Narendra Sandineni

పి.శ్రీనివాస గౌడ్ నాలో నిద్రపోతున్న నగరం కవిత.
ప్రముఖ కవి,పి.శ్రీనివాస గౌడ్ కలం నుండి జాలువారిన నాలో నిద్రపోతున్న నగరం కవిత పై విశ్లేషణా వ్యాసం.నాలో నిద్రపోతున్న నగరం అనే కవిత ఆధునిక నగర జీవనంలోని సంక్లిష్టతను,మనిషి – నగరం మధ్య ఉన్న ఆత్మీయ మానసిక బంధాన్ని అద్భుతంగా ఆవిష్కరిస్తుంది.నగరం కేవలం బయట కనిపించే ప్రపంచం మాత్రమే కాదు ; అది కవి అంతరంగ అనుభూతుల ప్రతిబింబం కూడా. ’నాలో’అనే పద ప్రయోగం ద్వారా నగరం కవి మనసులోనే నివసిస్తున్నదనే భావం స్పష్టమవుతుంది.’నిద్ర పోతున్న నగరం’ అన్న రూపకం అలసిపోయిన ఆలోచనలు,అణగారిన అనుభూతులు, తాత్కాలికంగా నిశ్శబ్దంలో మునిగిపోయిన జీవన చలనాలను సూచిస్తుంది.ఇప్పుడు కవి శ్రీనివాస గౌడ్ కవితా చరణాల లోకంలోకి ప్రవేశించి,ఆ భావ సౌందర్యాన్ని ఆస్వాదిద్దాం ; కవిత్వానుభూతుల విస్తార లోకంలో విహరిద్దాం.
“నిద్ర రానప్పుడు/నగరాన్ని ఎదురుగా/ కూర్చొనపెట్టుకుంటాను/ఇక్కడ కవి ఒక అందమైన కల్పనను చేశాడు.నగరం అనేది కేవలం భవనాల సముదాయం మాత్రమే కాదు ; అది ఒక సజీవ చిత్రంలా కనిపిస్తుంది.నిద్ర దూరమైన రాత్రుల్లో నగరం కవికి స్నేహితుడుగా మారి,ఆగని సంభాషణలా అతని ముందుకు వస్తుంది.బాహ్య ప్రపంచం నిశ్శబ్దంగా ఉన్నప్పటికీ,కవి మనసులో మాత్రం నగరం మేల్కొనే ఉంటుంది. ‌ ఇది అత్యంత లోతైన కవితా పంక్తిగా భావించవచ్చు.నిద్ర రాకపోవడం కేవలం శారీరక సమస్య మాత్రమే కాదు ; అది మానసిక చలనం కూడా.ఆ సమయంలో కవి తనకు ఎదురుగా నగరాన్ని కూర్చోబెట్టినట్లు ఊహిస్తాడు.అంటే, నగరాన్ని కేవలం పరిశీలించడం కాదు – నగరంతో సంభాషణకు సిద్ధమవుతాడు.ఇక్కడ నగరం ఒక వ్యక్తిగా రూపాంతరం చెందుతుంది.ఇది కవి యొక్క ఒంటరితనాన్ని, ఆలోచనల్లో మునిగిపోయిన మనస్తత్వాన్ని సూచిస్తుంది. నగరం జీవన సంక్లిష్టతను,ఆధునిక ఒత్తిడిని,మనిషిలోని అంతర్గత మనో గందరగోళాన్ని ప్రతిబింబిస్తే,ఆకాశం విస్తృతిని,భావోద్వేగాల మార్పును, స్థిరత్వం లేని మనస్సు స్థితిని, ప్రతీకాత్మకంగా వ్యక్తపరుస్తుంది.
“ఎప్పుడు చూసినా రంగులు మారే ఆకాశంలా/ఇది నగర యొక్క వైవిధ్యాన్ని, మార్పును,అందాన్ని చూపిస్తుంది‌.ఇది చాలా సున్నితమైన ఉపమానం.ఆకాశం మారడం సహజం. నగరం కూడా అలాగే మారుతుంది.కానీ,ఆ మార్పు కేవలం దృశ్య రూపానికే పరిమితం కాదు – అది మనసును తాకే భావాత్మక పరివర్తన కూడా.
“ఎప్పుడు చూసినా రంగులు మార్చే/ వుంటుంది నగరం/ నగరం తన స్వరూపాన్ని చూసే వారి మనసు యొక్క స్థితిని బట్టి వ్యక్తం చేస్తుంది.ఆనందంలో ఉన్న వాడికి నగరం వెలుగుగా కనిపిస్తుంది.అలసటలో ఉన్న వాడికి నగరం భారంగా మారుతుంది.ఇక్కడ నగరం పోలిక రంగులు మారే ఆకాశం.ఆకాశం క్షణక్షణానికి రంగులు మారుస్తుంది.అలాగే నగరం కూడా తన రూపాన్ని,స్వభావాన్ని మారుస్తుంది. ఉదయం ఉండే కోలాహలం,రాత్రి ఉండే కాంతిపుంజాలు, మనుషుల అవసరాలకు తగ్గట్టుగా నగరం ధరించే ముసుగులు.వీటన్నింటిని రంగులు మార్చడం అనే ప్రతీకతో కవి వర్ణించారు.సరళమైన భాష – కానీ,భావం లోతుగా మరియు కవిత్వంలో అనుభూతి బలంగా ఉంది.
ఈ కవితలో ఒక వ్యక్తి తనలోనే ఉన్న నగరాన్ని చూసుకుంటూ,ఆత్మ పరిశీలనలో మునిగిపోతున్నాడు.నిద్ర రాని రాత్రుల్లో మనిషి బయట ప్రపంచాన్ని కాదు – తనలోని ప్రపంచాన్ని ఎదుర్కోవాల్సి వస్తుంది.నగరం అక్కడే ఉంది, నిద్రపోతూ కూడా మారుతూ ఉంటుంది.నగరం యొక్క చిత్రణ – కవి నగరాన్ని సజీవ వస్తువుగా చిత్రీకరించడం ద్వారా నగరం యొక్క జీవన శైలిని,అందాన్ని,మార్పును, చలనశీలతను చూపిస్తున్నాడు.ఈ కవితలోని భావాలు, వర్ణనలు,పాఠకులను నగరం యొక్క అందాన్ని అనుభవించేలా చేస్తాయి.ఇక్కడ కవిత శీర్షిక నాలో నిద్రపోతున్న నగరం.నగరం అనేది బయట ఎక్కడో లేదు.అది కవి వ్యక్తిత్వంలో,ఆలోచనల్లో భాగమై పోయింది.మనం నగరంలో నివసించడమే కాదు,నగరమే మనలో నివసిస్తుంది అనే తాత్విక చింతన ఇందులో కనిపిస్తుంది.ఈ కవితలోని ప్రత్యేకత చాలా సరళమైన పదాలతో లోతైన భావాన్ని పండించడం.నగరాన్ని ఎదురుగా కూర్చొనపెట్టుకోవడం అనే ప్రయోగం కవి యొక్క ఊహాశక్తికి,నగరం పట్ల ఆయనకున్న అనుబంధానికి నిదర్శనం.ఈ కవితా పంక్తులు ఆధునిక మానవుడి ఒంటరితనాన్ని,ఆ ఒంటరితనంలో నగరం ఇచ్చే తోడును,దాని అస్థిర స్వభావాన్ని ప్రతిబింబిస్తున్నాయి.
ఈ కవితలో నగరం ఒక ప్రదేశం కాదు – మనస్సు యొక్క స్థితి.నిద్ర లేని రాత్రి,మారుతున్న నగరం,రంగులు మార్చే ఆకాశం – ఇవన్నీ కలిసి మనిషి అంతరంగాన్ని మృదువుగా ఆవిష్కరిస్తాయి.
