఞతలు. నమస్కారం. సెలవు.

భేరి సునీతా రాంమ్మోహన్ రెడ్డి గారితో ముఖాముఖి

సనాతనమే… సునీతీయం
సనాతనం అనేది ఇది ఎప్పుడూ మారక నిత్యనూతనంగా ఉండేది. న్యాయం, సత్యం, నడవడిక ఈ విలువలు మారనివి. సమాజానికి ఎంతో ఉపయోగపడేవి. మనిషి సమాజానికి ఎలా సేవలందించాలి? నైతిక విలువలు ఎలా? కాపాడాలనేది చెప్తుంది సనాతనం. మొత్తంగా సనాతనం జీవితాన్ని ఎలా జీవించాలని దిశానిర్దేశం చేస్తుంది. అలా ఒక క్రమ పద్ధతి మనుషులకు అలవాటైతే సమాజంలో ప్రజలకు శాంతి భద్రతలకు లోటుండదు! అప్పుడు చక్కని సమాజం తయారవుతుంది. అప్పుడు ప్రపంచం మొత్తం హింస అనేది లేకుండా, సాటివారి పట్ల దయతో, ఓపికతో ఉండి, పారదర్శక జీవనం సాగుతుంది. ఇదేదో మతానికి సంబంధించింది కాదు! కేవలం మనిషి మనిషి వలె జీవించడానికి దిశా నిర్దేశమే!
ఏ మతానికైనా ఈ విలులవలు తప్పనిసరి!
అటువంటి మంచి విలువలు అందించే తోవన తాను నడవడమే కాకుండా, తన పరిధి మేరకు తను స్థాపించిన దివ్యజ్ఞాన పాఠశాలలో విద్యార్థుల చేత పాటింపజేస్తూ ఎప్పటికప్పుడు ఒక నూతన తరాన్ని సమాజానికి అందిస్తున్న అధునాతన- సనాతన- సింగాణి శ్రీమతి భేరి సునీత గారితో తరుణీ తరుణలతో ముఖాముఖి!
ఇంకా ఎందుకు ఆలస్యం? చదువుల సరస్వతికి మన సందేహాల సింగాణీలులు ఎక్కు పెడదాం! వారు చక్కని విలువైన సమాధానాలు విసురుతారు! మరేమంటారు? రండి!!
తల్లిదండ్రులు ఆమెకు సునీత అని పేరు పెట్టారు. పేరుకు తగినట్టుగా విశ్వహిందూ సంస్థ ద్వారా సదాచారాన్ని ప్రచారం చేస్తున్న సునీతా రామ్మోహన్ రెడ్డి గారు తమ సంస్థ లక్ష్యాన్ని ఇలా గర్వంగా చెప్పారు.
హిందూ సమాజాన్ని నిర్వహించడం, సంఘటితం చేయడం, అంతేకాదు హిందూ ధర్మ సేవ చేయడం, దాని రక్షించడమే ధ్యేయంగా కొనసాగే విశ్వహిందూ పరిషత్తు రాష్ట్ర స్థాయి మహిళా అధ్యక్షురాలుగా శ్రీమతి సునీత రెడ్డి గారు దేవాలయాల నిర్మాణంలోనూ, వాటిని పరిరక్షించడంలోనూ, సక్రమంగా భగవంతునికి అన్ని సేవలు జరుగుతున్నాయా? లేదా? అని పర్యవేక్షించడంలోనూ వారి బాధ్యత ఉంటుంది. కోవెల సంప్రదాయాన్ని కాపాడుతూ…. తను శ్రద్ధగా పూజలు అర్చనలు చేయడమే కాదు! తన పాఠశాలలోనూ ఆచార- సంప్రదాయాలను భవిష్యత్ తరాలకు అందిస్తున్న శ్రీమతి భేరి సునీతా రెడ్డి గారు హిందూ సమాజాన్ని ఏకీకృతం చేయడం, గోసంరక్షణ, మతమార్పిడుల వంటి కార్యక్రమాలపై ప్రత్యేక దృష్టిసారించి స్త్రీ శక్తి అంటే ఏమిటో తెలుగు ప్రజలకు చాటి చెప్తున్న బహుముఖ ప్రజ్ఞాశాలి కనుకనే సాహిత్య సభల్లోనూ, ధార్మిక సభల్లోను చక్కగా ప్రసంగిస్తారు. మంచి నిర్వాహకురాలిగా దివ్యజ్ఞాని నికేతన్ పాఠశాలను ఆదర్శవంతంగా నిర్వహిస్తున్నారు. ఇలా పలు రంగాలలో నిష్ణాతురాలైన శ్రీమతి భేరి సునీతా రామ్మోహన్ రెడ్డి గారు మన మయూఖ పత్రికకు నేటి అతిథి. వారిని అడిగి మరిన్ని విశేషాలు తెలుసుకుందాం!

రంగరాజు పద్మజ :– నమస్కారమండి సునీతా రెడ్డి గారూ!

సునీతారెడ్డి గారు:– పద్మజ గారూ! నమస్కారమండీ!

పద్మజ :—- మీ నేపథ్యం చెప్తారా?

సునీతా రెడ్డి :– నేను మట్టి బిడ్డను అంటే రైతు బిడ్డను. జనగామ దగ్గర గానుగు పహాడ్ అనే చిన్న గ్రామంలో తాతగారు సమాజ సేవకుడు, స్వాతంత్ర్య సమరయోధుడు, దేశం కోసం, ధర్మం కోసం, పాటుపడిన వ్యక్తి. అంతెందుకు ఊళ్లో బస్ చెడిపోతే అందులోని ప్రయాణికులకు అందరికీ ఆ పూట వంట వండించి బస్ దగ్గరకు పంపేవారు. చలికాలం వస్తే చాలు 10, 15 శాలువాలు కొని వృద్ధులకు కప్పేవారు. అలాంటి ఇంట్లో పుట్టాను.
తర్వాత కాలంలో కూడా సమరయోధుడుగా తనకు ఇచ్చిన పింఛన్తో నెలకు కావలసిన మందులు, ఊరి వారికి ఎవరికైనా పామో, తేలో కాటు వేస్తే ప్రథమ చికిత్స కోసం వేసే మందులు, ఆయన దగ్గర పనిచేసే వారికి ఎవరికైనా దెబ్బ తగిలితే కట్టు కట్టేందుకు గ్లాస్ క్లాత్ ( కట్టుకట్టే గాజుగుడ్డ) టించర్ , కాటన్, పొటాషియం పర్మాంగనేట్, మొదలైనవి కొనుక్కొని తెచ్చి ఇంట్లో పెట్టి ప్రధమ చికిత్స చేసేవారు.
నాకెందుకు గుర్తున్నదంటే ఆ వచ్చిన రోగికి మనుమరాండ్లు; మనుమలతోనే మందులు ఇప్పించేవాడు, మందు రాయించేవాడు. ఆ రోజుల్లో అలా ఉండడం వేరు, అప్పుడు అందరి ఇళ్లల్లో అసమానతలు (అస్పృశ్యత) ఎక్కువ! మా తాతగారు పట్టించుకునే వారు కాదు! ఎవరైనా ముళ్ళు విరిగి; చీము పట్టి మందు కోసం వస్తే మా చేత ముళ్ళు తీయించేవాడు. మా నాయనమ్మ కోపం చేసేది ముట్టుకోవద్దని.
ఇంట్లో పెద్ద కుండ నిండా మజ్జిగ చేసి పెట్టేవారు. నౌకర్లకు, ఇంటి చాకలి, మంగలి వారికి చెంబు నిండా మజ్జిగ ఉచితంగా పోసేవారు. సామాజికంగా సమస్థానమే ఉండేది. దేశం మీద ప్రగాఢమైన భక్తి, నాదేశం దీనికోసం ఏదైనా చేయాలనే తపన ఉండేది. అలా నాకు అనువంశికంగానో, వారసత్వంగానో , దైవభక్తి, సేవాభావం మా నాన్న గారి వల్లనే వచ్చాయి. నాన్న ప్రభుత్వ ఉద్యోగి, ఒకరికింద పనిచెయ్యడమేమిటని మన వ్యవసాయం చూసుకొమ్మని ఉద్యోగానికి రెండు సార్లు రాజీనామా ఇప్పించారు తాతయ్య.

పద్మజ:– మీ విద్య- ఉద్యోగం గురించి మయూఖ పాఠకులకు తెలియచేస్తారా?

సునీతారెడ్డి:– మా వాళ్ళు నన్ను స్కూల్లో జాయిన్ చేసినపుడు నా డేట్ ఆఫ్ బర్త్ కూడా సరిగా రాయించలేదు. మా వాళ్ళు దొరలు కనుక స్కూల్ కు నన్ను నౌకరుతో బడిలో చేర్చమని పంపారు. జాయిన్ చేసుకున్న టీచర్ మొదటి తరగతిలో జాయిన్ అయినాను కనుక ఆరు సంవత్సరాలుంటుందని అందాజాగా రాసారు. కానీ నాకు నాలుగు ఏండ్లే! అలా నావయసు రికార్డ్ లో ఎక్కువ పడింది
నాకు తెలుగులో చక్కని భాష రావడానికి కారణం మా చిన్నప్పుడు పాఠాలు చెప్పిన అనంతయ్య సార్ బోధనా పద్ధతే! రామాయణ, భారత, భాగవతాలలోని కథలు చెప్పుతూ వినే కుతూహలం కలిగించి తర్వాత ఒత్తులు దీర్ఘాల వంటి పాఠాలు చెప్పేవారు. అలా మాకు మా చిన్నప్పుడే పురాణ పురుషుల- స్త్రీల పేర్లు పరిచయమయ్యాయి.
పదవతరగతి మరియు ఇంటర్ వరకూ మా జనగామ తాలూఖాలోనే చదివాను.
M B B S చదవడం కోసం గుంటూరులోని రవీస్ కాలేజీలో బైపీసి తీసుకొని చదివాను. మెడికల్ ఎంట్రన్స్ రాసాను.సీటు రాలేదు.ఆ కాలంలో సిద్ధార్థ మెడికల్ కాలేజీలో 25000/ రూ.లు డొనేషన్ కడితే MBBS లో సీట్ ఇచ్చేవారు. కానీ దానికి మరికొంత డబ్బు కలిపితే పెళ్ళి ఔతుందని వారి ఆలోచన! నేను చదువుకుంటానన్నా కూడా సంబంధం కుదిరించారు. అలా పరీక్షలైన వెంటనే నాకు పెళ్ళి చేయాలని తలపెట్టారు. ఎందుకంటే మా తాతయ్యకు ఆరోగ్యం బాగాలేక ఆయన కళ్ళముందు పెళ్ళి చేయాలని దాదాపు బాల్య వివాహమనే చెప్పవచ్చు. ఆ కాలంలో చుట్టూ నక్సలైట్ విప్లవానికి సంబంధించిన గొడవలు జరుగుతుండేవి. అవి చూసి, చదువుకొని, ప్రభుత్వ ఉద్యోగం చేస్తున్న పిల్లవాణికే అమ్మాయినివ్వాలని, పట్టు పట్టి, వెతికి శ్రీ సాయి రాంమ్మోహన్ రెడ్డి గారితో వివాహం జరిపించారు. వారు రైల్వే ఉద్యోగి.
మా వారికి చదువంటే ఇష్టం కాబట్టి చదవుకో అన్నారు. కానీ మాది ఉమ్మడి కుటుంబం. కాబట్టి కాలేజీకి వెళ్ళి చదవలేను ! అందుకే ఉస్మానియా దూరవిద్య లో B. A చదవడానికి దరఖాస్తుతెచ్చారు. బాగానే ఉంది కానీ నేను సైన్స్ విద్యార్ధిని. నాకు సోషల్ స్టడీస్ కానీ,ఎకనామిక్స్ కానీ రావు! చదవలేనంటే పరవాలేదు కాస్త కృషి చేస్తే వస్తుందని, మొదటి గురువుగా మా వారే ఎకనామిక్స్ అర్ధం అయ్యేలా చెప్పారు. అలా డిగ్రీలో మంచి మార్కులతో పాసయ్యాను. మావారి క్రమ శిక్షణలో చదవాలన్న తపన ఉన్న నాకు చదువు బాగానే అబ్బింది. అలా నాకు తెలుగంటే ఇష్టమని, M A తెలుగుతో రాయమని పట్టు పట్టారు. అలా MA తెలుగు పూర్తి చేసాను.
తర్వాత ఉస్మానియాలో దూరవిద్య వారి ప్రకటన ఒకటి వచ్చింది. అదేమిటంటే B. A లో ఇంగ్లీష్ సబ్జెక్ట్ లో 60% మార్కులు వస్తే వారు నేరుగా M. A చేయవచ్చని నోటిఫికేషన్ వచ్చింది. అలా M. A కుఫీజు చెల్లించాను. అలా M A ఇంగ్లీష్ లో చదివాను. ఎందుకంటే నేను స్కూల్ లో ఇంగ్లీష్ టీచర్ లేకపోవడంతో నేను చెప్పాల్సి వచ్చింది. అందుకే చదివాను. డిగ్రీకి వచ్చిన తర్వాత సబ్జెక్ట్ లో ఉన్న ఆ పాత్రల గురించి చదివినప్పుడు కొత్తగా అనిపించలేదు. తెలుగు భాష మీద ఇష్టం ఏర్పడింది. అంటే బాల్యంలో చదువుకున్న చదువు ఎంతో ఉపయోగంగా ఉంటుంది. అలా తెలుగు M A చదివిన తర్వాత ఆధ్యాత్మిక గ్రంథాలు చదవాలంటే సంస్కృతం రావాలి! అని సంస్కృతం నేర్చుకోవాలనే అభిలాష కలిగింది. అందుకే సంస్కృతం M. A కు ఫీజు కట్టి చదివి, పరీక్ష పాస్ అయ్యాను. ఒక సర్టిఫికెట్ రాగానే మరో పరీక్ష కు సిద్ధపడడం అలవాటైంది.

పద్మజ:– మీ రచనల వివరాలు, విశేషాలు చెప్పండమ్మా!

సునీతారెడ్డి:– నేను మొత్తం 14 పుస్తకాలు రాసాను. రెండు వచన కవిత్వం, రెండు వ్యాస సంకలనాలు, ఆధ్యాత్మిక రచనలు, కృష్ణా పుష్కరాల సందర్భంగా దీర్ఘ కవిత , మరికొన్ని వ్యాసాలు రాసాను. దేవానంద స్వామీజీ జీవిత చరిత్ర రాసాను. మా ఊళ్లో రాజేశ్వర దేవస్థానం
స్థల పురాణం మా ముత్తాతగారు సంస్కృతంలో రాయించారట ! ఆ చిన్న పుస్తకాన్ని మా నాన్న సంపాదించి, సంస్కృతంలో ఉన్నందున అది అందరికీ అర్ధం కాదని, ఎలాగైనా తెలుగులో అందరికీ అర్థం అయ్యేలా అనువదించమని అంటే సరేనని సంస్కృతం నుండి తెలుగులోకి అనువదించాను. రాజేశ్వర చరిత్రను స్థలపురాణం రాసాను , రెండు పద్య కావ్యాలు, మిగతావి వచనాలు రాసాను.
కసిరెడ్డిగారు నాలుగు పత్రికలకు సంపాదకత్వం వహించేవారు. నాతో వ్యాసాలు రాయించేవారు. వారు సవరించి పంపేవారు. అలా ఒకానొక సమయంలో వారు తిరుపతి వెళ్ళినప్పుడు శివానంద భారతిలో రెండు సంవత్సరాలు ఎడిటర్ గా ఎడిటోరియల్స్ రాసాను. తర్వాత గీతాజ్ఞాన్ సమాచార్ వారు నడిపే పత్రికలో నాలుగు సంవత్సరాలు వ్యాసాలు రాసాను. అలా దైవభక్తి, దేశభక్తికి సంబంధించిన వ్యాసాలను రాసాను. చిన్న చిన్న కవితలతో సంకలనం వేయిస్తే ఆ పుస్తకాలకు కసిరెడ్డిగారే పేర్లు పెట్టారు. ఆయనే ముందు మాటలు రాసారు. అలా 14 పుస్తకాలను వెలువరించాను.

పద్మజ :– మీరు అంతర్జాతీయ వేదికల మీద పత్ర సమర్పణలు చేసినట్టు విన్నాను. ఆ సందర్భం ఎలా వచ్చిందిది?

సునీతారెడ్డి:– చెప్పాలంటే అన్నింటికీ మూలం నా గురువుగారైన కసిరెడ్డి గారి పరిచయ భాగ్యమే! అప్పటికే వారు ఉస్మానియా యూనివర్సిటీలో ఉండడం, తర్వాత తెలిసీ- తెలియని తనం అయినా సాహిత్యంలో ఉండడం వల్ల వచ్చే లాభాలు అంటారు కదా!, అలా ఉస్మానియా యూనివర్సిటీలో పనిచేసే వారు వారి స్నేహితులు కావడం, వేంకటేశ్వర యూనివర్సిటీ గానీ, పద్మావతి యూనివర్సిటీ గానీ, బనారస్ యూనివర్సిటీ గానీ (రామాయణాన్ని హిందీలో పత్ర సమర్పణ చేశాను.) అవన్నీ తెలిసిన వారి ద్వారా అవకాశాలొచ్చాయి. సురభారతిలో కూడా సెమినార్లో పాల్గొనే అవకాశం వచ్చింది. అలా జాతీయ- అంతర్జాతీయ సెమినార్లలో 16 చోట్ల నేను పత్ర సమర్పణ చేసి పాల్గొనడం జరిగింది. సాహిత్యకారులంతా యూనివర్సిటీ ప్రొఫెసర్లు కావడం, యూనివర్సిటీతో నాకు సంబంధం లేకపోయినా… గురువుగారి శిష్యురాలుగా అన్ని కార్యక్రమాల్లో నాకు అవకాశం ఇచ్చారు. ఇష్టాగోష్ఠిలలో పాల్గొనడం జరిగింది. ప్రింట్ మీడియాలోనే కాదు ఎలక్ట్రానిక్ మీడియాలలోను దాదాపుగా వందల ఆధ్యాత్మిక, దేశభక్తి, దైవభక్తికి సంబంధించిన చర్చ కార్యక్రమాలు కానివ్వండి, ప్రవచనాలు కానివ్వండి T V chanels పాల్గొన్నాను.
హిందూ ధర్మం- సనాతన ధర్మం ఛానల్ వారు, భక్తి టీవీ, ఈనాడులో పరకాల ప్రభాకర్ రావు గారి సభా సమన్వయంలో ఎన్నో కార్యక్రమాలు చేసాను. ఏదైనా పండగ వస్తే పెద్ద కార్యక్రమం చేసే వారు. నారీ – భేరీ కార్యక్రమంలో కూడా పాల్గొన్నాను. సఖీ కార్యక్రమంలో పాల్గొన్నాను. ఉదయం ఐదు గంటలకు తమసోమా జ్యోతిర్గమయ అనే ఒక కార్యక్రమం వచ్చేది. అందులోనూ ఎన్నోసార్లు పాల్గొన్నాను. దీనికంతటికి మూల కారణం… మా గురువుగారైన కసిరెడ్డి వెంకటరెడ్డి గారు. శివానంద ఆశ్రమంలో సత్యవ్రతానంద స్వామీజీ ఉపన్యసించమని ఆదేశించడంతో అక్కడ భాగవత సప్తాహం చేసాను. రామాయణ పారాయణం, ప్రవచనం చేసాను. అలా కాలానుగుణంగా ఉపన్యాసాలు ఇవ్వడం వల్ల ఆ కళ అలవడింది. ఈనాడులో పాల్గొనడం వల్ల ఈటీవీలో పనిచేసే ప్రొడ్యూసర్సు వేరే ఛానల్ లోకి వెళ్లడం వల్ల వారు అందులోనూ నన్ను పిలవడం వల్ల అలా నా సాహిత్యం వ్యాపించింది. అన్ని చానల్స్ లో మాట్లాడే భాగ్యం కలిగింది.
ఒకసారి జగిత్యాలలో ఒక రెడ్డి సంఘం వారు ఫంక్షన్ హాల్ ప్రారంభం చేస్తున్నారు. వారి లక్ష్యం ఏమిటంటే? ఎవరైనా బీద రెడ్డి పిల్లలు ఉంటే వారికి సహాయం చేయాలని అనుకున్నారు. అందుకోసం ఆ మ్యారేజీ హాలు నిర్మించారు. దానిపై వచ్చే ఆదాయంతో స్కాలర్షిప్ ఇవ్వాలని నిర్ణయించుకున్నారు. అప్పుడే కసిరెడ్డి గారికి ఫోన్ కాల్ చేసి, వారిని ప్రసంగించడానికి ఆహ్వానించారు. వారు అంతకుముందే ఒక కార్యక్రమానికి వస్తానని మాట ఇచ్చారట!
రెడ్డివారినే పిలవాలని నిర్వాహకులు అనుకున్నారట! నాకు వీలు కాదు కానీ సరే నేను ఎవరినైనా పంపిస్తాను! అని వారితో చెప్పి “నాతో అమ్మా! నువ్వు వెళ్ళు!” అని అన్నారు. నాకు మొదటిసారి సువర్ణావకాశం లభించిందనే చెప్పాలి ! నాకు ఏమీ తెలియదు! రెడ్డి సంఘం అన్నారు, రెడ్డి వక్త కావాలన్నారు, ఆ అంశం మీదనే గంట సేపు మాట్లాడాలి. అందుకే నేను మొత్తం రెడ్డి రాజుల పుస్తకాలు చదివాను. రెడ్డియుగం, రెడ్డి అని ఆ పేరు ఎందుకు వచ్చింది? రెడ్ల పుట్టుపూర్వోత్తరాలు, వేమన గురించి, నేటి కాలపు రెడ్ల వరకు సమాచారం సేకరించుకున్నాను.
రెడ్లకు క్షాత్ర గుణం ఎందుకు తగ్గింది? ఇప్పటి తరంలో కూడా చినిగిన చొక్కా వేసుకున్నా పైనుండి శాలువా కప్పుకొనే డాంభికం ఎందుకు ఉంది? క్షాత్రత్వం ఎక్కడ ఉంది? ఇవన్నీ చెబుతూ వచ్చాను.
ప్రేక్షకుల్లో 2500 మంది కూర్చొని ఉన్నారు. సగం ఉపన్యాసం అయ్యేసరికి కసిరెడ్డి గారికి ఫోన్ కాల్ చేసి సార్ “మంచి వక్తను పంపించారండీ! అని అన్నారట! ఉపన్యాసం చివరలో ఇలా అన్నాను. ఇంతమందిలో ఒక్క స్త్రీ మూర్తి కూడా లేకపోవడం అవమానం! మన సంప్రదాయం ఇందుకే క్షీణించి పోయింది. అమ్మ చదువుకొని ఉంటే ఇంత దౌర్భాగ్యం మనకు వచ్చేది కాదు! మన అమ్మల్ని చదువుకోవ్వలేదా? లేదా బయటకు రానివ్వ లేదా, అమ్మ చదువుకొని ఉంటే ఇంత దౌర్భాగ్యం కలగక పోయేది!అని చురక వేసాను.
రెడ్డి బిడ్డగా గర్వపడుతున్నాను! కానీ నాతోటి వాళ్ళందరూ ఇక్కడికి రావాలన్నాను. ఆ మాటతో సంతోష పడ్డారు. అది మొదలు వెయ్యి మందికి పైన శ్రోతలు వస్తారని అంచనా కనుక ఉంటే మా గురువుగారికి వీలు కాకుంటే నన్ను ఉపన్యసించమని పంపించడం అలవాటయింది. ముందు నుండి నేను జాతీయ సాహిత్య పరిషత్తులో అవకాశాలు రావడానికి కారణం గురువుగారే ! అధ్యక్షులుగా ఉండడంతో అలా అవకాశాలు వచ్చాయి. తర్వాత మల్కాజిగిరి శాఖకు కూడా కొన్ని రోజులు అధ్యక్షులుగా ఉండడం, రాష్ట్ర కోశాధికారిగా పది సంవత్సరాల నుండి పనిచేస్తున్నాను. ఆ సమయంలోనే ఓ 16 సంవత్సరాల క్రితం నా ఉపన్యాసాలు విని, విశ్వ హిందూ పరిషత్ వాళ్లు సేవికా సమితి వాళ్ళు నన్ను గమనించడం, మా ఉపన్యాసాలకు రావడం, నచ్చడం విశ్వహిందూ పరిషత్తు వారు, సార్ ను వారు అడిగితే అమ్మాయి బిజీగా ఉంది! అటు స్కూలు, ఇటు ఇంటి నిర్వహణ కష్టం కదా! అంటే వారు నాలుగు సార్లు ఇంటికి వచ్చి మరీ అడిగితే కాదనలేక వెళ్లాను. అక్కడ రాష్ట్ర బాధ్యత గత 16 సంవత్సరాలుగా విశ్వహిందూ పరిషత్తు ప్రాంతం ఉపాధ్యక్షురాలుగా బాధ్యతలు నిర్వహిస్తున్నాను.

పద్మజ:– ఇప్పుడు ఈ సమాజం ఇంత కలుషితమైంది కదా! అరాచకాలు జరుగుతున్నప్పుడు ఈ జాతీయ వాదం కానీ, మన దేశభక్తి ప్రచోదనలు ఎంతవరకు పని చేస్తున్నాయి? ఇంకా దాని అవసరం పెంచాలంటారా? ఈ జాతీయ భావం పెంపొందించేందుకు చేసే కృషి ఎలా ఉండాలి?

సునీతారెడ్డి:– నిజం చెప్పాలంటే మనకి ఇబ్బంది ఎక్కడ వచ్చిందంటే ఒక దేశభక్తి- జాతీయతా భావం పుష్కలంగా ఉన్న ఒక తరం అంతరించిపోయింది. ఇలా అనొచ్చో? అనకూడదో తెలియదు! ఎందుకంటే అందరికీ చిన్ని నా బొజ్జకు శ్రీరామరక్ష అనే భావం వచ్చేసింది. నా బిడ్డ బాగుండాలి! నా బిడ్డ బాగా సంపాదిస్తే బాగుండు! నా దేశంలో లేకున్నా పరవాలేదు! ఏ దేశంలోనైనా సరే! ఇలా తెలియకుండానే అందరి ఆలోచనలు ఆ దిశగా మళ్ళాయి.
స్వాతంత్ర్య సమాజంలో ఎంత మంది యోధాను యోధులు సమసి పోయినా కూడా ఆ ఇంటి నుండి దేశభక్తి గల పౌరులు త్యాగానికి సిద్ధపడిన వారున్నారు. నెమ్మదిగా వారి సంఖ్య తగ్గుతూ దాని వలన మిగిలేది లేదనుకునే స్థాయికి చేరుకుంటున్నారు. మనలో పాశ్చాత్య భావాలను బాగా నింపుకున్నాము. సంస్కృతి- సంప్రదాయాలను కాలరాసాము. అందరూ బాగా సంపాదించుకుంటూ సుఖంగా ఉన్నప్పుడు మనమెందుకు కష్టపడాలి, ఇలా ఎందుకు ఉండాలి ? నలుగురితో పాటు నారాయణా అని ఉండక అని ఇట్లాంటి మెట్ట వేదాంతం చెబుతూ దేశ భక్తిని మనం తెలియకుండానే అధోగతికి తీసుకొచ్చాము. మరిఇప్పుడు అందరూ ఎదురీత అవసరమా, అని అంటారు! కానీ ఎవరైనా ఏమైనా ప్రయత్నం చేయకపోతే ఏది సాధించలేం! కాబట్టి రెట్టవాదులు చాలా మంది ఉన్నారు. పిచ్చి వేదాంతం, ఫెమినిస్టులు, కమ్యూనిస్టులు ఎప్పటికప్పుడు మన జాతీయవాదాన్ని చంపాలని, ఎక్కడికక్కడ అడ్డు పుల్లలు వేస్తూనే ఉన్నారు. ఈ రెట్ట వేదాంతంలో తులసి చెట్టుకు నువ్వు నీరు పోస్తేనే బతుకుతుందా? లేకపోతే లేదా? అని అడ్డంగా వాగే వాళ్ళు ఉన్నారు. కానీ మనకు ఒక పవిత్రమైన నమ్మకం ఉంది. మనకున్న జాతీయ భావాల్లో మంచి గురువు లభిస్తే, ప్రాణాపాయ స్థితిలో ప్రాణం నిలవడానికి మంచి డాక్టర్ లభించినట్టే… మంచి శిష్యులు గానే కాదు! దేశం కోసం, సమాజం కోసం అవసరమైన వ్యక్తిగా కావాలంటే మంచి గురువు ఉంటేనే ఇవన్నీ సాధ్యమవుతాయి.

దేవుని దయవల్ల నాకు మంచి గురువులు- మార్గదర్శకులు కసిరెడ్డిగారు కాబట్టి ఆయనకు ఏ శిష్యులు దొరికినా దేశభక్తి , దైవభక్తి ఉపదేశించి, వారిలో ఆయా గుణాలు పెంపొందేలా చేస్తారు. ఆయన మార్గంలో నడుస్తారు!
వారి వలనే నేను కూడా ఒక శిష్యురాలిని అని చెప్పుకోవడం గర్వంగా భావిస్తాను! నాకు ఇష్టం కూడా కాబట్టి ఆదారిలోనే వెళుతున్నా… మనకి ఇవన్నీ ఎంతవరకు సాధిస్తాం ? అనే సందేహంతో అనుకునే బదులు నా వంతు నేను చేస్తాను. సమాజంలో పౌరురాలిగా నా కర్తవ్యం ఇది.
నేను చెప్పేది ఏమిటంటే నాకు ఆత్మగౌరవం కూడా ఎక్కువే! కాబట్టి నాకు ఎలా ఉంటుందంటే? తప్పనిసరిగా నాకు చేతనైనంత పని నేను చేస్తాను! ఎంతో కొంత సాధిస్తాను! అనుకొని ఎవరు విన్నా- వినకపోయినా నేను ఎక్కడికి వెళ్ళినా దేశభక్తి, దైవభక్తి సంబంధించి, నా ధర్మం, నా సంస్కృతి, నా సంస్కారం ఈ దేశంలో ఉన్నా, ఏ క్రతువైనా సరే దాంట్లో కొంత శాస్త్రీయత ఉందని నొక్కి వక్కాణించి చెప్తాను. శాస్త్రీయత లేని క్రతువే నాకు లేదు. ఎవరైనా వితండ వాదన చేసినప్పుడు దానికి సమాధానం చెప్పాలి! కాబట్టి పురాణాలు కానీ, ఇతిహాసాలు కానీ, శాస్త్రాలు కాని చదవాలి! నేను అందరికీ చెప్పేది అదే! రాబోయే గురుపౌర్ణమి వచ్చిందంటే గురు పౌర్ణమి రోజు చప్పట్లు కొట్టి బొమ్మ పెట్టడం కాదు! ఆ గురువు యొక్క ఆశయాలు ఫలింపజేయాలి! ఆశలు- ఆశయాలంటే నా సంస్కృతిని కాపాడాలి! అని ఆనాడు వ్యాసుల వారు చెప్పినా, ఈ రోజు గురువులు చెప్పినా అదే విషయం… కాబట్టి ఆ సంస్కృతి తరువాతి తరాలకు అందాలంటే మనమేం చేయాలి? మొట్టమొదట ప్రాచీన వాఙ్మయం చదవాలి! పనికిమాలినవాడు వచ్చి అడుగుతాడు. మతవ్యాప్తి కోసమో? ఇంకోదానికో లేనిపోని అడ్డంకులు పెడుతూ ఉంటాడు. మీ మతంలో చెట్టుకు, పుట్టకు, గుట్టకు, పాముకు, పక్షికి పూజ చేస్తే ఫలితం దక్కుతుందా? అని హేళనగా అంటాడు. ఔను! నేను చెట్టును- పుట్టను- గుట్టను పూజిస్తున్నానంటే ప్రకృతిని పరిరక్షిస్తున్నానన్నమాటే కదా? ప్రకృతిలో ఒక శక్తి ఉందని శాస్త్రీయంగా నిరూపణ చేస్తూ అది బలాత్మకమని చెప్తుంటే ఆ ఎనర్జీ ఈరోజు కాదు అందులో ఆ శక్తి ఉందని ఎప్పుడో ప్రాచీన కాలంలోనే మన ఋషులు గ్రహించారు. భారతీయ సనాతన ధర్మంలో ఉన్నదని గట్టిగా చెప్తాను. మరి ఇది చెప్పడానికి మన వాఙ్మయం చదవాలి అని ప్రేరణ కలిగిస్తాము.
నేను ఎక్కడ ఉన్నా చుట్టూ ఉన్న పిల్లలతో జాతీయ భావాలు చెప్తాను. బస్సు ఎక్కినా, రైలు ఎక్కినా ఎక్కడ వీలైతే అక్కడ చెప్తాను! చెప్పకుంటే చెడిపోయిన వారు చాలామందే ఉన్నారు. ఒకసారి నేను అనుకోకుండా కాలేజీ పిల్లలతో ఎక్కడికి వెళుతున్నారు? అనడిగాను.
వారంతా షిరిడికి వెళుతున్నామన్నారు. ఆడ మగ అంతా యువతి యువకులే! కలిసి వెళుతున్నారు. నేను వాళ్లతో మీరంతా ఇంత భక్తిగా వెళుతున్నారు! భలే బాగుంది అన్నాను.
వెంటనే వాళ్ళు జస్ట్ ఏ హాలిడే ట్రిప్ మేడం! అని అన్నారు. హాలీడే ట్రిప్ కు ఆధ్యాత్మిక మైన స్థలానికి వెళ్లడం ఏమిటి? మీకు అక్కడ సుందర దృశ్యాలు ఏవి కనపడకపోవచ్చు కదా! అన్నాను. ఎందుకంటే? పిల్లలకు చెప్పక చెడిపోయారన్నదే నా భావన! కాబట్టి చెప్పి చూద్దామని ట్రైన్లో గంటా రెండు గంటలు మాట్లాడాను. ఎలాగూ 10 గంటల ప్రయాణం కాబట్టి సమయం దొరికింది.
అంతా విని ఆ పిల్లలు ఆంటీ అందరూ ఇలా చెప్తే బాగుంటుంది కదా! అని అన్నారు. అంటే పిల్లలు కూడా వినడానికి సిద్ధంగా ఉన్నారు. ఎక్కడెక్కడ జాతీయ లేదాసంస్కృతీ లేదా భక్తి భావాలు చెప్పడం లేదంటే? ఈనాడు
అమ్మ చెప్పడం లేదు బడిలో టీచర్ చెప్పడం లేదు ఇంట్లో అందరికీ మమ్మీ అని పిలిపించుకుంటేనే ఆనందం! అమ్మా! అని నోరార పిలిస్తే లాగే లెంపకాయ వేస్తున్నారు. నువ్వేమన్నా తెలుగు మీడియంలో చదువుతున్నావా? అని అడిగే అమ్మలు ఉన్నారు. తెలుగు మీడియం చదవడం కాదా!
అంబా అని పిలిచే ఆవుకు- అమ్మా! అని పిలిచే మనకు ఎంత అనుసంధానం ఉంది కదా ! అమ్మ అని పిలవడం నచ్చడం లేదు… మమ్మీ కావాలి కాబట్టి దుస్తులు కూడా అదే వేషం… ఇంకా దరిద్రం భావ దాస్యంతో పాటు మనకున్న దరిద్రాల్లో మనకు వచ్చిన దరిద్రం ఏమిటంటే స్వతంత్రం వచ్చిన తర్వాత జనాభాలో ప్రపంచంలో రెండవ స్థానంలో ఉన్నామని, ఇంకేదో అనుకొని ఒక పిల్లవాడే ముద్దు! ఇద్దరు హద్దు! మూడు వద్దు! అని ఇలా రకరకాల స్లోగన్స్ పుణ్యమా అని కేవలం హిందూ ధర్మంలో ఉన్న వారు మాత్రమే పోటీపడి ఒకడిని మాత్రమే కని మన సంఖ్య తగ్గిస్తున్నారు. రేపటి మన పరిస్థితి ఏమిటి మనకు తెలియదు! ధర్మం పట్ల ఎవరికీ అవగాహన లేదు. ఒకడైనా ఉన్నాడు కదా! అని తృప్తి పడదామంటే ఒక్క ఆడపిల్లతో సరిపెట్టుకుంటున్నారు. మరి ఆడపిల్లైనా చాలు అన్నప్పుడు ఆడపిల్ల నా ఇంటి లక్ష్మి అని లక్ష్మీ దేవత వలె అలంకరిస్తున్నారా? అంటే అదీ లేదు! ఆడ పిల్లలకు మగ డ్రెస్సులు వేసి, ఆడైనా- మగైనా ఇదే అంటారు. మరి మగ పిల్లవాడు పుడితే ఆడపిల్లల డ్రస్సులు వేస్తున్నారా? వేసి పంపరు కదా? ఎందుకలా చేయడం? ఆడపిల్ల ఇష్టం ఉంటే ఒక ఆడ పిల్లతో పాటు మరో మగ పిల్ల వాడిని కంటే ఏమవుతుంది?
అలాగే ఆడపిల్లను ఆడపిల్లగా పెంచాలి కదా! ఆడపిల్లల్లో అమ్మతనం ఉండాలి కదా? అది అమ్మైతేనే సమాజం నిలిచేది మాత సమాజ నిర్మాత అనేది మరిచిపోతే ఎలా? ఇవన్నీ తెలియనటువంటి ఒక రకమైన మాయ పొరలు కమ్మాయి. మనకు ఈ పొరల నుండి బయటకు రావాలంటే ఎంతో కొంత చైతన్యం కావాలి. ఈ చైతన్యం ఎలా వస్తుందంటే? మనకు తెలిసిన విషయాలు చెప్పాలి! మనం ఎంత చెప్పినా వింటారా? అనే నిరాశ- నిస్పృహ వద్దు! కొంతైనా ప్రయత్నం చేయాలి! నేను ఎక్కడ ఉంటే అక్కడ ఎంతో కొంత మన జాతీయ భావాల గురించి చెప్తాను. మనమెవరమైనా సరే ఈ సమాజం నాది! ఈ దేశం నాది! ఈ ధర్మం నాది! ఈ సంస్కృతి నాది! అనుకున్న ప్రతి ఒక్కరు చదువుకున్న వాళ్ళు ఎంతో కొంత తెలిసిన వాళ్ళు చెప్పగలిగిన వాళ్ళు తప్పకుండా చెప్పాలి! పెద్దవారంటారు కదా! చెడు చెప్పకపోయినా పర్వాలేదు కానీ, మంచి తెలిసి చెప్పకుంటే పాపం అవుతుంది. నాకెందుకు అనుకుంటే ఆ మంచి అనేది తెలియక వచ్చే నష్టాలు చాలా ఉంటాయి.
మీ దేవుడేమిటి? అన్ని ఆయుధాలు పట్టుకున్నాడు అంటాడొకడు. చెడు పనులు చేసే శత్రు సంహారానికి ఆయుధం అవసరం అని చెప్పగలగాలి! ఇంకొకడంటాడు నీ కృష్ణుడంత భోగలాలసుడు మరొకడు లేడు! అని అంత మంది భార్యలు అవసరమా?మమ్మల్నంటారు కానీ వాళ్ళ ఇంట్లో వారో? ఇతనో? పుస్తకాలు చదివి నేర్చుకుంటే ఔను కదా! సమాజంలో ఉన్న ఒక దుష్టచర్యను ఆపడం కోసం దేవుడు అలా చేశాడు కదా! అని అనుకునేవారు.
ఏ స్త్రీ మూర్తులైతే బయట పరాభవింపబడి, సమాజంలో ఒక రక్షణ లేకుండా, విలువ ఇవ్వకుండా ఒక సమాజం ఉంటుంది… అదే కృష్ణుడు భార్యకు విలువ ఇస్తాడు. వాళ్లు సమాజంలో విలువ లేని వాళ్లు గా ఉండ కుండా చేసే ఒక కట్టుబాటుగా చేసిన ఒక ప్రక్రియను ర*** అంటగట్టే రాక్షస గుణాలు ఉన్నటువంటి వారికి ఎవరు చెప్తారు?మీరనుకున్నట్టు ఇలా కాదు అని చెప్పడానికి మన ప్రాచీన సాహిత్యాన్ని చదవాలి! లేదా సాహిత్య చర్చలు, ప్రసంగాలు జరిగే చోటుకు వెళ్లాలి! సాహిత్య చరిత్రను వినాలి! పనికిరాని పబ్జీలు వాడేటువంటి పిల్లలను మనం పెంచుతున్నాం! వాడికి ఒక సంప్రదాయ పద్యమో? పాటనో? నేర్పించడం లేదు. ఇది మనం చేసే నష్టం కాబట్టి సాహిత్యానికి ఎదురీదుతున్నామా? అంటే ఎదురీదాలి! కొన్నిసార్లు తప్పదు. అయినా ఎప్పుడూ ఇలాగే ఉండదు. వేల మైళ్ళ దూరమైనా ఒక అడుగుతోనే మొదలవుతుంది కదా! ఒకళ్ళం మొదలుపెడదాము! మనవెంట పదిమంది ఔతారు. నిరాశ ఎందుకు? మనం ఆశాజీవులం. భారతీయులం సనాత ధర్మాన్ని పాటించే వాళ్ళం ఆశాజీవులు గానే ఉండాలి! ఎదురీదుతున్నామని అనుకోకూడదు!

పద్మజ:—- మీకు జ్యోతిష్యంలో ప్రవేశం ఉందని విన్నాను! అది ఎలా హస్తగతం చేసుకున్నారు?

సునీతా రెడ్డి :—- ఉస్మానియాలో M A జ్యోతిష్యం కోర్సు చదివాను. జ్యోతిష్యం చేయడానికి ముందు మా అబ్బాయికి పెళ్లి చేయాలని నేను ఎన్నో సంబంధాలు చూసాను. కానీ కుదరలేదు జాతకరీత్యా వీడికి ఏమైనా లోపం ఉందా? ఎందుకు పెళ్లి కావడం లేదు? మనకు తెలిసిన మహా పండితులు ఎవరున్నారు ? అని వెతికితే సాగి కమలాకర్ శర్మ గారితో మంచి పరిచయం ఉండడం వల్ల ఊరికే అడిగేదాన్ని! అప్పుడు ఉస్మానియా యూనివర్సిటీలో జ్యోతిష్యంలో M A చేయవచ్చు అని చెప్పారు. నేను ఎమ్మె చేద్దామని చేరాను. అక్కడ చేరిన తర్వాత తెలిసింది జ్యోతిష్యం అంటే మనం అనుకున్నంత సులువు ఏమీ కాదని, రెండు సంవత్సరాలు MA జ్యోతిష్యం చదివిన తర్వాత నాకు ముందు టేబుల్ (చక్రం) మాత్రం వేయడం వచ్చిందో ఏమో? భావం అంటే ఏమిటి, రాశులు ఏమిటి? నక్షత్రాలు తెలిసాయేమో? అంతే తప్ప ఎంత చదివినా జ్యోతిష్యం పట్ల పట్టు వచ్చినట్టు నాకు అనిపించలేదు అప్పుడు మాకు జ్యోతిర్ విద్యార్ధి అనే పేరుతోనారాయణగూడలోమా గురువులు, పూర్వ విద్యార్థులు పాఠాలు
చెప్పేవారు. అక్కడికి వెళ్లి ప్రవేశిక నుండి జ్యోతిష్యం వాస్తు కూడా నేర్చుకోవడం జరిగింది. అందుకే అక్కడ జరిగిన సెమినార్లు బాగా ఉపయోగపడ్డాయి. యూనివర్సిటీలో చదివిన రెండు సంవత్సరాల చదువుతో పాటు అదనంగా ఆరేడు సంవత్సరాలు అదనపు చదువు వల్ల జ్యోతిష్యం వచ్చింది. జాతకాలు పరిశీలిస్తాను! అవసరం ఉంటే చెప్తాను! ఇప్పుడు సంపూర్ణంగా వచ్చిందని చెప్పగలను. తర్వాత వాస్తు శాస్త్రం నేర్చుకోవాలనే జిజ్ఞాస కలిగింది. ప్రవేశిక అడ్వాన్స్ వాస్తు, రెండు కోర్సులు చేసిన తర్వాత అక్కడ పిహెచ్డి (phd ) చేయాలని ఆశ కలిగింది. వాస్తుగురువుగారైన వరప్రసాద్ రావు గారిని అడిగితే రాజా గారని వాస్తు శాస్త్ర నిపుణులున్నారు. వారి దగ్గర వారి గైడెన్స్ లో మీరు పిహెచ్డి చేయవచ్చు అని అంటే ఆగ్నేయ దోషాలు అనే టాపిక్ మీద సిద్ధాంత గ్రంథం రాసాను. అలా రెండవ (పీహెచ్డీ) phd పూర్తి చేసాను.

పద్మజ:— అమ్మా! సునీత గారూ! మీరు ఈ దివ్యజ్ఞాన హైస్కూలు స్థాపనకు కారణమేమిటి? దీని నిర్వహణలో మీ పాత్ర ఏమిటి?

సునీతా రెడ్డి :– దివ్యజ్ఞాన హైస్కూలు స్థాపనకే కాదు! ఈరోజు ఈ పాఠశాలలో ఇలా కూర్చున్నారంటే కారణం దేవుడి నిర్ణయమే! ఒక దైవీ సంభూతమైన యోగం వలె ఒక కూతురును నాకు ఇచ్చాడు భగవంతుడు. అప్పుడప్పుడు ఆయన పరీక్షలు పెడుతుంటాడు. పాప పుట్టింది. నా జీవితంలో విషాదమేమిటంటే మా వారు రైల్వే ఉద్యోగి కనుక రైల్వే ఆసుపత్రికి వెళ్ళాము .కాన్పు కావడం కష్టమై ఆసుపత్రిక వెడితే ఆపరేషన్ కొరకు అనెస్తీషియా ఇచ్చిన తర్వాత ఆక్సిజన్ లేదని ఆపరేషన్ ఆపారు. ఆ మందు ప్రభావం పాపకు మజిల్ సిస్టంపై పడింది.పాప చాలా బలహీనంగా ఉండేది. బిడ్డేమో చాలా తెలివైంది! కానీ శారీరకంగా బలహీనురాలు. పద్నాలుగు సంవత్సరాలు నా ఒళ్లోనే పెట్టుకొని పెంచుకున్నాను. ఎన్నో రకాల సమస్యలు అక్కడ ప్రారంభమైనవి. పసిపిల్ల మంచి తెలివి కలది చదివించాలని ఆశ! పాపేమో అన్న వలె చదువుతానని చెప్తున్నది. పాపను స్కూల్లో జాయిన్ చేసుకునే పరిస్థితి లేదు. ఎందుకంటే? నడవరాదు కానీ చదివించాలనీ ఇంటికి దగ్గరగా ఉన్న ఒక కొత్త స్కూలుకు పోయి, పాప పరిస్థితి చెప్పి, పాపను జాయిన్ చేసుకుంటే నేనూ తనతో పాటు స్కూల్లో టీచర్ గా పనిచేస్తాను అని అడిగాను.
అప్పటికే నేను ఎమ్మే చేసాను. కాబట్టి స్కూల్ చిన్నది కాబట్టి నన్ను హెడ్మాస్టర్ గా నియమించారు. కేవలం నా బిడ్డ కోసమే! ఉద్యోగం. డబ్బుకు ప్రాధాన్యత లేదు! అందుకే జీతం అడగలేదు ! అలా పాప 5వ తరగతి వరకు వచ్చింది.

