“ఉండబట్టలేక ఊదిన శబ్ధంబు ఊరిజనులకెల్ల తమలపాకు కాసువక్క చేరి రంగు మారునురా సత్యమైన పలుకు గోవర్థనుడు బలుకు “
నేను గతంలో రాసుకున్న పద్యమిది.
మాట చాలా విలువైనది విశ్వవ్యాప్తమైనది. అలాంటి మాటను అనాలోచితంగా విసిరితే జరిగే పరిణామాలగూర్చి,తాంబూలంలో వాడే ఆకు వక్క సున్నం అన్ని కలిసి ఎలా అయితే ఎర్రని రంగుగా మారుతాయో” తొందరపడి మాట్లాడిన మాట విపరిత పరిణామాలకు దారీతీస్తుంది.
సృష్టిలో మానవ జాతికి ప్రకృతి ప్రసాదించిన అత్యంత శక్తివంతమైన, అద్భుతమైన వరం ‘మాట’. పశుపక్ష్యాదులకు లేని భావప్రకటన సామర్థ్యం, గొంతులో నుండి వచ్చే శబ్దానికి అర్థాన్ని అద్దే శక్తి కేవలం మానవ జాతికి లభించిన వరం. ఈ మాట కేవలం భావాల వినిమయ సాధనమే కాదు… అది సృష్టికి, వినాశనానికి, ప్రేమకు, ద్వేషానికి, బంధాలకు, బంధకాలకు మూలం.
అందుకే పెద్దలు “నోరు మంచిదైతే ఊరు మంచిదవుతుంది” అన్నారు. మరి అలాంటప్పుడు, ఎటుపడితే అటు, ఏది పడితే అది మాట్లాడితే అది ‘మాట’ అనిపించుకోదు. విచక్షణ కోల్పోయి, హద్దు మీరి మాట్లాడే ప్రతి శబ్దం మాటకు విలువను కోల్పోయేలా చేస్తుంది. ఆధ్యాత్మిక గ్రంథాలలో చారిత్రక సంఘటనలలో ఇలాంటి ఉదాహరణలు ఎన్నో ఉన్నాయి.
భారతీయ సనాతన ధర్మంలో వాక్కును సాక్షాత్తూ సరస్వతీ దేవి స్వరూపంగా భావించడం మనందరికి తెలిసిందే! ‘మాట’ వెనుక మనసు, మనసు వెనుక సంస్కారం ఉంటాయనేది సత్యం. భగవద్గీతలో శ్రీకృష్ణ పరమాత్ముడు మనిషి ఆచరించవలసిన తపస్సులలో ‘వాచిక తపస్సు’ (మాట్లాడే విధానం ద్వారా చేసే తపస్సు) గురించి అత్యంత స్పష్టంగా వివరించాడు.
“అనుద్వేగకరం వాక్యం సత్యం ప్రియహితం చ యత్ |
స్వాధ్యాయాభ్యసనం చైవ వాఙ్మయం తప ఉచ్యేతే “||
ఎవరికీ ఉద్వేగాన్ని (బాధను, కోపాన్ని) కలిగించనిది, సత్యమైనది, ఇతరులకు ప్రియమైనది మరియు హితకరమైనది (మంచి చేసేది) అయిన మాటను మాట్లాడటమే ‘వాచిక తపస్సు’. ఎదుటివారి మనసును గాయపరిచేలా మాట్లాడేది ఎప్పుడూ ‘మాట’ అనిపించుకోదు, అది కేవలం శబ్ద కాలుష్యమే అవుతుంది.
ఎల్లప్పుడూ సత్యమే మాట్లాడాలి. ప్రియమైనదే మాట్లాడాలి. అలా అని ఇష్టపడని చేదు సత్యాన్ని మాట్లాడకూడదు. అలాగే ప్రియంగా ఉంటుందని అసత్యాన్ని…అబద్ధాన్ని కూడా మాట్లాడకూడదు.
మాట యొక్క శక్తి ఎంతటిదో మన పురాణాలు మరియు చరిత్ర అనేక ఉదాహరణల ద్వారా నిరూపించాయి.భయంకరమైన వినాశనానికి,చిక్కుముడిలాంటి సమస్యల సాధనకు మాటే మూలమైన సందర్భాలు ఎన్నో…ఉన్నాయి.