“నగరం కడుపులో ఏముంటుందో గాని/ఇక్కడ నగరం కడుపు అనే రూపకం ఎంతో ప్రభావవంతంగా ఉంది.కడుపు అంటే అంతర్గతం,దాచిన భావాలు,తెలియని నిజాలు‌.నగరం బయటకి ప్రకాశవంతంగా కనిపించినా,దాని అంతరాళంలో ఏమి జరుగుతుందో మనకు తెలియదు‌.ఇది ఆధునిక నగర జీవనంలోని రహస్యత్వం,ఆజ్ఞాతత్వం,అనిశ్చితిని సూచిస్తుంది.నగరం కడుపులో ఏముంటుందో తెలియకపోయినా నగరాన్ని చూస్తే కవి యొక్క మనసులో ఒక రకమైన అసౌకర్యం,దిగులు కలుగుతుంది.ఇది నగరం యొక్క సంక్లిష్టతను,దాని ప్రభావాన్ని కవి మనస్సుపై చూపిస్తుంది.నగరం – మనిషి సంబంధం బాహ్య పరిశీలన నుంచి అంతర్గత అనుభూతిగా పరిణమిస్తుంది.ఈ కవితా పంక్తి ప్రశ్నార్థకంగా మొదలవుతుంది.నగరానికి కడుపు అనే మానవీయ లక్షణం ఇవ్వడం ద్వారా కవి నగరాన్ని ఒక జీవిగా రూపాంతరం చేస్తాడు.నగరం లోపల దాచుకున్నది ఏమిటో తెలియదు – అది రహస్యంగా,భయంకరంగా కూడా ఉండ వచ్చు.ఇది నగరం యొక్క రహస్యాలను,దాని లోపలి సంక్లిష్టతను సూచిస్తుంది.
“నగరాన్ని చూస్తే నా కడుపులో దిగులుగా/వుంటుంది/ఇక్కడ నగరం మనసుకు భారంగా మారింది.కడుపులో దిగులు అనేది ఆందోళన,భయం,ఒత్తిడిని సూచిస్తుంది.
నగరం అంటే అవకాశాల ప్రదేశం,అదే సమయంలో ఒంటరితనం,పోటీతత్వం,ఒత్తిడితో కూడిన వాతావరణాన్ని చూస్తాం.ఇది కవి యొక్క మనసులో ఒక మానసిక ఒత్తిడిని,నగరం వల్ల కలిగే అసౌకర్యాన్ని, దిగులును వ్యక్తం చేస్తుంది.ఇక్కడ నగరం – కవి మధ్య ప్రత్యక్ష భావోద్వేగ అనుసంధానం ఏర్పడుతుంది.నగరం కేవలం కంటికి కనిపించే దృశ్యం కాదు.అది శరీరంలో దాగి కడుపులో దిగులును కలిగిస్తుంది‌‌.ఆధునిక జీవన ఒత్తిడిని,శారీరక అనుభూతిగా మార్చిన కవితా పంక్తి.ఇక్కడ నగరం ఒక అంతు చిక్కని రహస్యం.నగరం బయటికి జిగేల్మనే రంగులతో,భావనలతో కనిపిస్తుంది.కానీ,అంతరంగంలో ఏముందో?ఎవరికి తెలియదు‌‌.ఈ అనిశ్చితి కవిలో ఒక తెలియని భయాన్ని, దిగులును కలిగిస్తుంది.ఇక్కడ ప్రధానంగా నగరం ఇచ్చే సౌకర్యాల కంటే అది కలిగించే మానసిక అశాంతి కనిపిస్తుంది.ఇక్కడ కడుపు మౌలిక భావాల నిలయం – ఆందోళన,అసహనం వంటి భావాలు అక్కడే కేంద్రీకృతమై ఉంటాయి.
“స్థలం లేకపోయినా ఇద్దరి మధ్య ఇరుక్కొని కూర్చున్నట్టు/ఇది కవి యొక్క ఒంటరితనాన్ని నగరం మధ్యలో తన స్థానాన్ని గుర్తించలేకపోవడాన్ని సూచిస్తుంది.ఇది నగర జీవనంలోని ఇరుకుదనాన్ని,గందరగోళాన్ని బలంగా వ్యక్తపరుస్తుంది.ఇద్దరి మధ్య ఇరుక్కోవడం అనేది శారీరకంగా మాత్రమే కాక, భావోద్వేగపరంగా ఒత్తిడిని సూచిస్తుంది‌.మనిషి తన వ్యక్తిత్వానికి స్థలం లేకుండా,జన సందోహంలో ఉన్నా,తన్ను తాను కోల్పోతున్నట్టు అనిపిస్తుంది.తనకంటూ ఒక వ్యక్తిగత స్థలం లేకపోవడం వల్ల కలిగిన సామాజిక ఒత్తిడి,ఆధునిక నగర జీవనంలోని ఇరుకును సూచిస్తుంది.
“నగరం మధ్యలో నేను ఇరుక్కున్నాను/ఇది కేవలం శారీరక స్థితి మాత్రమే కాదు,మానసిక స్థితిని సూచిస్తుంది.ఇది వ్యక్తి తన స్వంత స్థలాన్ని కోల్పోయిన స్థితి.ఇది ప్రత్యక్షంగా ఒంటరితనాన్ని,అసహయతను వ్యక్తపరుస్తుంది.నగరం మధ్యలో ఉన్నప్పటికీ కవి తాను పరాయివాడిలా భావిస్తున్నాడు.ఇక్కడ జన సమూహంలో ఉన్నా ఒంటరితనాన్ని ఎదుర్కొంటున్నాడు అనే భావం ప్రతిఫలిస్తోంది.నగరంలో వేల మంది మనుషులు నివసిస్తూ ఉన్నా,ఎవరికీ,ఎవరితో సంబంధం ఉండదు.జన సందోహం మధ్య కూడా మనిషి ఏకాకి. బస్సులో ఇరుక్కుపోయిన ప్రయాణికుడిలా,విశాలమైన నగరంలో కవి ఊపిరి సలపని స్థితికి చేరి తన ఉనికిని కోల్పోయినట్టు భావిస్తున్నాడు.ఇది నగరాల్లో పెరిగిపోతున్న జనాభా సాంద్రతను మాత్రమే కాదు. మనుషుల మధ్య పెరిగిన మానసిక దూరాన్ని కూడా సూచిస్తుంది.ఈ కవితలో కవి నగరాన్ని ఒక సంక్లిష్టమైన, రహస్యమైన వస్తువుగా చిత్రీకరిస్తున్నాడు.నగరం యొక్క ప్రభావం కవి మనసుపై ఎలా ఉంటుందో,అతని అస్తిత్వాన్ని ఎలా ప్రభావితం చేస్తుందో ఈ కవితలో వ్యక్తం చేయబడింది.
“కానీ నగరం చేతులు చాచిన ఆకాశం/కవి నగరాన్ని తనతో పోల్చుకుంటూ అద్భుతమైన ప్రతీకలను వాడారు.నగరం ఎప్పుడు తనను తాను విస్తరించుకోవాలని చూస్తుంది.నగరం ఆకాశమంత ఎత్తుకు ఎదగాలి,అందరిని తనలో విలీనం చేసుకోవాలి అని చూసే ఒక భారీ శక్తి.ఇక్కడ ఒక మలుపు కనిపిస్తుంది.నగరం ఇరుకుదనానికి ప్రతీకగా ఉన్నప్పటికీ,అదే నగరం ఆకాశానికి చేతులు చాచినట్టు చూపిస్తుంది.ఇది ఆశ,స్వేచ్ఛ,విస్తరణకు సంకేతం‌‌.నగరం కేవలం బంధనమే కాదు – అది అవకాశాల విస్తృతి.కవి నగరం యొక్క విస్తరణ,దాని పరిధి,ఆకాశాన్ని తాకేంత విశాలంగా ఉందని భావిస్తున్నాడు.ఇది నగరం యొక్క వైభవాన్ని,విస్తృతిని చూపిస్తుంది.