అనుకోని పరిస్థితుల వల్ల ఎందుకో నేను అక్కడ ఇమడలేకపోయాను. నా కూతురు కోసం ఒక పాఠశాల పెట్టాలనుకున్నాను నా ఇంట్లోనే పాఠశాల ప్రారంభించాను. మొదట్లో కొద్దిగా ఇబ్బంది అయింది. అయినా అలాగే ఆరవ తరగతి వరకు తరగతులు నడపాలని, నాకు ఐదారు సంవత్సరాల బోధనానుభవం ఉండడం వల్ల ఈ కాలనీలో తెలిసిన వారు ఉండడం వల్ల నా మీద నమ్మకంతో ఇంత చిన్న స్కూల్లో 180 మంది పిల్లలు చేరారు. అలా ఒక్కో సంవత్సరం తరగతులు పెంచుతూ నడిపాను. కేవలం పాప కోసమే కానీ పదవ తరగతికి వచ్చిన తర్వాత పాప చనిపోయింది. అప్పుడు మళ్ళీ స్కూల్ మూసేయాలి ఎందుకంటే? పాప కోసం పాఠశాల ఏర్పాటు చేసాను. ఇక పాపే లేనప్పుడు ఈ స్కూల్ ఎందుకు? అని అనిపించింది.
అప్పుడు మా గురువుగారు కసిరెడ్డి గారు ఏమన్నారంటే “అమ్మా స్కూల్ ప్రారంభించింది పాప కోసం కానీ, పాఠశాలకు పాప పేరు పెట్టావు కదా! దివ్యజ్ఞాన ఆ పేరు చిరస్థాయిగా నిలిచిపోతుంది ఉండనీ! ” అని అన్నారు.
ఏమో సార్ నాకట్లా ఆ పేరు చూస్తే చాలా బాధ కలుగుతుంది! నేను నడపలేను అన్నాను. ఈ పాఠశాల వల్ల మనకు ఉపయోగం ఉంది అని అన్నారు.
ఏమి ఉపయోగం సార్? అనడిగాను ” మన దగ్గర చదువుకున్న పిల్లలు బయటకు వెళ్ళి సంఘవిద్రోహులు కాకుండా, జాతీయ భావాలు, ఈ సంస్కారాలు అందించాలంటే ఈ పాఠశాల ఉంటేనే సాధ్యం… ఎన్ని రోజులు నడిస్తే అన్ని రోజులు ఈ పాఠశాలను నడిపించాలి” అని అన్నారు.
సరే అని కొనసాగిస్తే ఈరోజు నా పాఠశాలలో సంస్కృతి- సంప్రదాయాలు పాటించేలా చేస్తాను. అందుకోసం పాఠశాల ముందు చదువుల తల్లి విగ్రహం పెట్టించాను. సరస్వతి ప్రార్థన చేస్తారు పిల్లలు, టీచర్లు. మధ్యాహ్నం అన్నం తినేటప్పుడు భగవద్గీతలోని బ్రహ్మార్పణం అనే భోజన మంత్రం సాయంత్రం పఠిస్తారు. ఎవరిదైనా ఆ పిల్లల పుట్టిన రోజు వస్తే ఆ పిలల్లలకు వేద ఆశీర్వచనం చేయిస్తాము. సంస్కృతం, ఇంగ్లీష్, హిందీ, తెలుగు నాలుగు భాషల్లో ప్రతిజ్ఞ చేయిస్తాను. రెండు రోజులకు ఒకటి చొప్పున. చిన్న పిల్లలకు ఇంగ్లీష్ మీడియం అయినప్పటికీ కూడా సంస్కృతంలో ఉన్న కౌసల్యా సుప్రజా రామా అనే వెంకటేశ్వర సుప్రభాతం లోని శ్లోకాలు ఎల్కేజీ (Lkg) యూకేజీ ( Ukg )పిల్లలకు నేర్పిస్తాము. ఎందుకంటే భాష ఉచ్చారణ చక్కగా వస్తుంది. భగవద్గీత శ్లోకాలు ప్రతి సంవత్సరం మూడు చొప్పున క్లాసు పెరిగినా కొద్దీ సంఖ్య పెంచుతూ… పదవ తరగతి వరకు సంవత్సరానికి ఒక అధ్యాయం నేర్పిస్తాము.
గీతా జయంతి రోజు భగవద్గీత పఠన పోటీలు ఉంటాయి.
అలాగే విశ్వహిందూ పరిషత్తుతో సంబంధం ఉంది కాబట్టి పరిషత్ లో జరిపించే గీతా పఠనం ఈ జిల్లాలో ఈ ప్రాంతంలో ఉన్న అన్ని పాఠశాలలకు నేనే పోటీలు నిర్వహిస్తాను. రాష్ట్రస్థాయికి పంపించడం బాధ్యత కూడా నేనే తీసుకొని స్కూల్ పిల్లలకు ఫలానా రోజు ఉంటుంది మీరు నేర్పించండి పోటీలలో పాల్గొనేందుకు పంపించండి ! అని తల్లిదండ్రులకు చెప్తాను. జిల్లా స్థాయిలో నిర్వహిస్తున్నాని చెప్పి, మా స్కూల్లోనే పోటీలకు సిద్ధం చేయించి పాల్గొనేలా ప్రోత్సహిస్తాను. అలాగే మాతృ- పితృ వందన కార్యక్రమం నడిపిస్తాను. ప్రతిరోజు ప్రార్ధన కాగానే పిల్లలను ఉద్దేశించి మాట్లాడుతూ కొన్ని నైతిక విలువలు చెప్తాను. అలా సంస్కారాలు నేర్పిస్తూ, మాతృభాషను మరిచిపోకుండా వారికి ముందు ముందు పనికి వచ్చేందుకు చక్కని ఇంగ్లీష్ బోధనలో మిగతా అన్ని సబ్జెక్టులు చెప్పిస్తాను.(ట్రెడిషనల్ టు టెక్నికల్ విద్య) Tredishional to Technicallన Education ఉండాలని ప్రణాళిక రాసుకొని దాని ప్రకారం అలా 28 సంవత్సరాలుగా బోధిస్తూ స్కూలు నడుపుతున్నాము.

పద్మజ:– నేటి సమాజానికి పత్రికల ఆవశ్యకత, పత్రికలు నిర్వహించాల్సిన విషయం, పత్రికాధిపతుల పాత్ర ఎలా ఉండాలంటారు?

సునీతారెడ్డి:– పత్రిక నడవాలంటే ముందుగా చదివే వారు ఉండాలి. ప్రస్తుత కాలంలో బుక్ కల్చర్ లేదు! అంతా లుక్ కల్చర్ అంటే యూట్యూబ్ చూస్తున్న పరిస్థితే ఉంది. అయినా సరే! సంపాదకులు అనగానే మనకేం ఉంటుందంటే సంపాదకీయం విలువైనదిగా ఉండాలనిపిస్తుంది. సమాజాన్ని ముందుకు తీసుకెళ్లే దిశగా అంటే దార్షనికత ఉండాలి !
అది కూడా నిర్మొహమాటంగా వీళ్ళు ఏమనుకుంటారో? వాళ్ళు ఏమనుకుంటారోనని వాళ్ళ- వీళ్ళ మెప్పుకోసం కాకుండా జాతికి, సమాజానికి, ఉపయోగపడేలా పత్రికలో రచనలుండాలి. అక్షరం విలువైనది. సమాజానికి ఆయుధం వంటిది. పత్రిక ఏదో నడుస్తున్నదిలే! నడవనీ అని అనుకోకుండా ప్రతి ఎడిషన్ కొత్తగా ఆ రోజే ప్రారంభమైంది పత్రిక అన్నట్టుగా రాయాలి! పెద్దలు అనే మాట ఒక సిరా చుక్క వెయ్యి మెదడులను కదిలించాలని అలాంటి అక్షరంతో స్వాతంత్రం సాధించడంలోనూ ఎదురొడ్డిపోరాడాయి. ఎన్నో ఉద్యమాలలో కవితలు, పాటలు, మాటలు, ప్రసంగాలు, వ్యాసాలు ఇలా ఏదైనా అక్షరాల కూర్పే కదా !కలాలను కదిపితే కావలసిన ఫలితం వస్తుంది. కాబట్టి సామాజిక, దేశం కోసం, ధర్మం కోసం ఉపయోగపడే విధంగా అందులోని రచనలు రావాలి! అలా పాఠకులు పత్రికను వినియోగించుకోవాలి. ఈ రోజు యువత రచనలు నచ్చితే తప్పక చదువుతారు! కానీ తెలుగు భాష చదివే వారు తక్కువైనారు. కాకపోతే కొంతవరకు మనకున్న భావదాస్యాలు ఉన్నాయి. కాబట్టి అంటే ఇంట్లో తెలుగు మాట్లాడవద్దు! ఇలాంటివి వాటి విలువలు తెలిపే విధంగా రచనలుంటే తల్లులు చదువుతారు .అది నిజమే అనిపించే విధంగా ఉంటే ఆచరణలో పెడతారు. అలా ఊరికే ఉదాసీనంగా మనం రాస్తే ఎవరు చదువుతున్నారు లే! అని మానేయకుండా మనం వంతు ప్రయత్నంగా పత్రికను నడుపుతూనే, సమాజానికి అందవలసినటువంటివి ఏవైతే విలువలున్నాయో వాటిని అందిస్తే… వాటిని ఒక్కరు చదివినా పత్రిక లక్ష్యం నెరవేరుతుంది. ఇక్కడ ఒక చిన్నమాట చెప్తాను!
శివానందుల వారు ఎప్పుడూ పుస్తకాలు రాస్తూ ఉండేవారట. అలా చాలా రాశారు. ఆయన రాస్తున్నప్పుడు పూర్వకాలం కదా! ప్రతిరోజు వచ్చే భక్తులకు పంచేవారట. ఆయన దగ్గర ఉన్న శిష్యులు అడిగేవారట! అయ్యా! స్వామీ! ఇన్ని పుస్తకాలు రాస్తున్నారు, పంచుతున్నారు. ఎవరైనా చదువుతున్నారా? ఏమన్నానా? అని అడిగారట. శివానందుల వారన్నారట చదవకపోతే ఏం చేస్తారు?
శిష్యుడన్నాడట కదా! చదవకపోతే పుస్తకాలన్నీ పాత పుస్తకాలు వాడికి అమ్ముతారట!
మరి వాడు ఏం చేస్తాడు? అని అడిగారు స్వామి! వాడు కిరాణా కొట్టుకు అమ్ముతాడు అన్నాడు. కొట్టువాడు ఏం చేస్తాడు? అని అడిగాడు స్వామి. అంటే అప్పుడు ప్లాస్టిక్ లేవు కనుక కిరాణా కొట్టు వాడు సామాను పొట్లాలు కడతారు అన్నాడట శిష్యుడు.
ఒరేయ్ ఆ పొట్లాలు కట్టిన తర్వాత ఈ పొట్లం ఎవరి ఇంటికి పోతుందో… ఆ ఇంట్లో ఉన్న ఒక్క అమ్మ ఒక్క వ్యాసం చదివితే ఆ వ్యాసానికి ఉపయోగం లేదారా? ఆ పుస్తకానికి విలువ రాదా? అన్నాడట. ఇంతకు మించి నేను ఎక్కువ చెప్పలేను!

నేను ముందే చెప్పినట్టు ఎంతో ఓపికతో మన సందేహాలన్నిటికి ఎంతో ఓపికగా సమాధానమిచ్చిన భేరి సునీత గారి సమాధానాల్లో మనకు కావలసినవి మనం తీసుకోవచ్చు! ఏదైనా సాధించాలనుకుంటే ఏదీ అడ్డంకి కాదని, చదువుకోవాలని ఉంటే వయసూ అడ్డు కాదని, ధైర్యం ఉంటే మనమనుకున్నది సాధించవచ్చని, తనకు వచ్చిన విద్యను సద్వినియోగం చేసుకుంటూ.. అటు చక్కని ఉపన్యాసాలతో సాటివారికి ఎరుక కలిగిస్తూ… ఇటు విద్యా బోధనతో తరువాతి తరాలను చక్కని పౌరులను చేయవచ్చని నిరూపిస్తూ… కేవలం అక్షరాలతో పుస్తకాలు నింపిన రచయిత్రే కాదు! ఆచరణలో పెట్టిన ధీశాలి! మనసు కుంగిపోయిన సమయంలోనూ కూడగట్టుకొని, ఒక కంట కన్నీరు, మరోకంట విద్యార్థులకు పన్నీరు పంచిన మానవతా మూర్తి! శ్రీమతి భేరి సునీత గారి ముఖాముఖితో మనమూ మారడానికి ప్రయత్నిద్దాం!

దారులను రహదారులుగా మలుచుకుందాం!!

“బేగరి కథలు, దగ్ధం కథలు, మా పల్లె కథలు, బుగాడ కథలూ వంటి కథలను, మాలచువమ్మ , ఇగురం వంటి నవలలను, కులాత్కమ్ నాటకాన్ని , మారవారి చరిత్ర నూ రచించి అస్తిత్వానికి చిహ్నమైన రచయితగా ప్రసిద్ది పొందిన కవి, రచయిత భూతం ముత్యాలు సాహిత్య ప్రస్తానాన్ని మయూఖ పత్రిక ముఖాముఖి లో తెలుసుకుందాం….

01. కవి రచయిత ఏమిచెప్పిండు అనేది వస్తువు, ఎట్లచెప్పిండు అనేది శిల్నమౌతుంది. ఎందుకు చెప్పిండుధృక్పధంఅయితది. అందరికి తెలిసిందేగదా మీ రచన మూల సూత్రం చెప్పండి ?

జ:కథా, కథన, శిల్ప, ధృక్పదం గూర్చి మీ ప్రశ్నలోనే సమాధానముందు. ఇక నా రచనలకు మూల సూత్రం అంటారా? అది ఊరిలోని దళిత వాడ జీవితం, వాడ జీవితాలను దగ్గరగా చూసి, స్వీయనుభవంతో, రచనలు చేస్తున్న నారచనలకు మూలాలు వాడ బతుకు చిత్రమే. మట్టి మనుషుల వెతలు, ఆకలి, అంటరానితనం, నిరక్షరాస్యత, మూఢనమ్మకాలు, నిరుద్యోగంతో కునారిల్లుతున్న దళితులే నా (ఇన్స్పిరేషన్ప్రేరకులు), అందునా నేను ఒక దళితుడను కావడం, నా బాల్యం నుంచి పైన చెప్పిన అంశాలు నన్ను ఏదో ఒక సందర్భంలో పీడనకు గురిచేశాయి. నా మూలాల్లోకి నేను తొంగి చూసి నిజాల్ని నిర్భయంగా నికార్సుగా చెప్పే ప్రయత్నం చేశా…., చేస్తూనే వుంటా….

02. తెలుగు సాహితీ లోకంలో దళిత సాహిత్యం ఆగిపోయింది, ఆరిపోయింది అనిబుకాయిస్తు, మనువాదులకు సవాల్ వినురుతూనల్లగొండ కేంద్రంగా దళిత సాహిత్య సదస్సు 2002న మీరు ” బర్రె ” అనే కవిత చదివిండ్రూ, ఆ ప్రవేశం మీకు ఎటువంటి అనుభూతి నిచ్చింది. చెప్పండి?

జ:మీరన్న దాంట్లో కొంత నిజముంది. నేను 2000సంవత్సరం లో తెలుగు సాహిత్యంలోకి అడిగిడే నాటికి దళిత సాహిత్యంలో కొంత స్తబ్దత ఏర్పడింది కాని పూర్తిగా ఆగిపోలే, ఆరిపోలే… దళిత సాహిత్యం ” నివురుగప్పిన నిప్పులా “.చాపకిందనీరులాప్రవహిస్తు ” నాలాంటి వారి మస్తిష్కాలలో నిక్షితమైంది. 2002లో నల్గొండలో దళిత సాహిత్య సదస్సు జరిగింది. ఆ వేదిక నాతోటివర్తమాన కవులకు దిశానిర్దేశం చేసింది. అలా నా అస్తిత్వ ములాల్లోకి వెళ్ళాను. గోవును పవిత్రంగా భావించి పూజించే సంస్కృతి అగ్రవర్ణాలది. దాని కంటే ఎక్కువ శ్రమజేసి ఎక్కువ పాలు ఇచ్చె బర్రె, తన సలుపు రంగు వర్ణం కారణంగా వివక్షకు గురైంది. అందుకే దానిని నా జాతికి చిహ్నంగా భావించి” బర్రె కవిత రాశా. వివక్ష మనుషులోనే కాదు జంతువులలో ఉంది. అనేది నిజం… ఆ కోణంలో వచ్చిందే ” బర్రె” కవిత….

03. దళిత కవిత్వ ప్రస్థానంల మీరూ “ దుగిలి దీపం వెలిగించిండ్రూ, అది ఎట్ల సాధ్యమైంది చెప్పండి? కవిత్వం తెచ్చిండ్రు సాహిత్యమనే దుగిట్ల

జ:స్థబ్దత కాలంలో దళిత సాహిత్య సదస్సు నాకు దిశానిర్దేశం చేయగా, అంతకు ముందు నేను భావవాద, అభ్యుదయవాదం, ప్రణయ కవితల ఊహాల్లోతేలియడే నాకు వేముల ఎల్లయ్య (కక్క నవలాకారుడి) సూచనలు నన్ను ప్రభావితం చేసిదళితవాదంవైపు మళ్లించాయి. ” పాయిదా” (గుడిపాటి వ్యాసాలు) కూడ నాలో నూతన జవసత్యాలు నింపాయి. నేను చేయాల్సింది, రాయాల్సింది నా మూలాల్లోకి వెళ్లి శోధన చేశా.. అందుకు ” ఏడుతరాలు ” నవల, బోయ జంగయ్య రచనలు అందుకు దోహదం చేశాయి. వాటికున్న శక్తి అటువంటిది. అలా మొదటదుగిలి ” దళిత కవిత్వం వెలువడింది.

04. నాగరికత అంటే ఆదివాసులు, దళితులది. కాని సంస్కృతి తెల్వని అగ్రవర్ణాలు సాహిత్యంలో బలవంతులెటైండ్రూ?

జ:నాగరికత చలనశీలమైంది. నిత్యం నూతన మార్పులు చోటుచేసుకుంటాయి. అది ఒకనాడు దళితుల, ఆదివాసలు, అయిన ఈ దేశ మూల వాసుల సోత్తు.అసలు ” సంస్కృతిని శ్రామికులు, కళాకారులు, శాస్త్రవేత్తలు నిర్మిస్తారని గోర్కి తన వ్యాసాలలో పేర్కొన్నారు”. అలా దళిత, ఆదివాసుల శ్రమతో నిర్మితమైన సంస్కృతి నేడు అగ్రవర్ణాల చెప్పుచేతుల్లోకి వెళ్లింది. ఒకనాడు శూద్రులు అయిన ఆధిపత్య కులాలు నేడు శాసనకర్తలైరి, సంస్కృతి పేరకల్చర్ని దళితులపై రుద్ది అదే దేశ సంస్కృతి అనిచలామనిచేస్తుండ్రు అగ్రవర్ణాలు, కాని ప్రతి జాతికి తమదైన చరిత్ర సంస్కృతి ఉందన్న విషయం మరవరాదు.

05. ప్రజా కవి రచయిత కడు బీదల వైపు ఉంటడు. మరి మీరు దళిత రచయిత ఎటువైపు ఉ ంటరు. మీ అభిప్రాయం చెప్పండి?

జ: నేను దళిత కవిని, ముందుగా దళిత పక్షం. పీడుతులు, అణచబడిన, అణగారిన, అట్టుడుగు వర్గాలు, అస్పృశ్యల జీవన సంవేదనలు. వారి ఇతిభాదలకు అక్షర రూపాలే నా రచనలు. నేను కథ రాసినా, నవల రాసినా అందులో వారే నా కథవస్తువులు, ప్రపంచంలోని ఏ కవి అయినా పీడిత జన పక్షంవైపు నిలవాలి. అలా నిలబడకుండా వారి జీవతాలను సృజించకుండా ఉండేకవి, రచయిత, రచయితగా మనలేదు. నేడు ప్రసిద్ధ కవులుగాపేరెన్నికగన్న కవులు  రచయితలు దళితుల జీవితాలను కథా వస్తువులుగా తీసుకొని దళిత స్పృహతో రచనలు చేసారుపేరుగడించారు శ్రీపాద పుల్లంరాజు కథ,లేదా ఉన్నవ లక్ష్మీనారాయణ మాలపల్లి నవల, కారా మాస్టారు యజ్ఞం కథ, పాలగుమ్మి పద్మరాజు గాలిగాన కథ ఆ కోవలోనివి.

06. మీలో ఉన్న అనుమానాన్ని నివృత్తి చేసే పని సాహిత్యమైతే నీ బతుకు ఆధారంగా రచయితగా ఎట్లఫీలైతున్నవూ నీ ఫిలాసఫిఏంది?

జ:నేను బాల్యం నుంచే పీడనకు, విపక్షకు, ఆకలి, కడుదారిద్య్రం, మూఢనమ్మకాల కు, గురైన బాధితున్ని, అందుకు ప్రధాన కారణం కులం. ఈ దేశంలో కులం ఉన్నంత వరకు వివక్ష ఉంటంది. అంబేద్కర్ఆశయమైన కుల నిర్మూలన ” జరగాలి. నేను ఎంచుకున్న పాత్రలతో రచయితగా సంతృప్తి ఉంది. కులాలు లేని -సమసమాజాన్ని కాంక్షించడమే నా ఫిలాసఫీ…

07. ఉత్పత్తి కులాల జీవితం కళాత్మకమైంది గదా! బేగరి కులం ధారువాతి దారుణమైన అవమానాన్ని ఎదురుకుంది దీనికి కారకులెవరంటురూ….?

జ: ఉత్పత్తి కులాలలో కళాత్మక సౌందర్యం ఉన్నప్పటికి అది శ్రమ నుంచి ఆవిర్భవించింది. ఇక బెగరికులాందైయనీయమైన జీవితం. మిగతా ఉత్పత్తి కులలకురోజువారి పని లభిస్తుంది. వారికి జీవనౌపాధి ఉ ంది. కుల వృత్తి ఉంది. కాని మాల బేగరికిఊరిలో ఎవరో ఒకరు చనిపోతేనే పని ఇది దుర్భరమైంది. ఇంతటి దర్భురమైన స్థితి ఏకులానికి లేదు. దీనికి ప్రధాన కారణం అగ్రవర్ణ ఆధిపత్య కుల వ్యవస్థ.

08. తొల్త మాల ఉపకులంబేగరి, మీరు బేగరి కథలు తెచ్చిండ్రు గా… నేపథ్యం చెప్పండ్రి?

జ:నామొదటి కథల సంపుటి “బేగరికథలు” (2007) ఇది తీసుకురావాడానికి 10 ఏళ్ళు పట్టింది. ఈ కథలకు ఆపేరు పెట్టడానికి నేను మాలబేగరి కావడమే. కులం కూడుపెట్టక పోవడంతో నిరక్షరాస్యులు అయినా నా తల్లిదండ్రులు హైదరాబాదుకు వలస వచ్చారు. అది 70వ దశకం, నాబాల్యంలో కొంత పట్నంలో గడిపిన. చిన్ననాటి నుండి నాకుంటుంబం పడిన కష్టాలు వర్ణణాతీతం. అవి పగవానికి కూడ రావద్దని కోరుతా. చదువులేని మూఢ నమ్మకాలు హెచ్చు. దానితో వారి కష్టం అంతా (సంపద) మంత్రతంత్రాలు చేసే భూత వైద్యుల పాలు అయ్యింది. ఆ సంఘటన తల్చుకుంటే దుఃఖం వస్తది. అ.. కులాన్ని, అ… వృత్తిని ఈసడించుకొని అందులో నుంచి బైటపడి కూలీ జీవనం సాగించడం కొంత మెరుగునిపించె అందుకే అస్తిత్వాన్ని తెల్పుతుబేగరి కథలు …

09. జీవిత అనుభవాన్ని అక్షరాలుగా వొంపిన మీరూ వర్ణనకు కారణం చెప్పండి?

జ:ఏదైనా కథ, నవల, కవిత చదివినప్పుడు అవి చదివే పాఠకున్ని, ఆకట్టుకోవాలంటే వర్ణనలు అవసరం. మన ప్రబంధకవులు, 18 రకాల వర్ణనలు పేర్కొన్నారు. ఈ రోజుల్లో ఎవరు ఏ రచన చేసినా (కథ, కవిత, నవల, నాటకం) కాసింత సింబలైజ్ చేసి చెబితే పాటకునిదరి చేరుతుంది. అందుకే చెప్పాలనుకున్నది సూటిగానే చెబుతూ దానికి అవసరం మేరకు కొంత వర్ణనాత్మకం జోడిస్తే పాఠకుల మతిలో నిల్సిపోతుంది. అందుకే నేనేకాదు అందరూ, అలా రచనలు చేస్తురు. కాని నేను వర్ణనకు పూనుకుంటే మట్టి పరిమాలలేవిరబూస్తాయి.

10. మీకు కొంత, చరిత్ర తెలుసు, స్థానిక దళిత యోధులను రాక్షసులుగా పురాణాలలో, ఇతిహసాల్లో చిత్రించిన చరిత్ర చెప్పండి?

జ:మనుషుల ప్రస్థావన రాక పూర్వం పురాణాల్లో దేవతలు రాక్షసులు, దాయాదులు(అన్నదమ్ములు), పక్షులు, జంతువులు ఈ నాలుగు సృష్టించినాక దాయాదుల పోరులో దేవత కుట్రలు కుయుక్తులతో ఆధిపత్యం దేవతల వశం అవుతుంది.తర్వాత మనిషి పుట్టక మానవకళ్యాణం లోకహితం జరగాలంటెముందుగాశివపార్వతులు కళ్యాణం జరగాలి, అటుతరువాత దేవతలు తమ కృత్యాలతోటి మోసాలు చేస్తేశపించబడిన దేవతలు భూమిపై రాక్షసులుగా పంచమలుగా పుట్టారని పురాణగాథల ద్వారా తెలుస్తుంది. ఇదంతా అదివాసులను, దళితులను ఒక్కవైపుఅణగదోక్కుతూ, పీడినకు గురి చేస్తునే శాపం నేపంతో దళితులను అక్కున చేర్చుకొనే ప్రయత్నం హిందు వర్ణ వ్యవస్థది. అందులో భాగమే దళితులు…

11. పాఠకులు వర్తమాన గమనంలో దళిత సాహిత్యాన్ని ఎట్లా అర్థం చేసుకుంటున్నారు, మీరు చెప్పదలచుకున్నదిఏంది?

జ:నాడైనా, నేడైనా పాలకులు, కవులు, పాఠకులు పట్టం గట్టేది దళిత జీవితాల నేపథ్యం ఉన్న సాహిత్యానికే అని మరవరాదు. చాసో ” ఎంపు”, “కుంకుడాకు “, రావిశాస్త్రి “రత్తాలు రాంబాబు”, పాలగుమ్మి పద్మరాజు”గాలివాన. “, కాళీపట్నం రామారావు” యజ్ఞం ” కథా శ్రీశ్రీ, చలం, బుచ్చిబాబు “నన్నుగుర్చి రాయవు, చివరకుమిగిలేది “, గోపిచంద్ ” అసమర్ధని జీవయాత్ర”, త్రిపురనేణి రామస్వామి, చెరబండరాజు, వట్టికోట ” ప్రజల మనిషి “, బి.ఎస్. రాములు ” బతుకు పోరు, పాలు, సదువు”, బోయ జంగయ్య ” ఎచ్చరిక. చీమలు . గొర్రెలు, నా పేరు రాయోద్దు. కుండబద్దలుకొడతా, దొరసాని, తొడపాము, జాతర, జగడం ” వేముల ఎల్లయ్య “కక్క సిద్ధి” చిలుకూరి దేవపుత్ర” సోము, శిఖామణి, మువ్వలచేతికర్ర, ఎండ్లూరి సుధాకర్ “గోసంగి, కుసుమ ధర్మన్న” హరిజన శతకం, మాకు కొద్దునల్లదొరతం” మొదలగు దళిత, దళితేతర కవులు, రచయితల రచనలు దళిత నేపధ్యం ఉన్న సాహిత్యమే ననిగుర్తెరగాలి.

12. మీరు నవలా రచయితగా ఐదు నవలలు రాసిండ్రూ. పోలికలు, సామెతలు, జాతీయాలు, వాటి తాత్విక నేపథ్యం ఏమిటి?

జ:నేను ఇంతకు మందే చెప్పినట్టు కథాంశం ఏది అయినప్పటికి కథ సూటిగా చెబుతూనే కొంత సింబలైజ్ చేసి చెబుతాం. ఇక పోలికలు, సామెతలు, నుడికారాలు అంటారా ప్రపంచసాహిత్యంలో తెలుగుకు ఒక విశిష్టత ఉంది. అది తెలుగు భాషలో ఉన్నన్ని జాతీయాలు, సామెతలు మరెప్రపంచభాషలో లేవు. అంటే అతిశయోక్తి కాదు. ఇది నిజం మన ఊరి జనం, వాడ జనం, మన పూర్వికులు, ప్రతి సందర్భంలో ఏదో ఒక్క సంఘటనకు ఒక సామెతకాని, జాతీయ పదాని కాని, విసరడం చూస్తాం. చేసే పనులలో పోల్చుతూ, మూఢత్వాన్ని దెప్పిపొడుస్తు బుద్ధిని ఉపదేశిస్తూ, నీతిని భోదచేస్తూ వీటిని వాడారు. అలా నా నవలలో నేను సందర్భానుసారంగా పై పదాలను వాడుకొవడం జరిగింది.

13. సూర ” నవలలో సూరని పాత్ర ద్వారా మీరు అందించిన సందేశమేమిటి?

జ: “సూర ” నవల “గ్యోబాక్ టు విలేజ్” సూత్రాని అమలు చేసే ప్రయత్నం, చదువుకున్న యువత ఉ న్నఊరిని వదిలి పట్టణాలకు వలస వెళ్లితే గ్రామాలు అలాగే నిర్జీవంగా (ఎలాంటి అభివృద్ధికి నోచుకొక, అంధ విశ్వాసాలతో) ఉంటున్నాయి, మార్పు పల్లెల్లో జరగాలి, వాడలలో జరగాలి. అందుకే సూర నవలలో చదువుకున్న సూరడు తన ఊరు చేరి, ఊరిని ఉద్దరించాలని సంఘసంస్కరణకునడుంబిగాస్తాడు. అందులో భాగంగా వాడలో “ఫూలే అంబేడ్కర్ పాఠశాల పెట్టి పల్లె, వాడజనానికిఅక్షరజ్యోతిలు వెలిగించి నిరక్షరాస్యత నిర్మూలన, మూఢనమ్మకాలనను పారదోలాలనే ఆశయంతో ముందుకుసాగుతాడు.

14. భూతం ముత్యాలు అనగానేసాహితీలోకంలోబుగులు పట్టుకుంది, మీరు ఎట్లాఫీలవుతుండ్రు?

జ:నవ్వుతూ…… ఈ తెలుగునేలపై ఎందరో ప్రజాకవులు, ప్రజా వాగ్గేయకారులు ఉండ్రు. వారిని చూసి నేను గర్వపడుతా.. నావంతుగా పీడిత జాతి జనం గొంతుకనైయి సాహితీ సేద్యం చేస్తున్నా. సాహిత్యంలో కొనసాగే కవులు తన రచనలలో ” నిక్కమైన నీలమొకటి చాలు” అన్నట్టు ఒక రచన వారిని కవిగా సాహితీ క్షేత్రంలో చిరస్థాయిగా నిలుపుతాయి. నా రచనలలో అలాంటిది ఒక్కటి ఉన్న చాలు. తాలు గింజల రచన కాలంతో కొట్టుకపోతాయి. నేనన్నా. నా రచనలన్నామింగుడుపడని వారికి అది బుగులు రేపితే దానికి నేనేంచేయను. వారు స్వతహాగా తమ రచనలతో పైకి రావాలి, అంతేగాని ఒక్కరిపై ఒక్కరు ఈర్షపడితే, లేదా పొగిడితే ఒచ్చెదేంలేదు.వారి రాతలు  వారు సృజించిన సాహిత్యమే వారిని నిలబెడుతుంది. ఎవ్వరైనా ఎదుటివారి ప్రతిభ గుర్తించాలి.

15. ఒక వ్యాసకర్త, తాత్వికుడు మొదట గ్రామాలు ధ్వంసం కావాలన్నడు. గ్రామ పునాదుల మీద కవిత్వం రాశారు దీనిపై మీ అభిప్రాయం ఏమిటి చెప్పండి?

జ:నిజానికి గ్రామాలు ధ్వంసం కావాలని నేను ఆకాంక్షిస్త… ఎందుకంటే గ్రామాలలోనే మితిమీరిన అందవిశ్వాసాలు, కులకట్టడలు, ఆచారాలు, మూఢ నమ్మకాలు, అంటరానితనం, నిరక్షరాస్యత అధిక్యం, నన్నేతీసుకొండి…. నేను నిమ్నవర్గం…. నా బ్యాలం నుండి నా ఊరిని వదిలి చదువు నిమిత్తం పట్టణానికి వలస వచ్చా. ఇక్కడనే వసతి గృహాలలో చదువుకొని ఇక్కడ నుంచే ఉపాధ్యాయునిగా స్థిరపడ్డా. నా ప్రవృత్తి రచన, వ్యాసంగం. ఇపుడు ఊరి వైపు చూస్తే నాకే జాలి కలిగింది. నా తరువాత తరం నుంచి నేటికి ఒక్క  ఉద్యోగి నా వాడ నుంచి రాలేదు… అది మారని ఊరికి నిదర్శనం…. అందుకే నేను గ్రామాలు ధ్వంసం కావాలని కోరుకుంటునే, గ్రామాలను ఉద్దరించాలన్న తపనతో ” సూర” నవల రాయడం జరిగింది…

16. ఊరి దళిత కవులకు పల్లె మట్టి మీద ప్రేమ ఎందుకు? ఈ ప్రేరణకు కారణమేమిటి?

జ:ఉన్న ఊరు కన్న తల్లిలాంటిది అంటారు. అందుకే ఊరిపై మమకారంతో చాలామంది కవులు తమ కవితలలో, పాటలలో ఊరును ఊరు మట్టి వాసనలను వెదజల్లుతుఊరినికీర్తిస్తు రచనలు చేశారు. కన్న తల్లి, తండ్రి, ఒక రైతు కూలి, ఒక పాలేరుగా ఊరిజన జీవితాలు మట్టితో మమేకమైతాయ్.” అమ్మయాది “, ” నాయనమనాది ” కవితలలో (దుగిలిసంకలనంలోవి) మట్టివాసనలు పుష్కలంగా కనిపిస్తాయి. అసలు మనిషి మట్టిలో నుంచి వచ్చి చివరకు మట్టిలో కలవాల్సిందే. పల్లె మట్టివాసనల పరిమళసుగంధాలు ఆస్వాదించాలంటే పల్లె వాడ జీవితాలను తడిమి చూస్తె గాని అది భోదపడదు.

17. అగ్రవర్ణకవులు కలిసి ఉన్నట్టే ఉండి దళిత కవులను  రచయితలను విడగొట్టడమేమిటి?

 జ:మీరన్నది నిజమే…. వారిది కడుపునిండిన కవిత్వం, వారికి శ్రమైకజీవనసౌందర్యం అంటే ఎట్ల తెలుస్తుంది. ఆకలి కేకలు, అప్పుల బాధలు బాంచెను బతుకులు, బతుకుఎతలు, అస్పృశ్యత, పీడన, దళిత కవుల సొంతం. దళిత కవుల బలహీనతలైన ఆకలి, పేదరికం, నిరుద్యోగం వీటి ఆసరాతో వారు దళితుల మధ్య చీలికలు తీసుకొచ్చి తమ పబ్బం గడుపుకుంటుండ్రు. దళితులను ఉద్దరిస్తున్నమని చెప్పుకునే పాలకులు, అగ్రవర్ణకవులు వారికి అనుంగులుగా మారిన ఒకరిద్దరు దళిత కవులకు బిక్షవేసినట్టు పదవులో, పురస్కారాలో ఇచ్చి దళిత కవులు ఉద్దరిస్తునమనిఉపన్యాసాలిస్తరు. భీమన్న, జాషువా, జంగయ్య, కుసుమ ధర్మన్న, జయంతులు, వర్ధంతులు జరిపి చేతులు దులుపుకుంటున్నారు తప్ప వారి గుర్చి ఎక్కడ కూడ సరిగా గుర్తు చేయకపోవడం అందరికీ తెలిసిందే. దీనిని దళిత కవులు గమనించి అంబేద్కర్ ఆశయంతో ముందుకు సాగాలని కోరుకుంటున్నా……

18. ఒక ప్రాంతాని మననం చేసుకొవాలంటే చారిత్రక స్పృహ ఉండాలి. ఈ ప్రాంతంలో అలజడికిలంగాణ సాయుధ పోరాటం గడ్డ నల్లగొండలోఅంబేద్కరిస్టుదృక్పధం కావడానికి కారణం చెప్పండి?

జ:స్వాతంత్రానికి పూర్వం నిజాం పాలనలో రజాకార్ల ఆకృత్యాలు, దొరలు, దేశముఖ్ లు, నాడు కులమతాలకు అతీతంగా దురాగతాలు సాగించారు. నాటి ప్రపంచ విప్లవాల ప్రభావం మనపైపడడటంతో ఇక్కడి ప్రజలు నల్లగొండ కేంద్రంగా సాయుధ పోరాటం సాగించిండ్రు. ప్రపంచ చరిత్రలో నిలిచిన ఘట్టం కాని స్వాతంత్య్రనంతర పరిస్థితుల వేరు అధికార మార్పిడి జరిగింది కాని ఈ ప్రాంత దళితుల జీవితాలు మారలే, అదే సమయంలో అంబేద్కర్ భావజాలం దేశ నలుమూలల విస్తరించింది. ఈ నేలపై మెదరిభాగ్యరెడ్డి వర్మ సంఘసంస్కరణకు పూనుకున్నాడు. అక్షరం అంటరాని వాడకు నడిచివచ్చింది. ఆ క్రమంలో అనేక మంది ” అంబేద్కరిస్టుదృక్పధంతో ముందుకు సాగిండ్రు “. ” అంబేడ్కర్ కుల నిర్మూలన సిద్ధాంతానికి ” పీడిత ప్రజలు జేజేలు పలికారు…. వాస్తవిక దృక్పధం నాటి ఆధిపత్య కవులు దళిత సానుభూతి రచనలు చేశారు. అలా ఈ ప్రాంతంలో అంబేద్కర్ భావజాలం పురుడుపోసుకుంది.

19. తెలంగాణ సాయుధ పోరాటం గడ్డ నల్లగొండలోఅంబేద్కరిస్టుదృక్పధం కావడానికి కారణం చెప్పండి?

స్వాతంత్రానికి పూర్వం నిజాం పాలనలో రజాకార్ల ఆకృత్యాలు, దొరలు, దేశముఖ్లు, నాడు కులమతాలకు అతీతంగా దురాగతాలు సాగించారు. నాటి ప్రపంచ విప్లవాల ప్రభావం మనపైపడడటంతో ఇక్కడి ప్రజలు నల్లగొండ కేంద్రంగా సాయుధ పోరాటం సాగించిండ్రు. ప్రపంచ చరిత్రలో నిలిచిన ఘట్టం కాని స్వాతంత్య్రనంతర పరిస్థితుల వేరు అధికార మార్పిడి జరిగింది కాని ఈ ప్రాంత దళితుల జీవితాలు మారలే, అదే సమయంలో అంబేద్కర్ భావజాలం దేశ నలుమూలల విస్తరించింది. ఈ నేలపై మెదరిభాగ్యరెడ్డి వర్మ సంఘసంస్కరణకు పూనుకున్నాడు. అక్షరం అంటరాని వాడకు నడిచివచ్చింది. ఆ క్రమంలో అనేక మంది ” అంబేద్కరిస్టుదృక్పధంతో ముందుకు సాగిండ్రు “. ” అంబేడ్కర్ కుల నిర్మూలన సిద్ధాంతానికి ” పీడిత ప్రజలు జేజేలు పలికారు…. వాస్తవిక దృక్పధం నాటి ఆధిపత్య కవులు దళిత సానుభూతి రచనలు చేశారు. అలా ఈ ప్రాంతంలో అంబేద్కర్ భావజాలం పురుడుపోసుకుంది.

20. తెలంగాణ ప్రాంతీయ అస్తిత్వం కథ నిర్మాణ పద్దతులు చెప్పండి?

జ: ప్రత్యేక తెలంగాణ నినాదంతో సాయుధ పోరాటం 1969లోజరిగిన తెలంగాణ ఉద్యమ ఫలితంగా తెలంగాణ ఆకాంక్షను వ్యక్తపరుస్తూ సాహిత్యంలో తమ గొంతుకను వినిపించారు. మరి ముఖ్యంగా గత రెండు దశాబ్దల నుండి ప్రాంతీయ అస్తిత్వ వాదం పుంజుకుంది. ఈ ప్రాంతపు రచయితలు బి.ఎస్. రాములు, అల్లం రాజయ్య, బోయ జంగయ్య, వేముల ఎల్లయ్య. తుమ్మెటిరఘోత్తమ రెడ్డి, ముదిగంటి సుజాత రెడ్డి, జాతశ్రీ, భూతం ముత్యాలు, పెద్దింటి అశోక్ కుమార్, దేవరాజు మహారాజు, కాలువ మల్లయ్య తదితరలు తెలంగాణ అస్తిత్వ వాదనతో కథ రచనలు చేశారు. వీరు ఈ ప్రాంత జనజీవితాలను కుంగదీసిన గ్లోబలైజేషన్, సరళీకృత ఆర్థిక విధానాలు దోపిడి, పీడన నేపథ్యంలో కథలు కొత్త పుంతలు తొక్కాయి. యదార్థ, వ్యధాభరిత దృశ్యాల్ని సంఘటనలను కథలుగా మలిచి తెలంగాణ అస్తిత్వవాదం పేరిట కథలు, కథసంకలనాలు తీసుకొని వచ్చారు. ఉద్యమకాలంలో హోరు, బద్లలా తదనంతరం అనేక కథలు వచ్చాయి.

21. సామాజిక ఉద్యమ నేపథ్యం, తెలంగాణ ఆవిర్భావ అనంతరం దళిత సాహిత్య పరిస్థితులు చెప్పండి?

జ:తెలంగాణ ఉద్యమ నేపధ్యంలో దళిత కవులు పాలుపంచుకున్నారు. బోయ జంగయ్య, గూడ అంజయ్య, జాతశ్రీ, వేమల ఎల్లయ్య, భూతం ముత్యాలు, పసునూరి రవీందర్, గాదె వెంకట్, మన్నెఏలియా, జిలకర శ్రీనివాస్, కొమ్ము సుధాకర్, పిట్టల శ్రీనివాస్, జూపాకసుబధ్ర, జాజుల గౌరి, గోగు శ్యామల, మద్దెలశాంతయ్య, బన్నఅయిలయ్య, గౌరటి వెంకన్న, జయరాజ్, పైల్లం సంతోష్, వరకుమార్, సిద్దెంకి యాదగిరి, ఇక్కడి పరిస్థితలుకు అద్దం పట్టేలా రచనలు చేస్తునేవుండ్రు. ఐతే ఇందులో కొందరు కవులు పాలకులకు అమ్ముడుపోయినట్టు వారి తీరు వారి రచనలలో కనపడది. కాని ప్రలోభాలకు లొంగని కవులు ప్రజాపక్షంవైపు ఉండి జనహితమే… తమ హితంగా రచనలు చేస్తుడండ్రు. దళితులలో చీలికలు తీసుకవచ్చి తమ పబ్బం గడుపుకుంటున్నారు అధిపత్య కవులు. అయితే అది తాత్కలికమని మరవరాదు.

22. తెలంగాణ సాహిత్యం తరువాత మరో ఉద్యమ సాహిత్యం రాబోతుందా? అలా వొచ్చేదుందా?

జ: ఎందరో యువకుల బలిదానాలతో ఏర్పడిన తెలంగాణ దొరల తెలంగాణగా అవతరించింది. తెలంగాణకై పొరాటాలు చేసి అసువులుబాసి తెచ్చుకున్న తెలంగాణ ప్రజల కొరుకున్న తెలంగాణ ఏర్పడలేదు. తాత్కాలిక అవసరాలు తీర్చే నేతలు మాటలు నేతి మీర చందం అయినయ్. కాని యువత ఆకాంక్ష అయిన విద్య, ఉద్యోగ, ఉపాధి, కలగానే మిగిలింది. నీళ్లు, నిధులు మాటలకే పరిమితమ్యైంది. కవులు పాలకుల వైఫల్యాన్ని ఎండగుతుఆదిశగా రచనలు మరిన్ని రావాల్సివుంది. వస్తయని ఆశిస్తున్న ఏ ప్రభుత్వమైన ప్రజల ఆకాంక్ష మేరకే మనగలదు. విఫలమైతే పలాయనం తప్పదు.

23. సంస్కరణోద్యమ కర్త గురుజాడ, విప్లవకవిచెరబండ, ” మంచియన్నదిమాలయైతేమాలనేనగుదున్ “, ఉందరామాలపేట ఊరి కష్టాలున్న కాడ ” అగ్రవర్ణులు కదా! గీల్లనుఎట్లా అర్థం చేసుకుంటరు చెప్పండి?

పై వారిలో ఒక్కరు ” ముత్యాల సరాలు రాసిన కవి “గురజాడ ” కవితా పాదంలో పేరున్న వాక్యం అది, అతని సంస్కర్త హృదయాన్ని సూచిస్తుంది. అది సానుభూతి రచనగానే చూడాలి అని భావిస్తున్న. ఇక చెరబండరాజు విప్లవ కవి విప్లవంలో కులముంది. శ్రమ జీవుల పక్షం వహించి చెరబండరాజు రచనలు చేసినారు. కాని దళిత పక్షాన రచనలు చేసివుంటే మేము అతన్ని అక్కున చేర్చుకునేవాళ్లం. అలా జరగలేదు. అయినను చెరబండరాజును ప్రజాకవిగా గుర్తింస్తాం.

24. దళిత సాహిత్య ఉద్యమం, దళితోద్యమం, అస్తిత్వ పరిధిలో బంధించడానికి కారణమేమిటి చెప్పండి?

జ:అది అగ్రవర్ణ కవుల కుట్ర, ఎందుకంటే ఒక ఆధిపత్య కవి ఎలా రచన చేసినా అతను కులం, ప్రాంతం, ఎల్లలు దాటి విశ్వకవిగాచలామనిఅయితడు. “పుల్లంరాజు ” కథ రాసిన శ్రీపాద ” మాలపల్లి ” నవల రాసిన ఉన్నవ, ” ముత్యాల సరాలు రాసిన గురజాడ, చాసో “ఏంపు, కుంకుడాకు” కార మాష్టారు “యజ్ఞం ” కథ, పాలగుమ్మి పద్మరాజు ” గాలివాన ” కథలు తెలుగు సాహితీ ఎల్లలు దాటి విశ్వవిపణిలో పేర్లుగడిచాయి. అదే తెలంగాణ ప్రాంతానికి జరిగిన అన్యాయాన్ని కరువు పెడుతు రచన చేస్తే ప్రాంతీయ వాది అని ముద్ర వేస్తారు. అలాగే దళిత నేపథ్యంలో వాడ బతుకులను చిత్రించి తమ కులం, జాతి ఇతి బాధలను అక్షరబద్ధం చేసి రచనలు చేస్తే దళిత కవులని, దళిత అస్తిత్వవాదులని పేరు పెట్టి పిలవడంను పరిపాటి అయ్యింది ఆగ్రవర్ణ కవులకు. నిజానికి దళిత జీవితాలను కథలుగా మలచినవారువిశ్వకవులు అయ్యారు. తమ్మని తాము ఆర్తితో గోడు వినిపిస్తే దళిత కవులు అని ముద్రవేస్తారు. ఇది కుట్ర కాక మరి ఏమిటి?

25. కళాత్మక వ్యక్తీకరణకు మీ రచన ఎలా తోడ్పాటునందించింది?

జ:బురద నీటిలో కమలం వికసించిన తీరుగా మట్టి మనిషుల జీవితాలను వారిదైన యాస భాషలోనే కళాత్మకత దాగి ఉంది. వాడ బతుకులను రంగరించి రచనలు చేశా…. వారి బతుకు చిత్రాలు నా కథ వస్తువులు కావడం ఒక ఎత్తు అయితే  నేను అవాడ నుంచి వచ్చిన మట్టి మనిషి బిడ్డను కావడం నా అదృష్టం. కళాతృష్ణ అనేది చూసే చూపును బట్టి ఉంటుంది. చూపులో తేడా వుంటే కళా ఖండం కూడ అందవిహీనంగానే కనిపిస్తుంది. నా రచనలు అలా వాడ సోబగులతో బట్టిపురుడుసోపుకున్నాయి. అందుకే అవి సజీవాలై అందరి మన్ననలు పొందుతున్నాయి.

26. యూనివర్సిటీలోసూర, పురడు నవలలు పాఠ్యాంశాలుగా ఉన్నాయి గదా ! ఎలా అనిపిస్తుంది?