రామాయణంలో హనుమంతుని మాట చాతుర్యం
లంకలో సీతాదేవిని వెతకడానికి వెళ్ళిన సందర్భంలో మాట్లాడిన విధానం వాక్కు యొక్క గొప్పతనాన్ని లోకానికి చాటింది. హనుమంతుడు వ్యాకరణ పండితుడు. ఎక్కడ, ఎవరితో, ఏ సందర్భంలో ఎలా మాట్లాడాలో ఆయనకు తెలుసు. రాముడి దూతగా సీతాదేవిని కలిసినప్పుడు ఆమెలో భయం పోగొట్టి, ధైర్యం నూరిపోసే మాటలు, రావణుని సభలో తన వాగ్ధాటితో రాక్షసులను నివ్వెరపరిచి భయపెట్టే మాటలు లోకవిదితం. వాల్మీకి మహర్షి హనుమంతుడిని వర్ణిస్తూ “నాన్యథా రాఘవస్యాస్య” మాటలో ఏనాడు అనవసరమైన లేదా దోషపూరితమైన పదం రానీయనివాడు అని కొనియాడటం హనుమంతుని మాటవిధానానికి కొలమానం.
మహాభారత యుద్ధానికి పాండవ కౌరవుల మధ్య వైరమే ప్రధాన కారణమైనప్పటికీ, ద్రౌపది ఇంద్రప్రస్థంలో దుర్యోధనుడిని ఉద్దేశించి పలికిన ఒక వ్యాఖ్య….”అంధుని కొడుకు అంధుడే” వినాశనానికి బీజం వేసిందని… ఓ కథనం. ఎదుటివారి బలహీనతలను ఎత్తిచూపుతూ, వారిని అవమానించేలా మాట్లాడే మాటలు చివరికి మహాభారత యుద్ధంలాంటి పెను విధ్వంసానికి దారితీశాయి. ఒకే ఒక మాట ఎంతటి మహా సామ్రాజ్యాన్నైనా కూల్చగలదని దీని ద్వారా అర్థమవుతుంది.
చరిత్రలో అదుపులేని మాటల మూల్యం యుద్ధాలు “మారణహోమాలే”…
చరిత్రలో ఎంతో మంది రాజులు, నాయకులు తమ నోటి దురుసు వల్ల, విచక్షణారహితమైన ప్రకటనల వల్ల తమ రాజ్యాలను, ప్రజల నమ్మకాన్ని కోల్పోయారు. కత్తితో చేసిన గాయం కాలక్రమేణా మానిపోతుంది, కానీ నాలుకతో (మాటతో) చేసిన గాయం గుండెలో శాశ్వతంగా నిలిచిపోతుంది. ఆలోచించకుండా మాట్లాడేవారి వల్ల కుటుంబంలో, స్నేహితుల్లో లేదా కార్యాలయంలో మాటల పేలితే ఎన్నో ఏళ్ల బంధం క్షణాల్లో తెగిపోతుంది.
“అతి సర్వత్ర వర్జయేత్” అన్నట్లు అనవసరమైన మాటలు మాట్లాడే వారికి సమాజంలో విశ్వసనీయత ఉండదు. ప్రజలు వారిని దూరం పెడతారు. అనవసరమైన విషయాలపై మాట్లాడటం, ఇతరులను విమర్శించడం వల్ల మనసు అశాంతికి గురవుతుంది.
మాట అనేది మనిషి యొక్క అంతఃసౌందర్యానికి పరిపక్వతకు అద్దం పడుతుంది. మౌనం అన్నిసార్లు బంగారమే కాకపోవచ్చు, కానీ ‘మితభాషణం’ మరియు ‘మంచితనంతో కూడిన మాట’ మనిషికి సంస్కారాన్ని తెచ్చిపెడతాయి.
ప్రతి మాటా ఆలోచించి, ఎదుటివారి హృదయాలను హత్తుకునేలా, సమాజానికి మేలు చేసేలా మాట్లాడాలి. అందుకే మన పెద్దలు “నోరు అదుపులో లేకపోతే, జీవితం అదుపుతప్పుతుంది” అని హెచ్చరించారు. వాక్కును సరస్వతీ దేవి ప్రసాదించిన పవిత్ర వరంగా భావించి, బాధ్యతాయుతంగా మాట్లాడటమే నిజమైన మానవ ధర్మం.