“నేను బావి నీళ్లలో తేలుతున్న ఆకాశం/ఇది అత్యంత లోతైన భావం.బావి నీళ్లలో ఆకాశం కనిపిస్తుంది.కానీ అది కేవలం ప్రతిబింబం మాత్రమే.బావి అనేది పరిమితులకు,బంధాలకు సంకేతం.కవి తనను తాను ఆకాశమంత విశాలమైన ఆలోచనలు ఉన్న వ్యక్తిగా భావించినా,తాను నగరం అనే బావిలో పడిపోయి,అందులోనే బందీగా ఉన్నానని ఆవేదన చెందుతున్నాడు.ఆకాశమంత స్వేచ్ఛ ఉన్నా అది కేవలం ఒక చిన్న నీటి చట్రంలోనే కనిపిస్తుంది.ఈ కవితా పంక్తులు నగరంలోని యాంత్రికతను,మనిషి తన సొంత మూలాలను కోల్పోయి అనుభవిస్తున్న అభద్రతా భావాన్ని కళ్ళకు కట్టినట్లు చూపుతుంది.నగర విస్తృతికి,వ్యక్తిగత స్వేచ్ఛారాహిత్యానికి మధ్య ఉన్న సంఘర్షణే ఈ కవితా సారం.ఇది కవి తనను బావి నీళ్లలో తేలుతున్న ఆకాశంగా భావించడం ద్వారా,తన అస్తిత్వాన్ని,తన భావాలను ఆకాశంతో పోల్చి,ఒక లోతైన, అందమైన భావాన్ని వ్యక్తం చేస్తున్నాడు.ఇది కవి యొక్క ఆత్మ పరిశీలనను,తన అస్తిత్వాన్ని గుర్తించడాన్ని సూచిస్తుంది.ఈ కవితా పంక్తి అత్యంత సారవంతమైన రూపకం.బావి నీళ్లలో కనిపించే ఆకాశం పరిమితంగా ఉంటుంది – కానీ అదే నిజమైన ఆకాశానికి ప్రతిబింబం.కవి తనను అలాంటి ప్రతిబింబంగా చూస్తున్నాడు.తనలో కూడా ఒక విస్తృతి ఉంది‌.కానీ ఒక పరిమిత పరిధిలోనే కనిపిస్తుంది.ఇది స్వీయ అవగాహన,అంతర్గత స్వేచ్ఛ,ఆత్మాన్వేషణకు సంకేతం.ఈ కవితా పంక్తులు నగర జీవనంలోని రెండు విభిన్న దృశ్యాలను చూపిస్తుంది‌‌.ఒక వైపు ఇరుకుదనం,ఒత్తిడి,ఒంటరితనం.మరో వైపు విస్తృతి,ఆశ.ఆత్మలోని ఆకాశం.నగరం బయటి ప్రపంచం అయితే కవి మనసు అంతర్గత ప్రపంచం.నగరం కడుపు ఏమిటో తెలియకపోయినా తన కడుపులోని దిగులు అతనికి తెలుసు.చివరికి తనలోని ఆకాశాన్ని గుర్తించడమే విముక్తి. ఇది ఒక అంతర్ముఖ కవిత.చదివిన తర్వాత మనలో కూడా ఒక ప్రశ్న మిగులుతుంది.మనం నగరంలో చిక్కుకున్నామా? లేక మనలోని ఆకాశాన్ని మర్చిపోయామా?ఈ కవితా పంక్తుల్లో నగరం ఒక భౌతిక స్థలం మాత్రమే కాదు – అది మనసు స్థితి.అంతర్మథనం మరియు వ్యక్తిత్వ సంక్లిష్టతకు ప్రతీకగా నిలుస్తుంది.
“ఆకాశాన్నంటే భవనాలను చూసి/అసింట పోతుంటాను గానీ/ఇది భవనాల వైభవాన్ని,వాటి ఎత్తును,ఆకాశాన్ని తాకేంత ఎత్తులో ఉన్నా,వాటిని చూసి కవి అనుభవించే భావాన్ని సూచిస్తుంది.కవి భవనాల వైభవాన్ని చూసి ఆశ్చర్యపోతున్నప్పటికీ, వాటి వెనుక ఉన్న కలలను,కష్టాన్ని గుర్తించలేకపోవడాన్ని వ్యక్తం చేస్తుంది.ఇక్కడ ‘ఆకాశాన్నంటే భవనాలు’అనే రూపకం అత్యున్నత ఆశయాలను, అభివృద్ధిని,విజయాన్ని సూచిస్తుంది.కానీ,కవి హృదయంలో ఉల్లాసం కంటే ఒక విచిత్రమైన కలవరపు భావం కలుగుతుంది.ఈ భావం ఆశ్చర్యం కాదు,అసమానతలపై ఒక అంతర్మథనం.నగరం అనగానే ముందుగా గుర్తొచ్చేవి ఆకాశహార్మ్యాలు.వాటిని చూసి సాధారణంగా ఎవరైనా ఆశ్చర్యపోతారు.కానీ కవి చూపు ఆ భవనాల మెరుపుల కంటే లోతుగా వెళ్తోంది.ఆ భవనాలు కేవలం కొందరి కలల సౌధాలు మాత్రమే అని,కవి అంగీకరించ లేకపోతున్నాడు. అంటే ఆ అందమైన కట్టడాల వెనుక ఎందరో సామాన్యుల కష్టం,కన్నీళ్లు దాగి ఉన్నాయి అనే స్పృహ ఇక్కడ కనిపిస్తుంది.
“ఖరీదైన విలాస విరామ జీవితం చూసి/ కలవరపడతా గానీ/ నగరంలోని విలాసవంతమైన జీవనశైలి కవిని ఆశ్చర్యపరచదు ; అది అతనిని కలవరపెడుతుంది.ఆ విలాసం వెనుక దాగి ఉన్న శ్రమ,కష్టాల గాఢతను పూర్తిగా గ్రహించలేకపోవడం,అతన్ని గాఢమైన ఆలోచనలోకి తీసుకెళ్తుంది.విలాసవంతమైన జీవితం ఒక ఆకర్షణ.కానీ.కవి దానిని చూసి అసూయ పడటం లేదు,కలవరపడటం లేదు. ఎందుకంటే ఆ విలాసం వెనుక ఉన్న శ్రమ,అసమాన అవకాశాలు,అదృష్టం – దురదృష్టం మధ్య ఉన్న వ్యత్యాసాలు కవిని ఆలోచనలో ముంచేస్తాయి.
“చెమట చుక్కల శ్రమనో,మేధో కష్టమో/ఎవరిదైనా ఎవరైనా/ నగరంలోని విలాసవంతమైన జీవనశైలి,ఆ విలాసం వెనుక ఉన్న చెమట చుక్కల శ్రమనో,మేధో కష్టమా అని కవి ఆలోచిస్తున్నారు.అది ఎవరిదైనా సరే,ఆ సంపద సముపార్జనలో ఉండే నైతికతను లేదా అసమానతను ఆయన ప్రశ్నిస్తున్నారు.ఇక్కడ శ్రమకు రెండు పార్శ్వాలు చూపించారు.శారీరక శ్రమ,మేధో శ్రమ,విజయానికి కారణం ఏదైనా కావచ్చు.కానీ,అందరికీ సమానంగా దక్కదని కవి గ్రహిస్తున్నారు.ఇది కవి శ్రమను,కష్టాన్ని గుర్తించలేకపోవడాన్ని అందరి కష్టాన్ని ఒక విధంగా చూడలేకపోవడాన్ని వ్యక్తం చేస్తుంది.ఈ కవితలో కవి భవనాల వైభవాన్ని, విలాసవంతమైన జీవితాన్ని చూసి ఆశ్చర్యపోతున్నప్పటికీ, వాటి వెనుక ఉన్న శ్రమను,కష్టాన్ని గుర్తించలేకపోవడాన్ని వ్యక్తం చేస్తున్నాడు.ఇది కవి యొక్క సామాజిక చైతన్యాన్ని, శ్రమను గుర్తించడంలోని లోపాన్ని సూచిస్తుంది.
“అందరి గమ్యం అదే కదాని అనుకోలేను/ఇది అత్యంత కీలకమైన కవితా పంక్తి.సమాజంలో ప్రతి ఒక్కరూ ఆ ఖరీదైన విలాసాల కోసమే పరిగెడుతున్నారు.అందరి జీవిత పరమార్ధం ఆ సౌధాలను చేరుకోవడమేనని కవి నమ్మడం లేదు.భౌతిక సుఖాలే జీవితానికి అంతిమ లక్ష్యమని భావించే భౌతికవాద ధోరణిని కవి ఇక్కడ సున్నితంగా నిరసిస్తున్నారు‌.ఈ కవితలో అనుకోలేను అనే పదం పదేపదే రావడం గమనార్హం.ఇది కవి యొక్క వ్యక్తిత్వానికి, ఆయన తాత్విక నిలకడకు నిదర్శనం.లోకం దేనినైతే గొప్పగా చూపిస్తుందో,అదే కోణంలో చూడకుండా,దాని వెనుక ఉన్న సామాజిక మూల్యం గురించి కవి ఆలోచిస్తున్నారు. సమాజంలో అందరికీ ఒకే గమ్యం ఉండ రాదు.పరిస్థితులు, అవకాశాలు – ఇవన్నీ గమ్యాలను వేరు చేస్తాయి.కవి సమానత్వాన్ని ఆశిస్తున్నప్పటికీ వాస్తవం వేరు అని అంగీకరిస్తున్నారు.ఆకాశాన్నంటే భవనాలు అనే ప్రతీక ద్వారా అభివృద్ధి – అసమానతల ద్వంద్వాన్ని చూపారు.కవిత అంతా ఒక ఆత్మ పరిశీలనగా సాగుతుంది.వ్యక్తిగత భావం ద్వారా సామాజిక నిర్మాణాన్ని ప్రశ్నించడం ప్రధాన లక్షణం. ఆశ్చర్యం,కలవరం,శ్రమ,విలాసం వంటి విరుద్ధ భావాలను సమతుల్యం చేశారు.