జ:నాకు చాలా సంతోషమనిస్తది. నేను సజీవంగా ఉండగానే నా రచనలు యూనివర్సిటీలలో పాఠ్యాశాంలుగా ఉండడం నా అదృష్టం. అందుకు కారణం ఆ నవలలోని పాత్రలు, పాత్రచిత్రణ, వాడజనుల, పల్లె జనుల, యాస భాష రచన నేను చేసిన ఆ గొప్పదనం దళిత వాడ జీవితానిదే. మా ఊరిలో ఇప్పటికీ మాది పురిగుడిసె. నాయన (ఇపుడు లేడు ) కూలి, ఓ రిక్షావాలా, అమ్మ కూలి నాలి, వారు కష్టపడి నన్నింతవాన్ని చేశారు. వారు పడిన కష్టాలు, వెదనలు, బతుకు సంవేదనలు నా జీవితంపై చెరగని ముద్రవేశాయి, నాలో సాహిత్యానికి మూలధారం వారే. వారే లేకుంటే నేను లేను. నా రచనలు లేవు. అది వారి చలవ…

27. దళిత రచయితలు ఎవ్వరు చెయ్యలేని దళిత వృతి పదకోశం ( మాండలికం) రాశారు. స్వీయ జీవిత చరిత్రల విశిష్టతలకు గుర్తింపు ఏమైనా వొచ్చిందా?

జ:నాకు అవార్డులు రివార్డులు అయితే రాష్ట్రస్థాయిలోపొట్టి శ్రీరాములు తెలుగు విద్యాలయం 2017 సంవత్సరానికి నేను రాసిన మొగలి దళిత నవల ఉత్తమ నవల గ్రంథంగా పురస్కారం ప్రకటించారు. అలాగే తెలంగాణ రాష్ట్ర  ఆవిర్భావ దినమైన జూన్ 02 , 2017 సంవత్సరానికి నల్లగొండ జిల్లా స్థాయి ఉత్తమ కవి పురస్కారంతో జిల్లా కలెక్టర్ మరియు అధికారులు సన్మానించారు.కాని నా రెండు నవలలు సూర దళిత నవల కాకతీయ విశ్వవిద్యాలయంలో 2013 సంవత్సరం నుండి ఎంఏ తెలుగు విద్యార్థులకు సిలబస్ గా ఉంది. అలాగే పురుడు నవల శాతవాహన విశ్వవిద్యాలయంలో 2017 సంవత్సరం నుండి 5 సంవత్సరాల పాటు ఎంఏ తెలుగు విద్యార్థులకు పాఠ్యాంశంగా ఉంది. అదే సమయంలో బెంగళూరు విశ్వవిద్యాలయంలో సూర దళిత నవల తెలంగాణ నవలగా ఎంఏ తెలుగు విద్యార్థులకు పాఠ్యాంశంగా అంశంగా చేర్చినారు అది గొప్ప అనుభూతి ఆనందం సంతోషం.అయితే నా రెండు నవలలు (సూర, పురుడు ) యూనివర్సిటీలో పాఠ్యాంశంగా ఉండటమే నాకు లభించిన పెద్ద గుర్తింపు. నేను ఇప్పటి వరకు రాసిన కథలు , నవలలు, కవిత్వం, తెలంగాణ నిఘంటువు పాఠకుల దరి చేరాయి. విమర్శకుల మన్ననలు పొందాయి. నేను రాసిన ” మాలవారి చరిత్ర” ఒకసంవత్సరంలో అయిదు ముద్రణలు పొందింది. రెండు దశాబ్దాల సాహితీ ప్రస్థానంలో పాఠకుల ఆదరాభిమానాలు రచనలు చూరగొన్నయి. ఓపిక ఉన్నంతవరకు రచనలు కొనసాగిస్తా….. నా సాహిత్యానికి పాఠకులు ఉన్నారు. అది చాలు….. అదే పదివేలు….

‘ప్రాచ్య విద్యా విభూషణ’, రాష్ట్రపతి సమ్మానిత, స్వర్ణ ఘంటాకంకణద్వయాలంకృత, సంస్కృతాంధ్ర కంఠీరవ బిరుదాంచితులు, ప్రముఖ సంస్కృత పండితులు డా. పాలవంచ తిరుమల గుదిమెళ్ళ వెంకట రంగాచార్య మయూఖ ప్రతినిధి అరుణ ధూళిపాళ జరిపిన ముఖాముఖి.        

  ఆధ్యాత్మిక, తాత్త్విక, సాహిత్యపరమైన రచనలు చేస్తూ, సమాజోపయోగ కార్యక్రమాలను నిర్వహిస్తూ, తమ ప్రసంగాల ద్వారా ప్రజలను చైతన్య పరుస్తున్న ప్రముఖ సంస్కృత పండితులు డా. పి టి జి వి రంగాచార్య గారి జీవన ప్రస్థానాన్ని స్వయంగా వారి మాటల్లో తెలుసుకుందాం.

1ప్ర:- నమస్కారం గురువుగారూ! మా పాఠకులకు మిమ్మల్ని పరిచయం చేసే భాగ్యం కలిగినందుకు నాకు మహదానందంగా ఉంది. ఇటీవలే మీరు పొందిన ‘ప్రాచ్య విద్యా విభూషణ’ పురస్కార విశేషాలను తెలపండి.

జ: “పఠామి సంస్కృతం నిత్యం, వదామి సంస్కృతం సదా
ధ్యాయామి సంస్కృతం సమ్యక్ వందే సంస్కృత మాతరం”
“గురుర్బ్రహ్మ గురుర్విష్ణుః గురుర్దేవో మహేశ్వరః
గురుస్సాక్షాత్ పరబ్రహ్మ తస్మై శ్రీ గురువే నమః”
“విశేష విత్పారిషదేషు నాథ విదగ్ధ గోష్ఠీ సమరాంగణేషు
జిగీష తో మే కవితార్కి కేంద్రాన్ జిహ్వాగ్ర సింహాసన మభ్యుపేయా”
నమస్కారం తల్లీ! అవసరమైన విషయాన్ని ప్రశ్న రూపంలో అడిగారు. సమాజానికి తెలియాల్సిన విషయాలు కొన్ని ఉంటాయి. అవి పదిమందికి స్ఫూర్తి దాయకంగా ఉంటాయి. ఈ ఇంటర్వ్యూ వల్ల మీకో నాకో ప్రయోజనం చేకూరుతుందని కాదు. ఇది ఏ ఒక్కరికైనా ఉపయోగపడితే చాలు అని నా అభిప్రాయం. మీరు అడిగినట్టుగా నేను జూన్ 9వ తేదీ (2025) ‘ప్రాచ్య విద్యా విభూషణ’ పురస్కారాన్ని పొందాను. తిరుపతిలోని జాతీయ సంస్కృత విశ్వవిద్యాలయం, ఢిల్లీలోని లాల్ బహదూర్ శాస్త్రి సంస్కృత విశ్వవిద్యాలయం, రాష్ట్రీయ సంస్కృత విద్యాపీఠం వారు సంయుక్తంగా ఇచ్చే పురస్కారం. ఈ మూడు సంస్థలు కలిపి ‘ఉత్కర్ష’ అనే ఉత్సవాన్ని నిర్వహిస్తారు. అందులో ఈ పురస్కారాన్ని అందజేశారు. దేశం మొత్తంలో ఉన్న పండితులలో నుండి ఎంచుకుంటారు. అట్లా ఆంధ్రప్రదేశ్ నుండి నన్ను ఎంపిక చేశారు. పురస్కారంతో పాటు లక్ష రూపాయలు నగదు బహుమతిగా ఇచ్చారు.

2ప్ర:- అవును.. ఆ నగదు బహుమతిని కూడా మీరు మీ కోసం కాకుండా ప్రజోపయోగ కార్యక్రమాల కొరకు ప్రకటించారని విన్నాం. వాటి గురించి చెప్పండి.

జ.   అమ్మా! నేను సీనియర్ లెక్చరర్ గా రిటైర్ అయ్యాను. నా కుటుంబం గడవడానికి ఆ పెన్షన్ సరిపోతుంది. ఈ నగదు బహుమతి నాకు సమాజం ద్వారా వచ్చింది. కాబట్టి సమాజానికే ఉపయోగించాలి అనుకున్నాను. 1972 నుండి 1984 వరకు నేను అనేక ప్రాంతాలు పర్యటించి ఆధ్యాత్మిక, సాహిత్య రంగాల్లో కృషి చేశాను. 1984 నుండి నా కృషిని గుర్తించి భారతదేశం మొత్తంలో నన్ను అందరూ పిలవడం ప్రారంభించారు. ఇప్పుడు ఇంత గొప్ప పురస్కారాన్ని, నగదు బహుమానాన్ని అందుకున్నాను. అందువల్ల ఇది సమాజానికే చెందాలి అనిపించింది. ఆ బహుమతిని నేను నాలుగు భాగాలు చేశాను. ఒక భాగం పాతికవేలు నేను చదువుకున్న సీతారాం బాగ్ సంస్కృత కాలేజీకి ఇచ్చాను. అది కూడా పోటీలో విజేతలకే. నాకు అంత్యాక్షరి శ్లోకాల పోటీ చాలా ఇష్టం. 1972 లో ఆ పోటీలో నేను రాష్ట్రస్థాయిలో ప్రథమ విజేతను. దాంట్లో చాలా నియమాలు ఉంటాయి. సుప్రభాత శ్లోకాలు చెప్పకూడదు. అనుష్టుప్ లు ఉండకూడదు. వృత్తాలు మాత్రమే తీసుకోవాలి. ఎన్నో శ్లోకాలు కంఠతా వస్తే తప్ప నెగ్గడం కష్టం. ఆ పోటీ నాకు చాలా ఇష్టం. నేను ఈ పాతిక వేల రూపాయలను FD చేయమని చెప్పాను. ప్రతీ ఏడాది పెట్టే ఈ అంత్యాక్షరి పోటీలో విజేత అయిన విద్యార్థికి ఆ వచ్చిన డబ్బును బహుమతిగా ఇవ్వమని చెప్పాను. ఇదే తరహాలో ఇంకో పాతిక వేల రూపాయలను నాకు అవార్డు ఇచ్చిన తిరుపతి జాతీయ సంస్కృత విశ్వ విద్యాలయానికి ఇచ్చాను. మరో పాతికవేలు నేను పుట్టిన ఊరికి సంబంధించి కొన్ని సౌకర్యాల నిమిత్తం ఇచ్చాను. ఇంకో పాతిక వేలు మా ఊళ్లోని రంగనాయక స్వామి దేవాలయానికి ఇచ్చాను. ఈ స్ఫూర్తితో నా శిష్యురాళ్ళు స్వరూపరాణి, శివాని పాతికవేల చొప్పున ఇవ్వగా శ్రీదేవి అనే శిష్యురాలు వాళ్ళ అమ్మగారి పేరు మీద యాబైవేలు, విజయ గారని మరొకరు ఇరవై ఐదు వేలు, నాతో పాటు పురస్కారం పొందిన మరో పండితుడు పాతికవేలు మొత్తంగా లక్షా యాబైవేల రూపాయలను తిరుపతి జాతీయ సంస్కృత విశ్వవిద్యాలయానికి ఇవ్వడం జరిగింది. ప్రతీ ఏటా జరిగే టాలెంట్ ఫెస్టివల్ లో విజేతలైన ఆరుగురు విద్యార్థులకు అందజేయమని చెప్పాం. నేను చేసిన పని ఇంకొంతమందికి ప్రేరణ కావడం ఎంతో సంతోషంగా అనిపించింది.

3ప్ర:- మీ వంశం పేరులో పాలవంచ తిరుమల గుదిమెళ్ళ అని ఇన్ని పేర్లు ఉండడం ఆశ్చర్యంగా ఉంది. దానికి కారణం తెలుసుకోవచ్చా?

జ:-  నూజివీడు జమీందార్లు శ్రీరంగపురం గుదిమెళ్ళ వారికి ఇచ్చిన అగ్రహారం. భగవద్రామానుజాచార్యుల వారు వైష్ణవ మత వ్యాప్తి కోసం 74 పీఠాలు పెట్టారు. అందులో తిరుమల పీఠం ఒకటి. అది మా గుదిమెళ్ళ వారిది. అట్లా తిరుమల అని కూడా కలిసింది. మా ఊరుకు దక్షిణంగా ఆంధ్రమహావిష్ణువు, తూర్పున మొవ్వ, ఉత్తరంగా కూచిపూడి ఈ మూడింటి మధ్య మా ఊరు. మా పూర్వీకులలో ఒకాయన పాల్వంచకు వెళ్లి అక్కడ అగ్రహారాన్ని సంపాదించి దాదాపు నలభై ఏళ్లు ఉన్నాడు. ఆయన కుమారుడు వెంకటాచార్యులు ఉయ్యాలలో ఉండగా పులి ఎత్తుకుపోతుంటే గ్రామస్థులు తరిమి పిల్లవాణ్ణి కాపాడారట. అప్పటినుండీ ఆయన పులి వెంకటాచార్యులు అయినాడు. ఆ తరువాతి కాలంలో వెంకటాచార్యులు ఆ అగ్రహారాన్ని వదిలేసి మొవ్వ దగ్గర పిచుకల పాడు అనే అగ్రహారాన్ని సంపాదించుకున్నారు. పాలవంచ నుండి వచ్చినవారు కాబట్టి పాలవంచ వారు అని పిలవడంతో పిచుకల పాడు అగ్రహారం కాస్తా పాలవంచ అగ్రహారమయింది. అక్కడి నుండి మళ్ళీ కొంతమంది శ్రీరంగపురం వచ్చారు. ఇదంతా కలిసి పాలవంచ తిరుమల గుదిమెళ్ళ ఇంటి పేరు అయింది.

4ప్ర:- మీరు జన్మించిన ప్రదేశం ఏది? మీ విద్యాభ్యాసం ఎట్లా జరిగిందో తెలపండి.

జ. మాది కృష్ణాజిల్లా, శ్రీ రంగపుర అగ్రహారం. నూజివీడు జమీందార్లు గుదిమెళ్ళ వాళ్లకు ఇచ్చిన అగ్రహారం. నేను జూన్ 23, 1952లో శ్రీరంగపురంలో జన్మించాను. మా నాన్నగారి పేరు సత్యనారాయణాచార్య గారు. మా అమ్మగారు లక్ష్మీ నరసమ్మ గారు. మా నాన్నగారు ఏమీ చదువుకోలేదు. కానీ సంస్కృత మహా పండితుడు. చిట్టి గూడూరులో పాఠశాలలో చేర్పిస్తే వాళ్ళ నానమ్మ గారు చదువెందుకని పట్టుకొచ్చారట. ఇంట్లోనే కూర్చుని చదువుకున్నారు. అద్భుతమైన పాండిత్యం ఆయనది. పురాణాలు, భారత, భాగవతాలు చెప్పేవారు. కంచుకంఠంతో ఆయన చెబుతుంటే మైకు లేకుండా మైలు దూరం వినిపించేది. మా చిన్నాన్నగారు గోపాల కృష్ణమాచార్యులు గారు. శాస్త్రం చదువుకున్నవారు. ఆయన కూడా మహా పండితుడు. ఆశుకవి. నా అదృష్టం కొద్దీ చిన్నతనంలో మా నాన్నగారు తనతో పాటు నన్నూ తీసుకెళ్లేవారు. నన్ను పురాణం చదువుమని చెప్పి ఆయన వ్యాఖ్యానం చేసేవారు. తొమ్మిదిమంది సంతానంలో నేను చివరి వాడిని. నలుగురు అన్నయ్యలు, నలుగురు అక్కయ్యలు. ఒక అన్నయ్య చనిపోయాడు. మా పెద్దన్నయ్య గొప్ప పండితుడు. వైష్ణవ సంప్రదాయంలో ఉన్న తమిళ గ్రంథాలన్నింటికీ తెలుగులో వ్యాఖ్య రాశాడు. ‘నాలాయిర’ మని నాలుగువేల శ్లోకాలతో కూడిన దివ్య ప్రబంధాన్ని రాశాడు. అంతేకాదు. అక్కడక్కడా ఊళ్ళల్లో గోష్ఠులు నిర్వహించి పదకొండు రోజుల్లో తెలుగు అర్థంతో సహా వాటిని నేర్పేవాడు. మా రెండో అన్నయ్య తెలుగు పండితుడు. ఆయన పధ్నాలుగేళ్ళు కష్టపడి మా వంశవృక్షం రాశాడు. మా ఊళ్ళో ‘భాష్యకార’ ప్రభుత్వ పాఠశాలలో నేను అయిదవ 5వ తరగతి వరకు చదువుకున్నాను. మచిలీపట్నం వచ్చి ఓరియెంటల్ హైస్కూల్లో 6వ తరగతి నుండి ఎస్ ఎస్ ఎల్ సి వరకు చదువుకున్నాను. వేదాల నరసింహాచారిగారు, గుదిమెళ్ళ రామానుజాచార్యులు గారు, మల్లంపల్లి దుర్గాప్రసాద్ గారు ఇట్లాంటి మహా పండితులు పాఠాలు చెప్పడం వల్ల సాహిత్యం పట్ల అభిరుచి కలిగింది. మా రెండో అన్నయ్య నాకు మూడవ తరగతి నుండి మొదలుపెట్టి అయిదవ తరగతి వచ్చేవరకు అమరకోశం, తెలుగులో ఆంధ్ర నామ సంగ్రహం, శతకాలు, శబ్దాలు, ధాతువులు, సమాసాలు ఇవన్నీ నేర్పించడం వలన గట్టి పునాది పడింది. అందువల్ల సంస్కృతం నేర్చుకోవాలనే కోరిక బలీయంగా కలిగింది.

5ప్ర:-  ఇందాక నగదు బహుమతి గురించి చెబుతున్నప్పుడు సీతారాం బాగ్ కాలేజీలో చదువుకున్నానని చెప్పారు. శ్రీరంగపురంలో జన్మించిన మీరు, హైదరాబాద్ కు వచ్చి చదువుకున్న కారణాన్ని, నేపథ్యాన్ని వివరిస్తారా?

జ:-   సీతారాం బాగ్ లో మా అక్కయ్య గారుండేవారు. మా బావగారు అక్కడ అర్చకులు. 1967 లో బందరులో నా ఎస్ ఎస్ ఎల్ సి పూర్తయింది. సెలవుల్లో మా అక్కయ్య వాళ్ళింటికి వచ్చాను. పక్కనే కాలేజీ ప్రాకారం పెద్దగా ఉండేది. సాయంత్రం అయ్యేసరికి పిల్లలంతా బయటకు వచ్చి సంస్కృతంలో మాట్లాడుకుంటుంటే నేను ముందే అమరకోశం వంటివి నేర్చుకొని ఉండడం వల్ల వాళ్ళతో మాట్లాడేవాడిని. వాళ్ళందరినీ చూసి నాకూ ఇక్కడే చదువుకోవాలనిపించింది. అదే విషయం ఇంట్లో చెప్పి ఇక్కడ కాలేజీలో చేరాను. ‘శ్రీ వేంకటేశ్వర వేదాంత వర్ధిని’ సంస్కృత కళాశాలనే సీతారాం బాగ్ కాలేజీ అంటారు. మరింగంటి శ్రీరంగాచార్య గారు, బంగీపురం రామాచార్యులు గారు, సముద్రాల శ్రీనివాస శర్మ గారు, వర్ఖేడ్ గారు వంటి మహామహులు బోధించిన జ్ఞానంలో లేశమాత్రమైనా అబ్బింది. భారతదేశంలో ముఖ్యంగా మన ఉభయరాష్ట్రాల్లో గొప్ప వ్యవస్థ అది. అట్లా హైదరాబాద్ కు చేరుకున్న నాకు ఇక్కడ ఎంతోమంది మిత్రులు ఏర్పడ్డారు. ఆ కళాశాలలో చదువుకోవడం నా అదృష్టంగా భావిస్తాను. అందుకే నాకు వచ్చిన నగదు బహుమతిలో కొంత ఆ కళాశాలకు ఇచ్చాను.

6ప్ర:- మీరు రాసిన ‘శ్రీ గాయత్రీ రామాయణాలు- ఆంద్రవ్యాఖ్య’ గురించి తెలపండి.

జ:-  శ్రీ గాయత్రీ రామాయణాలు రెండు ఉన్నాయమ్మా. మనకు ఒకటి మాత్రమే తెలుసు. 24 శ్లోకాలతో ఒకటి ఉంటుంది. దాని క్రింద వ్యాఖ్యానంలో ఇంకో 24 శ్లోకాలను చూపించారు. నేనూ అవీ ఇవీ రెండూ రాసి దానికీ దీనికీ ఉన్న భేదమేమిటి? ముందు శ్లోకాలు, వెనుక శ్లోకాలు వాటి భావాలు తీసుకొని ఒక్కో బీజాక్షరాన్ని అది బీజాక్షరం ఎందుకైందో వివరిస్తూ విజయనగరంలో ఉన్నప్పుడు రాశాను. మా గురువుగారు మహనీయమూర్తి కృష్ణయాజి గారు. రాయడం పూర్తి చేసి “ఇవాళ గురువు గారి దగ్గరకు వెళ్లి ఇది చూపించి ఇరవై నాలుగు బీజాక్షరాలకు సంబంధిత దేవతా చిత్రాలతో ముఖచిత్రం వేస్తే బాగుంటుందని అడగాలి” అనుకొని వెళ్ళాను. నమస్కారం చేసి నేను కూర్చోగానే ఒక అట్ట తీసి ఇచ్చి చూడమన్నారు. ఎంత ఆశ్చర్యకరమైన విషయం అంటే మీరు నమ్మరు. నేను ఏది అనుకొని వెళ్ళానో అదే చిత్రం అట్ట పైన ఉంది. “ఇదే కదా! నువ్వు అనుకున్నది!” అన్నారు నవ్వుతూ. అంతటి మహానుభావులు ఆయన. ఈ మధ్య ఎవరో ప్రముఖుడు ఒక ఇంటర్వ్యూలో భారతదేశంలోని గొప్పవాళ్ళలో ఒకరిగా కృష్ణయాజి గారిని పేర్కొనడం విశేషం. ఆయనకు నేను శిష్యుడిని కావడం, ఆయన అనుగ్రహాశీర్వాదాలను అందుకోవడం నా సుకృతం.

7ప్ర:- మీరు రచించిన ‘పరిష్కార నక్షత్రం’ లో వేటికి సంబంధించిన పరిష్కారాలు సూచించారో తెలపండి.

జ:-  నా రచనలన్నీ ఒక ప్రత్యేకతతో కూడుకొని ఉంటాయి. ఇందులో కాళిదాసు శ్లోకాలను వివరించాను. అది ఎట్లాగంటే ఒక వ్యక్తిని పాత్రగా ‘సందేహి’ అనే పేరు పెట్టాను. అతనికి కొన్ని సందేహాలు వచ్చినట్టు, అతనికి కాళిదాసు ఎదురై తన కావ్యాలలోని శ్లోకాలతోనే సందేహాలు తీర్చినట్టు చెప్పాను. ఉదా:- సందేహి:- “మా బంధువు ఒకాయన ఉన్నాడండీ. అతనికి దుర్లక్షణాలు ఉన్నాయి. అతడిని దగ్గరకు తీయాలా? దూరంగా ఉంచాలా?” అని అడుగుతాడు. అప్పుడు
కాళిదాసు:- “నాయనా! నేను రాసిన ‘రఘువంశం’ లో “ద్వేష్యోఽపి సమ్మతః శిష్టః తస్యార్తస్య యథౌషధం త్యాజ్యో దుష్టః ప్రియోఽప్యాసీదంగుళీ వోరగక్షతా” అనే శ్లోకం ఉంది కదా! అది చదువు. పాము మన కాలి వేలును కాటేస్తే అది మనదేనని విషాన్ని భరిస్తామా? వేలును తెగ్గొట్టేస్తాం కదా! అట్లాగే దుష్టుడైతే నీవాడైనా వదిలేయ్. శత్రువు మంచివాడైతే గౌరవించు. అని శ్లోకాన్ని ఉదాహరణగా చెబుతూ అటు శ్లోకం, ఇటు భావం, సందేహ నివృత్తి అన్నీ వచ్చేటట్లు రాశాను. ఆ విధంగా నక్షత్రాలు ఇరవై ఏడు కాబట్టి, ఇరవై ఏడు సందేహాలు, వాటికి కాళిదాసు కావ్యాలలో ఆ సందర్భానికి తగిన శ్లోకాన్ని ఉటంకిస్తూ పరిష్కార మార్గాన్ని సూచిస్తూ రాశాను. అది చిన్న పుస్తకమే అయినా రెండు ప్రింట్లు పూర్తి చేసుకోవడమే కాక సంస్కృతంలో కూడా తయారవుతోంది. హిందీలో కూడా ఒకాయన రాశారు.

8ప్ర:-  ‘నవరస రూపకమ్’ పుస్తకంలో మీరు చెప్పినదేమిటి?

జ:-  విజయనగరం, మహారాజ ప్రభుత్వ సంస్కృత కళాశాలలో కావ్యప్రకాశం, రస గంగాధరం, ధ్వన్యాలోకం, దశరూపకం పాఠాలు చెబుతుంటే అసలు కావ్యం, రసం, నాటకం గురించి సమగ్రమైన వివరణలతో తెలుగులో ఒక గ్రంథం ఉంటే బాగుండుననిపించింది. దేశికోత్తములు బ్రహ్మశ్రీ ఆచార్య వేదుల సుబ్రహ్మణ్యం గారు నన్నే ఆ పనికి  పూనుకొనమని మార్గాన్ని సూచించారు. ఇందులో నవరసాలు వాటి గొప్పతనమే కాకుండా మనకు ‘దశరూపకాలు’ ఉన్నాయి కదా! వాటికి ఉదాహరణలుగా ఏ పుస్తకాలున్నాయో సేకరించాను. వాటి గురించిన వివరాలన్నీ అందులో చేర్చాను. ‘సమవాకార’ రూపకం గురించి రెండేళ్లు తిరిగాను. మైసూరు లైబ్రరీలో ఉందని తెలిసి అక్కడకు వెళ్లి ఆ పుస్తకాన్ని చూసి విషయమంతా రాసుకున్నాను. మా గురువు గారు కృష్ణయాజి గారు దానికి పేరు పెట్టడమే కాక ముఖచిత్రంలో భరత మహర్షి చిత్రాన్ని ఆయనే స్వయంగా చిత్రించారు. కావ్యమంటే ఏమిటి? కావ్య లక్షణాలు, దశరూపక లక్షణాలు, నాటకం గురించిన వివరాలు, నాటకంలో వేదికకు ఉండాల్సిన కొలతలు, నటుల వస్త్రాలు, ఆభరణాలు ఎట్లా ఉండాలి? ఆరభటీ మొదలగు వృత్తులు, వాటి ఉత్పత్తి మున్నగు అనేక విషయాలను వివరించాను. సంస్కృతం చదువుకునే వారందరికీ తేలికగా అర్థమయ్యే రీతిలో ఉంటుంది.

9ప్ర:- సంస్కృత పంచకావ్యాలు, తెలుగు పంచ కావ్యాలు కలిపి కూడా ఒక పుస్తకం వేశారు కదా! అదేమిటో దాని గురించి చెప్పండి.

జ:-  అవును. సంస్కృతంలో రఘువంశము, కుమారసంభవము, కిరాతార్జునీయము, శిశుపాలవధ, నైషదీయ చరితము పంచమహాకావ్యాలు. కొందరు నైషదీయ చరితకు బదులు మేఘసందేశం అని చెవుతారు కానీ అది సరి కాదు. అలాగే తెలుగులో  మనుచరిత్ర, వసుచరిత్ర, ఆముక్తమాల్యద, పాండురంగ మాహాత్మ్యము, శృంగారనైషధము పంచమహాకావ్యాలు. శృంగారనైషధము స్థానంలో పారిజాతాపహరణం చెప్తారు. కానీ విశ్వనాథ సత్యనారాయణ గారి భావనలో శృంగారనైషధము తీసుకోబడింది. ఈ పది మహాకావ్యాల గురించి విద్యార్థి లోకానికి కనీసం పరిచయమైనా చేయాలనుకున్నాను. నా మిత్రులైన పదిమంది పండితుల చేత సంస్కృత పంచ మహాకావ్యాలు అయిదు, తెలుగులోని పంచ మహాకావ్యాలు ఐదింటిని గురించి రాయించాను. మొదటి పేజీలో వారందరి బయోడేటాలు, ఫోటోలు వేయించాను. తెలుగులో ఉప పంచ కావ్యాలుగా  ప్రభావతీ ప్రద్యుమ్నము, విజయ విలాసము, పారిజాతాపహరణము, హరవిలాసము, కాళహస్తీశ్వర మాహాత్మ్యము ప్రచారంలో ఉన్నాయి. దీంట్లోనే అనుబంధంగా ఉప పంచ కావ్యాలను గురించి సంక్షిప్తంగా స్వయంగా నేనే రాసి అచ్చు వేయించాను. మూడువందల పేజీలు వచ్చింది.

10ప్ర:- ‘సంస్కృత నవ్య శతావధాని’ అని బిరుదు పొందిన మీరు అవధానంలో నవ్యతను ఏర్పరిచారా? మరో ప్రత్యేకతను ఏమైనా సాధించారా? ఆ విషయాలు చెప్పండి.

జ:-  ‘నవ్య శతావధానం’ అనేది నేను కొత్తగా ఏర్పాటు చేశాను. ఇప్పటిదాకా ఇటువంటిది ఎవరూ చేయలేదు. శతావధానాలున్నాయి కానీ ఇందులో నేను ఒక ప్రత్యేకతను తయారుచేశాను. ఇప్పుడు అవధానాల్లో మీరు గమనిస్తే పద్యం, శ్లోకం చెప్పడం, దాన్ని ధారణ చేయడం. అసలు అవధాని అంటే అర్థం అది కాదు. ఋగ్వేదావధాని, యజుర్వేదావధాని అంటాం. అంటే వాళ్ళు కొత్తగా చెప్పేది ఏమీ ఉండదు కదా! ఉన్నదాన్నే ధారణ చేసి చెప్పడం. కానీ నేను చేసింది వేరు. మహాకవి కాళిదాసు గారి కావ్యాల్లో వంద శ్లోకాలు తీసుకొని ప్రశ్న వేస్తుంటే అవధాన రూపంలో సమాధానం చెప్పడం. కేవలం దానికి సమాధానం చెప్పడమే కాదు. ఆ ప్రశ్నకు కాళిదాసు ఈ సందర్భంలో ఈ కావ్యంలో, ఈ విషయాన్ని ఈ శ్లోకంలో ఇట్లా చెప్పారని వివరించడం. దాని భావంతో సహా తెలుగులోనూ, సంస్కృతంలోనూ చెప్పడం. అడిగే వాళ్లకు ఈ పద్ధతిలో ప్రశ్నలు ఏ విధంగా అడగాలో తెలియదు కాబట్టి నేను ఒక పద్ధతి ప్రకారంగా అవధానం లాగానే దత్తపది, వర్ణన, సమస్య…ఇట్లా పది విభాగాలు చేశాను. ఉదా:- కాళిదాసు రచించిన ఏదైనా ఒక కావ్యంలోని ఏదైనా శ్లోకం లోని నాలుగు పదాలు ఇచ్చి ఈ నాలుగు పదాలు కాళిదాసు ఏ శ్లోకంలో చెప్పాడు అని అడిగితే ఆ శ్లోకాన్ని, దాని భావాన్ని, అది కూడా సంస్కృతంలో చెప్పడం..ఈ విధంగా ఆదికవి వాల్మీకి, వేదవ్యాసుడు, మనువు, భవభూతి, కాళిదాసు, మాఘుడు, భారవి, ఆది శంకరాచార్యులు మొదలగు కవుల కావ్యాలనుండి ఆణి ముత్యాల వంటి నూరు శ్లోకాలను తీసుకొని చేశాను. అందువల్ల నాకు ‘సంస్కృత నవ్య శతావధాని’ అనే బిరుదు ఇచ్చారు. ఇది కొంతమందికి ఆగ్రహం కూడా తెప్పించింది (నవ్వుతూ). దీన్ని ‘సంస్కృత నవ్య శతావధాన సందర్శినీ’ అనే పేరుతో పుస్తకం వేశాను.

11ప్ర:-  ‘జగద్గురు ఆద్య శంకరాచార్య కావ్య శతావధానం’ ప్రత్యేకత ఏమిటి?

జ:-  ఆది శంకరాచార్య శతావధానమని శృంగేరీ పీఠంలో పీఠాధిపతి విజయేంద్ర సరస్వతి గారి ముందు చేశాను. ఆయన చాలా సంతోషించారు. భారతదేశ వ్యాప్తంగా అనేక సంస్కృత విశ్వవిద్యాలయాల్లో, శంకరాచార్యులు జన్మించిన ‘కాలడి’ లో, చేశాను. అంతేకాక అగర్తల, దేవ ప్రయాగ, ఉజ్జయిని, వారణాసి, ఢిల్లీ, హర్యానా, జైపూర్… ఇట్లా మహాపండితులు ఉన్నచోట వాళ్ళనే పృచ్ఛకులుగా తీసుకొని చేశాను. అయితే ఇందులో ఒక్కొక్క విభాగానికి ఒక్కొక్కరు చొప్పున పది విభాగాలకు పదిమంది  పృచ్ఛకులు. ఒక్కొక్కరికి ముప్ఫయి ప్రశ్నలు ఇచ్చే వాడిని. అందులో వారు ఏదైనా అడగొచ్చు. ఆ విధంగా కావ్యాలలోని 300 శ్లోకాలు, వాటి సందర్భాలు, భావాలు అన్నీ నాకు గుర్తున్నాయి.

12ప్ర:-  అన్నింటిలోనూ ఒక విభిన్న తరహాను ఎన్నుకునే మీరు, సుప్రభాతాలలో కూడా సాధారణమైన వాటికి భిన్నంగా ఏమైనా ప్రత్యేకతను పాటించారా?

జ:- అవునమ్మా! వీటిలో కూడా అందరిలాగా కాకుండా కొంత కొత్తదనాన్ని పాటించాను. నేను రాసిన మొట్టమొదటి సుప్రభాతం శ్రీ కూర్మనాథ సుప్రభాతం. శ్రీ ధర్మ శాస్త్ర సుప్రభాతం, శ్రీకాకుళాంధ్ర మహావిష్ణు సుప్రభాతం, శ్రీ సూర్యదేవ సుప్రభాతం, శ్రీరంగనాయక సుప్రభాతం మొదలగు ఏడు సుప్రభాతాలను రాశాను. సుప్రభాతాలను నేను రాసిన పద్ధతి వేరు. సాధారణంగా అన్ని సుప్రభాతాలలో ఆయా భగవంతుని ఉద్దేశించి, దేవతలందరూ వచ్చారని, పక్షుల కిలకిలరావాలను, భక్తగణ నాట్యాలను, వారి ఆనందాన్ని ఇట్లా వివరించుకుంటూ రాస్తారు. కానీ నేను రాసే దాంట్లో చారిత్రక విషయాలు ఉంటాయి. ఆ ప్రాంతంలో స్థానికంగా ఉన్నటువంటి, చుట్టుపక్కల గ్రామాల్లో ఉన్న దేవతల గురించి రాస్తాను. ఉదా:- మా ఊరికి దగ్గర ‘మొవ్వ’ ఉంది. మొవ్వ వేణు గోపాల స్వామి గురించి, అలాగే కూచిపూడి, శ్రీకాకుళం ఉన్నాయి వాటి గురించి రాస్తాను. ఏ సుప్రభాతం రాసినా వాటి గురించే కాకుండా వాటి చారిత్రక నేపథ్యం కూడా వివరిస్తాను. భగవంతుడు గొప్పవాడని చెప్పడమే కాక ప్రజలకు చారిత్రక విషయాలు కూడా తెలియాలని నా ఉద్దేశ్యం. ఏదైనా సమాజానికి ఉపయోగపడాలని నా తాపత్రయం.

13ప్ర:- ‘వృక్ష హితోపదేశః’ లఘు సందేశ కావ్యం గురించి చెప్పండి.

జ:- మా గురువు గారు కృష్ణయాజి గారు విజయనగరం జిల్లాలోని గరివిడి గ్రామంలో శ్రీ సూర్య సదనంలో లోక కళ్యాణార్థం సత్రయాగాన్ని తలపెట్టారు. ఆ యాగానికి శ్రీ అవధూత దత్తపీఠాధిపతులు శ్రీ గణపతి సచ్చిదానంద స్వామివారిని ఆహ్వానించేందుకు సూర్యసదన ఆస్థాన పండితుడినైన నన్ను నియమించారు. అక్కడ నేను శ్రీ ఎన్. కాంతారావు గారితో కిష్కింధావనాన్ని దర్శించిన సమయంలో స్వామివారు స్వయంగా ఉద్యానవన విశేషాలు వివరించి వీటి గురించి శ్లోకాలు రాయండి అన్నారు. ఎంతో సంతోషంగా ‘వృక్ష విలాపః’ అనే శీర్షికతో పధ్నాలుగు శ్లోకాలను రాసి శ్రీ కృష్ణయాజి గారికి వినిపించాను. ఆయన దాన్ని ‘వృక్షోపదేశః’ అని మార్చమని సూచించారు. వృక్షాల వల్ల ప్రయోజనాలు, వాటిని నష్ట పరచుకోవడం వల్ల మానవజాతికి కలిగే దుష్పరిణామాలను వివరిస్తూ రాశాను. విద్యార్థులకు అర్థమయ్యే రీతిలో శ్లోకాలకు తెలుగులోనూ, ఇంగ్లీషులోనూ భావాలను కూడా ఇవ్వడం జరిగింది.

14ప్ర:-  మీరు ఇప్పటివరకు రచించిన పుస్తకాలు ఎన్ని? ఇంకా మీ రచనా వ్యాసంగం కొనసాగిస్తున్నారా?

జ:-  నేను ఇప్పటివరకు సంస్కృతం, తెలుగులలో ముప్ఫయి పైగా రచనలు చేశాను. ఇంకా అముద్రితాలు కొన్ని ఉన్నాయి. నా ఊపిరి ఉన్నంతవరకు సమాజానికి ఉపయోగపడే రచనలు చేస్తూనే ఉంటాను. మీరు అడిగిన పుస్తకాలతో పాటు అష్టవిధ ప్రక్రియాః , నవరత్నములు, నవ వ్యాకరణములు, ద్వాదశ మణి మంజూషా, ద్వాదశ మహాయోగినః, వాజపేయి కవితాః (సంస్కృత, ఆంధ్రానువాదౌ), అష్టోత్తర శత ధర్మ సూక్ష్మములు, మహాకవి కాళిదాస కావ్య శతావధాన సంస్పర్శినీ, చమత్కార శతమ్, నిత్యసత్యాలు వంటి రచనలు చేశాను. నా పి హెచ్ డి ‘పురాణేషు వైజ్ఞానిక విశేషాః’ అనే అంశంపై చేశాను. పురాణాలలో ఉండే వైజ్ఞానిక పరమైన విశేషాలు ఇందులో ఉంటాయి. రాసిన ప్రతీ పుస్తకంలో సామాజిక ఉపయోగమే నా ముఖ్య ఉద్దేశ్యం.

15ప్ర:- మీరు రచించిన ‘కరతల సంస్కృతమ్’ విద్యార్థులకు ఏ విధంగా ఉపయోగపడుతుంది?

జ:- ఇది విద్యార్థులకు మాత్రమే కాదు. సంస్కృతం నేర్చుకోవాలన్న ఆసక్తి ఉన్నవారందరికీ ఉపయోగపడుతుంది. ఇందులో నాలుగు భాగాలు ఉంటాయి. ప్రథమ భాగంలో సంస్కృత వర్ణమాల నుండి మొదలుకొని మనం నిత్య వ్యవహారంలో ఉపయోగించే వస్తువుల పేర్లన్నీ తెలుపబడ్డాయి. ద్వితీయ భాగంలో తిఙన్తాలు, ఉపయోగపడే ధాతువులు, పరస్మై ఆత్మనే పదులు, అవ్యయాలు, వాక్య పరివర్తనలు మొదలగు అంశాలు ఉంటాయి. తృతీయ భాగంలో వాక్యరచన, సుబంతాలు, సంధి, సమాసాలుంటాయి. చతుర్థ భాగంలో సంస్కృత వాఙ్మయమ్ గురించి, ఇంకా అనేక విషయాలుంటాయి. నా యాభై ఐదేళ్ళ బోధనానుభవాలతో దీన్ని రాశాను. ఇప్పటివరకు మూడు ముద్రణలు పూర్తయినాయంటే దీనికి ఎంత ఆదరణ లభించిందో అర్థమవుతుంది. అందువల్ల నా లక్ష్యం నెరవేరినట్టుగా నేను భావిస్తున్నాను. నేను మహాపండితుల పుస్తకాలకు అభిప్రాయాలు రాశాను. ఉత్తరభారత దేశంలో కూడా అక్కడి పండితులు మన వాళ్ళను ఒప్పుకున్నట్లుగా వాళ్ళ అభిప్రాయాలు రాశారు. నా చేత వాళ్ళ గురించి అభిప్రాయాలు రాయించుకున్నారు. పద్మశ్రీ రమాకాంత్ శుక్లా గారని ఢిల్లీ పండితుడు. …”భాతిమే భారతం..” వంటి ఆయన రచించిన ఎన్నో పాటలు రేడియోలో వచ్చేవి. ఆయన తన రచనలు నాకిచ్చి పాద నమస్కారం చేశారు. నా గొప్పతనం చెప్పడానికి ఇది చెప్పడం లేదు. వాళ్ళు కూడా మనలను అంగీకరించారని చెప్తున్నా. శశిధర్ అని పంజాబ్ కు చెందిన పండితుడు నా చేత ఆయన పుస్తకానికి అభిప్రాయం రాయించుకున్నాడు.

16ప్ర:- విద్యార్థుల కోసం మీరు ఇంకా ఏ విధమైన కార్యక్రమాలు చేశారు?

జ:-  విద్యార్థుల ఉపయోగం కోసం తర్క సంగ్రహము, వ్యాకరణం, ఇంటర్, బి ఏ వాళ్ళకు కావలసిన రీతిలో తయారుచేశాను. వాటికి కూడా ప్రశ్నలు తయారుచేసి అవి ఏ గ్రంథంలో ఉన్నాయో చెబుతూ వాటి భావాలను కూడా వివరించాను. సంస్కృతంలో ‘ఖవ్వాలి’ ప్రక్రియను కూడా ప్రవేశపెట్టి పిల్లల చేత వేయించాను. సంస్కృతంలో హరికథలు, బుర్ర కథలు రాయడమే కాక నేనే చెప్పాను కూడా. “జజ్జనకరి జనారే జనకు జనా జనారే” అనే పాట ఉంది కదా! అదే మాదిరిలో అదే పల్లవితో సంస్కృతంలో పాట రాశాను. సంస్కృత ఉత్సవాల్లో ఢిల్లీ మొదలైన చోట పాడేవాడిని. అందరితో పాడించేవాడిని. “పురాతనేతు కాలేషు అస్మాకం భారతే రాజ భాష రూపేణా సంస్కృతమాసీత్ పశ్య, ఇదానీం తు తస్యాః పరిస్థితి చింతనీయా, జజ్జనకరి జనారే జనకు జనా జనారే, గీత, నృత్య వాద్యాదికమ్ సంస్కృతే కుర్వంతి …….ఆగచ్ఛతి రే బాలా, ధైర్యం మా త్యజ బాలా” (ఉత్సాహంగా పాడుతూ) అని చెప్పి పాడుతుంటే నా చుట్టూ అందరూ మూగి పాడుతుండేవారు. ఈ విధంగా ప్రజలకు ఆకర్షణీయంగా ఉండేలా చేసి మన భాషను కాపాడుకోవాలని తాపత్రయం. సంస్కృతంలో ధ్వన్యాలోకం, రస గంగాధరం, కావ్యప్రకాశం, ప్రతాపరుద్రీయం, అమరకోశం, అలంకారాలు, ఛందస్సు, జయదేవుని చంద్రాలోకం వీటన్నిటినీ ఆన్ లైన్ లో పాఠాలుగా చెబుతున్నాను. అమరకోశం మూడు కాండలు ఏడు నెలలు వరుసగా చెప్పాను. నేపాల్ లోని ఖాట్మండు సంస్కృత విశ్వవిద్యాలయంలో కూడా శిక్షణ ఇచ్చాను. ఆకాశవాణి, దూరదర్శన్ లలో అనేక వ్యాఖ్యానాలు, హరికథలు, బుర్రకథలు, నాటికలు మొదలైన ప్రక్రియలు నిర్వహించాను. నేను నటుడినే కాక కొన్ని నాటకాలకు దర్శకత్వం కూడా వహించాను.

17ప్ర:- వాట్సప్ గ్రూపు కూడా చేసి సంస్కృతం నేర్పిస్తున్నారని విన్నాం. అది ఎట్లా చేస్తున్నారు?

జ:- అవునమ్మా! “నేర్చుకుందామా సంస్కృతమ్” అనే పేరుతో వాట్సప్ గ్రూపు ఒకటి పెట్టాను. దాదాపు 260 మంది సభ్యులున్నారు. నేను ప్రతీరోజు ఆయా రోజుల ప్రత్యేకతను, ఒక శ్లోకాన్ని, దాని భావాన్ని వివరిస్తాను. నాకు వీలైనప్పుడు ఆ గ్రూపులో పెడతాను. సభ్యులు వారి వారి వీలును బట్టి నేర్చుకుంటారు. అందరికీ ఒకే సమయం కుదరదు కాబట్టి ఈ వెసులుబాటు కల్పించాను. గమ్మత్తైన విషయం ఒకటి చెప్తాను. దాని ద్వారా శ్లోకాలు నేర్చుకున్న నా శిష్యులు వాళ్ళు వాళ్ళ మిత్రులకు ఇట్లా పంపుతుండగా, ఒకాయన తాను నేర్చుకున్నవి వీడియో తీసి నాకు పంపి “మీ ద్వారా ఇట్లా శ్లోకాలు నేర్చుకున్నాం గురువుగారూ!” అని అనడం ఎంతో సంతోషాన్ని, సంతృప్తినీ ఇచ్చింది. మనం చేసే పని పదిమందికి ఉపయోగపడడమే కదా కావలసింది. అంతకన్నా గొప్ప విషయం ఏముంటుంది? అవన్నీ కలిపి ఒక పుస్తకం కూడా వేయాలనే ఆలోచన కూడా ఉంది.

18ప్ర:- చివరగా…వర్తమాన కాలంలో ఆధునిక భావజాలాలతో ఉన్న బాల బాలికలు సంస్కృతం నేర్చుకోవడానికి ఆసక్తి చూపిస్తున్నారా?

జ:-  అది మనం చెప్పేదాన్ని బట్టి ఉంటుంది. అదేదో ఒక భాషగా, అర్థం కాని విషయంగా చెప్పకూడదు. మనం తెలుగులో మాట్లాడే అన్నం, గృహం, శరీరం, ముఖం, నేత్రం, రక్తం ఇవన్నీ సంస్కృతాలే. ఇది తెలియక వేరే భాష అనుకొని భయపడతారు. ఇంగ్లీషులోని కఠిన పదాలు పలకడం లేదా? అవి ఎట్లా వస్తున్నాయి? పిల్లలు ముత్యాల వలె స్వచ్ఛమైన వారు. మనం చెబితే నేర్చుకుంటారు. ఇది మన భాష అని చెప్పకుండా పరభాషను బలవంతంగా నేర్పిస్తూ దీన్ని పరభాషగా వాళ్ళల్లో ముద్ర వేశాం. అందుకే నేను దేశవ్యాప్తంగా వంద సంభాషణా శిబిరాలు పెట్టి సంస్క్రతం నేర్పిస్తున్నాను. మన విద్యా వ్యవస్థను మెక్ డోనాల్డ్, మాక్స్ ముల్లర్ వంటి వారు నాశనం చేశారు. అందువల్ల మన మూలాలను కాపాడుకునే ప్రయత్నంలో నా వంతు కృషి చేస్తున్నాను. “ఆనో భద్రా క్రతవో యంతు విశ్వతః” అని ఋగ్వేదంలో ఉంది. అంటే “విశ్వం నుంచి అన్ని విషయాలు నన్ను చేరుగాక” అని అర్థం. ఇట్లా కోరుకునే భాష సంస్కృతం ఒక్కటే. దానివల్ల మనిషి సంస్కరించబడతాడు. కాబట్టి అటువంటి భాషను మనం కాపాడుకోవాలి.