ఈ కవిత ఆధునిక నగర సంస్కృతిపై ఒక మానవీయ ప్రశ్న.ఎత్తైన భవనాలు ఉన్నా – అందరి కలలు అక్కడికి చేరవు.విలాస జీవితం కనిపించినా – అందరి ప్రయాణం అక్కడితో ముగియదు.ఈ కవితలో ఉన్న భావ గాఢత, సామాజిక అవగాహనతో ముడిపడి ఉంది.అది ఒక సాధారణ పరిశీలన కాదు – ఒక సున్నిత మనసు ప్రపంచాన్ని చూసే విధానం.
ఈ కవితా పంక్తుల్లో ఆధునిక నగర జీవన విరుద్ధాలపై తలెత్తిన ఆత్మ పరిశీలన కనిపిస్తుంది.ఇది కేవలం భావనలను గూర్చిన వర్ణన కాదు – సమాజంలో ఉన్న అసమానతలపై,కలల విలువలపై,శ్రమ – విలాసాల మధ్య దూరంపై ఒక భావోద్వేగ స్పందన.ఈ కవితలో కవి ఆకాశాన్ని తాకే భవనాలను చూసి,వాటి వైభవాన్ని అనుభవిస్తూ,వాటి వెనుక ఉన్న కథను,శ్రమను గుర్తించలేకపోవడాన్ని వ్యక్తం చేస్తున్నాడు.భవనాలు కొందరి కలల సౌధాలు అని,వాటి వెనుక ఉన్న కష్టాన్ని,శ్రమను అర్థం చేసుకోలేకపోవడాన్ని చెబుతున్నాడు.ఈ కవితా పంక్తులు నగరంలోని సామాజిక అసమానతలను మరియు భౌతిక సంపద వెనుక ఉన్న వాస్తవాలను తాత్విక కోణంలో ప్రశ్నిస్తున్నాయి.
“బోనులో వున్న పులిని భీతిల్లి చూస్తున్నట్టు/ నగరాన్ని భీతిల్లి చూస్తున్నా/ఇక్కడ నగరం ఒక బంధించబడిన పులిలా కనిపిస్తుంది.పైకి అదుపులో ఉన్నట్టే అనిపించినా లోపల అణిచివేయబడిన క్రూరత్వం,అశాంతి దాగి ఉంది.కవి ఆ పులిని చూసి భీతిల్లినట్లే, నగరాన్ని కూడా భయంతో చూస్తున్నాడు.ఇది నగరంలో దాగి వున్న హింస,ఒత్తిడి, అస్థిరతకు సంకేతం‌‌.ఇక్కడ నగరాన్ని బోనులో వున్న పులితో పోల్చడం,అత్యంత బలమైన రూపకం.పులి అంటే శక్తి, హింసకు,దాడికి సంకేతం.బోను అంటే కనిపించే ప్రమాదం నియంత్రణలో ఉన్నట్టుగా భావించడం.నగరం కూడా అలాగే – అది నియంత్రణలో ఉన్నట్టుగా కనిపించినా,ఎప్పుడైనా మనపై దాడి చేయ గల శక్తిగా అనిపిస్తుంది.అందుకే కవి నగరాన్ని ఒక భయానక జీవిగా చూపించాడు.ఇది నగర జీవనంలోని అస్థిరతను,పోటీని మరియు నిరంతర ఒత్తిడిని సూచిస్తుంది.ఇది నగరాన్ని ఒక ప్రమాదకరమైన,భయపెట్టే వస్తువుగా చిత్రీకరిస్తుంది.కవి నగరాన్ని చూసి భయపడుతున్నాడు.దాని ప్రభావాన్ని తప్పించుకోలేకపోతున్నాడు. “నగరాన్ని భీతిల్లి చూస్తున్నా – ఇది కవి యొక్క నగరం పట్ల భయాన్ని,ఆందోళనను వ్యక్తం చేస్తుంది.ఇక్కడ నగరాన్ని కవి ఒక పులితో పోల్చాడు.పులి బోనులో ఉన్నప్పటికీ దాని క్రూర స్వభావం మారదు.అది ఎప్పుడైనా దాడి చేయవచ్చు అనే భయం మనలో ఉంటుంది.నగరం కూడా చూడడానికి కట్టుదిట్టంగా,నాగరికంగా కనిపించినా,దాని లోపల ఒక హింసాత్మకమైన,క్రూరమైన స్వభావం దాగి ఉంది అని కవి భయపడుతున్నాడు.
“నిద్రలో దాని గాండ్రింపులు/వినపడుతున్నాయి/ఇక్కడ భయం బాహ్య ప్రపంచానికి మాత్రమే పరిమితం కాలేదు ; అది అంతర్మనస్సులోకి చొచ్చుకుపోయింది.నిద్రలో కూడా నగరపు గాండ్రింపు వినిపించడం అనేది మనస్సులోని కలవరం,మానసిక వేదన ఏర్పడింది అనే సూచన.నగరం ఒక స్థలం కాదు – అది మనసులోకి ప్రవేశించిన శబ్దం.ఇది ఆధునిక జీవనంలో మానసిక ప్రశాంతత కోల్పోవడాన్ని ప్రతిబింబిస్తుంది.నగరం యొక్క ధ్వని,కవి చెవులకే కాదు, ఆయన మనస్సులోకి కూడా చొచ్చుకుపోయింది.నగరం పగలు చేసే రణగొణ ధ్వనులు,శబ్దాలు నిద్రలో కూడా గాండ్రింపులా వెంటాడుతుంది.అంటే నగరపు యాంత్రికత, మనిషి అంతరంగ శాంతిని ఎలా హరించి వేస్తుందో ఇక్కడ స్పష్టం అవుతుంది.
“సముద్రాన్ని ఎదురుగా పెట్టుకుని/చెవులు మూసుకున్నా/ అలల ఘోషలు వెంటాడుతున్నాయి/ఇక్కడ సముద్రం ఒక విశాలతకు,ప్రకృతి శక్తికి ప్రతీక.చెవులు మూసుకోవడం, సమస్యను దాటవేయాలనే ప్రయత్నం.ఎంత దూరం పెట్టినా,ఎంత మర్చి పోవాలనుకున్నా,నగర జీవన శబ్దాలు మనసులోంచి పోదు.అలలు నిరంతరం తీరాన్ని తాకినట్టే,ఆ ఒత్తిడి మనసును తాకుతూనే ఉంటుంది.ఇక్కడ సముద్రం నగరం యొక్క అనంతమైన కోలాహలానికి ప్రతీక.మనం ప్రయత్నించి బాహ్య ప్రపంచానికి తలుపులు వేసుకున్నా, చెవులు మూసుకున్నా,నగరపు ఒత్తిడి,వేగం,ఆందోళనలు మనిషిని వదలవు.అవి సముద్రపు అలల ఘోషలుగా‌ నిరంతరం మనసును తాకుతూనే ఉంటాయి.ఈ కవితా పంక్తుల్లో కవి నగరాన్ని ఒక నియంత్రించ లేని శక్తిగా చిత్రించారు.మనిషి నగరం నుండి భౌతికంగా దూరంగా ఉన్నా,మానసిక గాయంలా అది అతడిని వెంటాడుతూనే ఉంటుంది.నగరపు నాగరికత మనిషికి అసౌకర్యాన్ని ఇచ్చి ఉండవచ్చు.కానీ, ప్రశాంతతను మాత్రం దూరం చేసింది అని కవి ఆవేదన చెందుతున్నాడు.ఈ కవితలో నగరాన్ని ‘పులి’ మరియు ‘సముద్రం’ వంటి ప్రకృతి శక్తులతో పోల్చడం ద్వారా దాని తీవ్రతను కవి అద్భుతంగా పండించారు.
ఈ కవితలో మూడు ప్రధాన ప్రతీకలు ఉన్నాయి‌.పులి – భయం,హింస,దాడికి సంకేతం.గాండ్రింపు – మానసిక కలవరానికి ప్రతీక.సముద్రపు అలలు – నిరంతర ఒత్తిడి, తప్పించుకోలేని వాస్తవానికి ప్రతీక.ఈ ప్రతీకల ద్వారా కవి నగరాన్ని ఒక భయానకమైన,శబ్దభరితమైన శక్తిగా మలిచాడు.