చాలా సంతోషం సార్! మీ అమూల్యమైన సమయాన్ని కేటాయించి సాహిత్యరంగంలో మీ నిర్విరామకృషిని మా పాఠకులకు తెలియజేసినందుకు మా తరఫున, మా మయూఖ పాఠకుల తరఫున శతకోటి ధన్యవాదాలు
సెలవు.

మయూఖ ముఖాముఖిలో రామచంద్రమౌళి

*******************************************  

       శ్రీమతి కొండపల్లి నీహారిణి సంపాదకత్వంలో వెలువడుతున్న తెలంగాణ తొలి అంతర్జాల సాహిత్య ద్వైమాసిక పత్రిక  సాహిత్య రంగాన ఎన్నో రీతుల కృషి చేస్తున్నది. ప్రతీసారీ తెలంగాణా లోని బహుముఖ ప్రజ్ఞాశాలులైన కవిపండితులను ప్రేరణాత్మక మూర్తులుగా రేపటి తరానికి పరిచయంచేయాలనే సంకల్పంతో..  అన్ని రంగాల వారిని పరిచయంచేస్తూ… వారిలోని ప్రతిభా విశేషాలను తర్వాత తరానికి అందిస్తున్నది. ఈ కార్యక్రమంలో భాగంగా… పరిచయమే అక్కర లేని బహుముఖ ప్రజ్ఞాశాలులు, ప్రముఖ సాహితీవేత్త, కవి మాన్యులు విద్యా దిక్సూచి కాబట్టి సాహిత్య ప్రక్రియ ఏదైనా  పాఠకుడు చదివినప్పుడు- *దాన్ని చదువక ముందున్న* *అతని *ఆలోచనలను* *సంస్కరింపబడాలి*!
అలా కాకపోతే ఆ సాహిత్య సృజన ప్రయోజనం లేనిదే!అని నిర్వచించిన సాహితీ ద్రష్ట మాన్యులు రామాచంద్రమౌళి గారి ద్వారా వారి జీవిత విశేషాలను తెలుసుకుందాం.

పద్మజ:– రామచంద్ర మౌళి గారూ! నమస్కారమండీ!
రామా చంద్ర మౌళి:- నమస్కారమండీ!

పద్మజ:—  మీ రచనా వ్యాసంగం ఎంతో కాలంనుండి కొనసాగిస్తున్నారు. దీనికి ప్రేరణ కానీ మీ పూర్వీకుల నుండి మీకీ రచనా ప్రతిభ అబ్బిందా? మీ నేపథ్యం చెప్పండి!
రామాచంద్ర మౌళిగారు:– నేను వరంగల్లోనే పుట్టి, వరంగల్లోనే పెరిగాను! ఇక్కడే చదువుకొని, ఇక్కడే ఉద్యోగం చేశాను! అంటే  పూర్తిగా ఈ నేలకు చెందిన వాడిని. వరంగల్లో పుట్టడం వల్ల జన్మతః  కొన్ని వారసత్వాలు వచ్చాయి. ఎలా అంటే బమ్మెర పోతన వరంగల్ వాడు, ఆదికవి పాలకురికి సోమన మన వరంగల్ వాసి, వానమామలై వరదాచార్యుల నుండి మొదలు పెడితే కాళోజీ నారాయణరావు వరకు గొప్ప అద్భుతమైనటువంటి సాహిత్య పరిమళం ఈ నేలలో ఉంది. అటువంటి నేల పైన నేను జన్మించడం… కాళోజీ సమకాలికుడిగా కలిసి అనేక సాహిత్య కార్యక్రమాల్లో పాల్గొనడం ఇవన్నీ అదృష్టంగా భావిస్తున్నాను.
      మా నాన్నగారు ఆజంజాహి మిల్లులో పనిచేసేవారు. వరంగల్లో రెండే రకాల జీవన వృత్తులు ఉండేవి. మా చిన్నప్పుడు హనుమకొండలో  జీవన విధానం వేరే విధంగా ఉండేది. అక్కడున్న వ్యక్తులు, నేపథ్యాలు వేరు! అక్కడ ధనిక కుటుంబాలు ఉండేవి.  వరంగల్లో బీద కుటుంబాలు ఉండేవి. నికరంగా ఒక వృత్తి అనేది లేని కుటుంబాలు ఉండేవి.
    ఇక్కడ కొన్ని ప్రాంతాలు అంటే గోవిందరాజుల గుట్ట, కాశీబుగ్గ, అబ్బని కుంట , ఇవన్నీ పెద్ద పరిశ్రమ నిజాం చేత ప్రారంభించబడిన ఆసియాలో అతి పెద్ద పరిశ్రమ ఉండేది. దానిలోనె మా నాన్న పనిచేసేవాడు. ఆ మిల్లు నిర్మించేటప్పుడు దాని పునాది నిర్మించిన కార్మికులలో ఒక కార్మికుడు మా నాన్న!  ఈ విషయం చాలా గర్వంగా చెప్పుకుంటాను. అలా కార్మికుడికి జన్మించిన వ్యక్తిని కాబట్టి ఒక అద్భుతమైనటువంటి శ్రామిక నేపథ్యం నాకు సంక్రమించింది! నాకు కష్టాలు, కన్నీళ్లు దానితో పోరాటాలు నాకు జీవిత అనుభవాలుగా ఉన్నాయి. అటువంటి నేపథ్యంలో నుండి ఒక సాహిత్యకారుడిగా ఎదగడమనేది ఒక రాతి నేలలో నుండి మొలక వచ్చినట్టుగా పోల్చుకోవచ్చు!    పుస్తకమే నన్నీ స్థాయికి తీసుకొని వచ్చింది! తప్ప వేరే నేపథ్యం లేదు.
   మా నాన్న ఐదవ తరగతి వరకే చదివారు! కానీ చక్కని జ్ఞాపకశక్తి ఉండటం వల్ల తెల్లవారు ఝామున మేలుకొని  తత్త్వాలు పాడేవారు. భాగవతంలోని దాదాపు వంద పద్యాల వరకు చదివేవారు. ఆయనకు అద్భుతమైన ధారణ శక్తి ఉన్నది. ఆయనకు గొప్ప ఆధ్యాత్మిక చింతన ఉండేది. వరంగల్ లో *అచల* గురు పీఠమని మా ఇంట్లో ఒకటుండేది. దాన్ని మా నాన్నగారు నిర్వహించేవారు. అంటే తాత్త్వికమైన నేపథ్యం ఉన్న కుటుంబం నాది.
   మేము ఆరుగురు అన్నదమ్ములం,  ముగ్గురు అక్క చెల్లెళ్ళు. మగవాళ్ళలో నేనే పెద్దవాడిని! ఇంటికి పెద్దై పుట్టడం కంటే అడవిలో మానై పుట్టడం మేలు అని మన తెలంగాణ సామెత కదా! అంటే జీవితంలో అంత కష్టం ఉంటుంది. కష్టాలు- కన్నీళ్లు అంటే ఏమిటో నాకు బాగా తెలుసు!  కాబట్టి జీవితం అనేది పోరాడి గెలవాల్సిన ఒకానొక జీవన ప్రక్రియ అని నాకు ముందు నుండే ఉండే అభిప్రాయం… కాబట్టి మనిషి ఎదగాలంటే ఏం కావాలని ఆలోచించాను! చదువు ఒక్కటే మార్గమని నిర్ణయించుకున్నాను. చదువు లేకపోతే మనం ఏ విజయం సాధించలేము అని నా అభిప్రాయం.  దానికి దైవం తోడై మంచి పాఠశాలలో చదవగలిగాను.
    వరంగల్ లో మహబూబియా పాఠశాల అత్యున్నతమైనది. రెండే ఉండేవి ఏబీవీ పాఠశాల ఒకటి, మహబూబియా పాఠశాల ఒకటి!   అందులో ఋషులవంటి ఉపాధ్యాయులు ఉండేవారు. బజారు హనుమంతరావు గారు మహబూబూబియా స్కూల్ కు హెడ్మాస్టర్.
Y K శాస్త్రి గారు ఏవి హైస్కూల్లో మానవ రూపంలో ఉన్న ఋషులు వాళ్ళు.    ఈ స్కూల్ నుండి ఎందరో  మహా మహులు తయారైనారు. కోవెల సుప్రసన్నాచార్య, సంపత్కుమార్యాచార్య , వంటి ఎందరో  ఈ పాఠశాలలో ఉపాధ్యాయులుగా పని చేశారు. అటువంటి వారి శిక్షణలో నాకు విద్యాగంధం  అబ్బింది. సాహిత్య ఆసక్తులు కూడా వారి నుండే సంక్రమించాయి. కోవెల సుప్రసన్నాచార్య నాకు ప్రత్యక్ష గురువు కాదు! ఎందుకంటే నేను చదివింది ఇంజనీరింగ్…. అయినా నన్ను ఎంతగానో అభిమానిస్తారు. ఎందుకంటే? భావజాలం కానీ, సాహిత్య పరమైనటువంటి ఆసక్తి కానీ నాలో ఉండటమే కారణం. వారితో సన్నిహితంగా మెలగడం వల్ల ఇంకా లోతుల్లోకి వెళ్ళగలుగుతున్నాను. ఇలా చిన్నప్పటినుండి వరంగల్లో ఉన్న సాహితీకారులతో దగ్గర సంబంధాలు ఉండడం వల్ల సాహిత్యం మీద ఆసక్తి ఏర్పడింది.
    అంతే కాదు ఏ పాఠశాలలో లేని సౌకర్యం ప్రాంతీయ గ్రంథాలయం మా పాఠశాలలో ఉండడం, అందులో 150 నుండి 200 పుస్తకాలు ఉండేవి. నేను క్లాస్ కు (monitor) గా ఉండడం, ఆ పుస్తకాలు నా ఆధీనంలో ఉండడం, నేను రిజిస్టర్ నిర్వహించే వాడిని. అది చాలా ఆనందంగా ఉండేది. ఎందుకంటే ఎన్ని పుస్తకాలు అయినా చదవవచ్చు… అని ఒక పెద్ద నిధి లభించిందని… సంబరం.
    వరంగల్లో ఉన్న పేదవారు కాశిబుగ్గ మొదలైన ప్రాంతాలలో మగవారేమో ఆజంజాహీ మిల్లులో పనిచేసే వారు. ఆడవాళ్లేమో బీడీ పరిశ్రమలో పనిచేసేవారు  అదే జీవనాధారం. అప్పుడు నిజాం ఆధీనంలో ఉన్నటువంటి ఏరియాలో ముస్లిం సంస్కృతి చాలా విస్తృతంగా ఉండేది.    కానీ వైషమ్యాలు లేకపోయేవి.  స్నేహభావంతోనే బంధువుల వలె కలిసి మెలిసి ఉండేవాళ్ళం.    మా ఇంట్లో పనిమనిషి ఉండేవాడు. ఆయన నన్ను భుజం మీద కూర్చోబెట్టుకొని పాఠశాలకు తీసుకొని పోయేవాడు.  ఆయనను షేక్ మామ అని పిలిచేవాడిని. పేరు షేక్ ఇమామ్ కానీ మా ఇంట్లో కలిసిపోయి షేక్ మామ అయ్యాడు.    అప్పుడు లేని భేద భావాలు ఇప్పుడు ఎందుకు వచ్చాయి? ఇప్పుడు ఎలా అయిందంటే హైదరాబాద్ పాతబస్తీకి హిందువులు పోవాలంటే భయపడిపోతున్నారు. పోయినా, అవమాన పరుస్తున్నారు. ఈ ప్రాంతాలలో ఉన్నవారు ఉచితాలు పొంది ఒళ్ళు వంచి పని చేయడం లేదు. వలస వచ్చిన వారే చక్కగా పనిచేయడంతో వారినే పనిలో పెట్టుకోవడం వలసలు ఎక్కువైపోయినాయి. తెలవకుండానే సమాజంలో ఒక ఆక్రమణ వ్యాపిస్తున్నది. అలా సమాజాన్ని అల్లకల్లోలం చేస్తున్నాయి ఈ వలసలు.
   మన చదువుకున్న కుటుంబాలలోని పిల్లలు బాగా చదువుకున్న వారు కూడా అంతస్తులు, స్థాయి పెంచుకోవడానికి విదేశాలకు ముఖ్యంగా అమెరికా వెళుతున్నారు. ఎందుకంటే మనం వలస బాధితులం…  కనుక ప్రపంచమంతా ఇలా వలసల చేత సమాజానికేమీ ఉపయోగం లేకపోగా వైషమ్యాలు  పెరుగుతున్నాయి. అక్కడ నివసించే పిల్లలు తల్లిదండ్రులను కూడా సరిగా చూడరు! బాధ్యత మీద వేసుకోవడానికి ఇష్టపడరు.
    కానీ నేను నా పిల్లలను ఎక్కడ నివసిస్తే ఆ సమాజానికి ఎంతో కొంత సహాయం చేయాలని చెప్తాను!
 అలా నా కూతురు అమెరికా ప్రభుత్వంలో ఒక భాగమై, తాను భారత పౌరురాలైనా తన సేవలను ఆ దేశపు ఉన్నతి కోసం ఉపయోగిస్తూ…. ఆ విధంగా ఆమె కూడా వృద్ధి పొందుతున్నది. చాలా కఠినతరమైన ఉద్యోగం అంటే ఆమె ఇక్కడికి వచ్చి ఏ ఆఫీసులో ఏ పనిచేసినా ఆ విషయం అక్కడ వారికి తెలుస్తుంది. అంత క్రమశిక్షణ ఉంటుంది. ముందు వెళ్లినవారు తమ పనులను బాధ్యతగా చేశారు.
    ఇక్కడ ప్రశ్న ఏమిటంటే? నేనొక *వ్యాధి* అనే కథ రాసాను. విదేశాలకు పోవాలనే తల్లిదండ్రుల ప్రోద్బలం వల్ల కానీ, లేదా వాళ్ళకి ఇష్టం ఉండి కానీ వెళ్ళినా హానికరమైనదే!      ఈ దేశంలో ఏమి తక్కువ లేదు! నేను ఆర్ఈసీ(R E C ) లో వరంగల్లో చదివినప్పుడు బెహరాన్ అనే దేశంలో పెద్ద పెట్రోలియం కంపెనీ ఆరాంకోలో  ఉద్యోగం వచ్చింది. జీతం కూడా ఎక్కువ ఉండేది. కాంపస్  సెలెక్షన్ లో నాకు ఉద్యోగం వచ్చిందని, లెటర్ పట్టుకొని వచ్చి మా నాన్నకు సంతోషంగా చెప్పాను. అప్పుడు బి షిఫ్ట్ లో ఉండే అంటే 11 గంటలకు ఇంటికి వచ్చేవారు. అప్పుడు చెప్పిన ప్రపంచంలోనే చాలా పెద్ద పెట్రోలియం కంపెనీ అదట!  తెలిసిన వారందరూ అదృష్టం అంత మంచి ఉద్యోగం  వచ్చిందని అందరూ సంతోషపడితే… మా నాన్న కూడా బాగా సంతోషపడతాడు అనుకున్నాను. కానీ సంతోష పడలేదు! విచారంతో కంట్లో నీరు తీసుకున్నాడు. ఎందుకు నాన్నా? బాధపడుతున్నావని అడిగాను. అప్పుడు మా నాన్న ఇలా అన్నాడ.” నీవు R E Cలో చదివినావు అది జాతీయ కళాశాల! ఒక్క వరంగల్ స్వంతం కాదు! నిన్ను డిగ్రీ పూర్తి చేసేందుకు ప్రభుత్వం రెండు లక్షల రూపాయలు ఖర్చుపెట్టింది. రెండు లక్షలు పన్నుల రూపంలో పాలవాడు, పాన్  డబ్బా వాడు, పాకీవాడు  ఇలా ప్రతి వాడు కట్టే వాళ్ల డబ్బుతో నువ్వు చదూవుకున్నావూ కదా! మరి నువ్వు చదువుకుని ఎదిగి బహరాన్ పోయి వేరే దేశానికి సేవ చేస్తానంటే  ఈ దేశాన్ని ఎవరు బాగు చేస్తారు?  అని అన్నాడు. ఆ మాటతో రాత్రంతా ఘర్షణ పడి, తెల్లవారి వెళ్లి నేను బెహరాన్ కంపెనీలో జాయిన్ కావడం లేదని  నన్ను క్షమించండని ఆ ఉద్యోగాన్ని తిరస్కరించాను.   అంటే తండ్రి కొడుకుల మధ్య సున్నితత్త్వం, సామాజిక వాతావరణం అంత అవగాహన ఉండేది! ఇప్పుడు లేదు! ఆ స్పృహే ఎవరికి లేదు. అంటే పెంపకం లోపమే! ఇప్పుడు తల్లిదండ్రులకు ఒక్క పిల్లవాడు లేదా ఇద్దరే కావడంతో గారాబం ఎక్కువై అడగకుండానే అన్ని సమకూర్చడంతో ఈ అతి గారాబం వల్ల పిల్లలు చెడిపోతున్నారు. విలువలు నేర్చుకోవడం లేదు ! వీటిమీద చాలా కథలు రాసిన. అందరూ  నన్ను ప్రేమకథలు ఎందుకు రాయరు సార్ ? అని అడుగుతారు.    మనమేమో యుద్దభూమిలో ఉన్నట్టు జీవన పోరాటం చేస్తున్నాము. అడుగడుగునా ఈ కష్టాల గురించి రాయకుండా వేరే అంశాలు రాయడానికి అక్కడ జాగా లేదు. బయట ప్రపంచంలో… సినిమాలలో… టీవీలలో… నిజజీవితంలో ప్రతి చోట ప్రేమలు -విఫలాలు, పెళ్లిళ్లు అవే నడుస్తున్నాయి కదా?  మళ్ళా నేను ఎందుకు రాయాలి? అని అంటాను.

పద్మజ:—మీరు,రాసిన ఈ కథల వెనుక ఎంతో దుఃఖము ఉంటుంది. కరుణరసంతో సాగుతుంది మన ప్రమేయం లేకుండానే కంటి వెంట కన్నీరు రాలుతుంది. ఒక కన్నీటి చుక్క రాలని కథ అంటూ ఉండదు ఇలా ఎన్ని ఇతివృత్తాలు ఎలా సాధ్యమైంది?
మౌళి:— చాలా మంది ఇదే విషయం అడిగారు. వందల కొద్ది కథలు రాశాను. అన్నిటా వేదననే ఎక్కువగా ఉంటుంది వేరే సబ్జెక్ట్ ఎందుకు తీసుకోరు? అని అడిగారు. అంటే వందల కథలు రాయవలసినంత వస్తువు, దుఃఖపూరితమైన కథా వస్తువు ఈ నేల మీద ఉన్నది. ఇక్కడ ఉన్న జనంలో ఉన్నది. అది ఎప్పటికప్పుడు ప్రజ్వరిల్లుతూనే ఉంటుంది. మనం గ్రహించడం లేదు! ఎందుకంటే నీతిగా- నిజాయితీగా బతకడం అంటే ఈ సమాజంలో చాలా కష్టంగా ఉంది. వాటిని వదిలి బతకలేము! వాటిని భరించలేని పరిస్థితులున్నాయి. రానురాను బాగు పడుతుందేమో? అని అనుకుంటే వయసు గడిచిన కొద్దీ ఆశలు సన్నగిల్లుతున్నాయి. జాతీయ ఉద్యమప్పుడు దేశాన్ని పాలించిన వారే తప్పటడుగులు వేశారు. ఎవరికిష్టం లేకున్నా పాలకులయ్యారు. అక్కడ పలపక్షం- ప్రేమ- ఇలా ఎన్నో అడ్డంకులు ఎదురయ్యాయి.
     యువకులే పాలించాలి! ఎందుకంటే కొత్త రక్తంలో ఎన్నో ఆశయాలు ఉంటాయి  కొత్త ఆలోచనలతో దేశాన్ని చక్కగా నడిపిస్తారని  యంగ్ఇండియా పాలసీ( Yung India policy) అని యువ భారతం రావాలని ఒక తీర్మానం చేశారు. దాని ప్రకారం పాలకులను నియమించాడు గాంధీ.     ఒకవేళ పటేల్ అప్పుడు ప్రధాని అయితే ఈ దేశం తీరుతెన్నులే మారేవి! మన దేశంలో 560 సంస్థానాలు ఉండేవి. హిందువులవి, ముస్లింలవి, రాజస్థాన్లో పఠాన్లవి, వీళ్ళు ఎంత  వరకు వ్యాపించారంటే? భారతదేశంలో 45% భూమిని వాళ్లే ఆక్రమించారు. భూములన్నీ సంస్థానాల కిందనే ఉండేవి. కట్టుబానిస వ్యవస్థగా రూపుదిద్దుకున్నది. అంటే స్వంత భూములు లేకపోయేవి! అందులో నుండే దుఃఖపూరిత నేపథ్యం అనే కథలు వచ్చాయి. ఎన్ని ఒడిదుడుకులున్నా కానీ, నేల యొక్క స్వాభావిక స్వభావం ఏదైతే ఉన్నదో? భూమి వలె *నువ్వు నన్ను నాగలితో దున్ని గాయపరచు*
*నేను నీకు ఆహారాన్ని ఇస్తాను కొడకా*!  అనే తత్త్వం ప్రకారమే అభివృద్ధి చెందుతున్నది.
     తెలంగాణ రక్తంలో ఎవరైనా ఏదైనా కానుక ఇస్తే.. ఎందుకు ఇస్తున్నావు? అని అడుగుతారు! అంటే తీసుకో అన్నారనుకో! నేనేమైనా బిచ్చగాడినా? అని అంటాడు. అంత రోషం ఉంటుంది ఈ నేలలో ఉందంటే మనకది గర్వకారణం.

పద్మజ:– మీ నవలల గురించి  వివరించండి! మీ తొలి రచన ఎప్పుడు చేసారు?
మౌళి :—36  నవలలు రాశాను ఈ వరంగల్లో నవీన్ గారి దరిదాపుల్లో ఉన్నాను. 400 కథలు రాశాను. నేను 9వ తరగతి చదువుతున్నప్పుడు నా మొదటి కథ చందమామలో ప్రింట్  అయింది. అప్పుడు చందమామ ధర పావలా ఉండేది. ఆ పావలా నా దగ్గర ఉండకపోయేది. నా పక్క సీట్లో పురుషోత్తమ్ అని నా స్నేహితుడు ఉండేవాడు. వాడి తండ్రి డాక్టర్ కనుక డబ్బున్న వాళ్ళే! అతను లంచ్ టైంలో వెళ్లి మా నాయన చందమామ తెచ్చిండు… అందులో నీ పేరు ఉన్నదిరా! అన్నాడు వాడు. ఏదీ చూస్తాను తీసుకొని రమ్మంటే… మళ్ళీ పోతే సార్ కొడతాడు అన్నాడు. “ఏం కాదు పో! ” అన్నా! కొడితే కొట్టనీ అని వాడు పోయి చందమామ తెచ్చిండు. వెనుక కూర్చొని చూస్తున్నం… అచ్చులో నా పేరు చూసుకొని చాల సంబరమైంది. అప్పుడు మా రాఘవరెడ్డి సార్ కోపంగా చూసి అరేయ్! పాఠం చెప్తుంటే ఏంచేస్తున్నరు? ఏం మాట్లాడుతున్నారు? అనగానే చందమామలో వీడి కథ పడింది సార్! అని అన్నాడు పురుషోత్తం. ఏందిరా! చందమామలో వీడి కథనా?  ఏదీ చూపించు! అనగానే గజగజ వణుకుతూ నిలబడ్డాను!
అరేయ్ నువ్వే  రాసినావురా?ఏదీ కథ పేరు చెప్పు!
అనగానే కథ పేరు *సువర్ణ శతదళపుష్ప రహస్యం*  అని కథ పేరు చెప్పిన.
భాష మీద చాలా మక్కువ ఎక్కువ కనుక అలా పేరు పెట్టాను. అందులో నేను చెప్పిన కథనే ఉంది. నేనే రాసిన అని నిర్ధారించుకున్నాడు సార్ . ఆయన చదివి నావైపుకు ప్రేమగా చూసి రా! రా! అని నన్ను భుజం పట్టుకొని, చివరి బెంచి ఖాళీగా ఉంటే దానిమీద నిలబెట్టిండు.  భయపడుతూ నేను మనసులో ఇగ కొడతాడు రా! భయ్!  అనుకున్నా…    కానీ ఆయన ముందు నేను చిన్నగా ఉన్నందున బెంచి మీద నిలబెట్టి, నన్ను ప్రేమగా బిగుతుగా కౌగిలించుకున్నాడు.  అరేయ్ నీకు మంచి భవిష్యత్తు ఉంది రా! చంద్రమౌళీ! అని అన్నాడు. నీకు సరస్వతీ కటాక్షం ఉంది! బిడ్డా  కొనసాగించు! ఆపకు అన్నాడు. ఇటువంటి అనుభవాలు చాలా ఉన్నాయి. అరటి పండ్లు అమ్మేవాడు వచ్చిండు. నేను రోజు ఆయన దగ్గర పండ్లు కొంటాను. అరటి పండ్లు కట్టే పేపర్లో నా ఫోటో కనపడిందట. ఈ సార్ నా దగ్గర పండ్లు కొంటాడని ఆ పేపర్లో కట్టి ఇవ్వకుండా, పక్కకు పెట్టి గిరాకీ లేనప్పుడు అది చదివిండట… చదివి ఆ మూలకు బండి ఆపి నా దగ్గరకు వచ్చి కాళ్లు మొక్కిండు. అతనికి ఆ కథలో ఏం అర్థమైందో? తెలియదు! ఇలాంటివి జరిగినప్పుడు ఒళ్ళు పులకరిస్తుంది.
  450 కథలు 18 వాల్యూమ్ లు కవితలు, విమర్శ గ్రంథాలు, వ్యాసాలు, ఎన్నో ఉన్నాయి. అంత వస్తువు… అటువంటి జీవిత శకలాలు నాకు రోజూ కనపడుతున్నాయి. రచయితలకు మనసులో బాధ ఉంటే పాఠకులతో పంచుకునే దాక లోపల మండుతూనే ఉంటుంది. రాసాక ఫ్రీ అయిపోతాము. కాబట్టి అదే  సృజనగా బయటకు వచ్చింది.

పద్మజ:— ఇటువంటి ఉపాధ్యాయ జీవితాన్ని జీవించడం వల్ల ఎటువంటి అనుభూతి కలుగుతుంది?మయూఖ పాఠకులకు మీ విద్యా- ఉద్యోగ విశేషాలు చెప్పండి!

మౌళి:— సమాజానికి ఉపయోగకరమైన పని నేను  చేస్తున్నాను అని చాలా గర్వంగా ఉంటుంది. ఇంజనీరింగ్ విద్యార్థులకు నేను టీచర్ గా గొప్ప క్యారెక్టర్ ను.  99లోరాష్ట్రపతి అవార్డు విన్నర్ ను. 36 సంవత్సరాలు పాలిటెక్నిక్ కాలేజీకి ప్రిన్సిపాల్ గా పని చేశాను. తర్వాత 13 సంవత్సరాలు ప్రైవేటు ఇంజనీరింగ్ కాలేజీలో ప్రిన్సిపాల్ గా పని చేశాను. మొత్తం కలిసి 50 సంవత్సరాల అధ్యాపక జీవితం.   ఎందుకు ? ఈ అధ్యాపక వృత్తిలోకి వచ్చానంటే …. చాలా మంది  ఒక్కొక్కళ్ళు ఒక్కొక్క ఉద్యోగం చేస్తారు. వాళ్ళకు ఆ ఉద్యోగాలు ఎలా వచ్చాయంటే? ఎవరికి వారు కోరిన ఉద్యోగం దొరకదు… ఏది దొరుకుతే అది చేస్తూ పోతున్నారు. 90% ఇలాగే ఉంటుంది. నా విషయంలో మొట్టమొదట ఆరాంకో ఉద్యోగం వద్దనుకున్న తర్వాత భిలాయి ఉక్కు కర్మాగారం మధ్యప్రదేశ్లో దుర్గ్ అనే జిల్లాలో ఉంటుంది. అక్కడ ఉద్యోగం చేసిన!
     అక్కడ దాదాపు భారతదేశంలోని అన్ని ప్రాంతాల వారితో కలిసి, అన్ని సంస్కృతులతో కలిసి ఉండే సమిష్టి సమాజం ఉంటుంది. చాలా బాగా ఉండేది! కానీ ,    నా అంతరాత్మ ఒకటే గోల *ఇది! నువ్వు చేసే పని* *కాదు! వేరే ఉంది*! అని ఎందుకని నన్ను నేను ప్రశ్నించుకుంటే? నేను చేసేది చార్జ్మెన్ అనే ఉద్యోగం. అందులో పై స్థాయికి వెళ్లే అవకాశం చాలా ఉండేది. దాంతో నా అంతస్తు ( States)పెరుగుతుంది…. కానీ సమాజానికి ఏం వస్తుంది? ఏం చేస్తే బాగుంటుందని ఆలోచించి బోధనా వృత్తి ఒకటే సమాజానికి సేవ చేసే అవకాశం ఉన్నదని, ఒక తరాన్ని ప్రభావితం చేస్తే దాంతో సమాజాన్ని ఇంకా ప్రభావితం చేసి అలా తరాలను తయారు చేసేటటువంటి వృత్తికే ఉంటుంది. కాబట్టి అదే ఉద్యోగం చేస్తాను అని గట్టిగా నిర్ణయించుకొని నాకు నచ్చిన ఉద్యోగం పీ.వీ నరసింహారావు గారి ద్వారా వచ్చింది. లేబరేటరీ ఇన్చార్జిగా ఉన్నా వాణ్ణి డిమాన్ స్టేటర్ అంటారు. అందులో చేరాను. అలా పిల్లలకు పాఠం చెప్పా అవకాశం దొరికింది. అలా అంచెలంచలుగా ఎదిగి ప్రిన్సిపాల్ అయ్యాను. ఆ క్రమంలో పాఠ్యాంశాల పుస్తకాలు రాశాను. వీటి వల్ల బెస్ట్ టీచర్ అవార్డు వచ్చింది. జాతీయ స్థాయిలో కే ఆర్ నారాయణన్ ఇచ్చారు. తర్వాత రాష్ట్ర ప్రభుత్వం కూడా అవార్డు ఇచ్చింది. చంద్రబాబు నాయుడు గారి చేతులమీదుగా అందుకున్నాను.

పద్మజ:–మీ ఇతర రచనల విశేషాలు, *కాలనాళిక*  ఏ అంశంపై రాసారు?
మౌళి :— తెలంగాణ చరిత్ర రాసాను.ఎందుకంటే? మనం ప్రత్యేక తెలంగాణ కోసం ఉద్యమం చేసి దాని ఫలితంగా తెలంగాణ రాష్ట్రం ఏర్పడింది. ఈ నేపథ్యంలో తెలంగాణ చరిత్రని రాయాలనుకొని 1947 నుండి  2017 వరకు సాగింది ఈ నవల. అదే  *కాలనాళిక*  తెలంగాణ సామాజిక చరిత్ర కథాకృతి. తెలంగాణ నేపథ్యంలో  ప్రజల సమీప విముక్తా పోరాట చరిత్రను వస్తువుగా తీసుకొని ఎన్నెన్నో ప్రతిఘటన ఉద్యమ ఘట్టాలను, ఘటనలను ఈ తరానికి తెలియజేస్తూ నిజాం కాలంనాటి రజాకార్ల, జమీందారుల, దొరల దేశ్ ముఖుల, దోపిడీని అక్షరబద్ధం చేస్తూ ప్రపంచ ప్రసిద్ధి చెందిన చారిత్రాత్మక తెలంగాణ సాయుధ రైతాంగ పోరాటం బైరాంపల్లి ఘటన,  కమ్యూనిస్టుల ప్రజా పోరాటం, ఆంధ్ర మహాసభ ప్రతిఘటన, సాయుధ తిరుగుబాటు, 4500 మంది ప్రాణ త్యాగాలు, పోలీసు యాక్షన్, ప్రజల ఊచ కోత, భారత స్వాతంత్రం తర్వాత తెలంగాణ నిప్పుల కొలువై, సెప్టెంబర్ 17న 1948లో విముక్తం కావడం, కాంగ్రెస్ అవతరణ, ఆంధ్రుల దోపిడి, 1969 లో తొలి దశ తెలంగాణ ఉద్యమం, కుట్రలు ఉద్యమాన్ని అణిచివేత, సృజనా ద్రోహం,
369 మంది అమరులవ్వడం, తెలుగుదేశం ప్రభుత్వ నిశ్శబ్దకుట్ర, శాసనసభలో తెలంగాణ పదాన్ని కూడా ఉచ్చరించని పరిస్థితులు, దమన కాండ, 2001 నుండి మలిదశ తెలంగాణ అవిముక్త పోరాటం, 14 ఏళ్ల నిరంతర అహింసాత్మక ఉద్యమ ప్రభంజనం, అంతిమంగా తెలంగాణ రాష్ట్ర సాధన ఇదంతా ఒక సుదీర్ఘ గర్జనతో సాగిన కల్లోల వర్తమాన చరిత్ర. 1934 నుండి 2017 మార్చ్ వరకు ఇందులో అన్నీ సజీవ పాత్రలు కాళోజీ, జయశంకర్, కెసిఆర్ ఎందరో ఉన్నారు.  ఎంతో పరిశోధించి తేదీలతో సహా అతి జాగ్రత్తగా రాసిన జరుగుతున్న చరిత్ర. ఈ నవల ఎక్కడ చిన్న తప్పు దొర్లినా విమర్శకులు ఈ సజీవ పాత్రలు తప్పులను లెక్కిస్తారు. ఇటువంటి సాహసోపేతమైన కథ వస్తువుతో వాస్తవిక కల్పనకు- వృత్తాంత్తాన్ని తీసుకొని ఇంతవరకు ఎవరూ రాయని నవల ఇది! అందుకే విజ్ఞులైన విమర్శకులు దీనిని ఇతిహాసం అని అంటున్నారు. గత దశాబ్దాల బీభత్సకర విరోచిత తెలంగాణ విముక్తి పోరాట చరిత్రను భావితరాలకు తెలియజేయడమే ఈ నవల యొక్క ఉద్దేశం. ఇందులో మొదటి ముఖ్య మంత్రి నుండి మొన్నటి వరకు ముఖ్యమంత్రుల వరకూ రాసాను.

పద్మజ:—  ఈ కాలనాళిక వరంగల్ నగరానికి సంబంధించిన చారిత్రక కథాత్మక నవల. గతించిన కాలపు సామాజిక, రాజకీయ, సంఘటనలను ఏర్చి కూర్చి రాయడమంటే మాటలు కాదు!
ముఖ్యంగా నైజాం ప్రభువు చేసిన అకృత్యాలు అన్నీ, రజాకార్ల రాక్షసత్వాన్ని, వీటికి ఎదురు నిలిచిన పోరాడిన కమ్యూనిస్టుల కార్యకలాపాలను, సాయుధ రైతాంగ పోరాటాన్ని,అలాగే ఇటీవల జరిగిన ప్రత్యేక తెలంగాణ ఉద్యమాన్ని కళ్ళకు కట్టినట్టు రాయడం ఆషామాషీ వ్యవహారం కాదు!   దీనికి వీరి కథాత్మక ప్రణాళిక మూడు కుటుంబాల జీవిత విశేషాలు జతచేస్తూ రాసిన వైనం అద్భుతం.

పద్మజ :—- మీరు కొంతకాలం నడిపిన వార్షిక విశేషాలు మయూఖ పాఠకులతో పంచుకోండి!
మౌళి:— మనం  ఈతరం రచయితలను ప్రేరేపించగలగాలి! కొన్ని పనులు చేసాము. 2004లో *కవితా వార్షిక* అనే ఒక వచన కవిత్వంలో  మేలైన కవిత్వాన్ని ఎంపిక చేసి ఒక సంపుటిగా వేయడం చేసాను. చాలా ఖరీదైనది అంతర్జాతీయ స్థాయిలో  పుస్తకాన్ని వేసాము. శ్రమతో కూడిన పని. సారంగ వంటి ఆన్లైన్ పత్రికను నడిపాము. దాని వెనుక ఒక టీం కృషి ఉంది. దానికో సంపాదక వర్గాన్ని ఏర్పాటుచేసి, నేను ప్రధాన సంపాదకుడిగా, అంపశయ్య నవీన్ గారు గౌరవ సంపాదకులుగా… ఇంకా సంపాదక వర్గంలో నెల్లుట్ల రమాదేవి గారు, ఎస్ఆర్ ప్రసాద్ గారు, పొట్లపల్లి శ్రీనివాసరావు గారు, విఆర్ విద్యార్థి వీరంతా సంపాద వర్గ సహచరులు.   ఇలా అందరం మేమే డబ్బులు ఖర్చులు భరించి అద్భుతంగా నిర్వహించాము. అలా చేస్తూ చేస్తూ ఎంత దూరం వచ్చిందంటే? కవిత వార్షిక వచ్చే నెలలో ఆవిష్కరణ జరుగుతున్నది.    ఈ సంచికలోఅరవై -డెబ్బై కవులను ఎంపిక చేసి,   ఆంధ్రజ్యోతిలోని వివిధ అనే సాహిత్యపుటలో అచ్చు వేసేవాళ్ళం. ఆజాబితాలో పేరు కనపడితే కవులకు ఎంత ఆనందమో? పేరు రాకుంటే బాధపడేవారు
    అలా పది సంవత్సరాలు నిర్వహించాము. సంస్థ నడవాలంటే టీం వర్క్ చేయాలి! ఎన్నో కారణాలవల్ల కవితా వార్షిక ఆపేయవలసి వచ్చింది. 2010 వరకు వచ్చింది. ఇది ఎందుకు చెప్తున్నానంటే? ఉత్తమమైన కవిత్వాన్ని కూడా మనం గుర్తించి, అభివృద్ధి పరచి, గౌరవించి ఆ రీతిలో మంచి కవిత్వాన్ని రాయదగ్గ తరాన్ని తయారు చేయాలి!ఆ  ఆకాంక్షతో బాగా నిబద్ధతతో పనిచేశాము! కానీ కొనసాగలేదు నెల్లుట్ల రమాదేవి చాలా డైనమిక్ పాత్ర వహించింది.ఒక మహిళా సంపాదకురాలుగా చాలా సేవ చేసింది. మంచి వ్యక్తి ఆమె.

 పద్మజ:—-కవితాభిమానులు మీ *కిటికీ తెరిచిన* తర్వాత* కవితా సంపుటి  గురించే మాట్లాడుకుంటారు. దాని విశేషాలు చెప్పండి!
మౌళి:— పొట్టి శ్రీరాములు తెలుగు విశ్వవిద్యాలయం 2006లో  ఈ *కిటికీ తెరిచిన తర్వాత* పుస్తకానికి పురస్కార ప్రదానంచేసారు.  2009లో సినారె అవార్డు వచ్చింది.  కరీంనగర్లో *గౌతమి* అనే సాహిత్య సంస్థ ఉంది దాని ద్వారా విజయేందర్ రెడ్డి అనే డాక్టర్ గారు 10, 116 రూపాయలు బహుకరించారు.అది నారాయణ రెడ్డిగారి స్వహస్తారతో అందించారు.అది రావడం చాలా గర్వ కారణం.
  నాకు సాహిత్యంతో సంబంధం ఉన్న వాళ్ళు ఎవరంటే సంబంధం అంపశయ్య నవీన్ గారు, నేరెళ్ల వేణు మాధవ్ గారు.   ఆ సభలో సినారే ఏమన్నారంటే *వీడు చాలా చిత్రమైన కవి అండి! ఇతని పేరు చూపెట్టకుండా  ఒక పది పదిహేను వరుసలు చదవమని వారిని ఎవరు రాసారంటే? పాఠకులు ఠక్కున రామాచంద్ర మౌళి గారిదని చెప్తారు. అలా గుర్తుపట్టేలా  స్వంత స్వరమున్నది*
ఇంత మంచి కవి నా శిష్యుడు ఎందుకు కాలేదంటే?  నేను గమనించింది వీడు ఒక ఇంజనీరు. తెలుగు చదువుకోలేదు కాబట్టి నా శిష్యుడు కాలేదు అన్నారు. ఒక తల్లికి  ప్రజ్ఞ కలవాడిని చూస్తే “వీడు నా కొడుకు అయితే మంచిగుండు”అని అనుకుంటుంది. మాతృహృదయంతో నా శిష్యుడు కాలేదని తపిస్తున్నాను అని అన్నారు.

పద్మజ:– మీ కథలలో మీదైన ముద్ర ఉంటుంది. ఉదాహరణకు కథలలో ప్రతీకలు వ్యవసాయ సంబంధించిన, లేక కష్టజీవుల బాధతో కూడిన ఉపమానాలను వాడుతారు. దాంతో వెంటనే గుర్తుపట్ట వస్తుంది. నేను నవ్య దినపత్రిక దీపావళి ప్రత్యేక సంచికలో దుఃఖాగ్ని కథను చదివినప్పుడు కింద నేను పేరు చూడలేదు! అంతా చదివిన తర్వాత రామచంద్రమౌళి సార్ కథ వలె ఉన్నది అని కింద పేరు చూస్తే అది మీదే!  అలా ఉంటుంది మీ సృజన.
మౌళి :—  ఒక్కోసారి అనపిస్తుంది. సృజన అనేది  ముఖ్యంగా కవిత్వం రాసినప్పుడు ఎక్కువ అనిపిస్తుంది.    ఎక్కువగా రాత్రి  పూట రాస్తాను. తెల్లవారి నేను రాత్రి రాసిన కవితను చూస్తే నేను రాసిందేనా? అని అనిపిస్తుంది. ఒక అజ్ఞాత శక్తి మనల్ని ఇలా చేయిస్తుందేమో? అనిపిస్తుంది. ఒక రకమైన దైవ బలం ఉంటుంది.    నాకు ఇండియా గవర్నమెంట్ మినిస్టర్ ఆఫ్ కల్చర్ వారు నాకు *సీనియర్ ఫెలోషిప్* ఇవ్వాలని ఒక ప్రతిపాదన పంపారు. అంటే భారతీయ సంస్కృతీ- సంప్రదాయాలు, పురాణ సాహిత్యం, వేదాలు, ఉపనిషత్తులు, వాటిని కూడా కలుపుకొని అంటే ఇంకా భూమిని తాకనివి ఏమైనా ఉంటే వాటి మీద పరిశోధన 36 నెలలు చేస్తే మీకు ఫెలోషిప్ ఇస్తామన్నారు. రేపటి తరానికి కొత్త అంశాలు పరిచయం చేయండి! అని అడిగారు?   నేను ఒక ప్రపోజల్ పంపాను. వాళ్లకు.  అది  వారు  అంగీకరిస్తే దాన్ని రాస్తాను. దీనిలో ఏముందంటే ఒక భారతీయ చింతనలోనే జీవులకున్న జీవం అంటే ప్రాణం ఎక్కడుంది?  అంటే మనం చూపించలేము! ఊపిరి ఎక్కడ ఉందంటే చెప్పలేము! ఏదో ఒక  శక్తి అంతర్లీనంగా నడుస్తున్నది. దాన్నే మనం జీవం అంటాము, ప్రాణం అంటాము, ఆత్మ అని అంటాము, ఇంకేదో అని అంటాము…

పద్మజ:— కథా రచయిత అనగానే మొదటి వరుసలో మీ పేరు వినపడుతుంది.కనుక *నిర్వాణ* కథల సంపుటి గురించి రెండు మాటలు పంచుకోండి!
మౌళి :— రచయితగాని ఏ వృత్తిలో ఉన్నవారైనా ఆరంభ దశలో ఉన్నటువంటి ప్రతిభ కంటే పోను పోను అనుభవం వల్ల పరిపక్వత సాధించగలుగుతారు. పరిణితి చెందడం వల్ల ఆ రచనలు అదనపు శోభ సంతరించుకుంటుంది. మొదట నేను రాసిన చందమామ కథకు ఈ నిర్వాణ రచనలో చాలా తేడా కనపడుతుంది. ఎందుకంటే ఇప్పుడు జీవితపు లోతులు తెలిసాయి! ఇంత వయసు వచ్చిందంటే రెండు మూడు జీవితాలను జీవించాను. అయితే ఈ పరిణిత దశలో రాసిన కథలు కాబట్టి దానిలో పరిపూర్ణత వచ్చింది.   ఈ కథ ఏమిటంటే? ఒక ముసలతను డాక్టర్ మానసిక నిపుణుడైనదగ్గరకు  వెళ్ళి తన నంబర్(1) రాయిస్తాడు.   డాక్టర్ ఒకటో నెంబర్ ని పిలుస్తాడు, కానీ అతను వెళ్ళడు. రెండు, మూడు ,నెంబర్ల వాళ్ళు వస్తారు ఒకటో నెంబర్ అతను అలాగే కూర్చుని ఉంటాడు. ఎందుకు రావడం లేదు? అని అనుకుంటే చివరగా వస్తాడు.   డాక్టర్ అతనిని నీ సమస్య ఏమిటని అడుగుతాడు.    అడిగితే *నేను మనుషులను* *ప్రేమించలేకపోతున్నాను* అంటాడు ఒకటో నెంబర్ రోగి.     ఏమిటి మళ్ళీ చెప్పు! అని అడుగుతాడు డాక్టరు. నేను మనిషిని ప్రేమించలేకపోతున్నాను. అంటాడు రోగి !    మీకు ఎలా తెలుస్తున్నది? అని అడిగాడు డాక్టర్. ఇదివరకు నాకు ప్రేమించిన అనుభవం ఉంది కదా! ఆ అనుభవం ఇప్పుడు లేదు…. కాబట్టి ప్రేమించలేకపోతున్నాను అంటాడు.     ఇలా మొదలవుతుంది ఈ కథ ఎన్నో భాషల్లోకి  అనువదించబడ్డాయి. నిర్వాణకు ఎన్నో అవార్డులు వచ్చాయి. ఇది  మనసులోపలి కార్యం.
    నిర్వాణ అనే కథ మరొకటి ఉంది. అది కూడా అసాధారణమైన కథ!     మనిషికి ఒక స్టేజికి పోయిన తర్వాత డబ్బు, హోదా, పరువు- ప్రతిష్ట, ఇలా అన్నీ వస్తాయి. ఒకతనికి అంతర్జాతీయ ఖ్యాతి వస్తుంది. అతను ఒక్కడే ఉంటాడు. భార్య చనిపోయింది.
ఒక కొడుకు ఉంటాడు కానీ అతను అంతర్జాతీయ ప్రతిభాశాలి !లండన్ లో ఉంటాడు. తండ్రి భారతదేశంలో ఉంటాడు. పదవీ విరమణ పొంది వృద్ధుడు అవుతాడు. తండ్రి మంచాన కదలలేని పరిస్థితిలో ఉంటాడు. కొడుకు ఉద్యోగం వదిలిపెట్టి తండ్రిని చూసుకోవడానికి రాలేని పరిస్థితి ఉంటుంది. ఎందుకంటే అతని అవసరం ఆ సమాజానికి ఉంటుంది. ఏం చేస్తాడంటే తండ్రికి ఎలాంటి అసౌకర్యం లేకుండా అన్ని ఏర్పాట్లు చేస్తాడు! మంచి ఇల్లు ఆటోమేటిక్ గా అన్ని పనులు జరిగేలా మిషన్లు తయారు చేయించి, రిమోట్ ద్వారా ఏర్పాటు చేస్తాడు.  కదలలేని రోగి కూడా రిమోట్ ద్వారా తెరవవచ్చు- మూయవచ్చు! బయట జోరున వర్షం కురుస్తున్నది.     ఈయన కనుగొన్న మందులకు పేటెంట్ హక్కులుంటాయి. అతనికి వాటికి కోట్ల రూపాయలు వస్తాయి. డబ్బు సమస్య లేదు. ఆరోగ్యం మాత్రం చెడిపోయింది. చివరి దశలో ఉన్నాడు. ఆకలి అవుతున్నది. అతని దగ్గర ఉండే నర్సు స్వంత పని మీద ఊరు వెళ్ళిపోయింది. ఆమెకు బదులుగా మరో నర్స్ ను ఆమె పెట్టిపోయింది ఆమె సక్రమంగా పని చేసే రకం కాదు! డ్యూటీ కి రాదు. ఈ రోగి చాలా కష్టంతో స్విగ్వి అనే కంపెనీకి పెరుగన్నం ఆర్డర్ పెడతాడు. దానికోసం ఎదురు చూస్తుంటాడు.     ఇలా కథ ప్రారంభమవుతుంది. గంట తర్వాత బెల్  డోర్ మోగితే  రిమోట్ సాయంతో తలుపు తీస్తాడు వృద్ధుడు.
     ఒక యువతి 25 -37ల మధ్య వయసు ఉన్న అమ్మాయి వచ్చి *సిగ్వి* డెలివరీ గర్ల్ అన్న మాట అతని దగ్గరకు వచ్చి చూస్తే  దయనీయంగా ఉన్న అతన్ని చూసి ఆశ్చర్య పోతుంది. బాధపడుతుంది. అలా ఊహించలేదు డబ్బా ఇచ్చి పోవాలనుకుంటుంది. కానీ అతన్ని చూసి ఎంతో గౌరవంతో, ఎనలేని ఆదరణతో ఒక వేళ ఈయనే నా తండ్రి కనక అయితే ఏం చేసేదాన్ని? అని అనుకోని ఈయనకు కావలసిన సహాయం చేస్తానని అతనితో మాట్లాడుతూ కాస్త ఆయన సామాన్లు సర్దుతుంది… మీరు ఏమనుకుంటే నేను తెచ్చిన పెరుగన్నం నీకు తినిపించనా? అని అడుగుతుంది.     అంతకన్నా అదృష్టం ఏమున్నది? అన్నట్టు చూస్తాడు.  అతనికి తినిపిస్తుంది. ఏమైనా స్పర్శ అనేది ఎంత మహత్తరంగ ఉంటుందనేది చెప్పేదే నిర్వాణ కథ!
   నేను కూడా నీకు ఒకసాయం చేస్తా అంటాడు. ఏమిటనట్టు చూస్తుంది. ఆలమర రిమోట్ తో ఓపెన్ చేసి అరోలో డబ్బా ఉన్నది తీసుకో అంటాడు. ఆ డబ్బాలో రూపాయల నోట్ల కట్టలుంటాయా?  నీకు ఎంత కావాలో తీసుకో! అంటాడు. ఆమె డబ్బు తిరిగి యధా స్థానంలో పెడుతుంది.   ఇంకొక డబ్బాను తీయమంటాడు. అందులో చెక్ బుక్ లు, ఇంకో ఆరలో భగవద్గీత పుస్తకం ఉన్నాయి. వాటిని తీసిచూసి మళ్ళీ అరలో పెడుతుంది. ఏమీ తీసుకోకుండానే అతని కుర్చీ దగ్గరకు వస్తుంది. నాలుగవ అరలో ఒక పుస్తకం ఉంటుంది. అదితెచ్చింది. దాని తెరువు అంటాడు! అదొక ఇంగ్లీష్ నవల! Empty  dye అని ఉంటుంది. అర్థం ఏమిటంటే  చనిపోయే ముందు ఖాళీ అవాలని…     ఖాళీ కావడం అనేది అంత తేలిక కాదు! నేను ఖాళీ కావాలి దయచేసి నువ్వు ఇవన్నీ తీసుకొని పో! అంటాడు.    ఆమె ఓ క్షణం  చూసి లేదు సార్! అని తన బ్యాగులో నుండి ఒక బుక్ తీసి చూపిస్తుంది.  అది కూడా  Empty before Die .
   నేను పని కోదల్చుకోలేదు అని వినయంగా పుస్తకం అలమరలో పెట్టి కళ్ళ వెంట నీరు కారుతుంటే బయటకు వెళ్ళిపోతుంది ఇది నిర్వాణ. ఇలాంటివి 21 కథలు ఈ సంపుటిలో ఉన్నాయి.

వీలైతే మీకిష్టమైన ఓ కవిత వినిపిస్తారా?
మౌళి:– అలాగే

పద్మజ:— దూరదర్శన్ టెలిఫిల్మ్  *స్వర్ణ నంది* పొందిన కథ
పద్మజ  :—-  *భూమి దుఃఖం* నిజంగా జరిగిన నిజంగా జరిగిన కథనా?
మౌళి :— లేదు!  ఊహించి రాశాను. హైదరాబాదు చుట్టూ ఔటర్ రింగ్ రోడ్డు, ఆర్ఆర్ ఏమీ లేనప్పుడు నాకు హైదరాబాద్ తో పరిచయం ఉన్నప్పుడు చూస్తే ఇవన్నీ కుగ్రామాలు.హైదరాబాద్ చుట్టూ ఉండేవి. కోకాపేట చిన్న హామ్లెట్!  నార్సింగ్ అనేది విమానాశ్రయం దగ్గరే చిన్న ఊరు.మహేశ్వరం చిన్న ఊరు. కేశంపేట ఆది చిన్నదే! కొండాపూర్ గుట్టలలో, బోళ్లలో ఉండేది. రోడ్డు లేదు !ప్రయాణం చాలా కష్టం. ఫ్రీగా ఇచ్చినా తీసుకోని  ఈ భూమి ఇప్పుడు వంద కోట్లు ఎకరానికి కొంటున్నారు. ఎకరం వందేమిటి? ఏం చేస్తారు? అని ఆశ్చర్య పోవడం మన వంతు టాటా వాళ్ళు ఎకరానికి 25 కోట్లు పెట్టికొని,  దాని చుట్టూ విలువైన మైక్రోసాఫ్ట్ అనే కంపెనీ అక్కడ స్థాపించారు. అక్కడే గూగుల్ సంస్థ కూడా నిలిపారు. ఇలాంటి ప్రపంచ స్థాయి కంపెనీలు రావడంతో దాని విలువను పెంచి, సాధారణ వ్యక్తులకు అందకుండా ఆకాశానికి తీసుకొని పోయారు. జీవితం వ్యాపారంగా మారింది.  ఆ క్రమంలో ఇద్దరు కొడుకులు వచ్చి తండ్రితో ఊర్లో ఎవరో పెద్ద వ్యాపారవేత్త వచ్చి మన ఊరి భూములన్ని కొంటున్నారు…. కొనడం కూడా అయిపోయింది . మన ఒక్కటే పొలం ఉన్నది. ఇది కూడా అమ్మమ్మని నా వెంట పడుతున్నారు… అంటే *భూమిని అమ్మడం ఏందిరా*? *నమ్ముకోవాలి* కానీ అంటాడు తండ్రి అలా కథ మొదలవుతుంది. చాయ గుడిసెలు పెద్ద హోటల్ అయిపోయింది. కార్లు,మోటార్ సైకిళ్ళు వచ్చినాయి. ఈ మార్పు అంత ఏంది? అసలు అని మొదలవుతుంది…    చివరకు కొడుకు తండ్రి కిష్టం లేకుండా పొలం అమ్మి మారుతి కారు కొనుక్కొని డిక్కి నిండా డబ్బులు నోట్ల కట్టలతో వస్తాడు. తమ్ముడు పట్నంలో ఉంటాడు. కూల్ డ్రింక్ సీసాలు, మిఠాయిలు కొని తెస్తాడు. తల్లిదండ్రులుదిగాలుగా కూర్చొని ఇదంతా చూస్తుంటారు.
     తమ్ముడికి వాటా ఇవ్వాల్సి వస్తుందని మిఠాయిలో విషం కలిపి ఇస్తాడు. డబ్బు కనబడే సరికి విచక్షణ ఉండదు. ప్రేమలు- విలువలుండవు. భూమి విలువ పెరగడం….మనిషి విలువలు తరగడం ఈ కథ.   ఈకథను దూరదర్శన్ వారు టెలీఫిల్మ్ తీశారు. తండ్రి తన వాటా అడుగుతాడు. ఈ వయసులో నీకు వాటా ఎందుకు? అని కసిరుతాడు. తండ్రి బతిమిలాడి ఒక్క 500 ఇయ్యరా! అంటాడు. ఓస్! ఐదొందలేనా ? సరే పోనీలే అని నిర్లక్ష్యంగా 500 నోటు తండ్రి మీదికి విసిరేస్తాడు.   తెల్లారి తల్లి తండ్రి కనపడరు. ఎక్కడో దూరంగా వెళ్లి ఒక ఎకరం భూమి కొంటారు తండ్రి ఇదికథ.

పద్మజ:—‘జనన బీభత్సం- మరణ సౌందర్యం అనే కవితల పుస్తకం పేరు వెనుక ఏదైనా కారణం ఉందా?
మౌళి :— నా పుస్తకాలు చాలా B  తెచ్చాయి. అందులో *ఒక దేహం అనే కమరణాలు*  కవితల పుస్తకం.కొలకలూరి ఇనాక్ గారు పెద్ద రచయిత. తిరుపతి యూనివర్సిటీ విశ్రాంత వైస్ ఛాన్సలర్. ఆయనకుఇద్దరు కూతుళ్లు ఎడ్యుకేషన్ డిపార్ట్మెంట్ లోనే ఉన్నారు.
    *కొలకలూరి భాగీరథి* పురస్కారం ఏర్పాటు చేశారు. పదివేల రూపాయలు పారితోషికమిచ్చారు. ఈ అవార్డ్ తెలుగు యూనివర్సిటీ వారు ప్రదానం చేస్తారు. పురస్కారమందిస్తూ…  “ఆ అమ్మాయి ఏమన్నదంటే ఇది నాలుగో అవార్డు రామచంద్రమౌళి గారికి ఇస్తున్నామంటే… ఇందులో ఒక విశేషం ఉన్నది.
    మేము సామాన్యంగా ఒక సాహిత్య పుస్తకానికి నవల, కథ, కవితల పుస్తకాల కిచ్చేటప్పుడు ఆ రంగంలో నిష్ణాతులైన వారిని సీనియర్లను ఎంపిక చేసుకొని నిష్పక్షపాతంగా న్యాయనిర్ణయం చేయమనివాళ్లకు 3 సెట్లు పుస్తకాలను పంపుతాము.
కవితలకు పురస్కార నిర్ణయం కోసం  మేము సాహిత్యకారులు కాని వారికి, కవిత్వం గురించి కవులకంటే బాగా అవగాహన ఉన్నవారికి పంపాము.  వారికి మార్కులు వేయమని చెప్పాను ఈసారి న్యాయానిర్ణేతలు ఈ పుస్తకానికి 95- 96 95మార్కులు వేశారు. ఇంతకుముందు ఇన్ని మార్పులు ఏ పుస్తకానికి రాలేదు. ప్రామాణికంగా చూస్తే కవిత్వ సాంద్రత గాని, కవిత్వం యొక్క ఉత్తమ గుణం ఏ స్థాయిలో ఉందని చెప్పడానికి చెప్తున్నాను” నేను బహుమతి నిర్వాహకురాలినైనా కూడా ఇందులో మూడు నాలుగు కవితలను ఇంగ్లీషులోకి అనువాదం చేసి అవార్డు ఇచ్చే రోజు ఈ మూడు కవితలను పత్రికలో ప్రింట్ చేయించాను. హన్స్ ఇండియా మొదలైన పత్రికలలో…

పద్మజ:— ఒక దేహానికి అనేక మరణాలు ఎలా ఉంటాయి?
మౌళి :– ఈ పురస్కారం అందుకున్నప్పుడు వేదిక మీదకు రచయితలను పిలిచినప్పుడు వాళ్ళ కవితా పాదాలను చెపుతూ పిలుస్తారు.
*అమ్మ చెప్పింది స్త్రీకి రెండు జీవితాలని*
*ఒకటిక్కడ ఒకటక్కడ*
*కానీ అమ్మ చెప్పలేదు స్త్రీకి మరణాలు ఎన్నో* ఇలా కవితా పాదాలను చదివి, అద్భుతమైన మార్మిక కవి ప్రొఫెసర్ రామా చంద్రమౌళి గారిని వేదిక మీకు ఆహ్వానిస్తున్నాము అంటూ పిలిచారు! మరో కవితను చదివారు!
*సగం జీవితం నన్ను కన్న వాళ్ళ కోసం*
* సగం జీవితం నేను కన్న వాళ్ళ కోసం*
* మరి నా జీవితమేది*?
ఆ కవితలో ఇట్లాంటి పాదాలు ఉన్నాయి స్త్రీకి మరణాలు సంభవిస్తుంటాయి, ప్రతి ప్రసవంలోనూ మరణం, భర్త కొడితే మానసిక మరణమే, ఆమె తక్కువ సార్లు జీవిస్తుంది. ఇప్పుడు మహిళల పరిస్థితి కొద్దిగా మారింది. ఆర్థిక స్వాతంత్రం వచ్చింది. కానీ మరణాలు మరో తీరుగా మారాయి… ఇలా ఆడది అడుగడుగుకు చేస్తుంది!

పద్మజ:– లోపలి ఖాళీ గురించి చెప్పండి!
మౌళి :– కేంద్రానికి నాకు ప్రత్యేక అనుబంధం ఉంది నాలుగు సంవత్సరాల క్రితం అప్పటి స్టేషన్ డైరెక్టర్ గారు జయపాల్ రెడ్డి గారు రెండు పనులు చేశారు ఒకటి ప్రసార భారతి వారు ఒక్కో కేంద్రానికి ఒక్కో టాపిక్ వస్తువుని ఇచ్చి దానికి నాటకాన్ని రూపొందించండి అని కావలసిన ఆర్థిక సాయం చేస్తామన్నారు. చారిత్రక నేపథ్యంలో ఉన్నటువంటి నాటకం రాయాలి అన్నారు. ఈ మధ్య ఎవరైనా చారిత్రక నాటకాలు రాశారా? అని చూస్తే ఎవరూ రాయలేదు! ప్రభుత్వం ఇచ్చిన *జాయపసేనాని* గురించి రాయమన్నారు. దాన్ని రాశాను.  దాన్ని అఖిలభారత నాటక సప్తహాన్ని ప్రతిఏటా ఉత్సవాలు చేస్తారు.దాంట్లో నాటకాన్ని ప్రదర్శించారు! దానికి ఉత్తమ నాటక అవార్డు వచ్చింది. వరంగల్ కళాకారులు నటించారు. వేదాంతం జగన్నాథాచార్యులు సంగీత స్వరకల్పన చేశారు.అందరూ కలిసి విజయవంతం చేశారు. దాని తర్వాత ఆకాశవాణికి నా పట్ల గురి ఏర్పడింది. నా 13 కథలు వారానికి ఒకటి చొప్పున కథా స్రవంతి  పేరు మీద ప్రసారం చేస్తామని అలా చేశారు. దీన్ని కూడా ఆంగ్ల భాషలో అనువదించారు. అలాగే బెంగాలీ భాషలో కూడా అనువదించి, అక్కడి రేడియోల ప్రసారం చేశారు. మార్చిలో *లోపలిఖాళీ* లోని కథలను ప్రసారంచేసారు.ఇవి కూడా ఆంగ్ల భాష లో అనువదించారు.అలాగే బెంగాలీ భాషలోనూ అనువదించారు. తాత్పర్యం అనే రచనకు శ్యామ సుందర పురస్కారం,  ఇలా అందరి కవుల పేరు మీద ఉన్న పురస్కారాలు అందుకున్నాను. దేవులపల్లి, కృష్ణశాస్త్రి, గుంటూరు శేషేంద్ర శర్మ పురస్కారం అందుకున్నాను.    ఇటీవల తెలంగాణ సారస్వత పరిషత్తు వారిచే *వరిష్ట* పురస్కారం అందుకున్నాను.

పద్మజ:– కథా రచయితలకు మీరిచ్చే సలహా ఏమిటి?
మౌళి:– కథ అనేది మొదటి రెండు వాక్యాలలోనే పాఠకుడిని పట్టేయాలి! చదివించేలా ఉండాలి ! ఉదా॥ ఆత్మ అనే కథలో ఆత్మ అనేది *అగ్ని* అది తప్పు చేస్తే దహిస్తుంది. అంతిమంగా నిన్ను నిశ్శేషం చేస్తుంది! ఆ కథను ఇలా ప్రారంభించాను.  ఆత్మ అనేది దాగి ఉంటుంది దానికి ఒక గుర్తింపు ఉన్నది. ఒక రూపాయల కట్ట ఎవరికైనా ఇచ్చి లెక్కపెట్టమంటే ఒకటి, రెండు, మూడు అని ఇలా లెక్క పెడతాం కదా! పెదిమలు కదలించకుండా లోపల ఏదో లెక్కబెడుతుంది. దానికి రూపం ఉండదు! కానీ ఆ సంఖ్య చెబుతుంది. ఇన్ని ఉన్నాయని….  కళ్ళకు కనపడేఆ రాశి ఏమిటి? దాని ఆత్మ అనుకోవచ్చు! ఊహాత్మకంగా అని రాశాను.    ఆత్మ అనేది ఒక శక్తి!  అది ఎన్నో రూపాలలో ఉంటుంది. విద్యుత్తు ఒక శక్తి! దానితో  ఫోటో తీస్తాము! అక్కడ మనకు ఏమీ కనపడదు. కానీ చిత్రం వస్తుంది. ఇలా కాంతి ఒక శక్తి! ఉష్ణము ఒక శక్తి! రసాయనిక శక్తి !అయస్కాంత శక్తి! ఇలా అనేక రూపాలలో ఉంటుంది.  దీనికి ఒక సిద్ధాంతం ఉంటుంది అదే *శక్తి నిత్యత్వ సూత్రము* అని అంటారు. అంటే(Law of Congervetion )లా ఆఫ్ కన్జర్వేషన్ ఆఫ్ ఎనర్జీ ఇది ఏం చెప్తుంది అంటే, *శక్తికి నాశము లేదు అది* *ఒక రూపంలో అంతర్ధానమైన చో వెంటనే మరో* *రూపంలో ప్రత్యక్షమగును.*  అని ఉదాహరణకు స్విచ్ వేయగానే విద్యుత్ శక్తి ప్రసారమై లైట్ వెలుగుతుంది. కాంతి శక్తిగా మారింది. నాబ్ తిప్పగానే స్టవ్ వెలుగుతుంది.  శక్తి అక్కడే ఉంటుంది.ఎక్కడా పోదు! రూపు మారుతుంది. ఆ విధంగా శక్తి ఎన్ని రకాలుగా ఉన్నదనేది అధ్యయనాలు ఉన్నాయి. దానికి శాస్త్రం ఉంది అయితే కొన్ని శక్తి ఇవి శక్తేనా అని ఊహించలేని సందేహంలో పడే శక్తి ఒకటి ఉంటుంది!అది ఏమిటంటే పురాణాలలో ఏముందంటే తపస్సు చేయటము అని ఉంటుంది. రావణుడు శివుడు గురించి తపస్సు చేశాడు. భస్మాసురుడు తపస్సు చేసెను ఇలా ఉంటాయి కదా! కథలు.
   ఈ తపస్సు అనేది ఒక ప్రక్రియ పద్ధతి ప్రొసీజర్.  శివుడు ఒక శక్తి నేను ఆయనను పిలవాలి! అంటే ఒక పద్ధతి ఉం.ది కొన్ని నియమాలు ఉన్నాయి. ఒకవేళ బ్రాహ్మను  పిలవాలంటే అది మరో పద్ధతి! ఈ లోతుల్లోకి పోతే తంత్రశాస్త్రం అని ఒక తంత్ర శాస్త్రం ఉంది మంత్ర శాస్త్రం కూడా ఉంది హైయర్ మ్యాథమెటిక్స్ వలె ఉంటుంది.
    శివుడి గురించి తపస్సు చేస్తే ఆయనను సంతృప్తిపరిస్తే ఆయన వస్తాడు! తప్పక రావాల్సిందే! రావణుడు దుర్మార్గుడు అని తెలిసినా కానీ…. ఒక పద్ధతి ప్రకారం అతను తపస్సు చేసి మెప్పించాడు కాబట్టి శివుడు వస్తాడు! ఎలా అంటే ఉదాహరణకు టికెట్ తీసుకొని మనం సినిమా హాల్లోకి పోతే  మనకు తప్పకుండా సినిమా చూపించాలి!  నేను ఎలాంటి వాడినైనా సరే! దుష్టుడినైనా,  దుర్మార్గుడినైనా నా దగ్గర టికెట్ ఉంది కాబట్టి సినిమా చూడనివ్వాలి. అలాంటిదే ఇది.   శంకరుడితో భస్మాసురుడు నీ భార్యని ఇవ్వమంటాడు. ఆయన ఇవ్వనని అనకుండా…. అనకూడదు కదా! భార్యని ఇచ్చి వెళ్ళాడు. సరే తర్వాత కథ ఉన్నది!  అది వేరు!
   ఇక్కడ చెప్పేది ఏమిటంటే రావణుడు తపస్సు చేస్తే  ప్రత్యక్షం అవడమేమిటి? అంటే కోరిన కోరికలు ఇచ్చి మాయమైపోయాడు కదా! అంతర్ధానం అయ్యాడు అంటే ఏమిటి? అంటే ఈ *అంతర్దాన- ప్రత్యక్షా*లు  అంటే ఏమిటి? అంటే శక్తి యొక్క మారు రూపాలుగా మారుతున్నాయి. *శక్తి నిత్యత్వ* సూత్రం కిందికి వస్తాయా? తపస్సు అనేది శక్తి రూపమా? ఈ విషయం  చాలామందితో చర్చించాను.   ఇంత ఆలోచన చాలా తక్కువ మందిలో ఉంటుంది. వీటి మీద ఆధారపూరిత సాహిత్యం లేదు. కొందరున్నారు ఇది ఆలోచించేవారు.
    కల్లూరి భాస్కర్ రావని పాత్రికేయుడు ఉన్నారు. ఈ మానవ జీవితాన్ని కనుక  అన్వయిస్తే భారతమే ఒక మంత్ర శాస్త్రం అని రాశాడు. లోతైన అధ్యయనాలు చేసి* ఇదండీ జీవితం* కల్లూరి భాస్కర్ జెనటికల్  సైన్స్ మీద ఒక పుస్తకం రాశారు. సైన్స్ ఏం చెప్తున్నది అంటే ?రచయితగా మారినామంటే రచయితకు సంబంధించిన ఏదో జెనిటికల్ ఎలిమెంట్ నాలో ఉన్నది! అది నా వెంటనే ఉన్నది. అది రాయిస్తున్నది నువ్వు నిమిత్తమాత్రుడు అని చెప్తుంది. ఒకతను బలవంతుడన్నా, గాయకుడన్నా, ప్రతిదానికి ఒక ఎలిమెంట్ ఉంటుంది. తనంతాను గుర్తించుకుని అభివృద్ధి పరుచుకుంటే ఆయా రంగాలలో గొప్పవాడు అవుతాడు. తనలో ఉన్న కళను గ్రహించి దాన్ని మెరుగుపరుచుకోవాలి! శిక్షణ ద్వారా కానీ,అధ్యయనం వల్ల కానీ, విపరీతమైన సాధనల వల్ల,  కొందరు విని నేర్చుకుంటారు.
  కాలేజీలో నేను  ఫిజిక్స్ పాఠం  చెప్తుంటే ఒక ప్యూన్ తన పని చేస్తూ  అటు ఇటు తిరుగుతూనే నేర్చుకున్నాడు. అంటే  సాధనమున పనులు సమకూరు ధరలోన! అలా సాధనల వల్ల రచయితలు కథలు చక్కగా రాయగలుగుతారు.   ఎప్పటికప్పుడు కొత్త ఆలోచనలతో తనను తాను మలచుకొని,మనదైన ప్రత్యేకత ఉండాలి!   ముఖ్యంగా ఒక కథో, కవితో రాసి,సన్మానాలు, పురస్కారాలు ఆవించకూడదు! మన కృషి మనం చేస్తే అవి వాటంతట అవే వస్తాయి.యువతరం వీటన్నిటినీ గుర్తుపెట్టూకోవాలి.

పద్మజ:– మయూఖ పత్రిక మరింత రాణించాలంటే ఏం చేయాలంటారు?
మౌళి :— శ్రీమతి కొండపల్లి నిహారిణి సంపాదకత్వంలో వస్తున్న మయూఖ పత్రిక అభివృద్ధిలోకి రావాలంటే దానికి ఒక గొప్ప అవకాశం ఉన్నది. ఎందుకంటే ఆమెనే పద్యం అలాంటిది ఒక వస్తువు పుడుతున్నదంటే ఉదాహరణకు టాటా వాడు సబ్బు తయారు చేసే నీతిమంతులైన పారిశ్రామికవేత్తలు భారతదేశంలో ఉన్నారంటే ఒక టాటా వారు మాత్రమే అలాగే కొండపల్లి నిహారుని పత్రిక నడుపుతున్నదంటే ఆమె అభిరుచులు వాళ్ళ నాన్న రాఘవరావు గారు మామగారు శశిధర్ రావు గారు వారినే పద్యం వారవరరావు కుటుంబ సంబంధాలు ఇవన్నీ చూస్తే ఆమెకు జన్మదిన కొన్ని సంస్కారాల అబ్బాయి ఆధునిక భావాలు ఉన్నాయి ఉత్తమమైన సాహిత్యకారుని కనుక ముందు నుండి నాకు పరిచయం ఉంది ఉత్తమ అభిరుచి గల రచయిత్రిగా ఒక స్త్రీగా ఆమె పుత్రికనే ఈ రెండు పత్రికలు అవి ఆరోగ్యంగా ఉంటాయి సమాజానికి ఆరోగ్యవంతమైన విషయాలు అందిస్తుంది మంచి రూపురేఖలను సంతరించుకొని ఉంటుంది సాహిత్య ప్రమాణాలు మైంటైన్ చేస్తుంది అల్లాటప్పగా చేయదు ఆమె నిర్వహణలో పత్రికలు చాలా ఉజ్వలంగా నడుస్తాయి అందులో సందేహమే లేదు నాలాంటి వారి సహకారం ఎప్పటికీ ఉంటుంది.

    ఇలా ఎన్నోగ్రంథాలు, నవలలు, కథలు కవిత్వ సంపుటాలు,నాటకాలు,విమర్శా గ్రంథాలు వెలువరించారు.గ్రీస్ లో జరిగిన ప్రపంచ కవుల సదస్సులో భారత ప్రతినిధిగా పాల్గొన్నారు.2016 లో తైవాన్ లో జరిగిన *ప్రపంచ కవుల సదస్సు* లో పాల్గొన్నారు.2011 వ సంవత్సరపు ఉత్తమ టెలిఫిల్మ్ గా ఎంపిక చేయబడి రాష్ట్ర పతి చేతులమీదుగా బంగారు పతకం అందుకున్నారు.
రాష్ట్ర స్థాయి అత్యున్నత పురస్కారం- 2007 లో తెలుగు విశ్వవిద్యాలయ కవితా పురస్కారం, 2008 లో ‘సినారే’ కవిత్వ పురస్కారం,2008 లో ఆవంత్స సోమసుందర్ కవిత్వ పురస్కారం,2012 లో గుంటూరు శేషేంద్ర శర్మ పురస్కారం, 2015 లో ఫ్రీవర్స్ పురస్కారం, 2012 లో కొలకలూరి భాగీరథీ పురస్కారం,పొందారు.   అలాగే ఫిలిప్పీన్స్ ప్రభుత్వ *జీవిత సాఫల్య పురస్కారం, 2017 లో ది ఆంధ్రమహాసభ, ముంబై జీవిత సాఫల్య పురస్కారం,2015 -2018లో కళారత్న, ఇంకా ఇంజనీరింగ్ విద్యార్థులకు 6 పాఠ్య గ్రంథాలను రచించడం వల్ల 1999 లో రాష్ట్ర పతి నుండి, 2000 లోఆంధ్ర ప్రదేశ్ ముఖ్య మంత్రి నుండి *ఉత్తమ ఇంజనీరింగ్ అధ్యాపక* పురస్కారాలను స్వీకరించారు. ఇంతటి ప్రతిభా శాలి ప్రముఖ సాహితీవేత్త శ్రీ రామా చంద్ర మౌళి గారిది బహుముఖీన ప్రతిభ!
చక్కని భాష,తనలోని భావాన్ని పదాలలో దృశ్యంగా మలుస్తూ…సహజ సిద్ధమైన ప్రతీకలతో ఉదా॥ *భూములు మనుషుల చేతుల్లో కాగితపు* *ముక్కలకంటే హీనంగా పీలికలు పీలికలై పోవడం*…మరో ప్రతీక  *మట్టికి రెక్కలు రావడం* మరో ఉదా!  ఒర్రెలు,బోళ్ళు;వాగులు,గుట్టలు అన్నీ డబ్బుగా మారడం…ఇలాంటివి ఆ భావానికి అతికి మన మనసులలో హత్తుకుంటాయి!   వీరి వ్యక్తీకరణ వైవిధ్యంగా ఉంటుంది. అడిగిన వెంటనే సహృదయతతో ముఖాముఖి కి అంగీకరించి , తమ విలువైన సమయాన్ని మయూఖ పాఠకులకోసం తమ అమూల్యమైన అభిప్రాయాలను ఏదీ దాచుకోకుండా అన్నింటికి ఓపికగా సమాధానమిస్తూ..సూచనలు, సలహాలు, మార్మిక- ధార్మిక విషయాలు ఒకటేమిటీ? నేను వారితో సంభాషించిన విషయమంతా రాస్తే ఒక ఉద్గ్రంథమౌతుంది…అలా చేసి పాఠకులను విసిగించ వద్దని సంక్షిప్తంగా వారి మాటలు- నా మాటగా చేసి చెప్తున్నాను.  ఇలాంటి గొప్ప సాహితీవేత్తను పరిచయం చేయడం నా భాగ్యంగా భావిస్తూ….వారకి మయూఖ పత్రిక ఎంతైనా ఋణపడి ఉంటుందనేది మాత్రం యథార్థమైన విషయం పాఠకులనుండి శెలవు కోరుతూ…

         

‘విజ్ఞాన సర్వస్వ కళానిధి’ బిరుదాంకితులు, ప్రసిద్ధ కవి, రచయిత డా. గుంజి వెంకటరత్నం గారితో మయూఖ ముఖాముఖి.

******************************************

       నిరంతర శ్రమ, పట్టుదల, అంకితభావం ముప్పేటలుగా ఒక్కచేతి మీదుగా విజ్ఞాన సర్వస్వాలను వెలయించి సాహిత్యరంగానికి ఎనలేని సేవను చేసిన డా. జి.వి. రత్నం గారి గురించి వారి మాటల్లోనే తెలుసుకుందాం.

నమస్కారం సార్🙏🏼 మీ గురించి మా మయూఖ పాఠకులకు పరిచయం చేయబోతున్నందుకు నాకు చాలా సంతోషంగా ఉంది.

1ప్ర:-  మొదటగా మీ జననం, మీ బాల్యం ఎట్లా గడిచిందో వివరంగా తెలపండి.
జ.  నమస్కారం మేడం. మాది నెల్లూరు జిల్లాలోని మైకా మైన్స్ ఏరియా కలిచేడు గ్రామం. నేను మే 16,1937లో పుట్టాను. మా నాన్న గుంజి వెంకటేశ్వర్లు, అమ్మ వెంకట లక్ష్మమ్మ. మా తాతగారు గుంజి చిన్నయ్యగారు మైకా కాంట్రాక్టులు చేసేవాడు. ఆయనకు మా నాన్న ఏకైక సంతానం. మా తాతయ్య మా నాన్నను ఆ రోజుల్లోనే (1920కి పూర్వం) మా ఊళ్ళో ఉన్న మహేశ్వర్ల వెంకట రత్నయ్య గారు అనే సంస్కృత పండితుని వద్ద చదివించాడు. మా నాన్న ఆయన దగ్గర అమరకోశం, నిఘంటుత్రయం, త్రిలింగశేషం, సాంబ నిఘంటువు, భారత భాగవతాలను ఆ తర్వాత పాఠశాల చదువు చదువుకున్నారు. తరువాత స్వయంగా ఇంగ్లీషు నేర్చుకున్నారు. ఆ కాలంలో ఆయన దగ్గర శంకర నారాయణ డిక్షనరీలు ఉండేవంటే ఎంత ఆశ్చర్యమో చూడండి. అట్లా చదువుకోవడం వల్ల మా నాన్నకు మైకా మైన్స్ లో స్టోర్ కీపర్ గా ఉద్యోగం వచ్చింది. నేను పుట్టకముందే మా తాతగారు చనిపోయారు. మా నాన్నకు ముప్పయి రూపాయల జీతం ఉండేది. మా ఊళ్ళో ప్రయివేటు స్కూల్ ఉండేది. అందులో భాస్కర్ రావు గారు టీచరు. ఊరు చిన్నదే అయినప్పటికీ మైకా మైన్స్ వల్ల కాలనీలు ఏర్పడ్డాయి. ఈ కాలనీలలో తమిళనాడు, బెంగుళూరు, ఒరిస్సా నుంచి ఉద్యోగరీత్యా ప్రజలు రావడం వల్ల మిక్స్ డ్ కల్చర్ ఏర్పడింది. కాఫీ,టీలు తెలియని రోజుల్లో అక్కడ అవి ఉండేవి. వీళ్ళ పిల్లలంతా చదువుకోవడానికి టీచరు సరిపోక మరో టీచరును పెట్టారు. ఆ ప్రైమరీ స్కూల్లో నేను నాలుగవ తరగతి దాకా చదువుకున్నాను. మైకా మైన్స్ వెల్ఫేర్ ఫండ్ అని ఉండేది (1948-49). మైకా కార్మికుల సంక్షేమనిధి. కార్మికుల సంక్షేమం కోసం ఒక ఆసుపత్రి, స్కూల్ పెట్టారు. మా నాన్నగారు అందులో పనిచేయడం వల్ల మేము ఆ క్వార్టర్స్ లో ఉండేవాళ్ళం. ఆ స్కూల్లో నేను అయిదవ తరగతి చదువుకున్నాను. అక్కడ మాథ్యూస్ సర్ ఉండేవాడు. అటు తరువాత పదవతరగతి సైదాపురం హైస్కూల్లో చదివాను. నెల్లూరు వి ఆర్ కళాశాలలో ఎస్ ఎస్ ఎల్ సి, బి.ఏ. చదివాను. బిఏలో కొత్తగా ఒక కోర్సు పెట్టారు. దాంట్లో మెయిన్ తెలుగు 6 పేపర్లు, సంస్కృతం 4 పేపర్లు, హిందీ 4 పేపర్లు. అన్నీ లాంగ్వేజెసే. సబ్జెక్టులు ఉండేవి కావు.

2ప్ర:- సాహిత్య పరంగా మిమ్మల్ని ప్రభావితం చేసిన గురువులు ఎవరైనా ఉన్నారా?
జ. ఉన్నారు. మాకు బిఏ లో చెప్పిన టీచర్లు గొప్ప పండితులు. దర్భా వేంకట కృష్ణమూర్తి గారు. ఆయనను చూస్తే… “ఆ పురి బాయకుండు మకరాంక శశాంక మనోజ్ఞ మూర్తి భా/ షాపర శేషభోగి…….” అని మనుచరిత్రలోని అల్లసాని పెద్దన పద్యం గుర్తుకు వచ్చేది. మరచెంబులో నీళ్లు, గొడుగు, లాల్చీ, ధోవతి, పైన కండువా ధరించి వచ్చేవారు. బోధన కూడా అంత అద్భుతంగా ఉండేది. ఆయన మాకు వ్యాకరణం నాటకాలు చెప్పేవారు. పిసుపాటి విశ్వేశ్వర శాస్త్రి ప్రాచీన పద్యభాగం చెప్పేవారు. పోలూరి హనుమజ్జానకీ శర్మ వంటి వారుండేవారు. వాళ్ళ ప్రభావం వల్ల సాహిత్యమే కాక టీచరునవ్వాలన్న కోరిక బలీయంగా ఏర్పడింది.

3ప్ర:- మైకా మైన్స్ లో ఉద్యోగం చేశారని విన్నాం. ఆ నేపథ్యం, వివరాలు చెప్పండి.
జ.  నాకు బి ఏ ఫైనల్ ఇయర్ లో ఉన్నప్పుడే పెళ్లి అయింది. నా భార్య పేరు ఆదిలక్ష్మి. ఆమె తండ్రి ఆలకుంట అంకయ్య గారు. ఆయన మైకా మైన్సు కాంట్రాక్టు లీజు పద్ధతిలో నడిపేవారు. అందువల్ల నేను కూడా అందులో వ్యాపారంలో చేరాను. కానీ కారణాలు ఏవైనా నాకది సరిపడలేదు. నేనందులో ఇమడలేకపోయాను. బయటకు వచ్చాను. ఇట్లా కాదని మా నాన్నగారు పదిరూపాయలు చేతిలో పెట్టి ఇవన్నీ నీతో కావు. నెల్లూరుకు పోయి ఎంప్లాయ్ మెంట్ ఆఫీసులో పేరు నమోదు చేయించుకోమన్నారు. ఉద్యోగంలో స్థిరపడమన్నారు. వారం తిరక్కుండానే వరంగల్లు అజాం జాహి బట్టల మిల్లులో ప్రభుత్వోద్యోగం వచ్చింది. మన ప్రాంతంలోనే అతిపెద్ద ఫ్యాక్టరీ అది. అందులో క్లర్క్ గా ఉద్యోగం వచ్చింది (1965). అప్పటికే ఇద్దరు పిల్లలు, 92 రూపాయల జీతం. కొంతకాలం చేశాను కానీ అదీ నచ్చలేదు. టీచరు కావాలనే కోరికతో బి ఇ డి కి అప్లై చేశాను.

4ప్ర. ఎక్కడో కలిచేడులో పుట్టిన మీరు కాకతీయ విశ్వవిద్యాలయంలో పిహెచ్ డి చేయడానికి, ఇక్కడే స్థిరపడిపోవడానికి కారణాలు ఏమిటి?
జ:-   1967వ సంవత్సరంలో ఉస్మానియా యూనివర్సిటీ వారు బిరుదురాజు రామరాజు గారి ఆధ్వర్యంలో  వరంగల్లులో పిజి సెంటర్ పెట్టారు. నేను వెంటనే అప్లై చేశాను. అప్పటికే బట్టల మిల్లులో పనిచేస్తున్నాను. మిల్లులో మూడు షిఫ్టులు ఉండేవి. నాకు ‘సి’ షిఫ్ట్ ఉండేది. అది కాగానే క్లాసెస్ అటెండ్ అయ్యేవాడిని. నెలనెలా షిఫ్టులు మారతాయి కానీ నా షిఫ్ట్ మార్చకుండా యాజమాన్యం వారు నాకు సహకరించారు. మీరడిగినట్లు కాకతీయ విశ్వవిద్యాలయంలో చేరడానికి కారణం ఉంది. నాకు వరంగల్ అంటే చాలా అభిమానం. దానికి ఒక కారణం ఉంది. నేను నాల్గవ తరగతిలో ఉన్నప్పుడు రెండవ ప్రోలరాజు కథ పాఠ్యాంశంగా ఉండింది. అందులో ప్రోలరాజు సరుకులు వేసుకొని బండిలో వస్తుంటే బండి చక్రం దిగబడిపోయి ఆ చక్ర ‘నేమి’ బంగారంగా మారిందని దానితో ఓరుగల్లు కోట నిర్మించారని విన్న నాకు…అది మనసులో అది బలంగా నాటుకొనిపోయింది. ఇంకోటి బి ఏ స్పెషల్ తెలుగులో ‘క్రీడాభిరామం’ చదివాను. అది మొత్తం ఓరుగల్లు వర్ణన. అప్పటినుండి ఓరుగల్లును ఒక్కసారి చూడాలనే కోరిక కలిగింది. అటువంటిది మొత్తం ఇక్కడే స్థిరనివాసం ఏర్పడింది. వరంగల్లు కామసానమ్మ అంటే నాకు ఎంతో అభిమానం. కాకతీయుల వల్ల ఓరుగల్లుకే కాదు తెలుగు సంస్కృతికి ఒక గుర్తింపు వచ్చిందని నా అభిప్రాయం. అందువల్ల పిజి సెంటర్ రాగానే అందులో చేరాను. నాకు జన్మనిచ్చింది కలిచేడు అయినా జీవితాన్నిచ్చింది ఓరుగల్లు. “జననీ జన్మభూమిశ్చ స్వర్గాదపి గరీయసి” అనే కాదు. నాకు జీవితాన్నిచ్చిన ఓరుగల్లు కూడా నాకు “స్వర్గాదపి గరీయసి”(సంతృప్తిగా నవ్వుతూ).

5ప్ర:-  అయ్యలరాజు నారాయణామాత్యుని ‘హంసవింశతి’ ని పూర్తి శృంగారకావ్యంగా చెప్పుకుంటారు. అటువంటి దానిని విజ్ఞాన సర్వస్వంగా చేయాలనే మీ విభిన్న ఆలోచనకు ప్రేరణ ఎవరు?
జ.  నిజమే. అది పూర్తి జార శృంగార కావ్యం. పిజి సెంటర్ లో నా పిజి రెండేళ్లు పూర్తయిన తరువాత పిహెచ్ డి చేయాలనుకొని బిరుదురాజు రామరాజు గారిని కలిశాను. ‘హంస వింశతి’ లోని తెలుగువాళ్ళ జీవితాల గురించి ముందు చేయమన్నారు. ప్రొఫెసర్ కుమార్ అని ఇంగ్లీష్ హెడ్ ఆఫ్ ది డిపార్ట్మెంట్ ‘హంస వింశతి- సమకాలీన జీవన విధానం’ (The contemporary life as defected in Hamsa Vimshathi) అనే అంశాన్నిచ్చారు. దీనికి గైడ్ రామరాజుగారు. అప్పుడు ఎమ్ లిట్. లో మొదటి విద్యార్థిని, చివరి విద్యార్థిని నేనే. ఎందుకంటే దాన్ని తరువాత ఎమ్ ఫిల్ కోర్సుగా మార్చారు. ఆ తర్వాత సుప్రసన్నాచార్య గారు “హంస వింశతి విజ్ఞాన సర్వస్వ లక్షణాలు” అనే అంశాన్ని ఇచ్చి ఆయన ఆధ్వర్యంలో పిహెచ్ డి చేయించారు.
        అయ్యలరాజు నారాయణామాత్యుడు ఎంతో విజ్ఞానం కలిగినవాడు. ఆనాటి 18వ శతాబ్దం నాటి తెలుగు జాతి సంస్కృతిని, చరిత్రను రికార్డు చేయాలని ఆయనకు గాఢంగా ఉండింది. ఇటువంటి వాళ్లను మన పరిశోధకులు, “విజ్ఞాన ప్రసారాపేక్ష కలిగిన కవులు” అని అంటుంటారు. ఇంతటి విజ్ఞాన కావ్యాలను కథా కావ్యాలుగా రాయడానికి కారణం ఆ రోజుల్లో వయసు నిమిత్తం లేకుండా అందరూ కథలంటే ఆసక్తి కలవారు కావడం. అందువల్ల కథారూపంలో ఉండే విజ్ఞానం అందరికీ సులభంగా అవగాహనను కల్గిస్తుందని వాళ్ళ ఉద్దేశ్యం. నా పుస్తకానికి ముందుమాట రాస్తూ బిరుదురాజు రామరాజు గారు “ఇది చెప్పకపోతే ఎంత విజ్ఞానాన్ని కోల్పోయి ఉండేవారేమో” అన్నారు. హంసవింశతి కావ్యంలో వందల కొలది ఆటల పేర్లు, పక్షుల పేర్లు, కుస్తీ పట్లు వంటి వాటిని గురించి అనేకం ఉన్నాయి. అక్కడి సంస్థానానికి వెళ్లి కుస్తీ పట్టేవారిని బతిమిలాడి వాళ్ళ దగ్గరనుండి విషయాలు తీసుకున్నాను. వాళ్లకు మన భాష రాకపోవడం వల్ల చాలా కష్టపడ్డాను. ఇదంతా సుప్రసన్నాచార్య గారి చలవ. విజ్ఞాన సర్వస్వ లక్షణాలు అన్నప్పుడు కేవలం లక్షణాలు చెబితే సరిపోతుంది. కానీ సుప్రసన్నాచార్య గారు దీనిని రెండు భాగాలు చేశారు. 1. విషయప్రకరణం 2. సిద్ధాంత ప్రకరణం…నిజానికి సిద్ధాంత ప్రకరణంతో నా పిహెచ్ డి పూర్తవుతుంది. కానీ సుప్రసన్నాచార్య గారు దాంట్లోని మొత్తం విషయాన్ని వివరంగా రాయించారు. వివరణ ప్రకరణం అద్భుతంగా ఉంటుంది.

6ప్ర:-  మీ ‘హంసవింశతి’ లో విజ్ఞాన పరమైన ఏ విషయాలను తీసుకున్నారు?
జ. అన్ని రంగాలనూ తీసుకున్నాను. జీవితాలకు సంబంధించిన అన్ని విషయాలున్నాయి. ఆటలు, వంటలు, కులాలు, కులవృత్తులు…సాల, కుమ్మరి, కమ్మరి, వ్యవసాయ మొదలగు వృత్తులతో పాటు అన్ని వృత్తుల వారికి సంబంధించిన ఉపకరణాలు కూడా ఉన్నాయి. సాంస్కృతికంగా తిరునాళ్ళు, శివరాత్రి జాతరలు, వీధి బడి విద్యావిధానం, గణితం, జ్యోతిష్యం, వాస్తు, లలితకళలు ఇట్లా భారతంలో
“యది హాస్తి తదన్యత్ర, యన్నేహాస్తి న తత్క్వచిత్” అన్నట్లు..18వ శతాబ్దికి చెందిన తెలుగు జాతికి సంబంధించి ఏది ఉందో అది ‘హంసవింశతి’ లో ఉంది. ఇందులో లేనిది బయట ఎక్కడా ఉండదు. నేను మాన్యుస్క్రిప్టులో రాసింది నాలుగు సంపుటాలు అయింది. పుస్తక రూపం వచ్చేసరికి కొన్ని పేర్లను లిస్ట్ వరకు మాత్రమే పరిమితం చేసి కొంత తగ్గించాను.

7ప్ర:-  మీరు రాసిన విజ్ఞాన సర్వస్వాలన్నీ హంస వింశతి పద్ధతిలో అన్నిరంగాలకు చెందినట్లుగా రాశారా? కేవలం సాహిత్యపరంగా చేశారా? విజ్ఞాన సర్వస్వాల నిర్మాణ పద్ధతులు ఏవి? మీరు ప్రత్యేకంగా ఏర్పరచినవి ఏమైనా ఉన్నాయా?
జ.   నేను రాసిన విజ్ఞాన సర్వస్వాలన్నిటినీ ‘హంసవింశతి’ పద్ధతిలోనే రాశాను. ప్రత్యేకంగా అని కాదు కానీ నా పద్ధతిలో కొంత మార్పు చేసి రాశాను. విజ్ఞాన సర్వస్వాలు తెలుగులో పెద్దగా లేవు. ఇంగ్లీషులో ఎక్కువగా ఉంటాయి. హంసవింశతి రాసే కంటే ముందు ఇంగ్లీషులో ఉండే విజ్ఞాన సర్వస్వాలను బాగా అధ్యయనం చేశాను. వాటిలో ‘పియర్స్ ఎన్ సైక్లో పీడియా’ అని ఉంది. దాన్ని ఎక్కువగా నేను అనుసరించాను. సాధారణంగా విజ్ఞాన సర్వస్వాలను  డిక్షనరీ టైప్ లో తయారుచేస్తారు. దాన్ని ‘యూనిట్ లెటర్ సిస్టమ్’ అంటారు. ఇది వరుసగా అల్ఫాబెటికెల్ ఆర్డరులో ఉంటుంది. మనం తీసుకునే అంశాన్ని బట్టి కూడా పద్ధతి మారే అవకాశం ఉంటుంది. ‘యూనిట్ లెటర్ సిస్టమ్’ విశ్వవిజ్ఞానానికి సంబంధించింది. చాలా పెద్దది కూడా. ‘హంసవింశతి’ లాంటివైతే ఆ కావ్యానికి సంబంధించినంత వరకు మాత్రమే ఉంటుంది. నేను దీనిని పియర్స్ ఎన్ సైక్లో పీడియా మాదిరిగా తయారు చేశాను. దీని ప్రకారంగా ‘హంసవింశతి’ లో ఇరవై ప్రకరణాలు ఏర్పడ్డాయి. ఈ విభాగాలను అన్నిటినీ అక్షరక్రమంలో కూర్చాను. దీన్ని ప్రాకరణిక అక్షరక్రమం (సెక్షనల్ ఆల్ఫాబెటిక్) అంటారు. పిహెచ్ డి కి సబ్మిట్ చేసింది అట్లా చేశాను కానీ తరువాత అందరికీ అందుబాటులో ఉండేలాగా దాన్ని ‘యూనిట్ లెటర్ సిస్టమ్’ లాగా మార్చాను. భూగోళానికి సంబంధించి ‘హంసవింశతి’ లో చాలా ఇన్ఫర్మేషన్ ఉంది. రీసెర్చ్ కు రెండు మెథడ్స్ ఉంటాయి. ఇంటర్నల్, ఎక్స్ టర్నల్ ఎవిడెన్సెస్. ముఖ్యంగా తెలుగు, ఇంగ్లీష్ లాంటి లిటరేచర్ లలో ఇంటర్నల్ ఎవిడెన్సెస్ సరిపోతాయి. ఇంటర్నల్ అనేది గ్రంథస్థ సమాచారం. కానీ హంసవింశతి లాంటి వాటికి మాత్రం ఎక్స్ టర్నల్ సమాచారం కావాలి. ఉదా..కోడిపందాలు వంటి వాటిని వివరించాలంటే ఏ గ్రంథంలోనూ ఉండవు. అక్కడి ప్రాంతాలకు వెళ్లి తెలుసుకోవాలి. ఎంతో కష్టపడ్డాను. కష్టానికి తగిన గుర్తింపు కూడా వచ్చింది. ఇప్పుడు యూనివర్సిటీలలో ఇట్లాంటి టాపిక్స్ ఇవ్వడం ఒక ట్రెండ్ అయింది. నిజంగా నారాయణామాత్యునికి మనం ఋణపడి ఉంటాం. ఆయన రాయకపోతే ఇంత విజ్ఞానం మరుగున పడి ఉండేది. ఆ క్రెడిట్ సుప్రసన్నా చార్య గారికి దక్కుతుంది.