ఈ కవితా పంక్తుల్లో కవి బాహ్య నగరాన్ని కాదు.తనలోని అంతర్గత భయాన్ని మాత్రమే చిత్రిస్తున్నాడు.నగరం ఒక ప్రతీక మాత్రమే ; అసలు యుద్ధం మనసులోనే జరుగుతుంది. నగరాన్ని చూడటానికి భయపడటం,నిద్రలో కూడా వెంటాడడం,దూరం పెట్టినా శబ్దం ఆగకపోవడం,ఇవి అన్ని ఒక మానసిక అసౌకర్యానికి సంకేతాలు.ఈ కవితా పంక్తులు నగర జీవనంలోని శబ్దాన్ని,భయాన్ని,ఒత్తిడిని,ఒక ఆత్మీయ అనుభూతిగా మలిచింది.ఇది కేవలం నగరం పై విమర్శ కాదు – ఆధునిక మనిషి మనసులోని కలవరానికి ప్రతిబింబం‌. చివరిగా ఒక ప్రశ్న మిగులుతుంది.నగరం నిజంగా పులినా? లేక మన భయాలే ఆ గాండ్రింపులా?ఈ కవితా పంక్తుల్లో భయం,అనిశ్చితి,అంతర్మథనం మరియు రూపకాల ద్వారా భయాన్ని కూర్చిన తీరు విశేషంగా ఉంది. కవి నగరం ఒక వైభవ చిహ్నంగా కాకుండా ఒక బంధనంగా,ఒక భయంకర జీవిగా అనుభూతి చెందుతున్నాడు.కానీ,కవి దృష్టిలో ఆశ్చర్యాన్ని కలిగించినా,కొందరి కలల సౌధాలుగా మారలేకపోతున్నాయి.ఇక్కడ కవిత యొక్క ప్రధాన వ్యతిరేక భావన ప్రారంభం అవుతుంది.సముద్రం ఎదురుగా ఉన్నా, చెవులు మూసుకున్నా అలల ఘోషలు వినిపించడం.అంటే ఎంత దూరంగా ఉండాలనుకున్నా,ఎంత తప్పించుకోవాలని ప్రయత్నిస్తున్నా – నగరపు శబ్దం వెంటాడుతూనే ఉంటుంది.
ఇది నగరం నుండి విముక్తి సాధ్యం కాదన్న అంతర్లీన వేదనను సూచిస్తుంది.
ఈ కవితా పంక్తులు నగరాన్ని ఒక అభివృద్ధి కేంద్రంగా కాదు, ఒక భయానక జీవిగా,ఒక మనసును వెంటాడే శబ్దంగా,ఒక అసమాన కలల గూడుగా చిత్రిస్తుంది.ఇది కేవలం నగర విమర్శ కాదు – ఆధునిక జీవన విధానంపై ఒక అంతర్ముఖ ప్రశ్న.నగరం పట్ల కవికి ఉన్న అభద్రతాభావాన్ని,నగర జీవనంలోని బీభత్సాన్ని,అత్యంత శక్తివంతమైన ప్రతీకలతో ఆవిష్కరించాయి.
“నగరంలో కొచ్చి నగరాన్ని/తప్పించుకు తిరగడం/ఇది నగరంలో జీవించడం,నగరాన్ని తప్పించుకుని తిరగడం,ఎంత కష్టమో సూచిస్తుంది.ఇది ఆధునిక మనిషి మనోవైఖరి. నగరంలో నివసిస్తూ కూడా దాని సంస్కృతి,దాని వేగం,దాని ప్రభావం నుండి తప్పించుకోవాలని ప్రయత్నించడం ఒక అంతర్గత సంఘర్షణ.నగరం మన జీవనానికి అవసరం అయిపోయిన తర్వాత,దాని నుంచి విడిపోవాలన్న కోరిక ఒక అసాధ్యమైన ప్రయత్నంగా మారుతుంది.నగరాన్ని తప్పించుకు తిరగడం ఎంత కని సాధ్యం?అన్న ప్రశ్నలో ఒక నిస్సహాయత కనిపిస్తుంది.నగరం అనేది కేవలం భౌగోళిక ప్రాంతం కాదు – అది ఒక జీవనశైలి.దానికి కవి అద్భుతమైన ఉపమాతో మరింత లోతుగా చెబుతాడు. “సముద్రంలో మునిగిపోతూ/ఈత కొట్టకుండా వుండడం/ సముద్రం అంటే అపారత్వం,ఆవరించే శక్తి.అందులో పడిపోయి ఈత కొట్టకపోతే మునిగిపోవడమే.అదే విధంగా నగర జీవనంలో ఉండి దానితో మమేకం కాకపోతే జీవన యాత్ర సాఫీగా సాగదు.ఇక్కడ నగరం సముద్రంలా – మనల్ని చుట్టుముట్టి మనల్ని ఆవరించే వాస్తవం.సముద్రంలో ఉన్న వాడు ఈత కొట్టకపోతే మునిగి పోవాల్సిందే.అలాగే నగరంలో ఉన్న మనిషి నగర నియమాలకు లోబడకపోతే,ఆ వ్యవస్థలో తుడిచిపెట్టుకుపోతాడు‌.ఇక్కడ నగరం ఒక నిర్దాక్షిణ్యమైన సహజ శక్తిలా మారుతుంది.నగరం అనే మహాసముద్రంలో ఉంటూ దాని ప్రభావానికి లోను కాకుండా ఉండటం అంత కంటే అసాధ్యం అని కవి భావం‌.ఇది ఆధునిక మానవుడు నగర గమనంలో చిక్కుకుపోయిన తీరును తెలుపుతుంది.
“వేప చెట్టుని రావి చెట్టు పెనవేసుకున్నట్టు/ పెనవేసుకుంటుంది నగరం/ఇది నగరం – మనిషి సంబంధాన్ని పరాన్న జీవి సంబంధంలా చూపిస్తుంది.మొదట అది సహజంగా,అవసరంగా అనిపించినా,కాలక్రమేణా మన అస్తిత్వాన్ని,స్వతంత్రతను మెల్లగా కమ్మేస్తుంది.వేపచెట్టు తన ఔషధ గుణాలతో ప్రత్యేక గుర్తింపు ఉన్నది ; కానీ రావి చెట్టు దాన్ని పెనవేసుకుంటే వేపచెట్టు స్వరూపమే మాయం అవుతుంది.అలాగే మన వ్యక్తిత్వాన్ని మూలాన్ని మసక బార్చుతుంది.చెట్లు సహజంగా పెనవేసుకోవడం రూపకం.ఇది చాలా సున్నితమైనది.వేపచెట్టు,రావి చెట్టు వేరు వేరు స్వభావాలు కలవి.కానీ,ఒక దానితో ఒకటి పెనవేసుకుంటే విడదీయలేని సంబంధంగా మారతాయి.అలాగే నగరం కూడా మనిషిని నెమ్మదిగా,గమనించకుండా,తనలో చుట్టేసుకుంటుంది. ఇది బలవంతపు బంధం కాదు ; ఇది సహజమైన,కానీ తప్పించుకోలేని అనుబంధం.నగరంలో ఉంటూ నగరాన్ని దూరం పెట్టాలనుకున్నా,నగరం అతన్ని తన సంస్కృతితో,తన అవసరాలతో,తన కలలతో కట్టిపడేస్తుంది.
ఈ కవితా పంక్తుల్లో ఒక ప్రశ్నార్థకం ఉంది – ‘ఎంతకని సాధ్యం?ఈ ప్రశ్నలోనే సమాధానం దాగి ఉంది.నగరాన్ని తప్పించుకోవడం సాధ్యం కాదు.నగరం అంటే కేవలం భావనలు కాదు ; అది జీవనశైలి,ఆలోచన,పోరాటం,ఆశ, ఆవేదనల సమాహారం.మనిషి నగరంలో జీవిస్తూ దాని ప్రభావం నుండి పూర్తిగా బయట ఉండ లేడు.అది సముద్రం లాంటి అపారత్వం,చెట్లు పెనవేసుకోవడం లాంటి సహజ అనుబంధం.ఈ కవిత నగర జీవనంలోని వైరుధ్య భావనను సున్నితంగా ఆవిష్కరిస్తుంది.నగరంలో ఉంటూ నగరాన్ని దూరం పెట్టాలనుకోవడం అసాధ్యం.నగరం ఒక సముద్రంలా మనల్ని ముంచుతుంది.అది ఒక వేప చెట్టు వేరులా మన జీవితంలో పెనవేసుకుంటుంది.కవి చెబుతున్నది ఏమిటంటే – నగరాన్ని తప్పించుకోవడం కాదు.దానితో ఈత కొట్టడం నేర్చుకోవడమే జీవన జ్ఞానం.నగరం ఒక ప్రదేశం కాదు ; అది ఒక పట్టుదల గల వ్యవస్థ.దానిలోకి వచ్చిన మనిషి దాని ప్రభావం నుంచి పూర్తిగా తప్పించుకోవడం అసాధ్యం.ఇది నగర జీవితం మీద మాత్రమే కాదు – మన స్వేచ్ఛ ఎంతవరకు నిజమో అన్న ప్రశ్న. వేపచెట్టుని రావి చెట్టు పెనవేసుకున్నట్టు అనే ఉపమానం ఇక్కడ అత్యంత శక్తివంతమైనది. సాధారణంగా గ్రామాల్లో వేప,రావి చెట్లు పెనవేతను పవిత్రంగా భావిస్తారు.కానీ,ఇక్కడ నగరం మనల్ని ఆ విధంగా పెనవేసుకుంటోందని చెప్పడంలో ఒక విధమైన ఊపిరాడని బంధం కనిపిస్తుంది.నగరం మరియు మనిషి విడదీయలేనంతగా కలిసిపోయారు.కానీ,ఆ కలయికలో మనిషి తన ఉనికిని లేదా స్వేచ్ఛను కోల్పోతున్నాడనే హెచ్చరిక ఇందులో ఉంది.సముద్రం,ఈత, మునిగిపోవడం వంటి పదాలు అస్తిత్వ వేదనను సూచిస్తాయి.నగరం అనే సముద్రంలో మనిషి నిరంతరం ప్రవాహాన్ని ఎదురీతున్నాడు. ఒకవేళ ఈత కొట్టడం ఆపేస్తే,నగర వేగంతో పోటీ పడకపోతే మునిగిపోవడం ఖాయం.ఇది పరుగుల జీవనంలోని ఒత్తిడిని ప్రతిబింబిస్తుంది.