8ప్ర:-  పొట్టి శ్రీరాములు తెలుగు విశ్వవిద్యాలయంలో జానపద గిరిజన పీఠంలో రిసెర్చి ఫెలోగా చేసిన అనుభవాలు, కృషి ఎటువంటిది?
జ.   ఒకరకంగా ‘హంసవింశతి’ లో కూడా జానపద విజ్ఞానమే ఉంది. నేను పొట్టి శ్రీరాములు తెలుగు విశ్వవిద్యాలయంలో జానపద విజ్ఞాన పీఠానికి వెళ్ళేటప్పటికి అక్కడ జానపద విజ్ఞానం వేరుగా ఉంది. దానికి సంబంధించిన ముడిసరుకు కూడా చాలా ఉంది. అందువల్ల నాకు జానపద విజ్ఞాన సర్వస్వాన్ని చేయాలని ఉండింది. ఆ సమయంలో ఆచార్య అనుమాండ్ల భూమయ్య గారు వి.సి గా ఉన్నారు. హంస వింశతితో పాటు శుకసప్తతి కూడా ఉంది. అందుకే నేను సెక్షనల్ ఆల్ఫాబెటిక్ గా చేయాలని ప్రణాళిక సిద్ధం చేసుకున్నాను. సరైన సహకారం వాళ్ళ నుండి నాకు లభించలేదు. భూమయ్యగారు ఇలాంటివి మామూలేనని “నువ్వు తప్ప ఈ పని ఇంకెవరూ చేయలేరని” చెప్పినప్పటికీ నాకు ఉండాలనిపించలేదు. రెండేళ్లు చేసిన తరువాత రిజైన్ చేశాను. అట్లా చేయడం వల్లనే మహాభారత విజ్ఞాన సర్వస్వం చేయగలిగాను.

9ప్ర:-  పంచమవేదంగా ప్రసిద్ధి చెందిన మహాభారతాన్ని విజ్ఞాన సర్వస్వంగా మీరు మలిచిన తీరు ఎటువంటిది? కథాపరంగా అందరూ చెప్పిన విషయాలు కాకుండా వైజ్ఞానికంగా ఎట్లా దాన్ని అర్థం చేసుకోవాలి?

జ.   మహాభారతం కథాపరంగా అందరికీ తెలిసినదే. ఇందులో విజ్ఞాన విషయాలు చాలా ఉన్నాయి. నేను దాన్ని ఒక ఎన్ సైక్లో పీడియాగా మార్చడం ప్రత్యేకత. నేను అనుకున్న ప్రణాళిక వేరు. ఏడు వాల్యూమ్స్ గా చేయాలని అనుకున్నాను. సుప్రసన్నాచార్య గారింట్లో ఒక మీటింగ్ పెట్టుకున్నాం. ఏడుగురికి ఏడు టాపిక్స్ ఇచ్చాము. సంవత్సరం ఎదురుచూశాను. ఎవ్వరూ రాయలేదు. సుప్రసన్న గారు ఏడు విభాగాలు కాకుండా నేననుకున్న నామ విజ్ఞానం, సూక్తి విజ్ఞానంతో పాటు శాస్త్ర, ఆధ్యాత్మిక, ఇతరాలన్నీ కలిపి ఒక భాగంగా చేయమన్నారు. అట్లా నామ, సూక్తి, శాస్త్ర విషయాలుగా విభజన చేసి మూడు వాల్యూమ్స్ చేశాను. నామ విజ్ఞానంలో పాత్రలు ఉంటాయి. పాత్రల ప్రయోజనంతో పాటు, ఏ పాత్ర ఎందుకు సృష్టి చేయబడింది? ఆ పాత్ర స్వభావాన్ని వర్తమాన సమాజానికి ఎట్లా సమన్వయించుకోవాలి? ఇలాంటివన్నీ ఉంటాయి. మూడు చేపల కథ అందరికీ తెలుసు. ఆ చేపల స్వభావాన్ని సత్త్వ, రజస్తమో గుణాలకు అన్వయించి, ఈ కాలంలో మనుష్యులలో ఇవి ఏ విధంగా ఉన్నాయో చెప్పాను. ఇట్లా ఎన్నో కథలు తీసుకున్నాను. ఇక సూక్తి విజ్ఞానంలో మన సమాజానికి కావలసిన సూక్తులను తీసుకొని వాటి ఆచరణ ద్వారా మనిషి జీవితంలో నైతిక విలువలతో ఏ విధంగా బతకవచ్చో తెలిపాను. ఇక శాస్త్ర విజ్ఞానంలో రాజకీయం, ఆధ్యాత్మికం, జ్యోతిష్యం, వాస్తు, గణితం, మెడిసిన్, ఆయుర్వేదం వీటన్నిటినీ కలిపాను. ఇదంతా పూర్తి కావడానికి పన్నెండేళ్ళు పట్టింది. నేను మూడు వాల్యూమ్స్ గా ఇవ్వమంటే మూడు కలిపి వాళ్ళు ఒకే పుస్తకంగా వేశారు. “యశసే అర్థ కృతే శివేత రక్షతయే, సద్వః పర నిర్వృతయే” అన్నట్లు అర్థం రాకపోయినా అంత కష్టపడ్డందుకు కీర్తి వచ్చింది (బిగ్గరగా నవ్వుతూ).

10ప్ర:-   “మహా భారతంలో ఇవి మీకు తెలుసా?” అంటూ  ప్రత్యేకంగా రాసిన పుస్తకంలో మీ నూతన దృక్పథం ఎటువంటిది?
జ.   ఆ ప్రశ్న నేను ఊరకే వేయలేదు. విజ్ఞాన సర్వస్వాన్ని తయారు చేస్తుంటే ఈ ప్రశ్నలు నాకు వచ్చాయి. దాని తర్వాతనే ఇది రాశాను. వందపైన ప్రశ్నలు వచ్చినప్పటికీ ఇరవై ఏడు మాత్రం తీసుకొని పుస్తకం వేశాను. ఉదా:- “మాండవ మర్యాద బాల నేరస్థుల పాలిటి వరమా”? అని దీంట్లో ఒక ప్రశ్న ఉంది. మీకు మాండవ్య మహర్షి కథ తెలుసు కదా! మరణానంతరం నరకానికి వెళ్లిన ఆ మహర్షి శూలపాత శిక్షకు గురై తాను చేసిన పాపమేమిటని యమధర్మరాజును అడుగుతాడు. “మీరు చిన్నతనంలో తూనీగల తోకలకు ముళ్ళు గుచ్చి ఎగరనీయకుండా హింసించారు. దాని వల్ల ఈ శిక్ష పడిందని యముడు చెబుతాడు. “విచక్షణా జ్ఞానం లేని బాల్యంలో చేసిన తప్పును తెలుసుకొని సరిదిద్దేలా చేయాలి కానీ ఇంత శిక్ష ఏమిటి? నీవు సమవర్తివి అయి ఉండి ఇంత అన్యాయానికి పాల్పడతావా?” అని కోపంతో శూద్రునివి కమ్మని యముడిని శపిస్తాడు మాండవ్య మహర్షి. ఆ శాపంతో శూద్రజన్మతో విదురునిగా పుడతాడు యమధర్మరాజు. “బాల్యంలో తెలిసీ తెలియక చేసిన తప్పును దోషంగా పరిగణించవద్దని ఇది నా మర్యాద” అని మాండవ్యుడు కట్టడి ఏర్పరిచాడు. ఈ నియమం బాల నేరస్థుల పాలిట వరంగా పరిణమించిందా? అనే ప్రశ్న వేసుకొని దీనికి నేను లింక్ చేశాను. నిజంగా అదే కట్టడి బాలలకు వరమై ‘చిల్డ్రన్స్ ఆక్ట్’ వచ్చింది. అట్లాగే “దీర్ఘతముడి శాపం భారతీయ స్త్రీల పాలిటి శాపమా?” నిజానికి భర్త చనిపోతే అన్ని అలంకారాలు తీసేసి ఉండడం ఎంతవరకు సమంజసం? ఇది దీర్ఘతముడు ఇచ్చిన శాపం. అదే ఇప్పటికీ ఆడవారి పట్ల శాపంగా పరిణమించింది. ఇట్లా పరిశోధించి అనేక విషయాలను సామాజిక దృక్కోణంతో చూసి సమన్వయం చేస్తూ రాశాను.

11:- “ప్రాచీన సమాజ విజ్ఞాన సర్వస్వం”లో ప్రాచీనం అంటే కాల పరిమితిగానా? లేదా కావ్యాల పరంగా తీసుకున్నారా? అందులోని అంశాలేవి?
జ.  ఇది కాల పరిమితి కాదు. కావ్య పరిమితి కాదు. సాహిత్యంలో కావ్యాలన్నీ విజ్ఞాన సర్వస్వాలుగా చెప్పగలిగేవి ఉండవు. కథాపరంగా సామాజిక అంశాలు సహజంగానే వస్తాయి. కవుల్లో కొంతమందికి తమకు తెలిసిన విజ్ఞానమంతా కావ్యాలలో చెప్పాలనే కోరిక ఉంటుంది. నిస్సందేహంగా వ్యాసుడు అటువంటివాడు. అట్లాగే ‘శుకసప్తతి’ రాసినటువంటి కదిరీపతి, ‘సింహాసన ద్వాత్రింశిక’ రచించిన కొరవి గోపరాజు, ‘బసవపురాణం’, ‘పండితారాధ్యచరిత్ర’, రచించిన పాల్కురికి సోమన  ‘వాణీ విలాస వనమాలిక’ రచించిన టేకుమళ్ళ రంగశాయి, ‘హంసవింశతి’ రచించిన అయ్యలరాజు నారాయణామాత్యుడు అటువంటివారు. నారాయణామాత్యుడు వైష్ణవుడు అయినప్పటికీ ఆయన శ్రీరాముని ఉత్సవాలను ఎంత గొప్పగా వర్ణించాడో, శివరాత్రి ఉత్సవాలను కూడా అంత గొప్పగా వర్ణించాడు. కుల వివక్ష ఎక్కడా చూపించలేదు. అనేక విషయాల్లో నారాయణామాత్యుడు గొప్పవాడు. ఆ విధంగా నేను ఏ కావ్యాల్లో కవులు అధికంగా విజ్ఞాన విషయాలను ప్రతిపాదించారో అట్లా కొన్ని కావ్యాలను గురించి రాశాను. మహాభారతం ముందే రాశాను కాబట్టి దాన్ని తీసుకోలేదు. బసవ పురాణంతో పోలిస్తే పండితారాధ్యచరిత్రలో విజ్ఞాన విషయాలు ఎక్కువ. అందుకే దాన్ని తీసుకున్నాను. హంసవింశతి, శుకసప్తతి, సింహాసన ద్వాత్రింశిక, వాణీ విలాస వనమాలిక, పండితారాధ్య చరిత్ర ఈ ఐదు కావ్యాలను తీసుకున్నాను. వీటి విజ్ఞానాలలోనూ తేడాలున్నాయి. హంసవింశతి, శుకసప్తతిలో జానపద విజ్ఞానం ఉంది. సింహాసన ద్వాత్రింశికలో అన్ని విషయాలున్నాయి.

12ప్ర:-  నాలుగవ ప్రపంచ తెలుగు మహాసభల సందర్భంగా వెలువడిన ‘తెలుగులో విజ్ఞాన సర్వస్వాలు’ పుస్తక నేపథ్యం, ప్రేరణ తెలపండి.
జ.   నాకు ప్రాచీన విజ్ఞాన సర్వస్వాన్ని రాయడానికి ప్రోత్సహించింది, ప్రేరేపించింది ఆనాటి తెలుగు అకాడెమీ ఛైర్మన్ ఆచార్య కె. యాదగిరి గారు. ఆయన ప్రపంచ తెలుగు మహాసభల సందర్భంగా తెలుగులో విజ్ఞాన సర్వస్వాలను గురించి రాయమన్నారు. అంతకుముందే నాకు అది రాయాలని ఉండింది. ఆ కోరిక ఆయన అడగడంతో తీరింది.

13ప్ర:-  భగవద్గీతను తెలుగులోకి తేటగీతి పద్యాలుగా చేశారు కదా! దాని గురించి చెప్పండి.
జ.  దానికి కూడా ఒక నేపథ్యం ఉంది. నాకు ఇద్దరు కొడుకులు. ఒక కొడుకు కరోనా కాలంలో చనిపోయాడు. ఆ దుఃఖోపశమనం కోసం భగవద్గీతను చదవడం ప్రారంభించాను. ఒకసారి చదివిన తర్వాత కొంత ఊరట చెందాను. మళ్లీ రెండవసారి చదువుతూ ఉండగా అర్జున విషాదయోగం పూర్తయి దాన్ని రాద్దామని మొదలుపెట్టాను. అవన్నీ తేటగీతి పద్యాలుగా వచ్చాయి. మీరు నమ్మకపోవచ్చు. కానీ ఇది నా అనుభవం. రెండు నెలల్లో ఏడు వందల శ్లోకాలకు ఏడు వందల పద్యాలు రాశాను. తెలుగే అయినా కొన్ని పదాలు అర్థం కావు కదా! అందుకే తాత్పర్యాలు కూడా రాశాను. ఎవరైనా చనిపోయిన సందర్భంలో భగవద్గీత రికార్డు ఎందుకు వేస్తారని సందేహం ఉండేది. కానీ తర్వాత అర్థమయిందేంటంటే ఆ వ్యక్తి తాలూకు వారి దుఃఖాన్ని ఉపశమింపజేసేందుకు వేస్తారని. అర్జునుడంతటి వీరుడే ఉపశమనం  పొందగా లేనిది మనమెంత? అని సర్ది చెప్పుకున్నాను.

14:-  భగవద్గీత వ్యాసాలు కూడా రచించారు కదా! అది మీ సంకల్పమేనా? మరేదైనా కారణం ఉందా?
జ:-   హనుమకొండలో అరవింద సొసైటీ ఉంది. ఒకసారి అరవిందుని జయంతి సందర్భంగా వాళ్ళు నన్ను గెస్ట్ గా పిలిచారు. అప్పటికి అరవిందుల గురించి పూర్తిగా నాకు తెలియదు. ఆ సొసైటీ వాళ్ళు కొంత ఇన్ఫర్మేషన్ ఇచ్చారు. అది చదువుతుంటే నాకొక ఆలోచన వచ్చింది. భగవద్గీతలో కృష్ణుడు చెప్పింది ఆధ్యాత్మిక చింతన. మానవ జీవిత చరమదశలో గమ్యమేంటి? కర్మ, కర్మ యొక్క ఫలితాలు, చివరగా భగవంతుని చేరడం అనేది ఆయన చెప్పాడు. అదే సచ్చిదానందం, పరమానందం, బ్రహ్మానందం. (It is an eternal). దాన్నే అరవిందులు దివ్య జీవనంగా  (life devine) చెప్పారు.
‘Essays on the Geetha’ అని ఆయన యాభై, అరవై వ్యాసాలు రాశారు. అక్కడి సభలో మాట్లాడి వచ్చిన తరువాత అరవిందులను క్షుణ్ణంగా తెలుసుకోవడం కోసం అవన్నీ చదివాను. ఆ ప్రభావం నా మీద బాగా ఉంది. భగవద్గీతలో మూడే విభాగాలున్నాయి. అవే కర్మయోగం, భక్తియోగం, జ్ఞానయోగాలు. అసలైనది కర్మయోగమే. మిగతా రెండింటిలోనూ కర్మ ఉంటుంది.భగవద్గీతలోని గొప్ప విషయం ఏంటంటే శ్రీకృష్ణుడు కర్మను యూనివర్సల్ చేశాడు. వేదభాషలో కర్మ అంటే హోమకాండలు మొదలైనవి. కానీ కృష్ణుడు మనం చేసే ప్రతీ పనిని కర్మ అన్నాడు. ఈ కర్మను నియమానుసారంగా, చేయాల్సినవి, చేయకూడనివి, దేనివల్ల ఎటువంటి ఫలితాలు కలుగుతాయో చెప్పాడు. అరవిందుని ప్రభావంతో నేను కర్మను శ్రమగా భావించాను. కర్మలను నియమబద్ధంగా ఆచరించడం వల్ల జీవితం ప్రశాంతంగా, సుఖవంతంగా ఉంటుంది. దాన్ని నేను శ్రమజీవన సౌందర్యం అన్నాను. శ్రీకృష్ణుడిది ఆధ్యాత్మ జీవనం, అరవిందులది దివ్యజీవనం అయితే నాది శ్రమ జీవనం. ఆలంకారికులు చెప్పినట్లు “హృదయాహ్లాదకరమైన శక్తి సౌందర్యం” అది భౌతికమైనది కాదు. అందువల్ల నలభై ఐదు వ్యాసాలతో ‘శ్రీమద్భగవద్గీత లోనారసి’ అనే పేరుతో పుస్తకం వేయబోతున్నాను. భగవద్గీత విజ్ఞాన సర్వస్వం కూడా రాస్తున్నాను.

15ప్ర:- మీరు రచించిన ‘తెలుగు బాల శతకం’ గురించి చెప్పండి.
జ.  నేను వి.ఆర్ కాలేజీలో ఉన్నప్పుడు పద్యాలు రాసేవాడిని. అరవై ఏళ్ళ తరువాత గ్యాప్ తరువాత మళ్లీ రాసిన పద్యాలు అవి. మా మనవడికి కాలిఫోర్నియాలో స్నాతకోత్సవానికి (Convocation) ఆహ్వానం వచ్చింది. ఆ సందర్భంగా అక్కడికి వెళ్లిన నాకు ఇక్కడ ప్రతిరోజూ రాయడం, చదవడం అలవాటై ఏమీ తోచకపోయేది. నాకు వేమన అంటే చాలా ఇష్టం. సమాజంలో జరుగుతున్న అన్యాయాలను నిరసిస్తూ సమాజాన్ని మంచి వైపు నడిపించడానికి కృషి చేసిన మహానుభావుడాయన. నేను కూడా వంద పద్యాలు రాద్దామని మొదలు పెట్టాను. ఏకంగా వెయ్యి ఎనిమిది పద్యాలు అయ్యాయి. దానికి నేను మహాశతకం అని పేరు పెట్టాను(నవ్వుతూ). మరొకటి ‘నీతిపద్య రత్నావళి’.

16ప్ర:- ఆంగ్లంలో కూడా అనువాదాలు చేశారు కదా! వాటిని గురించి చెప్పండి.
జ.   నేను అనువాదాలు వేరే ఏవీ చేయలేదు. నా ఏం సైక్లో పీడియాలనే చేశాను. “విజ్ఞాన సర్వస్వాలు – విశ్లేషణాత్మక అధ్యయనం” పుస్తకాన్ని తెలుగులోకి అనువదించమని నా దగ్గరి స్నేహితుడు ఇటీవలే అకాల మరణానికి గురైన గంగిశెట్టి లక్ష్మీ నారాయణ ప్రోద్బలం చేయడంతో “Circle of learning – A study in Encyclopaedia” అని అనువదించాను. నా కృషిని గుర్తించి యునైటెడ్ రైటర్స్ అసోసియేషన్ ఆఫ్ ఇండియా. చెన్నయ్ సాహితీ సంస్థ వారు ‘FUWAI’ (Fellow United Writers Association of India) అనే అవార్డుతో సత్కరించారు. ఆ తరువాత “విజ్ఞాన సర్వస్వాలు – వాటి నిర్మాణం” పుస్తకాన్ని “Encyclopaedia -It’s make” అని అనువాదం చేశాను.

17ప్ర:-  మీ సంపాదకత్వంలో వెలువరించించిన వాటిలో ‘ప్రసన్న శారద’ ను గురించి చెప్పండి.
జ.  ‘ప్రసన్న శారద’ సుప్రసన్నాచార్య గారు రిటైర్ అవుతున్న సందర్భంగా వేసిన అభినందన సంచిక. ఆయనంటే నాకు, నేనంటే ఆయనకు ఎంతో అభిమానం. దీనికి ఒక ప్రత్యేకత ఉంది. అభినందన సంచిక లాగా కాకుండా మూడు విభాగాలుగా చేయాలని ఆలోచన వచ్చింది. మొదటి భాగమంతా అభినందనలు, రెండవ భాగమంతా ఆయన ఫిలాసఫీతో కూడుకున్న కవిత్వం ఉంటుంది. ఆ తర్వాత ఆయన విమర్శ. ఇవన్నీ ప్రముఖులతో రాయించాము. మా పూర్వ విద్యార్థులు నాకు ఒక గొప్ప సన్మానం చేశారు. ఆ సమయంలో నన్ను గురించి ‘రత్నమాల’ పేరుతో పుస్తకం వేశారు. వాళ్ళు దాంట్లో అభినందనలు ఒక భాగం, నిఘంటువులు ఒకభాగం, నా విజ్ఞాన సర్వస్వాలు ఒకభాగంగా మూడు కలిపి పుస్తకం వేశారు. అది నాకు బాగా నచ్చింది. అదేవిధంగా సుప్రసన్న గారిది వేశాం.  ఈ రెండూ సాధారణమైన అభినందన సంచికలకు భిన్నంగా నిలిచాయి. ఆయన భార్య పేరు శారద. ఆ పేరు, ఆయన పేరు కలిపి, ఆయన ప్రసన్నమైన మనస్తత్వానికి తగ్గట్టు ‘ప్రసన్న శారద’ అని పెట్టాం. ఆయన పుంభావ సరస్వతి ఆ రకంగా కూడా ఆయన సార్థక నామధేయులు అయ్యారు

18ప్ర:-  కథారచనల్లో కూడా మీ ప్రత్యేకతను నిరూపించుకున్నారు. కాకతీయ పంచ వింశతి-ఓరుగల్లు కథలు, ‘కలిచేడు కథా విపంచి- మైకా మైన్స్ కథల’ను గురించి వివరించండి.
జ.  ‘ఓరుగల్లు కథలు’ రాయడానికి ఇన్స్పిరేషన్ కామసానమ్మ. నాకు ఆమె అంటే అభిమానమని ఇంతకుముందే చెప్పాను కదా! ఆమె లేకపోతే ఓరుగల్లు లేదు. కాలపరంపరగా చూస్తే ఆమె తర్వాత వస్తుంది. అయినా మొదటగా ఆమె కథనే పెట్టాను. నా దృష్టిలో కాకతీయులు గొప్ప తెలుగురాజులు. తెలుగు సంస్కృతికి, భాషకు సేవ చేసినటువంటివారు. కానీ ఏ కారణాల వల్లనో చరిత్రలో వారికి తగిన గుర్తింపు, స్థానం లేదని నా అభిప్రాయం. కాబట్టి కథలైతే అందరికీ చదవడానికి ఆసక్తి ఉంటుంది. అందుకని కథల రూపంలో రాశాను. ఒక్క కామసానమ్మ మాత్రమే కాదు కాకతీయ స్త్రీలు, వారి భర్తలు యుద్ధానికి వెళ్ళినప్పుడు గుళ్లు గోపురాలు కట్టించడం, చెరువులు తవ్వించడం, దానధర్మాలు చేయడం లాంటి ఎన్నో మంచి కార్యాలు చేశారు.  ప్రతాపరుద్రుని భార్య ధన్నల దేవి ధర్మకీర్తిగా పేరు పొందింది. బయ్యాంబ, మైలమాంబ, ముమ్ముడాంబ, రుద్రమదేవి వంటి మహిళలు స్ఫూర్తి దాతలు. వాళ్ళ పేర్ల మీద చెరువులు ఉండడం మనకు కనిపిస్తుంది. అంత కృషి చేసిన వాళ్ళ పేర్లు కూడా తెలిసిన వాళ్ళు లేరంటే ఆశ్చర్యపడాలి. కథా శీర్షికలు కూడా వారి పేర్ల మీదనే పెట్టాను. చరిత్రకు దూరంగా పోకుండానే రాశాను కానీ అవసరాన్ని బట్టి అక్కడక్కడ సందర్భాలు, పేర్లు మార్చాను.
          ఇక కలిచేడు కథలకు వస్తే మా ఊరు గురించి తెలియకపోయినా మైకా మైన్స్ కు సెంటర్ మాది. కలిచేడు అంటే మైకా మైన్స్ గా పేరు గాంచింది. భూగర్భంలో తవ్వుకుంటూ పోతుంటే ఎక్కడో లోపల అభ్రకం దొరుకుతుంది. చాలా కష్టపడాల్సి ఉంటుంది. మైకా మైన్స్ కాలనీల వాళ్ళ కోసం ఆఫీసు, స్కూళ్ళు, కాలేజీలు, హాస్పిటల్స్ అన్నీ అక్కడే ఉన్నాయి. కాబట్టి నా జన్మ స్థలమైన కలిచేడు గురించి మాత్రమే కాక మైకా మైన్స్ ను గురించి, విభిన్న సంస్కృతులు కలిగిన అక్కడి ప్రజల జీవితాలను గురించి ఏదీ దాచకుండా ఇరవై కథలు ‘కలిచేడు కథా విపంచి-మైకా మైన్స్ కథలు’ అన్న పేరుతో రాశాను.

19ప్ర:-  ఇప్పటివరకు వచ్చిన మీ రచనలు, రాబోతున్న రచనలు, మీకు వచ్చిన పురస్కారాలను గురించి తెలపండి.
జ.    ఇప్పటివరకు దాదాపు ఇరవై ఐదు పుస్తకాలు వచ్చాయి. అందులో ఐదు విజ్ఞాన సర్వస్వాలు ఉన్నాయి. పీఠికలు, వ్యాసాలు, సమీక్షలు ఇట్లా అముద్రితంగా లెక్కకు మించి ఉన్నాయి. ఎమెస్కో వాళ్ళు వేస్తున్నారు. ఒక రచయితగా మనం చెప్పేవి నలుగురికి చేరాలన్న ఆశ తప్ప నాకింకేమీ లేదు. పురస్కారాల విషయానికి వస్తే పురస్కారాల వల్ల ఒక రచయితగా నాకు గుర్తింపు వచ్చిందని భావిస్తాను. కళాదీప్తి సంస్థ వారు ‘విజ్ఞాన సర్వస్వ కళానిధి’ అనే బిరుదునిచ్చి సత్కరించారు. వేద సంస్కృతీ పరిషత్ వారు ఇచ్చిన బి ఎన్ శాస్త్రి పురస్కారం, తెలుగు విశ్వవిద్యాలయం వారి కీర్తి పురస్కారం, తెలంగాణ సారస్వత పరిషత్తు వారి పోలూరి హనుమజ్జానకీ శర్మ స్మారక పురస్కారం, వరంగల్ సాహితీ బంధు సంస్థ వారి ఓరుగల్లు సాహితీ కీర్తి పతాక పురస్కారం వంటి పురస్కారాలు నా కృషికి ప్రతిఫలంగా లభించాయి.

20ప్ర:-  మీ దృష్టిలో వర్తమాన కాలంలో విజ్ఞాన సర్వస్వాలు చేస్తున్న వారు ఎవరైనా ఉన్నారా?

జ.   ఇప్పటివరకైతే నా దృష్టికి ఎవరూ రాలేదు. వీటి మీద చేసే వాళ్ళు తక్కువ. కనీసం తెలుసుకోవాలనే జిజ్ఞాస కూడా ఎవరికీ లేదు. గమ్మత్తేంటంటే విజ్ఞాన సర్వస్వం అంటే ఏమిటి? అని అడిగే వాళ్ళు కూడా ఉన్నారు. ఇంతకుముందు కొమర్రాజు లక్ష్మణరావు గారు ‘ఆంధ్ర విజ్ఞాన సర్వస్వం’ రాశారు. ఎవరికీ తెలియని ఒక అజ్ఞాతవ్యక్తి ఉన్నారు. ఆయనను గురించి అందరూ తెలుసుకోవాలి. దేవిడీ జమీందార్ ప్రసాదరాయ భూపాలుడు. ఆయన ఒక్కడే స్వయంగా విశ్వ విజ్ఞానాన్ని ‘ఆంధ్ర విజ్ఞానము’ పేరుతో ఏడు వాల్యూమ్స్ గా సంక్షిప్తంగా రాశాడు. ఖండవల్లి లక్ష్మీరంజనం గారు రాసిన ‘సంగ్రహాంధ్ర విజ్ఞానకోశాలు’ ప్రముఖమైనవి. ఆ తర్వాత నేను రాసినవి. ఈ మధ్యలో ఎవరూ చేసినట్టుగా లేదు. తెలుగు యూనివర్సిటీ దీని కొరకు ఒక బ్రాంచ్ ను ఓపెన్ చేసినప్పటికీ ఏవైనా వచ్చినట్టు తెలియలేదు. ఇప్పుడు విజ్ఞాన సర్వస్వాల వల్ల ఏమైనా ప్రయోజనం ఉందా అని చాలామంది అడిగే ప్రశ్న. ఎంత విజ్ఞానం పెరిగి మన చేతుల్లో అందుబాటులో ఉన్నా, సమాచారాన్ని సేకరించుకోగలిగినా అది అంత ప్రామాణికంగా ఉండకపోవచ్చు. అక్షరరూపంలో ఉన్నంత వివరంగా ఉండకపోవచ్చు. వీటి ప్రయోజనం ఎప్పటికీ ఉంటుంది. మీరు గమనించే ఉంటారు మనం ఏ సంస్థలకు పోయినా మొట్టమొదట కనిపించేది R&D అంటే రీసెర్చ్ అండ్ డెవలప్ మెంట్..రీసెర్చ్ అనేది విజ్ఞానం నుండే కదా వస్తుంది? ఎన్ సైక్లో పీడియా ఆఫ్ బ్రిటానికా ఎన్నో వాల్యూమ్స్ వస్తూనే ఉన్నాయి. ప్రయోజనం లేకపోతే వేయరు కదా! కాబట్టి ఎవరైనా ముందుకు వచ్చి విజ్ఞాన సర్వస్వ నిర్మాణాలకు పూనుకుంటే మంచిది.

21ప్ర:-  ఒక్క చేతిమీదుగా ఇన్ని విజ్ఞాన సర్వస్వాలను వెలువరించిన మీరు భవిష్యత్తులో ఇటువంటి కృషికి పూనుకునే వారికి మా మయూఖ పత్రికా ముఖంగా కావలసిన మార్గనిర్దేశాన్నివ్వండి.
జ.   మంచిప్రశ్న. మనం రాయలనుకున్న దాన్ని బట్టే మన ప్రణాళిక ఉంటుంది. అన్ని విజ్ఞాన సర్వస్వాలు ఒకే విధంగా ఉండవు. జనరల్ ఎన్ సైక్లో పీడియా, విశ్వ విజ్ఞాన సర్వస్వం, సాహిత్య విజ్ఞాన సర్వస్వం, ప్రాంతీయ విజ్ఞాన సర్వస్వం ఇట్లా రకరకాలుగా ఉంటాయి. మొత్తంగా ఒక ప్రణాళిక చేయాలంటే నా అనుభవ పూర్వకంగా చెప్తున్న విషయాలు. మొదటిది… మనం ఏ అంశాన్ని తీసుకుంటామో దానికి ఒక ప్రణాళిక తయారుచేసుకోవాలి. మొత్తం అక్షర క్రమంలో చేయాలనుకున్నావా? సెక్షనల్ గా చేయాలనుకున్నావా నిర్ణయించుకోవాలి. రెండవది…ఈ ప్రణాళికననుసరించి చెప్పదలచుకొన్న విషయానికి ఆరోపాలు ( selection of entries) తయారుచేసుకోవాలి. మూడవది…లిస్ట్ తయారు చేసుకోవడం. దాంట్లో పునరుక్తులు వస్తాయి. వాటిని సరి చేసుకొని ఎడిట్ చేసుకోవాలి. దాన్ని చెక్ లిస్ట్ అంటారు. ఇక నాలుగవది…చెక్ లిస్ట్ ప్రకారం సమాచారాన్ని సేకరించాలి. ఇది చాలా ముఖ్యమైనది. ఎందుకంటే ఏదో రాస్తూ పోతుంటే అక్షరక్రమాన్ని కూర్చలేము. అందువల్ల కార్డు సిస్టమ్ అని ఉంటుంది. ఒక్కొక్క ఆరోపాన్ని కార్డు మీద లేదా పేపర్ పైన రాసుకోవాలి. రెండు లైన్ల విషయం అయినా ప్రత్యేకంగానే ఉండాలి. సెక్షనల్ గానో, లేక మొత్తంగానో అనుకున్నరీతిలో వీటన్నింటినీ అక్షరక్రమంలో పెట్టుకోవాలి. ఐదవది, చివరది…డిటిపి చేయించడం, కవర్ పేజీ డిజైన్ చేయించడం, ముందుమాటలు, అభిప్రాయాలు రాయించడం ఇవన్నీ అయిపోతే పుస్తకరూపం తయారవుతుంది. ఇట్లా ఐదు దశల్లో విజ్ఞాన సర్వస్వ నిర్మాణం పూర్తవుతుంది.

22ప్ర:-  విజ్ఞాన సర్వస్వ నిర్మాతలుగానే కాకుండా ఒక రచయితగా వర్తమాన రచయితలకు ఏదైనా సూచననివ్వండి.
జ.   రచయిత అంటేనే రచన సమాజాన్ని ప్రతిఫలించేదిగా ఉండాలి. కాకపోతే చాలామందికి నచ్చకపోవచ్చు కానీ ‘డెనిస్ డిడిరో’ అని ఫ్రెంచ్ విజ్ఞాన సర్వస్వాలను నిర్మించిన వాళ్లలో ప్రముఖుడు. “పూర్వ తరాలవారి విజ్ఞానం సమకాలీనులకే కాకుండా భావితరాల వారికి అందించవలసిన బాధ్యత ప్రస్తుత రచయితల మీద ఉంది. దానిని విస్మరిస్తే ఆ జాతి ప్రగతికి గొడ్డలిపెట్టు లాంటిది” అన్నారాయన. ఈ మాటలు నాలో బాగా ప్రభావాన్ని చూపాయి. అందుకే కథలు, కవిత్వం ఏది రాసినా, ప్రక్రియ ఏదైనా సమాజానికి మంచి చేసే విధంగా రచన ఉండాలి. ముఖ్యంగా మన ప్రాచీన సంస్కృతిని, చరిత్రను, వారి సమకాలీన సమాజాన్ని భావితరాలకు అందించాలి. గతం లేనిదే భవిష్యత్తు లేదు. పూర్వకాల సమాజంలో ఆ పరిస్థితులకు ఏం జరిగిందో తెలుసుకుంటే ఇప్పటి నీ పరిస్థితులకు నీకు ఏం కావాలో, ఏం చేయాలో తెలుస్తుంది కదా! సమాజ హితమే సాహిత్య లక్షణం కదా! ఉదా..వ్యాసుడు ఆనాడు కావలసింది చెప్పాడు. అందులో ఇప్పుడు నీకు కావలసింది తీసుకో. మనం ఏ ప్రక్రియలో రాసినా జరిగింది తెలుస్తేనే జరగాల్సింది తెలుస్తుంది. రచయితలు సన్మార్గంలో నడుస్తూ, సమాజానికి కావాల్సింది చెప్పాలి. ఇదే నేను చెప్పదలచుకున్నది.

ధన్యవాదాలు సార్..విజ్ఞాన సర్వస్వాల గురించి పాఠకులకు ఎన్నో విషయాలు అందజేశారు. మీ విలువైన సమయాన్ని వెచ్చించి, సమగ్రంగా అన్ని విషయాలు తెలియజేసినందుకు మా తరఫున, మా మయూఖ పాఠకుల తరఫున నమస్కారాలు, ధన్యవాదాలు.

నాటక కళలు సృజనాత్మకతను, భావోద్వేగాలను పెంచడానికి ఎంతగానో తోడ్పడతాయి. అలాగే సమాజంలోని సమస్యలు ఏవైనా ఉంటే పరిష్కార సూచికంగా కూడా ఉంటాయి నాటికలు. అదే సమయంలో జన రంజకమై నాటక కళల ద్వారా మానసిక ప్రశాంతత చేరి ఉల్లాసంగా ఉండి, ఆరోగ్యం మెరుగుపడేందుకు సాయపడతాయి. శ్రమ చేసి, ఆలసిపోయిన శరీరాలకు వినోదం కలిగించి, వారిని ఉత్సాహ పరుస్తాయి. నాటకాలు రాసిన వారికి ఆత్మవిశ్వాసం పెరిగి, సమాజ స్థితిగతులను ఎప్పటికప్పుడు పరిశీలించి బేరీజువేయగల శక్తి వస్తుంది.
అలాగే నాటకం కథను సంభాషణ రూపంగా చెప్పే ప్రక్రియ! అవే సంభాషణలు చదివినప్పటికంటే కూడా నాటక రూపంలో చూస్తే కథలో మమేకమైపోతాం! మనసులో ఒక ముద్ర పడుతుంది. పెద్ద కథలు పెద్ద నాటకాలుగా ప్రదర్శిస్తారు. చిన్న నాటకాలు చిన్న కథలను చెప్తాయి. అయితే ఈనాటి మన ఆతిథి శ్రీమతి తెన్నేటి సుధ గారు ఒక్కో సామెతకు ఒక్కో నాటిక రాసి వాటిని రేడియో ద్వారా శ్రోతలకు వినిపించేలా కృషి చేశారు. లక్ష్యం ఏదైనా కానివ్వండి! నాటిక సినిమా రాకముందు బాగా రాణించింది. పురాణాలు చదవకపోయినా వారికి నాటకాలా ద్వారా కథలు తెలుస్తాయి. అటువంటి నాటక రచన చేసిన నేటి తరుణి అతిథితో ముచ్చటించి మరిన్ని వారి రచనా విశేషాలు తెలుసుకుందాం!

రంగరాజు పద్మజ :— అమ్మా! నమస్కారం. మీ నేపథ్యం వివరించండి.
తెన్నేటి సుధ;– పద్మజ గారు నమస్కారమండీ! ఈరోజు మా ఇంటికి వచ్చి నాతో ముఖాముఖి చేస్తానని వచ్చినందుకు చాలా సంతోషంగా ఉంది. ముఖ్యంగా కొండపల్లి నిహారిణి చాలా సంవత్సరాలుగా నాకు స్నేహితురాలు. తను కూడా నాకు ఈ అవకాశం ఇచ్చినందుకు అనేక ధన్యవాదాలు తెలియజేస్తున్నాను.
ఇక నా జన్మ స్థలం వరంగల్. 1952లో పుట్టాను. అమ్మ తెన్నేటి అహల్యాదేవి, మా నాన్న టీవీ సుబ్బారావు గారు.
విద్వాన్ తెన్నేటి పేరుతో ఆయన చాలా పుస్తకాలు రాసారు. ఆయన తెలియని వారు లేరంటే అతిశక్తి కాదు! ఆయన నడుస్తున్న గ్రంథాలయం అంటారందరూ. ఆయన అభిరుచి గణితం. 20 పుస్తకాలు గణితానికి సంబంధించినవే రాసారు. గణితంలో ఆయనకు క్వాలిఫికేషన్ లేదు. ఆయన కేవలం తెలుగులో మాత్రమే M A చేసారు. క్వాలిఫికేషన్ లేకపోయినా తెలుగు అకాడమీ కోసం ఏడు పుస్తకాలు రాసారు. మహావీర గణితం, మాయా చదరాల లాంటివి. నీలికమల్ వారి కోసం 12 పుస్తకాలు గణితంలో రాసారు. ఆ తర్వాత సంస్కృత సూక్తి సౌరభం, తెలుగులో అలంకార వివరణ.. ఇలా ఆయన 32 పుస్తకాలు రాసారు.
అవన్నీ ప్రామాణికమైన గ్రంథాలు. అవి బహుళ ప్రాచుర్యం పొందాయి. కానీ ఆయనకు రావలసినంత పేరు మాత్రం రాలేదు. చాలా గొప్ప మేధావి! చదువుకున్నది తెలుగైనా అన్ని సబ్జెక్టులు అంటే ఎకనామిక్స్, ఫిజిక్స్, లాంటివన్నీ, సంస్కృతం, తెలుగు, ఉర్దూ( కవితా మాధురి) రాసారు. ఉర్దూలో కూడా అపారమైన పాండిత్యం ఉండేది. ఆయన కడుపున పుట్టడం నా అదృష్టం! అలాగే మా అమ్మ అహల్యాదేవి గారు కూడా అంతే! నాన్న ప్రోత్సాహంతో పెళ్ళైయ్యాక చదివింది. మెట్రిక్, బి ఏ(B A) హిందీ పండిట్,(hindi pundit) ట్రైనింగ్ చేసింది. హిందీ పండిట్ గా వరంగల్లో ప్రభుత్వ బాలికల పాఠశాలలో చాలా సంవత్సరాలు ఉద్యోగం చేసింది. అమ్మకు కూడా సాహిత్యం పట్ల చాలా అభిరుచి ఉండేది. ఆమె అప్పుడు వచ్చే పత్రిక స్వతంత్ర లో హిందీ నుండి తెలుగు అనువాదం రచనలు చేసింది.బాల అనే పత్రికలోనూ కవితలు రాసింది.
మేము ఆరుగురుము తోబుట్టువులం. ముగ్గురు మగ ముగ్గురు ఆడ… నేనే పెద్దదాన్ని. అందరినీ నాన్న కష్టపడి చదివించారు. రాయడంలో అమ్మానాన్న ప్రోత్సహించేవారు. నన్ను నాటికలు రాయమనేది ఎందుకంటే తను పని చేసే పాఠశాలలో అమ్మ సాంస్కృతిక కార్యక్రమాలు శ్రద్ధగా చేయించేది. ఏకపాత్రాభినయం, నాటికలు రాసేదాన్ని! వాటిని పిల్లల చేత వేయించేది. అలా చిన్నప్పటినుండి రాయడం, చదవడం ప్రోత్సహించేవారు. అందుకోసం అన్ని రకాల పుస్తకాలు కొనేవారు. మా నాన్న చిన్నప్పుడు కథలు చెప్పేవారు. తెలుగు పౌరాణిక కథలతో పాటు షెర్లాక్ హోమ్స్ (Sherlock Homes) రచయిత నాన్నకు చాలా ఇష్టం. ఆయనరచనలన్నీ మాకు చదివి చెప్పేవాడు. మాకూ ఆయనే అభిమాన రచయిత! అలా మా చిన్నతనం గడిచింది. హనుమకొండ మర్కజీ పాఠశాలలో ఏడవ తరగతి వరకు, పింగళి ఉమెన్స్ కాలేజీలో పియుసి వరకు చదివాను. తర్వాత డిగ్రీ ఆర్ట్స్ అండ్ సైన్స్( Arts& sinsce )కాలేజీలో వరంగల్ లో చదివాను తర్వాత బీఎడ్ ( B, ed) చేశాను ఎమ్మే( M A) వరంగల్ లోనే చదివాను.

ప్ర :– మీ రచనా వ్యాసంగం ఎప్పటినుండి ప్రారంభించారు? ఏమేమి రాసారు?
జ. 1969లో కథలు రాయడం మొదలుపెట్టాను. తెలుగు పత్రికలకు పంపడం మొదలు పెట్టాను. అమ్మానాన్నలు సంతోషపడేవారు. కవితలు, కథలు ఎక్కువ రాసాను. కుటుంబ నియంత్రణ సంస్థ వారు ప్రచారం కోసం కవి సమ్మేళనాలు చేయించేవారు. వాటిల్లోనూ కవితలు రాసాను.
జీవన రథం అనే కథ 69లో ఆంధ్రప్రభ లో అచ్చయింది. అది మెడ్రాస్ నుండి వెలువడేది. నా కథను పత్రిక లో ప్రింట్ అవడం చూసుకొని మురిసిపోయేదాన్ని. అలా రచన మీద శ్రద్ధ పెరుగుతూ పోయింది. నాకు 75 రూపాయల పారితోషికం కూడా పంపారు.
తెలుగు ఎమ్ఏ (M A ) పూర్తైంది. మా లెక్చరర్స్ చాలా గొప్పవారు. కోవెల సుప్రసన్న చారి గారు, కేతవరపు రామకోటి శాస్త్రి గారు, బిరుదురాజు రామరాజు గారు, మాదిరాజు రంగారావు గారు.
మాడపాటి హన్మంతరావుగారి పేరుమీద నాకు స్వర్ణ పతకం బహుమతి వచ్చింది. 1975 లో నా చదువు కాగానే వంశీ రామరాజు గారితో నా వివాహం జరిగింది. అప్పుడే హైదరాబాద్ వచ్చాను. అంటే పూర్వార్ధం అంతా వరంగల్లోనే గడిచింది- ఉత్తరార్థం నా జీవితమంతా హైదరాబాదులోనే గడిచింది.
మావారు కూడా సాంస్కృతిక కార్యక్రమాల్లో పాల్గొంటారు.1972 లో నటుడు శోభన్ బాబు చేత ప్రారంభించిన వంశీ ఆర్ట్స్ కార్యక్రమాలలో నేను కూడా చురుకుగా పాల్గొంటాను. 54 సంవత్సరాలుగా ఈ సంస్థతో ఆయనకు, నాకు అనుబంధం ఉంది. 1976లో పెద్దబాబు వంశీధర్ పుట్టాడు, తర్వాత వంశీకృష్ణ పుట్టాడు. ఇద్దరికీ ఇద్దరు పిల్లలు. పెద్ద కోడలు తరంగణి- కర్నాటక సంగీతం టీచర్. కచ్చేరీలు ఇస్తుంది.
చిన్న కోడలు సుప్రియ న్యాయవాది. మనమరాలు అనఘా దత్త కూచిపూడి నాఠ్య కళాకారిణి. ఆర్నవ్ దత్త మనవడు. సిసిలిక , స్మేర మనమరాండ్లు.