ఈ కవితా పంక్తుల్లో నగరం ఒక ఆత్మీయ నేస్తంలా కాకుండా, మనిషిని తన కౌగిలిలో బంధించి తనలో లీనం చేసుకునే ఒక మాయావిలా కనిపిస్తుంది.ప్రకృతికి దూరమై కాంక్రీట్ వనాల్లో చిక్కుకున్న మానవుని స్థితిని ఈ కవితా రూపం అద్దం పడుతోంది.
ఈ కవితా పంక్తుల్లో కవి నగరాన్ని ఒక అజ్ఞాత శక్తిగా,ఒక తప్పించుకోలేని వాస్తవంగా చిత్రిస్తాడు.నగరంలో జీవిస్తూ నగరాన్ని దూరం పెట్టాలనుకోవడం,అసాధ్యమని,కవిత స్పష్టంగా తెలియజేస్తుంది.
ఈ కవితా పంక్తుల్లో నగరీకరణ మరియు ప్రకృతి మధ్య జరిగే సంఘర్షణను ఒక ఉక్కరిబిక్కిరి చేసే ఆలింగనాన్ని ఎంతో గాఢంగా వర్ణిస్తున్నాయి.నగరాన్ని ఉదాహరణగా తీసుకుని ఆధునిక నగర తీరుతెన్నులను కవి వ్యక్తం చేసిన తీరు చక్కగా ఉంది.
“ఊరే కాదు నగరం కూడా/మనిషిలో తల్లి వేర్లు దించుతుంది/ ఇది నగరాన్ని పూర్తిగా తిరస్కరించకుండా,అది కూడా మనిషికి ఒక రకమైన మాతృభూమి అవుతుందన్న భావన. ఊరు మాత్రమే కాదు,నగరం కూడా మనిషిని పోషిస్తుంది, రూపుదిద్దుతుంది.నగరం – తల్లి ప్రతి రూపం.ఇందులో కవి ఒక గాఢమైన భావ సత్యాన్ని వ్యక్తం చేస్తాడు.ఊరు అంటే సహజత్వం,మూలాలు,అనుబంధం.కానీ,నగరం మనిషి అంతరంగంలో వేర్లు పెడుతుందని చెప్పడం ద్వారా కవి నగరాన్ని పరాయిగా కాక,తన అంతరంగంలో భాగంగా చూపిస్తాడు.ఇక్కడ తల్లి వేర్లు అనే రూపకం నగరాన్ని పోషికశక్తిగా,ఆప్యాయతగా చిత్రిస్తుంది.సాధారణంగా తల్లి వేర్లు లేదా మూలాలు అంటే మనకు పల్లెటూరు గుర్తొస్తుంది. కానీ,కవి ఇక్కడ ఊరే కాదు,నగరం కూడా మనిషిలో తల్లి వేర్లు దించుతుంది అంటూ ఒక కొత్త కోణాన్ని ఆవిష్కరించారు.
“అడవులు,నదులు మాయమయి/నగరాలు వెలిశాయి కదా../అనే కవితా పంక్తిలో ఆధునిక నాగరికత,ప్రకృతిని ఎలా మింగేసిందో సూచన.ఇక్కడ మాయమయి అన్న పదం అభివృద్ధి వెనుక జరిగిన నష్టాన్ని,నిశ్శబ్దంగా గుర్తు చేస్తుంది. ఇది ఆరోపణ కాదు ; ఒక వాస్తవ స్వీకారం.
“మరి నగరం మొలిచిన నేలలో/తడి హృదయాలు మొలవవా?/ఇది అత్యంత మానవీయమైన ప్రశ్న.రాతి, సిమెంట్ మధ్య కూడా సున్నితమైన మనసులు,కారుణ్య హృదయాలు పుట్టలేవా?అన్న ఆశ ఇక్కడ వ్యక్తమవుతుంది. తడి హృదయాలు అన్న ప్రతీక.ప్రేమ,కరుణ,స్పందనకు సంకేతం.ఇది నగరంపై విమర్శ కాదు ; ఇది నగరాన్ని సమర్థించే అంతర్మథనం.రాతి కట్టడాల మధ్య కూడా సున్నితమైన హృదయాలు వికసిస్తాయని కవి విశ్వసిస్తున్నాడు. అడవులు,నదులు మాయమై నగరాలు వెలిసినా,ఆ నేల తన గుణాన్ని,తడిని కోల్పోదని కవి నమ్ముతున్నాడు.
“నగరానిది రాతి ముఖమే గానీ/హృదయం కూడా రాయేనా?/నగరానికి బయట కనిపించే కఠినత్వం,వేగం, నిర్దాక్షిణ్యం – ఇవి దాని ముఖం మాత్రమే కావచ్చు.కానీ,ఆ లోపల దాగి ఉన్న హృదయం కూడా అంతే కఠినమా?ఇది తీర్పు కాదు – ఒక ప్రశ్న.ఆ ప్రశ్ననే కవితా పంక్తులుగా మలచడం ఈ రచనలోని గొప్పతనం.నగరాన్ని శత్రువుగా కాదు,ఒక పెరిగిపోయిన పిల్లలాగే చూస్తుంది – దాని ముఖం కఠినమైనా, హృదయం ఇంకా మారే అవకాశం ఉందన్న విశ్వాసంతో నగరాన్ని అర్థం చేసుకోవాలంటే దాన్ని కూల్చడమే,పొగడడమో కాదు – అది కూడా మనలాగే మారుతున్న ఒక జీవి అనే భావన ఈ కవితలో నిగూఢంగా వ్యక్తం అవుతుంది.ఇక్కడ కవి నగర బాహ్య కఠినత్వాన్ని, అంతర్గత మృదుత్వంతో పోలుస్తాడు.నగరం నిశ్శబ్దంగా కనిపించినా,అది అనుభూతులను దాచుకుంటుందనే భావం వ్యక్తమవుతోంది.రాతి కట్టడాల వెనుక రక్తం పంచుకున్న మనుషుల భావోద్వేగాలు ఉంటాయని,అందుకే నగరానిది రాతి ముఖమే కానీ రాతి హృదయం కాదని కవి వాదిస్తున్నాడు.
“నిద్ర రానప్పుడు/నగరాన్ని ఎదురుగా కూర్చోబెట్టుకుంటాను/ ఇది ఒక అద్భుతమైన చిత్రణ.నగరాన్ని ఎదురుగా కూర్చోబెట్టి మాట్లాడటం అంటే తనను తాను ఎదుర్కోవడం.నిద్రలేమి ఇక్కడ కేవలం శారీరక స్థితి కాదు ; అది ఆత్మ అప్రమత్తంగా ఉండే క్షణం.ఆ క్షణంలో కవి నగరాన్ని ఎదురుగా కూర్చోబెట్టడం అంటే తన అంతరంగంలోని నగరాన్ని ఎదుర్కోవడమే.నగరం ఇక బయట స్థలం కాకుండా – చర్చకు సిద్ధమైన ఒక శక్తివంతమైన స్థితిగా మారిపోయింది.
“నోరు విప్పదు గానీ/గుండెలు విప్పుతుంది/ఇక్కడ నగరం మాటలతో కాదు,అనుభూతులతో స్పందిస్తుంది.నగరం మాట్లాడదు.కానీ,దాని అనుభవాలు,గాయాలు,జ్ఞాపకాలు మన హృదయాన్ని తెరుస్తాయి‌.ఇది నగరపు మౌనభాష. శబ్దాల నగరం ఇక్కడ నిశ్శబ్దంగా మారడం ఒక విశేషం.ఈ కవితా పంక్తుల్లో నగరానికి,మనిషికి మధ్య ఉన్న ఏకాంత అనుబంధం కనిపిస్తుంది.పగటి వేళ ఉరుకులు పరుగులతో రొద చేసే నగరం,రాత్రివేళ మౌనంగా తన గుండెను విప్పుతుంది.అంటే నగరంలోని ప్రతి గల్లీ,ప్రతి ఇల్లు ఒక కథను, ఒక గాథను దాచుకుని ఉంటుందని అర్థం
అవుతుంది.నగరం నోరు విప్పి మాట్లాడక పోయినా,తనలోని మనుషుల కన్నీళ్లను,కష్టాలను కళ్ళకు కడుతుంది.
“కళ్ళలో నీళ్లతో/ఊరిని చూసిన కళ్ళతో నన్ను చూడమంటుంది/నగరం కవికి తన మూలాలను గుర్తు చేస్తుంది.ఊరు అనుభూతి,నగరం అనుభవం – ఈ రెండు ఒకే దృష్టిలో కలిసిపోతాయి.ఇక్కడ నగరానికి కన్నీళ్లు ఉన్నాయి ; అవి మనిషివి కావు – నగరపు కన్నీళ్లు. “ఊరిని చూసిన కళ్ళు అంటే మూలాలను,సహజత్వాన్ని, కోల్పోయిన అమాయకత్వాన్ని తడిమిన చూపు.నగరం కవిని తన కళ్ళతో – అంటే మనిషి మూలాల దృష్టితో – చూడమంటోంది.ఇదే నగరం తన కఠినత్వాన్ని వదిలి ; మానవత్వాన్ని ఆలింగనం చేసుకునే క్షణం.
“క్షణం కళ్ళు మూసుకొని నాలో/చూసుకుంటే/నేను నగరంలో వున్నాను/ఇది కవిత యొక్క తాత్విక శిఖరం.బయట నగరాన్ని చూడడం ఆపి,లోపలికి చూసినప్పుడు నగరం తనలోనే ఉన్నదని కవి గ్రహిస్తాడు.నగరం ఒక భౌగోళిక స్థలం మాత్రమే కాదు – అది మన మనస్సులో ఏర్పడిన జీవన విధానం,అలవాటు,భయం,ఆశ.ఈ కవితలో కవి చెప్పదలుచుకున్నది ఇదే – నగరాన్ని తప్పించుకోవడం సాధ్యం కాదు,ఎందుకంటే మనలోనే వేర్లు వేసుకుంది.అయితే అదే నగరం మనలో దాగి ఉన్న ఊరి జ్ఞాపకాలను,తడి హృదయాలను మళ్ళీ గుర్తు చేసి,మనల్ని మనమే చూసుకోమని ఆహ్వానిస్తుంది.ఇది నగరంపై తీర్పు కాదు – మనిషి ముందు పెట్టిన అద్దం.చాలా లోతుగా,మౌనంగా తాకే కవితా పంక్తులు.వ్యక్తికి నగరం బాహ్య ప్రపంచం మాత్రమే కాదు ; అది ఒక అంతర్గత అనుభూతి కూడా.నగరం మనిషిలో భాగమైపోయిందని,మనిషి నగరంలో ఒక అణువైపోయాడని ఈ కవితా పంక్తులు ప్రతిబింబిస్తున్నాయి. ఊరిని చూసిన అదే ఆలోచనతో నగరాన్ని కూడా చూడమని చెప్పడమే ఇందులోని మర్మం.ఈ కవిత నగరాన్ని ఒక యంత్రంగా చూడకుండా,ఒక జీవనదిగా,గాయపడిన హృదయంగా చిత్రించింది.అభివృద్ధి పేరిట ప్రకృతిని కోల్పోయినా,మానవత్వం అనే తడి నగరంలో ఇంకా సజీవంగానే ఉందని,ఈ కవితా పంక్తులు తెలుపుతున్నాయి.
నగరం బయట కాదు ; అది మనిషి అంతరంగంలోనే ఉంది. మనిషి – నగరం అనుబంధం విడదీయలేనిది.ఈ కవితలో నగరం రాతి ముఖం ఎవరైనా,తడి హృదయం కలిగి ఉంటుంది.ప్రకృతి వినాశం ఉన్నప్పటికి అంతర్ముఖ సంభాషణ
కొనసాగుతుంది.కవి నగరాన్ని విమర్శించడం లేదు ; అతను దానిలోని మానవత్వాన్ని వెతుకుతున్నాడు.చివరికి ఈ కవిత మనకు చెబుతుంది – నగరం మన బయట కట్టడాల్లో కాదు,మన లోపలే నిర్మితమవుతుంది.
ఈ కవితలో నగరం ఒక భౌతిక స్థలం కాదు ; అది ఒక జీవి,ఒక తల్లి,ఒక అంతర్ముఖ ప్రతిబింబం.కవి నగరాన్ని రాతి గోడల సముదాయం నుంచి తీసుకువచ్చి మనసు కలిగిన సజీవసత్త్వంగా నిలబెడతాడు.
ఈ కవితా పంక్తులు నగరం పట్ల ఉన్న సాధారణ దృక్పథాన్ని – అది కేవలం కాంక్రీట్ జంగిల్ అనే భావనను – పటాపంచలు చేస్తూ దానికి ఆర్ద్రతను మరియు ఒక ప్రత్యేక అస్తిత్వాన్ని ఆపాదిస్తున్నాయి.
“నగర కీకారణ్యంలో/గిరికీలు కొట్టే పక్షిలా వున్నాను/ఇక్కడ నగరం అడవిగా మారింది.అది సహజ అడవి కాదు ; ఇది కీకారణ్యం శబ్దం,వేగం,అయోమయం,గందరగోళం నిండిన మానవ నిర్మిత అడవి.ఆ అడవిలో కవి ఒక పక్షి – పక్షి స్వేచ్ఛకు ప్రతీక అయినా,ఇక్కడ అది దిశలేని గిరికీలు కొడుతోంది.ఎగరడం ఉంది,కానీ దిశ లేదు.ఇది నగర జీవితం ఇచ్చే తప్పుడు స్వేచ్ఛను సూచిస్తుంది.కవి తన స్థితిని తెలియజేస్తాడు.కీకారణ్యం అంటే దట్టమైన అరణ్యం.కానీ, ఇక్కడ అది భవనాల అరణ్యం.ఆ అరణ్యంలో తల తిరిగే పక్షిలా తన అస్థిరత,అయోమయం,దిశా హీనత వ్యక్తమవుతుంది.నగరం అతనికి ఆశ్రయం కాదు ; గిరికిలు కొట్టే స్థితి మాత్రమే.ఈ కవితా పంక్తులలో నగరంలోని గందరగోళం,దారి తెలియనితనం స్పష్టంగా కనిపిస్తాయి. నగరం ఒక అడవిలా మారినప్పుడు,మనిషి తన ఉనికి కోసం కొట్టుమిట్టాడే పక్షిలా మిగిలిపోతున్నాడు.
“నగరం నాలో ఉరవళ్ళు పెట్టే/నదిలా ఇంకిపోయి వుంది/ఈ కవితా పంక్తుల్లో నగరం బాహ్య వాస్తవం నుంచి అంతరంగ ప్రవాహంగా మారుతుంది.అది బయట ఉన్న నిర్మాణం కాదు – అతని రక్తనాళాల్లో పరుగులు తీసే ప్రవాహం.నగరం అతనిలో కలిసిపోయింది.అతను నగరంలో లేడు ; నగరం అతనిలో ఉంది.ఇది కవిత యొక్క భావాత్మక మలుపు.నగరం ఇక బయట లేదు ; అది కవిలోకి నదిలా ఇంకిపోయింది.నది ప్రవాహానికి,జీవానికి సంకేతం.కానీ ఇక్కడ అది ఉరవళ్ళు పెట్టుతూ ప్రవహిస్తుంది – అంటే నగరం కేవలం భారమే కాదు,శక్తి కూడా.ఆ శక్తి కవిలో కలిసి పోయింది ; విడదీయలేనంతగా.ఈ రెండు కవితా పంక్తుల మధ్య ఒక సూక్ష్మ విరోధం కనిపిస్తుంది – ఒకవైపు దిశలేని పక్షి,మరో వైపు ఉగ్ర ప్రవాహంతో పారే నది.అంటే బయట జీవితం అయోమయంగా ఉన్నా, లోపల నగరం ఒక బలమైన ప్రవాహంలా స్థిరపడింది.