ప్ర. మీరు ఒక్కొక్క సామెతకు ఒక్కొక్క నాటిక రాసారని విన్నాను. అలా రాయాలని ఆలోచన ఎలా కలిగింది? ఆ నాటికలు ప్రదర్శించారా?
జ:- 1977 లో అమృతవాణి అనే సంస్థలో ఇంటర్వ్యూకు వెళ్లాను. వాళ్లు నన్ను స్క్రిప్ట్ రైటర్ గా సెలెక్ట్ చేశారు. ఉద్యోగ నిర్వహణకు వెళ్లాను. అమృతవాణి అనేది ఒక క్రిస్టియన్ సంస్థ. 60 శాతం వాళ్ళ మతాన్ని ప్రచారం చేయడం 40 శాతం నీతి విలువలు సుభాషితాలు మొదలైనవి చెప్పడం చేసే వాళ్ళు. అక్కడ నన్ను నాటికలు రాయమని అడిగారు. వాళ్లు ఇచ్చిన సామెతకు నాటిక రాయమని అన్నారు. అలాగే రాస్తాను అని అన్నాను.
మన జీవితంలో ఒక భాగం ప్రతిరోజు సామెతలు వాడుతూనే ఉంటాము. ఆ వాడే సామెతలు మన జీవితంలో ఏదో ఒక సందర్భంలో మనకి ఎదురుపడతాయి. వాటి నుండి మనం పాఠాలు నేర్చుకుంటాము. వాటి మీద రాయమన్నారు. నేను పనిచేచింది రేడియో విభాగంలో, జాజిరెడ్డి గారు సామెత ఇచ్చేవారు. 4 లేదా 5 పాత్రలతో పది నిమిషాల నిడివితో నాటిక రాయాలి. వాటిని ప్రావర్బ్ స్కిట్స్ ( proverbs skits) అని అంటారు. ఆ పదినిమిషాలలో మన జీవితంలో ఈ సామెత ఒక సందర్భాన్ని తీసుకొని అది ఎలా ప్రయోగించబడింది అని చెప్పాలి. అనేది నిబంధన వేర్ కాస్ట్ ( where cast) అనే చోటుకు పంపేవారు. మనీలా ఫిలిప్పైన్స్ లో రేడియో స్టేషన్ అక్కడ ఇది బ్రాడ్ కాస్ట్ (ప్రచారం ) అయ్యేది. పెద్ద పెద్ద రేడియో ఆర్టిస్టులు అందరూ కూడా నేను రాసిన స్క్రిప్ట్ను రికార్డు చేసేవారు. అందులో పండా శమంతకమణి, పండా విజయలక్ష్మి, ఆశాలతా, కాశీ విశ్వనాథ, విద్యాసాగర్, భరణి మొదలైన వారందరూ అక్కడికి వచ్చి నేను రాసిన నాటికలలో నటించేవారు. అవన్నీ సిడి ల రూపంలో మనీలకు పంపేవారు. ఇలా ఒక సంవత్సరం పాటు నేను పనిచేసాను.
తరువాత తెలుగు అకాడమీలో ఉద్యోగం వచ్చింది. అయినా వారు నాటికలు రాయమని అడగడంతో 16 సంవత్సరాలు నాటకాలు రాసాను. అలా 500 నాటికలు పూర్తి చేసాను. తెలుగు అకాడమీలో నిబద్ధతతో పనిచేసాను. ఉపసంచాలకురాలిగా పదవీ విరమణ పొందాను. 32 సంవత్సరాలలో టెర్మినాలజీ, అనేక నిఘంటువుల కోసం పనిచేసాను. అలాగే తెలుగు త్రైమాసిక వైజ్ఞానిక పత్రికకు 16 సంవత్సరాలు సహ సంపాదకురాలుగా ఉన్నాను.
1995 నుండి 2010 వరకు ఆ పత్రిక బాధ్యత పూర్తిగా నాదే!
ఇంటర్మీడియట్ తెలుగు- ఇంగ్లీష్ మీడియం పుస్తకాలు బి.ఈడి డిగ్రీ వరకు రెండు భాషల్లో తెలుగు అకాడమీలో ముద్రిస్తారు. ఇందులో నేను ఫిజిక్స్ పుస్తకాల పర్యవేక్షణ చేసే దాన్ని. సమావేశాలు ఏర్పాటు చేయించాలి. ఇంటర్మీడియట్ బోర్డు నుండి సిలబస్ తెప్పించుకొని, ఆ సిలబస్ లో ఉన్న ప్రకారంగా ఉస్మానియా యూనివర్సిటీ ఇంకా ఇతర యూనివర్సిటీ వారు సంపాదకులుగా ఉండేవారు. ప్రాంతీయంగా ఉన్న నలుగురు రచయితలతో సంపాదకుల సమావేశం ఏర్పాటు చేసి, సిలబస్ ప్రకారం వాళ్లతో రాయించి, ఆ స్క్రిప్టు సమయానికి వచ్చేటట్టు చూసి, ప్రింట్ చేసే వరకు పూర్తి బాధ్యత వహించి అలా అన్ని పుస్తకాలు రావడానికి నేను కోఆర్డినేటర్ గా అంటే సమన్వయకర్తగా ఉన్నాను.
తెలుగు నా అభిమాన భాష కాబట్టి ఎంత పనైనా కష్టం అనిపించలేదు. ఎందరో గొప్ప వారి మధ్య పని చేస్తున్నానని ఆనందంగా ఉండేది. ఉదాహరణకు తాళ్లూరి నాగేశ్వరరావు గారు అకాడమీలో పనిచేసేవారు. రమాకాంత్ రావుగారు, పోరంకి దక్షిణామూర్తి గారు, నీలాజంగయ్య గారు, ఎం.ఎన్ నరసింహారావు గారు, గుమ్మా శంకర్ రావు గారు, బోయి భీమన్న గారి అమ్మాయి విజయ భారతి గారు డైరెక్టర్ గా ఉండేవారు.
సాహిత్య కోశం వంటి పుస్తకాలను అందరం సమైక్యంగా కృషి చేసి వెలువరించాము. జనరంజక గ్రంథాలు అనేకం పారిభాషక పద కోశాలను అన్ని సబ్జెక్టులలో తయారు చేసాము. ఇవి ఎందుకు ఉపయోగపడతాయంటే ఫిజిక్స్ ఇంగ్లీషు పుస్తకాన్ని తెలుగులోకి అనువదించాలి అనుకున్నప్పుడు ఇందులోని పదాలు వాడుకుంటారు. మాతృదేవోభవ, పితృదేవోభవ అంటారు కదా! అమ్మా నాన్న దైవం వలన నేను నా భర్త రామరాజు గారిని కూడా అలాగే అనుకుంటాను. నేను పుట్టిన వరంగల్ నాకు దైవం. అలాగే నేను పనిచేసిన తెలుగు అకాడమీ అంటే నాకు గౌరవం- నా అత్తగారిల్లు అయిన భాగ్యనగరానికి నమస్కరించిన రోజు ఉండదు! అంత ప్రేమ మమకారం ఉంటుంది. అవి తలుచుకుంటే నా మనసు ఆర్థ్రం అయిపోతుంది, ఒళ్ళు పులకరించిపోతుంది.
ఇలాగే నా ఉద్యోగ ప్రస్థానం నడుస్తూనే మా వారు నెలకొల్పిన వంశీ సంస్థతో అనుబంధం పెనవేసుకుపోయింది.
రామరాజు గారు చాలా ప్రోత్సహించారు. సృజనాత్మక శక్తిని బయటకు తీశారు. ఆయనకు ఋణపడి ఉన్నాను. ప్రేమించి పెళ్లి చేసుకున్న నేను ఇటీవల 50 సంవత్సరాల పెళ్లిరోజు చేసుకున్నాము. నేను వంశీ సంస్థకు అధ్యక్షురాలు అనేక సన్మానపత్రాలు రాసాను. ఆయన నిర్వహించే ప్రతి కార్యక్రమంలో నేను వెనుక ఉంటాను. గొప్ప గొప్ప రచయితలు, రచయిత్రులు మా ఇంటికి వచ్చేవారు. కే. విశ్వనాథ్ గారు రాజేంద్ర ప్రసాద్ గారు వంటి వారితో పరిచయం కావడం మా వారి వల్లనే కదా! కళలకు సంబంధించి ఎవరినైనా మా వారు ప్రోత్సహిస్తారు అంత విశాల హృదయం. పై తరం హీరోయిన్లు భానుమతి గారి నుండి అందరూ, ఎస్పీ బాలసుబ్రమణ్యం గారు కూడా వచ్చేవారు.

ప్ర. సమయం లేదు లేకపోతే ఎన్నో చేసేవాళ్ళుమని అంటారు. కానీ మరి మీరు ఇన్ని రంగాలలో కృషి చేసారు వీటన్నిటికీ సమయాన్ని ఎలా మీ గుప్పెట పెట్టుకున్నారు?

జ. సమయం లేదనడం నేను అంగీకరించను! సమయం చాలా ఉంటుంది. దాని వినియోగించుకోవడంలోనే ప్రజ్ఞ ఉంటుంది. ప్రతి నిమిషం చాలా విలువైంది. దాని వృధా చేయకుండా వాడుకోవాలి! బద్దకించి రేపు చేద్దాంలే!అంటుంటే ఏ పనీ కాదు! వంశీ రామరాజు గారి దగ్గర ఎంతో నేర్చుకున్నాను. తాను అలా కచ్చితంగా అనుకున్న సమయానికే ఏ కార్యక్రమమైనా మొదలు పెడతారు.అందరూ అలా ఉండాలని అనుకుంటారు. నేను ఉద్యోగం చేస్తున్నప్పుడు పిల్లలను చూసుకోవడం చాలా కష్టమైతే, ఒక బేబీ కేర్ సెంటర్ ను పక్క గల్లీలోనే ఉన్న మాదిరెడ్డి సులోచన గారింట్లోనే ప్రారంభించాము. వారు మాకు మంచి మిత్రులు. అది 25 సంవత్సరాలు నడిచింది. నా పిల్లలను పెంచుకుంటూ, వాళ్ళ చదువు చూసుకుంటూ, నేను ఉద్యోగం చేస్తూ, మా వారు చేసే పెద్ద పెద్ద కార్యక్రమాలు అంటే వంశీ బర్కలి అవార్డుల సభలు నిర్వహించినపుడు నా వంతు సహకారం అందించేదాన్ని.

ప్ర. ఇలా మీ చుట్టూ ఇన్ని బహుమతులు, షీల్డ్ లు, పురస్కారమందుకుంటున్న చిత్రాలు చూస్తుంటే కన్నుల పండుగగా ఉంది! మీ శ్రమ ఫలాల గురించి వివరించండి!
జ. సి. నారాయణరెడ్డి గారు మాకు ఆత్మబంధువు, వంశీ పుట్టుకను తెలిసిన మేనమామ అని చెప్తున్నాను కదా! వారు సుశీలా నారాయణరెడ్డి అవార్డ్ ప్రదానం చేసారు. డా.అమృతలత గారు వారి కూతురు జ్ఞాపకార్ధం అపురూప అవార్డును బహూకరించారు.
తెలుగు యూనివర్శిటీ వారు ఉత్తమ రచయిత్రి పురస్కారం , వాసిరెడ్డి సీతాదేవి గారి తల్లి గారి పేరు మీద వాసిరెడ్డి రంగనాయకమ్మ అవార్డు ఇచ్చారు. ఇలా చాలా అవార్డులు వచ్చాయి.

ప్ర. వంశీ రామరాజుగారి విజయం వెనుక మీ సహకారం ఎలా ఉండేది? వారి గురించి చెప్పండి!
జ. ఆయన ప్రతి సంవత్సరం అమెరికాకు వెళ్లి, ఘంటసాల ఆరాధన ఉత్సవాలు చేస్తుంటారు. తన వేగ్నేష్ ఫౌండేషన్ పేరుతో దివ్యాంగుల కోసం ఒక పాఠశాల స్థాపించారు. ఆ స్కూలు 1983 నుండి 2019 కోవిడ్ వచ్చే వరకు నడిచింది.
పోలియో వ్యాధి తగ్గిపోయింది కదా! అందుకని ఆ వ్యాధి గ్రస్తులు చేరకపోవడంతో… మానసిక ఎదుగుదలలేని పిల్లల కోసం ఆ పాఠశాలలో ప్రత్యేక మైన ఏర్పాట్లు చేసి నడిపిస్తున్నారు. వాటి కోసం విరాళాలు సేకరించారు. మూడు కోవెలలు కట్టారు. లక్ష్మీనరసింహస్వామి, సాయిబాబా గుడి, ఘంటసాల గుడి కట్టారు. అలాగే వంశీ సంస్థ ద్వారా వృద్ధుల ఆశ్రమము హయత్ నగర్ దగ్గర కుంట్లూరులో నడిపిస్తున్నారు. ఉదయం అంతా వీటిని చూసుకొని సాయంత్రం వంశీ ప్రోగ్రామ్స్ చూస్తారు అలా ఇద్దరం ఒక్క నిముషం వృధా చేయము.

ప్ర. వంశీ ప్రచురణలు అని చెప్పారు! అందులో ఎలాంటి పుస్తకాలు ముద్రించారు ? మీరు దానికి ఎలా సహకరించారు?
జ. వంశీ చాలా కాలం క్రితం కొన్ని పుస్తకాలను ప్రచురించింది. మధ్యలో కొంత కాలం ఆపేశారు! మళ్లీ స్వర్ణోత్సవం (50 సం.రాలు) దాటిన తర్వాత చాలా పుస్తకాలు ముద్రించారు. అందులో సినిమాల మీద ముఖ్యంగా జమున గారి, సావిత్రి గారి సినిమాలు వాటి మీద కార్యక్రమాలు చేసి, ఆ ప్రసంగాలన్నీ పుస్తకంగా ప్రచురించాం. దానికి నేను సంపాదకురాలిని. అది కాకుండా వంశీ కథలు దాదాపు 20- 25 పుస్తకాలు నా సంపాదకత్వంలో వెలువడ్డాయి.
తర్వాత వంశీ కార్యక్రమానికి వచ్చిన అతిథులకు సన్మాన పత్రాలు నాలుగైదు వందల వరకు రాసాను. నాలుగు సార్లు అమెరికాకు వెళ్లి వచ్చాను. వంగూరి ఫౌండేషన్ వాళ్ళ కార్యక్రమాల్లో పాల్గొన్నాను. అక్కడ కూడా కార్యక్రమాలు చేసారు. వాళ్ళు పుస్తకాల ప్రచురిస్తారు. వంగూరి చిట్టెం రాజుగారు ఎన్నో కార్యక్రమాలు చేసారు. నెలనెలా వెన్నెల అని ఇప్పటికీ దాదాపు 200 పైగా అంటే 14 సంవత్సరాలుగా వరుసగా నిర్వహించారు.
1998లో అక్కడ ఆయన నిర్వహించిన కార్యక్రమంలో అట్లాంటాలో పాల్గొన్నాను. వంశీ రామరాజు గారు ప్రతి సంవత్సరం అమెరికాకు వెళ్లి ఆ ఘంటసాల ఆరాధనోత్సవాలు నిర్వహించి, ఆ వచ్చిన డబ్బుతో దివ్యాంగుల సంరక్షణ కోసం వినియోగిస్తారు. అలా ఆ పాఠశాలను అభివృద్ధిచేసారు.

ప్ర. లిటిల్ డిటెక్టివ్ నవల రాసాను అన్నారు కదా! అది ఎందుకు? రాయాలనుకున్నారు. దాని నేపథ్యం చెప్పండి!
జ. నాకు నవల రాయాలని కోరిక ఉండేది. కానీ రాయలేనేమో అని అనుకున్నాను కథలు, కవితలు రాసాను. చిన్నప్పటినుండి మా నాన్న నవలలు చదవడం అలవాటు చేసాడు. అందులో మధుబాబు డిటెక్టివ్ నవలలు కూడా ఉండేవి. ఇలాంటి ఒక నవల రాయాలనుకున్నాను. అప్పుడు షర్లాక్ హోమ్స్ ( Sherlock Homes) నవల చదివి ప్రేరణ పొంది రాసాను. దాన్ని దాసరి నారాయణ రావు గారి సంపాదకత్వంలో నడిచిన ఉదయం పత్రికలో ప్రచురించారు. అది ధారావాహికగా వెలువడింది. చిన్నపిల్లలే డిటెక్టివ్ లు గా సాగిన నవల.

ప్ర. బలిజేపల్లి లక్ష్మీకాంత కవి నాటక కళావైదుష్యం అనే పరిశోధనాంశంగా ఎన్నుకోవడానికి కారణం ఏమైనా ఉందా, నాటకాలు రాసారు. కనుక ఆ అంశమే కావాలని ఎన్నుకున్నారా?
జ. బలిజేపల్లి వారి రచన పైననే పరిశోధన చేస్తానని అనుకోలేదు. కానీ ఏ అంశాన్ని ఎన్నుకోవాలనే దానిమీద చాలా తర్జనభజన పడ్డాను. బలిజేపల్లి వారు అనగానే మనకు గుర్తుకు వచ్చేది సత్యహరిశ్చంద్ర నాటకం. అది నాకు ఎంతో ఇష్టం. ఎన్నోసార్లు చూసాను. ఆ పద్యాలు విన్నప్పుడు నాకు స్ఫూర్తి కలిగేది. బలిజేపల్లి రచనల మీద నా సిద్ధాంత గ్రంథం రాస్తే ఎలా ఉంటుందని మా నాన్నని అడిగితే చాలా ప్రోత్సహించారు కానీ వారి రచనలన్నీ దొరకాలి కదా! ఆయన రచనలు…
శివానందలహరి (శతకము )
స్వరాజ్య సమస్య (పద్య కృతి)
బ్రహ్మరథం (నవల )
మణి మంజూష ( నవల )
బుద్ధిమతీ విలాసం (భక్త సిరియాళుని కథ)
ఉత్తర గోగ్రహణం (నాటకం )
సాత్రజితీ పరిణయం ( నాటకం )
ఉత్తర గోగ్రహణం ( అనువాదం )
అందులో సత్యహరిశ్చంద్రీయం బాగా ప్రసిద్ధి పొందింది. బలిజేపల్లి వారు రచయితే కాదు! నటుడు, వాగ్గేయ కారుడు, పాటలు పాడేవారు. నక్షత్రకుడిగా ఎన్నోసార్లు నటించారు. ఆయన రచనలు చదివిన కొద్దీ నాకు ఆసక్తి కలిగింది. గైడ్ గా ఎం వి ఆర్ శాస్త్రి గారు నన్ను చాలా ప్రోత్సహించారు. నాలుగు ఐదు సంవత్సరాలు కష్టపడ్డాను. బుద్ధిమతీ విలాసం నాటకం, సాత్రజితీ పరిణయం నాటకం దొరకడానికి చాలా కష్టపడాల్సి వచ్చింది. ఎన్నో లైబ్రరీలకు తిరిగి మొత్తానికి సంపాదించాను. పరిశోధన చేసాను. వారి రచనలపై పరిశోధనగ్రంథం రాయడం నాకు ఆత్మ సంతృప్తినిచ్చింది.

ప్ర , ఆనాటి రచయతల, రచయిత్రుల ప్రభావం మీ మీద ఉందంటారా?
జ. తప్పకుండ ఉంది. ఎందుకంటే వాళ్లే నాకు స్ఫూర్తి ! ముఖ్యంగా తెన్నేటి లత మాకు దూరపు బంధువు కూడా! యద్దన పూడి సులోచనా రాణి నవలలు అంటే నాకు ఎంతో ఇష్టం. ఆమె వలె రాయాలని అన్న ఒక కోరిక బలంగా ఉండేది. ఎలా అయినా రాయాలి. పాఠశాల చదువైపోగానే నేను అలా అనుకొనే దాన్ని! నేను ఏదో ఒకటి రాసి మా ఇంట్లో చూపిస్తే చాలా బాగా రాసావే! అని నన్ను అభినందించడం, అలా నేను ముందుకు వెళ్లే అవకాశం కలిగింది.
సులోచన రాణి గారు, వాసిరెడ్డి సీతాదేవి గారు, యండమూరి వలె రచన చేయాలనుకున్నాను. ఏదైనా నా ముందు సంఘటన జరిగితే దాన్ని మలిస్తే పాఠకులకు చేరే మార్గం తక్కువ. ఆనాడు ఇన్ని మాధ్యమాలు లేవు! ఏవో కొన్ని పత్రికలు మాత్రమే ఉండేవి. వాటి ద్వారా మాత్రమే రచనలు బయటకు వచ్చేవి.

ప్ర. రచయిత్రుల కొత్త కథనం అని ఒక సంకలనం తీసారు కదా? దాని గురించి వివరించండి!
జ. రచయిత- రచయిత్రుల కొత్త కథలన్నీ ప్రచురించాలని వంశీ సంస్థ తలపెట్టింది. అట్లా మొదలుపెట్టినప్పుడు దానికి ఆర్థిక వనరు ఉండాలి కదా! ఆ ఇబ్బందిని ఎలా ఎదుర్కోవాలి? అని ఆలోచించినప్పుడు అమెరికాలో ఆళ్ళ శ్రీనివాసరెడ్డి గారు (హృదయకోశ నిపుణులు) ఆయన సాహిత్యాభిలాషిగా ఆ ప్రచురణలకయ్యే ఖర్చు భరిస్తానని అనడంతో ఆరు కథా సంకలనాలు వెలువరించాము. కొత్త కథల పేరిట అంటే రచయిత్రుల (రచయితల) మొదటిగా రాసిన కథలు. మొదటి సంకలనం కేవలం రచయిత్రుల కథలే 32 కథలతో ముద్రించారు. తర్వాత ఇద్దరివి కలిపి ముద్రింప చేశాం! ఈ కొత్త కథల సంపుటిలకు నేను సంపాదకురాలిగా ఉన్నాను.

ప్ర. పత్రికల మీద మీ అభిప్రాయం చెప్పండి! ఇంకా ఏమైనా సూచనలు చేయండి!
జ. పత్రికలు ఎన్ని వస్తే అంత సాహిత్య సేవ జరుగుతుంది. పాఠకులు చదవడం ముఖ్యం… రాసే వాళ్ళు ఉన్నారు- ప్రచురించడానికి అంతర్జాల పత్రికలు ఎక్కువైనవి. స్వాతి, సాహితీ కిరణం లాంటి పత్రికలు తప్ప చాలావరకు కనుమరుగయ్యాయి. చదివింప చేసినంత కాలం పత్రికలు బాగా నడుస్తాయి. ఊరికే పత్రిక వెలువరిస్తే ఫలిత ఉండదు. ముఖ్యంగా యువత చదవాలి! కానీ చదువుతున్నారా? అంటే సందేహమే! ఎందుకంటే వారు సెల్ఫీలు, యూట్యూబ్లలో రీల్స్ చేయడంలో తలమునకలై ఉన్నారు. కొందరు యూట్యూబ్ లో కథలు వినిపించే ప్రయోగాలు చేస్తున్నారు కొన్ని కథలు శ్రోతలను చేరుతున్నాయి కూడా!
నీహారిణి వంటి వారు అంతర్జాల పత్రికలు నడపడం మంచి పరిణామమే! అలాగే ఇంకా ఎన్నో అంతర్జాల పత్రికలు వస్తున్నాయి. అయితే ఆ యా పత్రిక లలో యువతకు పనికొచ్చే అంశాలను చేర్చాలి! చాలా మార్పు వచ్చింది సమాజంలో… ఆ తరానికి ఈ తరానికి అభిరుచులు మారాయి! కొన్ని విషయాలు మనకు నచ్చినవో-నచ్చనివో ఉండవచ్చు! కానీ ఆ తరానికి చెందిన వాళ్ళమైనా ఈ తరం వాళ్లతో సర్దుకుపోయి, దీని కనుగుణంగా యువతలో మార్పు తెచ్చే అంశాలు ప్రచురించాలి. ఆ బాధ్యత పత్రికాధిపతులతో పాటు, రచయిత- రచయిత్రులకు కూడా ఉండాలి!

రంగరాజు పద్మజ :– అడగగానే కాదు… లేదు! అని తప్పించుకోకుండా మీ విలువైన సమయాన్ని కేటాయించి, అటు సాహితీ రంగానికి, ఇటు సేవారంగానికి సంబంధించిన మీ భార్యాభర్తల కృషి చక్కగా వివరించినందుకు పత్రిక తరపున మీకు కృతజ్ఞతలు. ఈ విషయాలన్నీ రేపటితారానికి స్ఫూర్తిదాయకాలే! అందుకు మీకెంతో ధన్యవాదాలు!
తెన్నేటి సుధ :— ఇంత దూరం వచ్చి, ఇంత సేపు కూర్చుని, పాఠకులను మెప్పించే తీరులో ముఖాముఖి జరిపినందుకు ధన్యవాదములు పద్మజ గారూ! నమస్కారమండీ! కథలో…నవలలో ఎవరికి వారు రాస్తారు. అందులో సందేహం లేదు! కానీ ఇతర రచయిత- రచయిత్రుల రచనలు కష్టనష్టాలకోర్చి సంపుటులుగా ముద్రించడం అన్నది గొప్ప హృదయం ఉంటే కానీ సాధ్యం కానీ పని. అలాగే ద్రవించే హృదయం ఉన్నప్పుడే సేవ చేయాలనిపిస్తుంది. భార్యాభర్తలిద్దరూ అటు బాలబాలికలకు- ఇటు వృద్ధులకు సేవలు అందించడం అంటే మాటలు కాదు! అది చెప్పినంత తేలికాకాదు!
హృదయమున్న రచయిత్రి కలం అంతే ఆర్ద్రతతో – విలువలతో కూడిన రచనలు వస్తాయి! అలా ముప్పేటలుగా సేవా- సాహితీ-ఆతిథ్యాలతో 50 సంవత్సరాలుగా ప్రజల మన్ననలను అందుకుంటున్నారు.
మరిన్ని రచనలు, వారి సేవలు సదా ఇలాగే కొనసాగాలని…. వారికి ఆ దేవదేవుడు అనేక మంగళ శాసనాలు అందించాలని కోరుకుంటూ రచయిత్రి తెన్నేటి సుధ గారిని అభినందిస్తూ….

మయూఖ అంతర్జాల ద్వైమాసిక పత్రిక ప్రతినిధి రంగరాజు పద్మజ జరిపిన ముఖాముఖిలో వనం లక్ష్మీకాంతారావు

*****************************************

         సామాజిక చైతన్యాన్ని పెంచేవి నాటక కళలు! ఈ నాటకాలలో జీవితాలలోని అనుభవాలను, సమస్యలను సంభాషణాల ద్వారా ప్రదర్శిస్తారు. ఇవి మానసిక ఉల్లాసం ఇవ్వడమే కాకుండా… సమాజంలో జరిగే అన్యాయాలు- అసమానతలు, సమస్యలను లేవనెత్తి , పరిష్కారాలను సూచిస్తాయి. సమాజానికి సందేశాలనిస్తూ… ప్రజలకు ఒక అవగాహన ఏర్పడేందుకు ఈ నాటకాలు ఉపయోగపడతాయి.   ముఖ్యంగా భారతదేశ సంప్రదాయ జానపద కళలను బతికించడానికి నాటకం ఒక మూల స్తంభంగా నిలుస్తుంది. నాటక సంస్థలు; పరిషత్తులు ; లేదా నాటకాలను ప్రదర్శిస్తూ కళాకారులు ఈ నాటకాలను రక్షిస్తాయి. గురజాడ అప్పారావు, పానుగంటి లక్ష్మీనరసింహం, ధర్మవరం కృష్ణమాచార్యులు, తిరుపతి వేంకట కవులు వంటి వారు నాటక రచనలు చేసి,  నాటక కళను ప్రదర్శిస్తే … అలాంటి నాటకాన్ని తర్వాతి తరాలకు అందించి బతికించాలని గొప్ప ఆశయంతో ఎన్నో నాటక సమాజాలు కృషి చేసాయి! చేస్తున్నాయి.. అలాంటి తెలంగాణ నాటక కళారంగానికి ఎనలేని సేవలు చేస్తున్నవారు వనం లక్ష్మీ కాంతారావు గారు. వీరు  వర్ధన్న పేట  *భారత నాటక కళా సమితి*. వేదికగా చేసుకోని సేవలు అందిస్తున్నారు. దాదాపు నలభై-యాభై సంవత్సరాలుగా నాటక కళారంగానికి ఆర్థిక -హార్దిక సేవలందిస్తున్నారు. వీరి ధ్యాసంతా నాటకాన్ని బతికించుకోవాలనే తపన! ఈ రంగానికి వారి సేవలు కూడా శ్వాసించినట్టుగా నిరంతరం సాగుతూనే ఉంటాయి. వారి కృషి – పట్టుదల రేపటి తరానికి ప్రేరణ కలిగించాలనే ఉద్ద్యేశ్యంతో ….  
          శ్రీమతి కొండపల్లి నీహారిణి సంపాదకత్వంలో వెలువడుతున్న తెలంగాణ తొలి అంతర్జాల ద్వైమాసిక పత్రిక *మయూఖ*  వారితో  సంభాషించి, వారి అనుభవాలు, ఆచరణలు, సలహాలు, సూచనలు గ్రహించి రేపటి తరానికి అందించాలని ఈనాటి విశిష్ట అతిథిగా వారిని పలకరించి, వారినుండి విలువైన వారి అనుభవాలను విందాము… అందుకే వారిని ఆహ్వానిద్దాము.

పద్మజ:– నమస్కార మండీ!
వనం లక్ష్మీకాంత రావు గారు:– నమస్కారం!

పద్మజ:– మీ కుటుంబ నేపథ్యం వివరించండి!

లక్ష్మీకాంతారావు:– కొండాపురం వాస్తవ్యులు వనం కేశవరావు- రాధమ్మ గారు మా తల్లిదండ్రులు. వారికి నేను ఎనిమిదవ సంతానాన్ని.   కేశవరావు గారి అన్న కుమారుడు వనం నరసింహారావు గారికి సంతానం లేకపోవడంతో నన్ను వారు దత్తత తీసుకున్నారు.  దత్తత తండ్రి నరసింహ రావుగారు. తల్లి రాధమ్మ గారు. పాతింటి రాధమ్మ గారి దత్తపుత్రుడుగానే నేను చలామణి అవుతున్నాను.

పద్మజ:- మీ విద్య- ఉద్యోగం గురించి వివరిస్తారా?
లక్ష్మీకాంతారావు:– ఒకటవ తరగతి నుండి నాలుగవ తరగతి వరకు కొండాపురం గ్రామంలోనే చదివాను. నాలుగవ తరగతి అయిపోయాక నా చదువు ఎక్కడ? అనే సమస్య మా అమ్మకు వచ్చింది. మా అమ్మ చెల్లెలు ఇనుగుర్తి గ్రామ వాస్తవ్యులు ఒద్దిరాజు రాఘవ రంగారావు గారి సతీమణి కమలాదేవి దగ్గర ఉండి చదువుకునేలా మాట్లాడి నన్ను అక్కడ చదివించింది. మాచిన్నమ్మ వెంటనే సరే! అంది ఎందుకంటే? పెదనాన్న గారింట్లో అది వరకే వైష్ణవుల పిల్లలు, మా బంధువుల పిల్లలు, దాదాపు 20 మంది చదువుకునే వారు ఇల్లంతా విద్యార్థులతో నిండి ఉండేది. వంట చేయడానికి అయ్యగారు ఉండేవారు. మూడు పూటలు భోజనాలు ఉండేవి.
        అలా ఐదు నుండి ఏడవ తరగతులు ఇనుగుర్తిలో కొనసాగింది. మా పెదనాయన  ఒద్దిరాజు రాఘవ రంగారావు గారి ఇంట్లో తెలంగాణలో ఆ రోజుల్లోనే వారు తెనుగు పత్రిక నడిపి, సాహిత్యం అంటే తెలియని రోజుల్లో… స్వంతంగా ముద్రణాలయం నెలకొల్పి, ఎన్నో పుస్తకాలు ముద్రించినటువంటి బహుళ కృషి చేసినటువంటి వారింట్లో నేను చదవడం నా అదృష్టం.
       తరువాత మా దగ్గర బంధువులు ఈటూరు వెంకటేశ్వరరావు గారి దగ్గర ఉండి ఎనిమిది నుండి పదకొండవ తరగతి వరకు వారింట్లో ఉండి చదువుకున్నాను.
    హైదరాబాదులో  నేనున్నప్పుడు వారింట్లో విద్యుత్ సదుపాయం ఉండేది కాదు! దాదాపు 1962- 63 ప్రాంతంలో నేను ఉన్న ఇంట్లో గ్యాస్ నూనె దీపాలు, కందిళ్ళు, పెట్టుకొని చదువుకునేవాళ్ళం. వీధిలో పెద్ద విద్యుత్తు లైట్ ఉండేది. మెట్ల మీద కూర్చొని వీధిలైట్ల వెలుగులో చదువుకున్నాను. తర్వాత నా చదువంతా హైదరాబాదులోనే ఉన్నత విద్య అంటే డిగ్రీ వరకు 69 లో బిఎస్సి పూర్తి అయిన తర్వాత మా అమ్మగారి ఆరోగ్యం బాగా లేక మళ్ళీ గ్రామానికి రావడం దాదాపు రెండు సంవత్సరాలు మా అమ్మగారు సేవలు చేస్తూ గడిచిపోయింది.
           అమ్మగారు గతించిపోయాక మళ్ళీ బిఎస్సి పూర్తిచేసుకుని బీఈడీ చదివి తర్వాత ఉపాధ్యాయ వృత్తిలో స్థిరపడ్డాను. బీఈడీ చేసిన తర్వాత రెండు సంవత్సరాలు మా ఊళ్లో వ్యవసాయం చేశాను. తప్పని పరిస్థితుల్లో ఉద్యోగంలోనికి రావాల్సి వచ్చింది. ఆ ఉద్యోగం చేస్తూ ఎం,ఏ ఎం.ఈ.డి కూడా చదివాను. ఆ విధంగా 1976లో ఉపాధ్యాయ వృత్తిలో చేరితే 2006 నుండి 2016 వరకు జూనియర్ లెక్చరర్ ఆంగ్ల భాషాధ్యాపకుడిగా పనిచేసాను. ఇలా కొనసాగింది విద్య-ఉద్యోగం.

పద్మజ:— నాటక కళా రంగంపై మీకు ఆసక్తి ఎలా ఏర్పడింది?
లక్ష్మీకాంతారావు:—- నాటక కళా రంగం మీద నాకు ఆసక్తి కలగడానికి ఒక విధంగా మూడు, నాలుగు తరగతులలో మా ఉపాధ్యాయులు సుందరయ్య గారనే చెప్పాలి!   ఆ రోజులలోనే పిల్లల చేత నాటకాలు వేయించాలని వారికి ఆసక్తి ఉండేది. నాతో మూడవ తరగతిలోనే నాటకం వేయించారు. అప్పుడు స్టేజీలు అవీ లేవు కదా!  ఊరిలోని మూడు వీధులు కలిసే కూడలిలో చెక్కబల్లతో స్టేజి తయారు చేసి పెట్రోమాక్స్ లైట్లు ఏర్పాటు చేసి నాటకం వేయించారు. అలా నాలో నాటక రంగంపై ఆసక్తికి అప్పుడు బీజం పడింది.     బాల్యంలోనే  సాహిత్యం పట్ల, నాటకాల పట్ల ఆసక్తి కలిగిస్తే చివరి వరకు పెంపొందుతూ ఉంటుంది. ఈ రోజుల్లో ఆ ప్రయత్నం జరగడం లేదు! అది నా బాధ!
    చిన్నప్పుడు ఏదైతే మంచి సంస్కారం అబ్బాలనుకున్నా సాహిత్యం పట్ల అనురక్తి కలగాలన్నా, నాటకాలైనా, కళలైనా చిన్నప్పుడే ఆసక్తి కలుగజేయాలి. తల్లితండ్రులు గాని, ఉపాధ్యాయులు కానీ… అది నాకు మొదట్లో జరిగింది.    తర్వాత 5, 6, 7 తరగతులలో ఉన్నప్పుడు ఒద్దిరాజు సీతారామచంద్రరావు గారి మనవడు కిషన్ రావు గారికి నాటకాలన్నా, కళలన్నా చాలా ఆసక్తి ఉండేది. వారు నాటకాలు రాసేవారు, అలాగే వేయించేవారు. చిన్న చిన్న పాటలు రాసి, పాడించడం, డాన్స్ లు నేర్పించి, స్టేజీ మీద చేయించేవారు. 15వ ఆగస్టు, 26వ జనవరి, పాఠశాల వార్షికోత్సవాలు …మొదలైన ఆయా సందర్భాలలో పాఠశాలకు వచ్చి, అక్కడ ఉన్న పిల్లలను ఎన్నుకొని, వారికి నేర్పించి, రిహార్సల్స్ (అభ్యాసం)  చేయించడం, అలా ఎంతో కృషి చేసేవారు. అలా నేను నాటకం వేయడం జరిగింది.
     చిన్నప్పటి నుండి నాకు నాటక ప్రదర్శన పట్ల అభిలాష కలిగింది. మా ఊరిలో సుందరయ్య సార్, ఇనుగుర్తిలో ఒద్దిరాజు కిషన్ రావు గారు ముఖ్యులు. ఈ విధంగా నాటకాలపై ఆసక్తి కలిగి క్రమక్రమంగా  పెరిగింది. ఉద్యోగం చేసేటప్పుడు కూడా నేను ఎక్కడ పని చేసినా విద్యార్థులతోనూ ఉపాధ్యాయులతోనూ నాటకాలు వేయించేవాడిని. అలా ప్రతి సంవత్సరం తప్పకుండా చేసేవాడిని. నేను బి.ఈడి ( Bed) చేస్తున్నప్పుడు కూడా బీఈడీ కాలేజీలో నాటకాలు వేసాను. కృష్ణమూర్తిగారని ఒక లెక్చరర్ ఉండేవారు. ఆయన బాగా ప్రోత్సహించేవారు. తెలంగాణ ఉద్యమంలో ఆయన తన స్వస్థలానికి వెళ్లారు.    ఇంటర్ కాలేజీ టోర్నమెంట్స్ లో *పెండింగ్ ఫైల్* అనే నాటకంలో నేను ఉత్తమ నటుడిగా బహుమతి తీసుకోవడం జరిగింది.   నేను ఎక్కడ పని చేసినా పిల్లలతో నాటకాలు వేయించే ప్రయత్నం బాగా చేసే వాడిని. కొండాపురంలో ఐదు సంవత్సరాలు పని చేసినప్పుడు, ప్రతి సంవత్సరం వార్షికోత్సవానికి విద్యార్థులతోనూ, ఉపాధ్యాయులతోనూ తప్పకుండా నాటకం వేయించేవాడిని. చుట్టుపక్కల గ్రామాల నుండి ఆ నాటకాలు చూడడానికి బండ్లు కట్టుకొని వచ్చేవారు. రాత్రి ఒంటిగంట అయినా నాటకం పూర్తిగా చూసి ఆనందించే వాళ్ళు. ఎందుకంటే  ఆ కాలంలో వేరే ఇతరత్రా వినోద కార్యక్రమాలు ఉండేవి కావు. టీవీలు, రేడియోలు లేని రోజుల్లో ఎక్కడ నాటక ప్రదర్శన ఉన్నా… అక్కడికి వెళ్లి చూడడంతో నాటకాలకు ప్రోత్సాహం ఉండేది.    ఉపాధ్యాయ వృత్తిలోనూ, అధ్యాపకుడిగా పనిచేసినా నాటక రంగానికి తోచిన విధంగా సేవ చేసే భాగ్యం నాకు కలిగింది.

పద్మజ:– తెలంగాణలో నాటక కళా సంస్థలు గాని సమాజాలు  కానీ లేని సమయంలో … వర్ధన్నపేటలో భారతీయ నాటక కళా సమితి స్థాపించాలని  ఎందుకు అనుకున్నారు? ఎప్పుడు స్థాపించారు?
లక్ష్మీకాంత రావు:– అవును ఆ రోజుల్లో ఎక్కువగా ఈ నాటకాలకు వేదికలు ఉండేవి కావు! పౌరాణిక నాటకాలు మాత్రం వేసేవారు. పద్య నాటకాలు బాగా ఆడేవి. అవి కూడా టికెట్ కొని మరీ చూసేవారు. కానీ ఒకటే అసౌకర్యం ఏమిటంటే పాత్రధారులు అందరూ ఎక్కడెక్కడ నుండో వచ్చేవారు, వారి పద్యాలు వారు పఠించి నాటకాన్ని కొనసాగించేవారు. అలా నేను ఇనుగుర్తిలో చదువుతున్నప్పుడు కూడా సురభి నాటక సమాజం వారు వచ్చి రెండు మూడు నెలలు ఒకే ఊరిలో ఉండి చుట్టుపక్కల గ్రామాలలో నాటకాలు వేసేవారు. అవి చూసి మాకు నాటకం వేయాలని ప్రేరణ కలిగింది.
   సురభి నాటకాలు ఒద్దిరాజు రాఘవ రంగారావు  పెదనాయన గారి ఇంటి వెనుక పెరడులో డేరాలు కట్టి వేసేవారు. మా పిల్లలందరికీ టికెట్ లేకుండా నాటకం చూడడానికి పంపేవారు. అలా అన్ని నాటకాలు చూసే అవకాశం దొరికేది .
      1976లో నేను ఉద్యోగంలో చేరిన తర్వాత మూడుసంవత్సరాలు నిడిగొండలో పనిచేసి, 1979లో మా స్వగ్రామమైన కొండాపురానికి ఉపాధ్యాయుడుగా బదిలీ అయి వెళ్లాను. అక్కడికి వెళ్ళిన తర్వాత అక్కడ నాటకాలు వేయించడం… ఇవన్నీ కూడా ప్రజలకు బాగా తెలిసిపోయింది. అంతకు ముందే 1973లో ఇల్లందు గ్రామంలో భారతీయ నాటక కళాసమతి ఒకటి స్థాపించారు.
ఈ నాటక కళా సమితిని  ఈగ శ్రీహరి గారు, వడ్లకొండ వెంకటయ్య గారు, ఎల్ల గౌడు గారు, బొంపెల్లి పురుషోత్తం రావు గారు కలసి స్థాపించారు. మొదటి అధ్యక్షుడు మండల కిషన్ రావు గారు. వాళ్లు శ్రీరామనవమి ఉత్సవాలు ఉగాది నుండి శ్రీరామ నవమి వరకు 9 రోజులు తాలూకా స్థాయిలో నాటక పోటీలు నిర్వహించేవారు.అక్కడ రామాలయం ఉండేది. దాని ముందు స్టేజీ వేసి, నాటకం ప్రదర్శించేవారు. అలా 73-74- 75 వరకూ నడిచింది. తరువాత 76 లో వర్ధన్నపేటకు మార్చారు. కొండాపురంలో నేను పాఠశాలలో ఉపాధ్యాయుడిగా బదిలీపై వచ్చిన తర్వాత 79 లో నన్ను ఆహ్వానించారు. ఇంతకు ముందు చెప్పినట్టు కిషన్రావు గారు ఇనుగుర్తి నుండి ఒక టీమ్ ను తీసుకుని వచ్చి, ఆ పరిషత్తులో పాల్గొనడం జరిగింది. అప్పుడు తాను రాసిన నాటకాన్ని ప్రదర్శించడంలో ఒక కొత్త ప్రక్రియను ప్రవేశ పెట్టారు. అదేమిటంటే నాటకంలో సన్నివేశానికి తగిన సంగీతం ఉండాలని, రేడియోలో కొన్ని సంగీత బిట్లు సేకరించి రికార్డు చేసుకుని ఆయా సన్నివేశాలకు తగినట్లుగా ప్లే చేసేవాడు. అంతవరకూ ఇలా చేయవచ్చని ఎవరికీ ఆలోచన రాలేదు. ఈ బ్యాక్ గ్రౌండ్ మ్యూజిక్ ఎలా వస్తున్నదని ఆలోచించాము. ఆశ్చర్య పోయాము. ఎందుకంటే అక్కడ ఎలాంటి వాద్య సహకారం లేదు. ఇలా కొత్త ప్రక్రియను ఎంతో శ్రద్ధగా ప్రవేశపెట్టడమే కాకుండా ఆచరణలో పెట్టాడు. అలా ప్రదర్శించిన నాటకానికి బహుమతి లభించింది కూడా!
ఇక నా విషయానికి వస్తే … పాఠశాల వార్షికోత్సవం కొరకు నాటకం వేసి, అదే  శ్రీరామనవమి ఉత్సవాలలో ప్రదర్శించడం జరిగింది. అలా కళా సమితితో పరిచయం ఏర్పడింది. అప్పుడు ఇల్లిందలలో ఉండేది వినాయక చవితి, శ్రీరామనవమి నవరాత్రులలో నాటకాలు వేయడం జిల్లా స్థాయి తాలూకా స్థాయిలో  పోటీలు నిర్వహించడం మేము నాటకాలు వేస్తున్నాము… అనగానే వారే రావడం, మేము వెళ్లి ఆ నాటకాలను చూసి బాగుంటే రమ్మని పిలిచే వాళ్ళం .అంటే దీనినే స్క్రూట్నీ అంటారు. ఈ సంస్థ స్థాపించిన మూడు సంవత్సరాల తర్వాత నన్ను సభ్యునిగా చేర్చుకున్నారు.
తర్వాత పాఠశాల వార్షికోత్సవంలో నాటకం వేసిన తర్వాత ఈగ శ్రీహరి గారికి నాటక రంగంలో నా కృషి నచ్చి, అధ్యక్షులుగా చేసారు. అంటే ఒక సంవత్సరం పరిచయం ,ఆ తర్వాత సంవత్సరం కళా సమితిలో సభ్యత్వం, ఆ మరసటి సంవత్సరం అధ్యక్షుడిగా నియమింపబడ్డాను. తర్వాత నాటక నిర్వహణకు డబ్బు కావాలి!కదా! అధ్యక్షుడుగా నేను, కార్యదర్శి ఇద్దరం కళల పట్ల అభిరుచిన్న వారి దగ్గరికి వెళ్లి, చందాలతో డబ్బులు సేకరించి, వాటితో నాటక నిర్వహణ చేసాము.   ఈలోపల *నిరూప్ సింక్రూమ్* అనే సంస్థ వారు ప్రథమ బహుమతి ప్రకటించారు.    అలాగే ఐతరాజు వేంకట నరసింహారావు( A V N)  గారు వారి తండ్రి గారి జ్ఞాపకార్థం రెండో బహుమతి ప్రకటించారు.    ఈ రెండింటికి శాశ్వత నిధి ఏర్పాటు చేసి దాని మీద వడ్డీతో బహుమతి ప్రదానం ఇప్పటికీ చేస్తున్నారు.
    ఇక భోజనం ఖర్చులు మా అమ్మగారు వనం రాధమ్మ గారి పేరిట ఏర్పాటు చేసాను. ప్రతి సంవత్సరం దానికి కావలసిన సామాన్లు పంపాము. షీల్డ్ లు  ఒకరు, నాటక రంగస్థల నటులకు  పారితోషకాలకు మరో చందాదారులు… ఇలా తలా ఒక చేయి వేసి ఆ సంస్థను నడిపాము! మొదట్లో చెక్కబల్ల ఏర్పాటు చేసేవాళ్ళం.    తర్వాత గ్రామీణ పథకం ద్వారా స్టేడియం నిర్మించాము. ఈ స్కీం నియమాలేమిటంటే ప్రభుత్వానికి స్థలం చూపించి లక్ష రూపాయలు డిపాజిట్ చేస్తే… రెండు లక్షలు ప్రభుత్వం తరపున ఇస్తుంది.  ఇలా ఏవైనా మంచి కార్యక్రమాలకు ప్రభుత్వం చేయూతనిస్తుంది. అలా ఈ భారతీయ నాటక కళా సమితి  నిర్మించాలనుకున్నప్పుడు శ్రీ మునుగోడు నరసయ్య గారు గొప్ప హృదయంతో లక్ష రూపాయలు విరాళంగా ప్రకటించారు. ఆ గ్రామంలో  స్థలాన్ని కొని ప్రభుత్వానికి చూపించాము. ప్రభుత్వం రెండు లక్షలు మంజూరు చేసింది. అలా ఆడిటోరియం రూపుదిద్దుకున్నది. దానికి *మునుగోటి నరసయ్య కళాభవన్* అని పేరు పెట్టాము. అందులో కార్యక్రమాలు చేసాం. ఇది ఆడిటోరియం నిర్మాణానికి సంబంధించిన విషయం. అంతకుముందు నేను ఇదివరకు చెప్పినట్టు మూడు రోడ్ల కూడలిలో చెక్కబల్ల వేసి దానిమీద జంపఖానా వేసి తాత్కాలిక వేదిక తయారు చేసే వాళ్ళం. ఆడిటోరియం  తయారైన తర్వాత నాటక అధ్యక్షుడిగా 25 సంవత్సరాలుకృషి చేశాను.
ఉద్యోగ విరమణ కావడము, హన్మకొండకుకుటుంబంతో రావడము, సహృదయ సాహితీ సంస్థలో నేను సభ్యుణ్ణి కావడం, అక్కడా- ఇక్కడా ప్రయాణం చేయడం కష్టమైంది. అయినా నాటక సమాజాలకు పారితోషికం ముట్టాలనే సదుద్దేశ్యంతో  నాటక పోటీలలో వరుసగా నాలుగు రోజులు ఇక్కడ వేసిన నాటకాలు అక్కడ వేసిన నాటకాలు ఇక్కడ వేయమనేవాళ్ళం.
    పురుష వేషధారులు రాను- పోను వారి ఖర్చులు వారే భరించేవారు. అంతే కాదు నాటకానికి అవసరమయ్యే సెట్టింగ్లు, వస్త్రాలు, మేకప్ మెన్, ఇలా వాటన్నింటినీ ప్రదర్శన జరిగే చోటుకి అద్దె వాహనాల మీద తీసుకుని రావడం ఖర్చుతో కూడిన పని ఎక్కువ కష్టం అయింది.  సంస్థలో లైటింగ్ నాటకానికి అణువుగా ఉండక… అవసరమైన లైటింగ్ ఆయా నాటక సమాజాలే అమర్చుకునేవారు. ఇలా ఎన్నో ఖర్చులు ఉంటాయి. ఎంత కష్టమైనా నాటకలను భరిస్తున్నారు.
   ఇక స్త్రీ పాత్రధారులకు రాను పోను ట్రావెల్ ఖర్చులు, భోజనం ఏర్పాటు చేయాలి. వాటికి అదనపు ఖర్చు అయ్యేది. జిల్లా స్థాయికి అలాగే రాష్ట్రస్థాయికి క్రమక్రమంగా అభివృద్ధి చేసి అక్కడ మేము ప్రాయోజన ప్రదర్శన అంటే (Benfit show) *అల్లూరి సీతారామ రాజు* నాటకాన్ని వేయడం, దానికి అప్పుడు ఉన్నటువంటి పరిషత్తు చైర్మన్ గా ఉన్న జమున గారిని ఆహ్వానించడంతో వారు వచ్చారు. ఆంధ్రా నుండి నటులు నాటక పోటీలలో పాల్గొనేవారు. భారతీయ నాటక కళా సమితిలో ప్రదర్శించిన నాటకానికి బహుమతి వచ్చిందంటే? వాళ్లకు ఒక గుర్తింపు వచ్చినట్టు. వర్ధన్నపేట భారతీయ నాటక కళా సమితిలో ప్రథమ బహుమతి వచ్చిందంటే అన్ని సమాజాల వారు వారిని ఆహ్వానించేవారు. అంత పేరు వచ్చింది ఆ సమితికి.
    25 సంవత్సరాలు నేను ప్రతీ సంవత్సరం నాటకాలు వేయడం- వేయించడం వల్ల భారతీయ నాటక కళా సమితికి నాకు సంబంధం ఏర్పడింది. దానికి శాశ్వతంగా కొంత డబ్బును సమకూర్చి బ్యాంకులో డిపాజిట్ చేయడం జరిగింది. ప్రతి సంవత్సరం జరిగే కార్యక్రమాలకు ఎవరిని చేయి చాచకుండా ఆయా కార్యక్రమాలు నిరాటంకంగా కొనసాగడానికి ఏర్పాటు చేశాం! ఇలా ఆర్థిక వనరులు కానీ, ఆడిటోరియం నిర్మాణం కోసం కానీ నాకు దొరికే సెలవులన్నీ వర్ధన్నపేట భారత కళా సమితి అభివృద్ధి పనులకే కేటాయించాను. రెండో శని, ఆదివారాలు కానీ  వేసవి సెలవులు కానీ ఏసెలవైనా అక్కడికి వెళ్లడం, కార్యవర్గ సభ్యులను సమావేశపరిచి డబ్బులు చందాల రూపంగా వసూలు చేయడం, వాటితో ఏ కార్యక్రమాలు చేయాలని ఆలోచనలే తప్ప మరో ఆలోచన ఉండకపోయేది. 25 సంవత్సరాలు నా క్రీమ్ ఆఫ్ లైఫ్ ( cream of life) అంతా కూడా భారతీయ నాటక కళా సమితికే వెచ్చించాను.

పద్మజ:— హన్మకొండలోని *సహృదయ* *సాహిత్య* *సాంస్కృతిక* *సంస్థ* తో మీకున్న అనుబంధం దాని విశేషాలు చెప్పండి!
లక్ష్మీకాంత రావు :—- భారతీయ నాటకం సమితిలో అక్కడ కార్యక్రమాలు నిర్వహిస్తున్నప్పుడే వరంగల్ జిల్లా కాకతీయుల సామ్రాజ్యం మంచి పేరున్నటువంటి ఈ నేలలో ఒక పరిషత్ ఎందుకు నిర్వహించ కూడదు అనే ఆలోచన వచ్చింది. అప్పుడు సాహిత్యం సాంస్కృతిక కార్యక్రమాలు రెండూ నడిచే విధంగా ఒక సంస్థను స్థాపించాలని, నేను శ్రీ గిరిజా మనోహర్ బాబు గారు, ఏవీ నరసింహారావు గారు, ధర్భశయనం శేషాచారిగారు, డాక్టర్ ప్రసాద్ గారు, మేమందరం సమావేశమై మాట్లాడిన తర్వాత ఒకటే వేదిక మీద నుండి ఇటు సాంస్కృతిక అటు సాహిత్య కార్యక్రమాలు నిర్వహించాలనే ఆదర్శంతో 1998లో ప్రారంభించాము.
        పరిషత్తులు నిర్వహించాలంటే ఆ రోజులలో 80,000 ఖర్చు వచ్చేలా ఉంది అంత ధనం సంపాదించలేమని, రెండు నెలలకు ఒక నాటికను ఎవరినైనా పిలిచి వేయించాలనే నిర్ణయించి, అలా రెండు సంవత్సరాలు వేయించాము. పబ్లిక్ గార్డెన్ లో వేదిక ఉండేది. సాంస్కృతిక కార్యదర్శిగా నేనున్నాను. వర్ధన్నపేటలో శివరాత్రి తో ముగించి ఇక్కడ కూడా అదే శివరాత్రి ఉత్సవ సాంస్కృతిక కార్యక్రమాలు ప్రారంభించాము.
          పదవీ విరమణ పొందిన తర్వాత కాస్త ఆరోగ్యం సహకరించక వర్ధన్నపేట సంస్థను స్థానికులకు బాధ్యతలను అప్పగించి నేను విరమించుకోవాలని అక్కడ అన్ని వసతులు చేసిన తృప్తితో విరమించుకున్నాను. అలా  2006తో  భారతీయ నాటక కళాసమితితో సంబంధానికి తెరపడింది.      సహృదయను 25 సంవత్సరాల నుండి ప్రతి సంవత్సరం పరిషత్తు నిర్వహించడం, సాహిత్య కార్యక్రమాలు ఎన్నో చేశాం. మహాభారతం మీద విశ్లేషణా ప్రసంగాలు కవి పండితుల చేత చేయించాము. ఉపనిషత్తుల మీద ఉపన్యాసాలు, భాగవతం మీద ఉపన్యాసాలు, భగవద్గీత మీద ఉపన్యాసాలు పది రోజుల కార్యక్రమాలు నిర్వహించాము.   ప్రతి సంవత్సరం నాటక పోటీలు సాహిత్య కార్యక్రమాలతో గత 25 సంవత్సరాల నుండి సహృదయ సాహిత్య సాంస్కృతిక సంస్థ నిర్వాహణ జరుగుతున్నది.     ఉగాది పురస్కారాలు మొదలైన ఎన్నో కార్యక్రమాలు చేస్తున్నాము. ఈమధ్య దివంగతులైన రాళ్ళబండి కవితా ప్రసాద్ గారి స్మృతి చిన్నంగా ఒక పురస్కారం ఇస్తున్నాము. సహృదయ ప్రారంభించాక రెండు మూడు సంవత్సరాలకు మాకు ఒక ఆలోచన వచ్చింది .
         తెలంగాణ వైతాళికులుగా పేరుపొందినటువంటి ఒద్దిరాజు సోదరులు ఆ రోజుల్లో అంత సాహిత్య కృషి చేసి, ఎన్నో పుస్తకాలు ముద్రణ చేసి, వారి స్వంతంగా ఒక ముద్రణాలయం స్థాపించి, అందులో ఎన్నో ప్రచురణలు చేసి, అంత శ్రమపడిన సోదరులు ఎవరికీ తెలియకుండా ఉన్నారు. ఆ రోజుల్లో అందుకే వారి పేరు మీద ప్రతి సంవత్సరం ఒక పురస్కారం ఇచ్చి, ఉమ్మడి రాష్ట్రంలో కవి, పండితులకు, రచయితలకు పురస్కారం బహకరిస్తే అందరికీ తెలుస్తుందని అదే సంవత్సరం దాదాపు 98 లో ప్రారంభమైతే  అయిదారు సంవత్సరాలు 2003– 2004లో ఒద్దిరాజు వేణుగోపాల్ రావును సహృదయ సభ్యులుగా చేర్చుకున్నాక, అందరం కలిసి ఇంటికి వెళ్లి వేణుగోపాలరావుతో మా ఆలోచన ఇలా ఉన్నదని చెప్పినాము. సోదరుల పేరిట పురస్కారం ఇవ్వాలని ప్రతి సంవత్సరం 4000 రూపాయల పురస్కారం కింద ఇవ్వాలని ఆలోచన ఉంది. ఆర్థికంగా సహకరించగలుగుతారా? అని అడిగిన వెంటనే పురస్కారం డబ్బులు నేను ఇస్తానని అన్నాడు. మీరు కొనసాగించండి అని అన్నారు. అలా ఇప్పటివరకు  పురస్కారం పదివేల రూపాయలకు పెంచడం జరిగింది. దానిని ఒద్దిరాజు వేణుగోపాలరావు ఉన్నన్ని రోజులు వారి ఇచ్చారు. వారి తర్వాత భార్య విష్ణుప్రియ గారు కూడా కొనసాగిస్తున్నారు.
    ఒద్దిరాజు సోదరులు అంటే తెలియని వారు లేరు అంటే అతిశయోక్తి కాదు! సాహిత్య రంగంలో తెలంగాణలో కానీ ఆంధ్రలో కాని బహుముఖీనంగా  ప్రచారం జరిగింది. ఈ పురస్కారం ద్వారా మేము చేసిన సంతోషకరమైన విషయం అది.   సాహిత్యంలో ఒక్కొక్క సంవత్సరం ఒక్కొక్క ప్రక్రియకు , పద్యానికి ఒక సంవత్సరం, కథలకు, విమర్శకు, (ఫ్రీవర్స్)  వచన కవిత్వానికి అలా అన్ని ప్రక్రియలకు పురస్కారాలు ఇస్తున్నాము ఇప్పటికీ 25 సంవత్సరాలలో ఐదు ఆవృతాలు అయ్యాయి.

పద్మజ:— నంది నాటకాలకు న్యాయనిర్ణేతలుగా ఉన్నారు కదా! ఆ అవకాశం మీకు ఎలా కలిగింది? వాటి వివరాలు చెప్పండి!
లక్ష్మీకాంత రావు:– ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వానికి నాటకాలను ప్రోత్సహించాలని ఆలోచన వచ్చినప్పుడు నాటక పోటీలు నిర్వహించాలని దానికొక పేరు నంది నాటకోత్సవాలనీ ఆ కార్యక్రమాన్ని చేపట్టడం జరిగింది. అప్పుడు 2004లో వాళ్ళు ఎవరైతే న్యాయానిర్ణేతలుగా బాగుంటారని ఆలోచించారట! ఎందుకంటే మొట్టమొదట నాటకాలను ఎన్నుకోవాలి.  ప్రతి జిల్లాకు వెళ్లి ప్రదర్శనలు చూడాలి. ముందుగా వాళ్ళు ఎంట్రీలు పంపుతారు. అలా 22 జిల్లాల నుండి ఎంట్రీలు వచ్చేవి. మొత్తం ఎంట్రీలను స్క్రూటినీ చేసి 12 నాటకాలు ఎన్నుకోవాలి! దీనికి ఎవరైతే బాగుంటుందని ఆలోచించి నా పేరు అక్కడ సూచించారు. ఎందుకంటే చాలా కాలం నుండి నేను నాటకాలు వేస్తున్నాను కాబట్టి నాకు తోడుగా మరో ఇద్దరిని సెలెక్ట్ చేసి మొట్టమొదటిసారిగా నంది నాటకోత్సవాలు నేను జడ్జిగా వెళ్లాను. దాని తర్వాత ఒకసారి ఫైనల్ జడ్జిగా కూడా వెళ్లాను. మరొకసారి ప్రాథమిక న్యాయనిర్ణేతగా కూడా వెళ్లాను. అలా మూడుసార్లు నంది నాటకోత్సవాలకు న్యాయనిర్ణేతగా పనిచేశాను. ఎక్కడా వ్యతిరేకత రాలేదు. అందరూ ఆమోదించారు. ఎందుకంటే పారదర్శకంగా ఎన్నుకోవడం జరిగింది.
            ఉమ్మడి రాష్ట్రస్థాయిలో రవీంద్రభారతిలో నంది నాటకోత్సవాలు అలా మొదలయ్యాయి. ఇప్పుడు కూడా ఆంధ్రలో నిర్వహిస్తున్నారు. ఇక్కడ జరగడం లేదు. పది సంవత్సరాలయినా ఆ ఆలోచన లేదు. న్యాయనిర్ణేతగా నేను సన్మానింపబడ్డాను ఆంధ్రప్రదేశ్లో అనేక సంస్థలు నిర్వహించే నాటక పోటీలకు న్యాయనిర్ణేతగా విజయవాడ, కొలకలూరు, భద్రాచలం, తొర్రూరు, చిలకలూరిపేట మొదలైన సంస్థలకు వెళ్లాను.

పద్మజ:– మీరు ఎన్నో అవార్డులు, పురస్కారాలు పొందారు కదా! ఆయా సందర్భ విశేషాలు చెప్పండి!
లక్ష్మీకాంత రావు:-  ప్రతి జిల్లా నుండి ఒకనాటికను జిల్లా అధికారులు ఎన్నుకొని పంపితే రవీంద్రభారతిలో *సెక్రటేరియట్ కాంపిటీషన్స్* నిర్వహించేవారు. ప్రతి జిల్లా నుండి జిల్లా అధికారులు ఒక నాటికను పంపితే దానిని అక్కడ ప్రదర్శించేవారు. అలా వరంగల్ నుండి *జాతిస్మరామి* నాటకాన్ని జిల్లా అధికారులు పంపారు.అలా పంపించిన దాన్ని ఐదారు సార్లు ప్రదర్శించాము. ఆ నాటకంలో నాది ప్రొఫెసర్ పాత్ర! నాంపల్లి మధుబాబు గారు డైరెక్టర్! దానికి మంచి పేరు రావడమే కాకుండా రెండో బహుమతి కూడా వచ్చింది. అలాగే ప్రభుత్వ పరంగా రంగస్థలం పురస్కారం అందుకున్నాను. వీరేశలింగం జన్మదినం ఏప్రిల్ 16న జరిగే నాటక దినోత్సవం సందర్భంగా విజయవాడలో నాటకరంగానికి తెలంగాణా నుండి ఒకరికి, ఆంధ్రా నుండి ఒకరికి రంగస్థల పురస్కారం అప్పటి ముఖ్యమంత్రి నారా చంద్రబాబు నాయుడు గారు అందించగా నేను అందుకున్నాను.  తెలుగు యూనివర్సిటీ వారు కీర్తి పురస్కారం ఇచ్చారు. అప్పా జోష్యుల వారు (విష్ణుభట్ల-అభో విభో) సంస్థ వారు పురస్కారాన్ని ప్రదానం చేసారు. నిజామాబాద్ శ్రీపాద కళాపరిషత్ వార పురస్కారం ఇచ్చారు.  ఇలా 15 – 20 పురస్కారాలు నాటక కళాకారుడిగా అందుకున్నాను.
            శ్రీ కళానికేతన్ హైదరాబాద్ వారు 50 సంవత్సరాలు పూర్తయిన సందర్భంగా తెలంగాణ నుండి ఒకరికి పురస్కారం ఇవ్వాలని ఇచ్చారు. ఆ సభకు సి నారాయణరెడ్డి గారు ముఖ్యఅతిథిగా వచ్చారు.

పద్మజ:– మీది బోధనారంగానికి సంబంధించిన వృత్తి , మీ అభిరుచి కళారంగం మీద, ఆచరణలో ఆధ్యాత్మిక రంగానికి సంబంధించి, కుటుంబం వ్యవసాయ ఆధారిత కుటుంబం మీకు సంతృప్తి నిచ్చిన రంగం ఏది? ఈ రంగాలు ఎవరి మీదనైనా ఎట్లాంటి ప్రభావం చూపుతాయి?
లక్ష్మీకాంత రావు:– నేను స్వతహాగా వ్యవసాయ కుటుంబంలో జన్మించడం వల్ల వ్యవసాయం అంటే చాలా ఇష్టం. నేను చిన్నప్పటినుండి పశువులను మేపడం, దగ్గర నుండి నాగలి పట్టడం మోట తోలడం అన్నీ చేసే వాడిని. సెలవుల్లో ఇంటికి వెళ్ళినప్పుడు నౌకర్లతోనే ఉండేవాడిని. అలా సహజంగా వ్యవసాయ రంగంతో అనుబంధం ఉంది.      ప్రతి మనిషికి వృత్తి ఒకటి ఉంటుంది ప్రవృత్తి మరొకటి ఉంటుంది.  నేను కాకతాళియంగా ఈ ఉపాధ్యాయ వృత్తిలోనికి వచ్చినా వృత్తి పరంగా నేను న్యాయం చేశాననే చెప్తాను. బోధనా బాధ్యతలు, పాఠశాల నిర్వహణ అన్నీ చూసుకునేవాడిని.    కానీ నాకు చిన్నప్పటినుండి నాటకం గురించి మా గురువులు ఏ బీజావాపన చేశారో? దాని ద్వారా అది క్రమక్రమంగా మొక్కై, చెట్టై, పెరిగి ఊడలు పాతుకుపోయినట్టు… నాటక కళ మీద ఇష్టం పెరిగింది. 50 సంవత్సరాల నుండి కళారంగానికి సేవ చేసే అవకాశం కలిగింది.
     ఇక ఆధ్యాత్మికంగా అన్నప్పుడు ప్రతి మనిషి జీవితంలో  వర్ణాశ్రమ ధర్మాలు ఉంటాయి.  ఆశ్రమాలలో ముఖ్యంగా మొదట బాల్యం, బ్రహ్మచర్యం, గృహస్థ, ఆశ్రమం… ఈ కాలంలో సన్యాసం తీసుకునేది లేదు.    కాబట్టి ఎవరికైనా 60 సంవత్సరాలు దాటిన తర్వాత తన గురించి తాను ఆలోచించటం మొదలు కావాలి! చాలా ముఖ్యమైన విషయం మనిషి జన్మ తీసుకున్న తర్వాత తానెవరు? ఈ భూమి మీదికి తాను ఎందుకు వచ్చాడు? తన లక్ష్యం ఏమిటి, అనేది ప్రతి మనిషి ఆలోచించుకోవాలి!కేవలం ఒక్క మనిషికి మాత్రమే ఆ వివేకం ఉంటుంది  మిగతా జంతుజాలం అంటే 84 లక్షల జీవరాసులు ఉన్నా కానీ ఏది మంచి? ఏది చెడు? అనే వివేచన ఒక మనిషికి మాత్రమే ఉంటుంది.
    నేనెవరో? నేనెందుకు జన్మించాను? ఎక్కడ నుండి వచ్చాను? తన లక్ష్యం ఏమిటి? అనేది ఆలోచించుకోవాలి. ఏదో కొంతమందికి ఆ ఆలోచన వస్తుంది. ఆ వచ్చిన వాళ్ళలో ఎంతమంది దాని గురించి సాధన చేస్తారో ఎంతమంది తమ గమ్యాన్ని చేరగలుగుతారనేది తర్వాత విషయం
    ముఖ్యంగా కొంత వయసు వచ్చాక మార్పు రావాలి! క్రమక్రమంగా లౌకిక విషయాల నుండి ఆధ్యాత్మిక వైపు తిరగాల్సి వస్తుంది. అలా వచ్చినప్పుడు తానేంటి? నేనెవర్ని? జీవనం యొక్క ప్రాధాన్యత ఏమిటి? నాలో ఉన్న దివ్య శక్తి ఏమిటి? ఆ దివ్యత్వాన్ని నేను ఎలా పొందగలిగాలి? అని ఆలోచన మనిషికి వచ్చిన తర్వాత క్రమక్రమంగా మార్పు వస్తుంది. అదే ధ్యేయము. 
*ఏ కంసత్ విప్రా బహుదా వదంతి* అంటే ఉన్న పదార్థం ఒకటే! అంతట సర్వే సర్వత్ర వ్యాపించి ఉన్నటువంటి ఏదైతే చైతన్య శక్తి ఉందో? అది అన్ని జీవరాసుల్లోనూ ఉంది. మనలో ఉన్న శక్తి తెలుసుకొనే ప్రయత్నం చేయాలి! ఏ చైతన్యం వల్ల మాట్లాడగలుగుతున్నాము? ఏ చైతన్య ఉండడం వల్ల చూడగలుగుతున్నాము? ఏ చైతన్యం వల్ల మనం ఆలోచించగలుగుతున్నాము? అది ఏమిటి? ఎక్కడ ఉంది? దాన్ని ఎలా తెలుసుకోగలం? దాన్ని అనుభవించగలగాలి తెలుసుకోవడమే కాదు అది ఉన్నది. అజ్ఞానం చేత కప్పి వేయబడి ఉంది. అజ్ఞానం తొలగించుకొని చైతన్యాన్ని అనుభవైక వేద్యం అది చెప్పడానికి వీలుకాదు! చూపించలేము! దాని అనుగ్రహంతోనే తెలుసుకుంటాం! జ్ఞాన గేయం అదే చైతన్యం ద్వారానే తెలుసుకోగలుగుతాము. పెద్దల ద్వారా తెలుసుకున్నప్పుడు కొంత ప్రయత్నం చేయడం జరుగుతుంది. అది ఎంతవరకు సఫలీకృతం అవుతుందో చెప్పలేను కానీ కొంత ప్రయత్నం అయితే చేస్తున్నాను.

పద్మజ:– మనిషికి ఆధ్యాత్మికత  ప్రశాంతత నిస్తుందా?
లక్ష్మీకాంత రావు:— మనసుకు చాలా ప్రశాంతతని ఇచ్చేది ఆధ్యాత్మికత మాత్రమే! లౌకికమైన విషయాలు ఎన్ని పుస్తకాలు చదివినా, రాసినా, ప్రవచనాలు చేసినా అది అంతుపట్టదు. కానీ కేవలం సాధనతో మాత్రమే తనలోనికి వెళ్లి అంటే అంతర్ముఖీనం కావాలి.
   మనం చేసే పనులన్నీ ఇంద్రియాలతోనే చేస్తున్నాం! మనం ఎవరమనే విషయం తెలుసుకొని, సోహం అనేది తెలుసుకొని, కొందరు ఆసోహం దాసోహం ద్వారా తెలుసుకోవచ్చు! అని అంటారు. కొందరు సోహం తెలుసుకోవడానికి ఏ గురువు అవసరం లేదు ! ఎవరికి వారే సాధన చేస్తే తెలుస్తుందంటారు. తెలుసుకొనే ప్రయత్నం తప్పక ప్రతి మనిషి చేయాలి! అందుకే భగవద్గీతలో గీతాచార్యుడు అంటారు.
*మనుష్యాణం సహస్రేషుకశ్చిత్*
*సిద్ధానం కశ్చిన్ మాం వేత్తి తత్త్వతః*
           అంటే వేల మందిలో ఏ ఒక్కరో నేనెవరిని? అనే వివేకంతో  ఆలోచించగలుగుతారు… ప్రయత్నం చేస్తారు ! అలాచేసిన వేయి మందిలో  ఒకరు మాత్రమే తెలుసుకొని నన్ను చేరగలుగుతారు! అని చెప్తాడు.    అందుకే కోట్లాది జనం ప్రపంచంలో ఉన్నా గానీ 0.01 కూడా ప్రయత్నం చేయరు! మనిషి జన్మ ఎత్తి కూడా ప్రయత్నం చేయకపోతే *మహాతీ నష్టః* అంటే అంతకన్నా నష్టం లేదు అంటుంది ఉపనిషత్తు.    మళ్ళీ మానవ జన్మ వస్తుందో? లేదో? తెలువదు! ఎన్నో జన్మల పుణ్యఫలం వల్ల మనిషి జన్మ వచ్చింది… దాన్ని సార్ధకం చేసుకోవాలి! ఎందుకంటే నిద్ర ,ఆహారం, భయం, మైథునం అన్ని ప్రాణులకు సాధారణంగా ఉండేవే… కానీ ఒక్క వివేకం మనిషికి మాత్రమే ఉంటుంది. ఆ వివేకాన్ని ఉపయోగించుకొని చైతన్య స్ఫూర్తితో నేనేమిటి? అని తెలుసుకోవాలి! రమణ మహర్షి, రామకృష్ణ పరమహంస మొదలైన వారు చెప్పేది అదే!

పద్మజ:– దేవాలయ ధర్మకర్తగా సాంకేతికత ఇంత అభివృద్ధి చెందిన ఈ సమయంలో దేవాలయాల ఆవశ్యకత ఉంటుందని మీరు నిర్వహిస్తున్నారా?
లక్ష్మీకాంత రావు:– మన భారతదేశం వేద సంస్కృతి. ఇందులో భగవంతుడిని ఏ విధంగా  చేరాలనే విషయం చెప్తారు.కానీ భగవంతుడు ఎలా ఉంటాడు? వైకుంఠంలో ఉంటాడా? కైలాసంలో ఉంటాడా? అనే ఊహాగానాలే తప్ప సమగ్రంగా ఎవరూ చెప్పలేదు. ఈ విశ్వాసంతోనే భక్తి నెలకొని ఉంది తప్ప సరియైన ఆధారం ఏమీ లేదు! ఐనా మనకు ఏకాగ్రత కుదరాలంటే… ఇతర విషయాలన్నీ మరిచిపోయి ఏకీకృతంగా ఒకటే ఆలోచన చేయాలంటే మనకు ఏదో ఒక వస్తువు అవసరం.ఆ వస్తువు మీద మాత్రమే ఆసక్తి చూపించి,మనసును కేంద్రకృతం చేసినప్పుడు స్థిరంగా నిలబడుతుంది. మనస్సు స్థిరంగా నిలబడడమే శాంతి! అదే సౌఖ్యం !మనసు స్థిరంగా లేనప్పుడు మనకు ఎన్ని సంపదలు ఉన్నా… ఎన్ని కోట్ల రూపాయలు ఉన్నా… ఎంతమంది బంధువులు ఉన్నా మనకు మనం ప్రశాంతత పొందలేము. మనుసు స్థిరంగా నిలిచినప్పుడు మాత్రమే పూజ చేస్తాము. అలా నిలబడడానికి ఆవశ్యకమైంది ఒక విగ్రహం! మంత్రపూరితంగా ఎంతో శక్తిని ఆవహింప చేసి, బీజాక్షరాలుపయోగించి, తెలుసుకున్న పెద్దలు ఆగమశాస్త్ర విధానంలో పూజలు చేసేవారు. మనిషి కష్టంలో ఉన్నప్పుడు దేవాలయానికి రావడం, విగ్రహాన్ని దర్శించుకోవడం తన మనసులోని ఆవేదన చెప్పుకోవడంతో ఉపశమనం పొందవచ్చు… అని పెద్ద వాళ్ళు దేవాలయాలు నిర్మించారు. వీటివల్ల పాపం- పుణ్యం -భయం అనేవి  ప్రజలు ఆలోచించగలుగుతారు. దేవాలయ సంస్కృతే కనుక లేకపోతే ఒక కట్టడి ఉండకపోయేది! ఎందుకంటే మనం తప్పు చేస్తే దేవుడికి కోపం వచ్చి శిక్షిస్తాడు… అని అనే తలంపుతోనే మనిషి తప్పు పని చేయడానికి వెనుకాడుతాడు. లేకపోతే ఇంకా ఎన్ని అరాచకాలు జరిగేవో? ఎంత హింస పెరిగేదో?  
   అనూచానంగా వస్తున్న దేవాలయాలు అటు సంస్కృతిని కాపాడడంతో పాటు, పండగల పేరుతో గ్రామస్థులను ఒకచోట చేర్చి సంఘటితంగా మారే అవకాశం, ప్రజలలో విశ్వాసం కలగజేయడం, దేవుడు  మనను కాపాడుతాడు అనుకోవడమే భక్తి. ఇలా పలుకోణాల్లో దేవాలయాలు సమాజానికి హితవు కలిగించేవి కనుకనే మా పూర్వీకులు నిర్మించిన దేవాలయాన్ని కాపాడుకోవాలని, సంస్కృతి సంప్రదాయాలను రాబోయే తరాలకు అందించాలని పునరుద్ధరణ చేయడం జరిగింది.
       రాజుల రాజుల కాలంలో ఊరి వారందరినీ ఒక దగ్గర కూర్చుని వాళ్లకు కావాల్సినవి ఏమిటో చర్చించుకుని పాలకులు కానీ ప్రధానాధికారి కానీ విషయాలు తెలుసుకొనేందుకు దేవాలయాలు ఉపయోగపడేవి. పాలకులు వచ్చినప్పుడు వారి గ్రామ సౌకర్యాల గురించి మాట్లాడేవారు అంతేకాక మన సంస్కృతి సంప్రదాయాలు నిలబెట్టుకునేందుకు గ్రామాలలో దేవాలయ నిర్మాణాలు చేసేవారు అని పెద్దలు చెప్తారు.
   దేవాలయాలు నిర్మించడం చాలా తేలిక ! కానీ దాని నిర్వహణ చేయడం చాలా కష్టం. పూర్వపు రోజులలో రాజులు,ధర్మకర్తలు దేవాలయానికి  పంట భూములు కేటాయించేవారు. వీటిని ఇనాం భూములు అనేవారు. దీనిలో పండిన పంటతో దేవాలయ విధులు, పూజా కార్యక్రమాలు నిర్వహించేందుకు అర్చకులకు కొంత భూమి ఇచ్చేవారు. పల్లకీలు, వాహన సేవలు మోసే వారికి పద్మశాలీలకు, వాహన ఊరేగింపు ముందు దివిటీ పట్టుకొనే  రజకులకు నైవేద్యం కొరకు సొండెలు అంటే గుగ్గిళ్ళు ఆ ప్రసాదం కొరకు సొండెలు తయారు చేయడానికి శనగలు పండించేందుకు  చెలుకలను, పొలాలను ఇనాముగా ఇచ్చేవారు.
          ఇక సాతాని వారికి కోవెలలో జరిగే కార్యక్రమాలు ఇంటింటికి వెళ్లి చెప్పడము, విస్తర్లు, దొప్పలు ఆకులతో కుట్టడము, గంధం తీయడము, పూలమాలలు సేకరించడం, తులసీ దళాలు కోయడం ఇంకా కొన్ని దైవ సంబంధ పనులు ఎవరైనా గృహస్తులు దేవుడికి భోగానికని వంట సామాగ్రి ఇస్తే అవి తెచ్చి అర్చకుడికి ఇవ్వాలి.
             నిత్య విధి కార్యక్రమాలకు కేటాయించిన భూములు వ్యవసాయం చేసుకోవడం, పండించుకోవడం రోజు ఆరగింపు చేయడం వాళ్ళ బాధ్యత! ఇక విశేష రోజులు అంటే పండగలు, వార్షిక ఉత్సవాలు, అధ్యయన ఉత్సవాలు, కల్యాణంలో మళ్లీ ధర్మకర్తలే అందరూ కలిసి డబ్బులు కానీ వంట సామాగ్రి కానీ వంట చెరుకు దగ్గర నుండి అన్ని తీసుకువెళ్లి కోవెలలో అర్చకుడికి ఇస్తే ఉత్సవాలు జరిగేవి. ప్రతి సంవత్సరం ఫాల్గుణ మాసంలో  పౌర్ణమి రోజు కళ్యాణం వారం రోజుల పాటు జరుగుతాయి. అందులో భాగంగా బండ్లు తిరగడం ఒకరోజు, మొదట ధ్వజారోహణము అంకురార్పణ, కళ్యాణము , తెల్లవారి సదస్సు ఇలా కార్యక్రమము ఐదు రోజులు చేస్తారు. వీటికి అయ్యే ఖర్చు ధర్మకర్తల కుటుంబాలే భరిస్తాయి. మార్గశిర మాసంలో గోదా కళ్యాణం చేస్తారు. సంక్రాంతికి ముందు తొమ్మిది రోజులు ఆండాళును పెళ్లికూతురును చేస్తారు దీన్నే మంజీల్ ఉత్సవం అంటారు. ఆ వేడుకలకు రోజుకొకరు చొప్పున భోగానికి భోజనశాలకు సామాను తీసుకెళ్లిన సాతాను వారికి అందరికీ సాహిత్యం అంటే వంట సామాను పంపిస్తారు. అమ్మవారికి పసుపు కుంకుమ కూడా పంపుతారు. ఒకప్పుడు అంటే 50 సంవత్సరాల కింద ఈ వ్యవస్థ ఉండేది.
           25 సంవత్సరాల నుండి వైష్ణవుల కుటుంబాలకు సంవత్సరానికి ఒకరు చొప్పున పంతులు వచ్చేవి అంటే ఆ కుటుంబంలోని వారు ఆ దేవాలయంలో పూజలు చేసేవారు. పాత తరం చేశారు. వాళ్ళ కొడుకులు చదువుకోవడానికి బస్తీలకు వెళ్లి ఉద్యోగాలు చేయడం కోసం వేరే ఊరికి వెళ్ళిపోయారు. పాత తరం అంతరించిపోయింది రెండవ తరం ఉద్యోగరీత్యా ఊరు విడిచి వెళ్లడం జరిగింది.  దేవాలయంలో అర్చకత్వం చేసేవారు లేరు…. లేకపోయేసరికి ఏం చేయాలనే ఆలోచన చేసి మళ్ళీ అందరూ నియోగులు ఉంటారు. వీరే ధర్మకర్తలు అందరూ కూర్చొని చర్చించితే వైష్ణవ కుటుంబాలు మేము దేవాలయాన్ని నిర్వహించలేము! మీకు తోచిన విధంగా చేయండి! అని వారు అనడంతో భూములు మీ ఇష్టం దేవాలయం మీ ఇష్టం ఏం చేసినా పర్వాలేదని వెళ్ళిపోయారు.
         ధర్మకర్తలు ఏం చేశారంటే? మాన్యపు భూములను రైతులకు కౌలుకు ఇచ్చి ఆ వచ్చిన ఆదాయంతో దేవాలయ నిర్వహణ చేయాలని నిశ్చయించారు. వేరే ఊరు నుండి ఒక పూజారిని రప్పించి నియమించారు. నెల నెల జీతం మీద పనిచేసేలా ఒప్పందం కుదుర్చుకున్నాము.
          దేవాలయం చుట్టూ శుభ్రం చేసేందుకు ఒక ఉద్యోగి, పాత్రలను శుభ్రం చేయడానికి ఒక ఉద్యోగిని నియమించాము. పూర్వపు రోజుల్లో అయ్యగార్లే పొలాలను వ్యవసాయం చేసి పంట పండించుకొని, గుడి నిర్వహణ చేసేవారు. ఇప్పుడు జీతం ఇచ్చి ఒక ఎంప్లాయ్ ని ఏర్పాటు చేసి అదే భూముల మీద వచ్చిన ఆదాయంలో డబ్బును వాళ్లకు జీతం రూపంలో ఇస్తున్నాము. ఇదీ ఇప్పుడు నడుస్తున్న వ్యవస్థ. ఇప్పుడు దేవాలయంలో జరిగే అన్నిటికీ మా నియోగుల కుటుంబాలే బాధ్యత వహిస్తున్నాయి ఉన్నవాళ్లలో వయస్సు రీత్యా పెద్ద వారిని చైర్మన్ గా ఎన్నుకోవడం, వారు గతించిన తర్వాత మరో  పెద్దమనిషికి బాధ్యత అప్పగించడం అలా దేవాలయ నిర్వహణ ధర్మకర్తగా ఇప్పుడు నేనే నిర్వహణ చేస్తున్నాను. భగవంతుని దయతో ఇప్పటికైతే నడుస్తున్నది చేతనైనంత వరకు చేస్తాను.

పద్మజ  :— మహా మహోపాధ్యాయ నల్లాన్ చక్రవర్తుల రఘునాథాచార్య స్వామి వారి అనుయాయులుగా వారి ఆలోచనలు భక్తి మార్గాన నడిచే వారికి ఎలా దోహదపడతాయంటారు?
లక్ష్మీకాంత రావు:– కొందరు కారణ జన్ములు ఉంటారు . కేవలం ఏ కార్యక్రమం కోసం వాళ్ళు జన్మిస్తారో ఆ కార్యక్రమానికి అంకితమైపోతారు. మహా మహోపాధ్యాయ రఘునాథాచార్య స్వామి వారు భక్తి ఉద్యమానికి జన్మించారేమో? అనిపిస్తుంది.  కారణభూతులైన వారు తెలియని వారు లేరు. ముఖ్యంగా వరంగల్ లో మాత్రం వారి సేవలు అమోఘం! వారు  కృష్ణాజిల్లా మోటుపల్లిలో జన్మించి, ఆయన విద్యాభ్యాసం కోసం సీతారాం బాగ్ సంస్కృత పాఠశాలలో చదువుకొని, అక్కడి నుండి వరంగల్ సంస్కృత కళాశాలలో ప్రిన్సిపల్ గా పనిచేసి, పదవీ విరమణ పొందారు. వారి మేథా సంపత్తి చాలా పెద్దది. ఏకసంథాగ్రాహి! ఏదైనా విషయం వింటే ఎన్ని సంవత్సరాలైనా దాన్ని ఉటంకించే  (కోట్) వారు. అందుకే వారికి చదివిన కావ్యాలు కానీ ఉపనిషత్తులు కానీ కంఠతా ఉండేవి. వారు చాలా పుస్తకాలు రాసారు. సంస్కృత వ్యాకరణ మీద మంచి పట్టు ఉండేది. రచన విధానం బాగుండేది. వారు దేన్ని కోరకపోయేవారు. డబ్బు విషయంలో చాలా కచ్చితంగా ఉండేవారు. తన పెన్షన్ మీద వచ్చే ఆదాయంతోనే నిరాడంబరంగా జీవితాన్ని గడిపేవారు. ఎవరు ఇచ్చినా తీసుకోక *అపరి గ్రహం* అనేది వ్రతంగా ఆచరించేవారు. ఎవరైనా కానుకగా సమర్పిస్తే దాని తిరిగి ఏ దేవాలయానికో సమర్పించేవారు. వారి జన్మభూమిలో దేవాలయాలను జీర్ణోద్ధరణ చేసేవారు. అలా పుట్టిన ఊరిని కానీ, తను ఉద్యోగ నిర్వహణలో గడిపిన స్థలాన్ని కానీ మరిచిపోలేదు!  
       ఎన్నో గ్రంథాలు రాసి-ముద్రించారు. ఆచార్యులు అంటేనే ఆచరించి చూపేవారు అని వ్యుత్ప్యర్థం కదా! ఏ పని చేసినా త్రికరణ శుద్ధిగా చేసేవారు. అంతేకానీ ఒకటి చెప్పి, మరొకటి చేయకపోయేవారు. అందుకే అందరూ వారిని గౌరవించారు. వారి ఆశయాలు! సాధారణ జీవితం గడపడం, ఎవరి నుండి ఏమి ఆశించకపోవడం. మానవుడికి ఉపయోగ పడే రామాయణ, భారత, భాగవతాలు , ఉపనిషత్తులు మొదలైనవి 360 రోజులు అధ్యయనం చేస్తూ ఉంటే మన వ్యక్తిత్వంలో మార్పు వస్తుందని… నిత్య పారాయణ చేయమని చెప్పేవారు. అలాగే వాటి అర్ధాలు తెలుసుకొని ఆచరించమనే వారు.  ముఖ్యంగా వారికి ద్రవిడ ప్రబంధాల మీద మంచి పాండిత్యం ఉంది. అద్భుతమైన వ్యాఖ్యానాలు చేసేవారు, ఇలాంటి వారు చాలా తక్కువ మంది ఉంటారు. సమాజం క్రమశిక్షణతో సక్రమంగా నడవాలంటే ఇలాంటి వ్యక్తులు అప్పుడప్పుడు భూమి మీది అవతరించవలసిన ఆవశ్యకత ఎంతైనా ఉంది.

పద్మజ:— నాటక రంగాన్ని ప్రోత్సహించడంలో  పత్రికల పాత్ర ఎలా ఉండాలి? మీరు పత్రికల అభివృద్ధికి ఏమైనా సూచనలు చేస్తారా?
జ. మయూఖ పత్రిక కొండపల్లి నీహారిణి నడిపిస్తున్నదంటే  చాలా సంతోషంగా ఉంది. ఏదైనా విన్నదానికంటే చూసినప్పుడు దాని ప్రభావం ఎక్కువ ఉంటుంది. అందుకే దృశ్య రూపాలకు ఉన్న ప్రాధాన్యత మరో దానికి అంత ఉండదు. వెనుకటి రోజుల్లో కూడా నాటకాలు , ఆ తర్వాత సినిమాలు, ఇప్పుడు టీవీలు వచ్చాయి. ఏవైనా దృశ్యరూపకంగా మన కళ్ళకు ప్రత్యక్ష రూపంగా కనపడుతున్నాయి. వీటిని చిత్రాలు అంటాం కదా! కానీ సజీవంగా మనిషి ఎదురుగా నిలబడి సంభాషణలు చెబుతుంటే… ఆ ఆనందమే వేరు.
      ఉపాధ్యాయుడు విద్యార్థులకు పాఠం చెప్పినప్పుడు ఏ ప్రభావం ఉంటుందో అటువంటి ప్రభావం విన్నప్పుడు ఉండదు! అయితే ఆ ప్రత్యక్షమైన ప్రభావం పడడానికి ఉపయోగంగా ఉండేవి మొట్టమొదటివి దృశ్యరూపకాలు. వాటిలో చెప్పదలుచుకునే విషయాన్ని పాత్రల ద్వారా ప్రజలకు అందించడం అనేది చాలా ప్రధానమైనది. ప్రజల్లో మార్పు వస్తుందా? రాదా? అనేది కాకుండా విషయాన్ని ప్రజల్లోకి తీసుకొని వెళ్ళాలి! ఎంత మంది దాన్ని ఆలోచిస్తారు? ఆచరిస్తారు? అనేది తర్వాత విషయం.
    సమాజంలోని సమస్యలు కానీ, సంస్కృతిని గానీ, సాహితీ ప్రక్రియలుగాని ఒకరి ద్వారా ఒకరికి తరువాతి తరాలకు వస్తుంటేనే అవి నిలిచి ఉంటాయి.వాటిని  నిలుపుకోవడానికి ఆ క్రమంలో భాగంగా పెద్దలు మనకి ఇచ్చారు. మనం తర్వాత తరాలకు అందించాలి! అది మన బాధ్యత! ఆ సంస్కృతిని అందించాలంటే మంచి నాటకాలు బాగా ఉపయోగపడతాయి. సినిమాలు, సీరియళ్ళు ఏవో కొన్ని తప్ప కుటుంబ సభ్యులతో కలిసి కూర్చొని చూసేలా లేవు! వాటి నిండా మోసాలు, కుట్రలు, పగలు, ప్రతీకారాలు, ఇలాంటివే ఉంటున్నాయి.
    మంచి చెప్పేవి నాటకాలే కాబట్టి నాటకాలను ప్రోత్సహించాల్సిందీ పత్రికలే! ఎక్కడైనా ఒక నాటక ప్రదర్శన జరిగినప్పుడు ఆ నాటక విశేషాలు, అవి ప్రదర్శించే తేదీలు, సమయమే, కాకుండా సంక్షిప్తంగా నటీనటుల నటన గురించి, వాటి సారాంశాలు తెలిపితే ప్రజలకు తెలుస్తుంది. నాటకానికి ఇంత ప్రాధాన్యత ఉందా? అని అనుకుంటారు…. ఈ తరానికి నాటకాల గురించి ఎక్కువగా తెలియదు! పాఠశాల వార్షికోత్సవాలలోను, జాతీయ పండగల సందర్భంగానూ ఏవో డాన్సులు చేస్తున్నారు తప్ప, నాటకాలు వేయించడంలేదు! వాటిని వేయించాలంటే చాలా శ్రమతో కూడుకున్నది, కాబట్టి ఆ జోలికి ఎవరూ ఆ దిశకు పోవడం లేదు!

   అలాంటప్పుడే పత్రికలకు నాటకాలను ప్రోత్సహించాల్సిన బాధ్యత ఉంది!  వాటి ద్వారా ప్రజలకు అభిరుచి కలిగించాలి .ఏది మంచి? ఏది చెడు? అని చెప్పగలిగేవి పత్రికలు మాత్రమే! నాటకాన్ని రక్షించుకోవాల్సిన బాధ్యత కూడా ప్రజలది… అలాగే పత్రికలది కూడా!
    మయూఖ అంతర్జాల ద్వైమాసిక పత్రిక నిర్వహిస్తున్నటువంటి కొండపల్లి నీహారిణి గారు చాలా శ్రమ తీసుకొని, బహుముఖ ప్రజ్ఞాశాలులైన వారిని లేదా ఇలా ఒక ప్రత్యేకత ఉన్నవారి పరిచయం చేస్తూ,కార్యక్రమాలు నడుపుతూ, ఇటువంటి సాహిత్య పరంగా కృషి చేస్తున్న వారి కృషిని అభినందిస్తూ… ఇలా పత్రికలు సాహిత్యానికి, సాంస్కృతిక రంగానికి ఎనలేని సేవలు చేస్తున్నందుకు ధన్యవాదాలు తెలుపుతున్నాను. 
           ప్రపంచ జానపద దినోత్సవ సందర్భంగా *కావ్యేషు నాటకం రమ్యం* అన్న నానుడిని అక్షరాలా ఆచరిస్తూ… పరిషత్తులను కాపాడుకుంటూ.. వేదికలను సద్వినియోగం చేస్తూ…. నాటక రంగానికి విశేష కృషి చేసిన వనం లక్ష్మీకాంతరావు గారి సేవలు అమోఘం. ఈ ముఖాముఖిలో పత్రిక ల మధ్య-ప్రజల మధ్య మంచి సయోధ్య ఉన్నవి పరిచయ వ్యాసాలు, శీర్షికలుండడం ఎంత ముఖ్యమో ? వాటి గురించి వివరించి, మంచివి సేకరించి, వాటిద్వారా పాఠకులకు ఆయా రంగాలమీద అభిరుచి కలిగించడం అంతే ముఖ్యమని, సాహితీ ప్రియులను ఎప్పటికప్పుడు భాషాభిమానులను తయారు చెయడం అంతే ముఖ్యమనిచెప్పి, తమ విలువైన సమయాన్ని నాటకరంగ ఆవశ్యకత, దాన్ని నిలబెట్టే దిశగా  సాగిన వారి కృషిని, అందులోని సాధక బాధకాలను వివరించి, ముప్పేటలుగా సాగుతున్న వారి జీవన విధానం, అభిరుచి, అభ్యాసానికి అబ్బుర పడుతూ… ఇక ముందు కూడా వారనుకున్న విధంగా సాగాలని ఆకాంక్షిస్తూ….
          ఈ సంవత్సర ఫిబ్రవరి నెలలో కాళోజీ కళాక్షేత్రం లో వారి అభిరుచికి తార్కాణంగా 3 రోజుల పాటు తెలుగు భాషాహ్వాన నాటక పోటీలు 23 – నుండి 26 వరకు జరిపించారు. నేను ప్రత్యక్షంగా చూసాను. మానవ సంబంధాలను పటిష్ట పరిచే *స్వేచ్ఛ* *ఉక్కు సంకెళ్ళు* , *చిగురుమేఘం* లాంటి జీవితాన్ని ప్రతిబింబించే నాటికలలో సామాజిక సమస్యలు- పరిష్కారాలు చెప్తూ… యువతరానికి మేలుకొలుపుగా ఉండేలా  అద్భుతమైన నాటికలు ప్రదర్శింపబడ్డాయి.
            ఇలా సహృదయ సాహిత్య-సాంస్కృతిక సంస్థ వారి సేవలు చెప్పుకోదగిన స్థాయిలో ఉంటాయి. నాటక ప్రదర్శనలు చేయించిన నాటక ప్రియులు, రంగస్థల కళాకారులు, సాంస్కృతిక వారసత్వానికి నిలువెత్తుసాక్షి  వనం లక్ష్మీకాంత రావు గారు. వారిని అభినందిస్తూ- ధన్యవాదాలు తెలుపుతూ..
          ఈ కళలలను మనం గౌరవించి కాపాడుకోవాలి! ఇందులో పత్రికలతో పాటు- తల్లిదండ్రుల బాధ్యత కూడా ఉండాలి! పిల్లలకు కళల పట్ల అభిరుచి ఏర్పడేలా చూడాలి!