ఈ కవితా పంక్తులు నగరాన్ని శత్రువుగానో, ఆశగానో చూపులు.అది మన జీవితంలో అనివార్యమైన భాగమని అంగీకరిస్తాయి.నగరం మనల్ని గిరికీలు కొట్టే పక్షుల్లా మార్చుతుంది.అదే సమయంలో మనలో ప్రవహించే నదిలా కూడా మారుతుంది.ఇది నగరంలో జరిగే పోరాటం కాదు ; నగరంతో కలిసిపోయిన అస్తిత్వం.నగరం కేవలం బయట కనిపించే భౌతిక రూపం మాత్రమే కాదు.అది మనిషి ఆలోచనల్లో,రక్తంలో భాగమై పోయిందని కవి భావం.
“నగరం నా ఎదురుగా కూర్చొని/తన మరో చెంప చూయించింది/ఇది అద్భుతమైన రూపకం.సాధారణంగా మరో చెంప చూపించడం క్షమ,సహనం,అహింసకు సంకేతంగా భావిస్తారు.ఇక్కడ నగరం తనపై వచ్చిన నిందల్ని,దెబ్బల్ని అంగీకరిస్తూనే – తన ముఖానికి ఇంకొక చెంప కూడా ఉందని చూపిస్తోంది.కవి – నగరం మధ్య ఉన్న విరోధ సంబంధం ఇక్కడ సంభాషణగా మారింది.ఇక్కడ నగరం ఒక మనిషిగా రూపాంతరం చెందుతుంది.తన మరో చెంపను చూపించడం అంటే తన రెండో వైపు – కనిపించని అంతరంగం,మృదుత్వం – బయటపడటం.నగరం కేవలం కాంక్రీట్ జంగిల్ మాత్రమే కాదు ; ఇది అనుభవాల గాయాలు, స్మృతి గీతాలు మోసుకెళ్ళే జీవి.నగరం తన మరో చెంపను చూపించడం అంటే మనం చూసే పైపై మెరుపులు మాత్రమే కాదు,దాని వెనుక ఉన్న ఆవేదనను,వాస్తవాలను చూడమని చెప్పడమే.
“తన మీద పారిన కొన్ని తీగలకి/బతికిన కలలు కొన్ని బహుకరించింది/నగరంపై పారిన తీగలు అంటే విద్యుత్ తీగలు,ఇంటర్నెట్ కేబుల్స్ వంటి ఆధునిక సౌకర్యాలు.వాటి నీడన ఎన్ని వేల మంది కలలు సాకారమయ్యాయో,ఎన్ని జీవితాలు నిలబడ్డాయో నగరం గుర్తు చేస్తోంది.అనేక మందికి ఆశ్రయమిచ్చిన ఒడిగా అది తన విశాల హృదయాన్ని చూపిస్తుంది.నగరంలో పేదరికం,వలసలు,శ్రమ, అణిచివేతలు,కలల భారాలు – ఇవన్నీ ఉన్నాయి.అవి నగరాన్ని నలిపినా,అదే నగరం బతికిన కలల్ని తిరిగి మనుషులకు బహుకరిస్తోంది.ఇది నగరం ఇచ్చే అవకాశాలపై ఒక మృదువైన అంగీకారం.అందరికీ అవకాశాలు సమానంగా లభించకపోయినా,అవి పూర్తిగా లేనివి కావు అన్న భావన ఇందులో దాగి ఉంది.ఈ తీగలు వలస వచ్చిన ప్రజల ఆశలకు ప్రతీకలుగా భావించవచ్చు.వాటికి బతికిన కలలు ఇవ్వడం ద్వారా నగరం ఒక అవకాశాల వేదికగా కనిపిస్తుంది.ఇక్కడ ఆశలు చనిపోవు ; పోరాడి నిలబడతాయి.
“కలలు కనే అనేక కళ్ళకి చోటిచ్చిన/తన ఒడి చూయించింది/ ఇక్కడ నగరం ఒక తల్లిలా మారుతుంది.’ఒడి’ అంటే ఆశ్రయం.భద్రత,సహనాన్ని సూచిస్తుంది.వేలాది ఆశావహ కళ్ళకు ఆశ్రయం ఇచ్చే ఒడిగా నగరం కనిపిస్తుంది.ఇది దయగల రూపం మాత్రమే కాదు.అనేక కళ్ళు,అనేక కథలు, అనేక ఆశలు,అనేక విఫలాలు వాటన్నింటికీ చోటిచ్చే విస్తీర్ణమే నగరం అని కవి ఇక్కడ అంగీకరిస్తున్నాడు.ఇక నగరం కఠినమైన ముఖం మాత్రమే కాదు ; తన గాయాలను,తన ఉదారతను చూపించే పరిపక్వ సత్తాగా కనిపిస్తుంది.ఇంతకు ముందు కవితా పంక్తుల్లో నగరం భయంగా కనిపించింది. తర్వాత అది ఒక ప్రశ్నగా మారింది.కానీ ఇక్కడ మాత్రం నగరం సహజీవనానికి సిద్ధమై మాతృ రూపంగా నిలిచింది. నగరాన్ని పూర్తిగా చూడాలనే భావనతో కవిత చాలా నిశ్శబ్దంగా,హృదయాన్ని తాకేలా ముగుస్తుంది.
“అభివృద్ధి అనకొండ/తన పిల్లను నోట కరుచుకుని/ చుట్టుకుంటుంటే/అరుస్తున్న ఆవులా అనిపించింది/ అభివృద్ధిని అనకొండగా పోల్చడం అత్యంత శక్తివంతమైన, కలవరపెట్టే రూపకం.సాధారణంగా అభివృద్ధిని పిల్లలను పోషించే తల్లిగా చెబుతారు.కానీ ఇక్కడ అది తన పిల్లలను నోట కరుచుకుని చుట్టుకునే అనకొండగా మారింది.అభివృద్ధి పేరిట మనుషులే – శ్రామికులు,పేదలు,వలసవాదులు, బాధితులు – బలై పోతున్నారు అనే తీవ్ర విమర్శ ఇందులో ఉంది.ఇది కేవలం పెరుగుదల మాత్రమే కాదు ; మింగే శక్తిని సూచిస్తుంది.తన పిల్లలను నోట కరుచుకుని చుట్టుకునే దృశ్యం అభివృద్ధి పేరిట జరిగే దమనాన్ని సూచిస్తుంది. పురోగతి అనిపించేది కొన్ని సార్లు వినాశమే కావచ్చు. ‘అరుస్తున్న ఆవులా అనిపించింది’ అన్న ఉపమానం అద్భుతంగా పని చేస్తుంది.ఇక్కడ అనకొండ బలవంతం, క్రూరత్వానికి సంకేతం.ఆవు నిస్సహాయతకు,మూగ వేదనకు ప్రతీక.అభివృద్ధి ప్రక్రియలో బాధపడుతున్న వారి అరుపులు బయటకు వినిపించవు.ఆ మూగ అరుపును కవి తనలోకి తీసుకుంటాడు.అభివృద్ధి అనకొండలా విస్తరిస్తూ చుట్టుపక్కల ఉన్న ప్రతి దాన్ని మింగేస్తోంది.తన పిల్లను,ప్రకృతిని కాపాడుకోలేక అనకొండ నోటికి చిక్కి విలవిలలాడుతున్న ఆవులా నగరం కనిపిస్తోంది.ఇది అభివృద్ధి పేరిట జరుగుతున్న విధ్వంసాన్ని,మనుషుల నిస్సహాయతను స్పష్టంగా చూపిస్తోంది.ఈ ఉపమానం నగరంలోని బాధను స్పష్టంగా వినిపిస్తుంది.అది మూగ అరుపు కాదు ; వినిపించని అరుపు కాదు ; శబ్దాల మధ్య నలిగే కేక అని భావాలు తెలుపుతున్నాయి.
“మిరుమిట్లు గొలిపే తన కళ్ళ వెనుక/జాలి గొలిపే మూగ కథలెన్నో మూట/విప్పింది/ ఇక్కడ అభివృద్ధి కళ్ళలో మెరుపు ఉంది – ఆకర్షణ,ప్రగతికి సంబంధించిన గణాంకాలు,భావనలు ఉన్నాయి.అవి చూసి మనం మోహించి పోతాం.కానీ,ఆ మెరుపు వెనుక నిజం దాగి ఉంది.అభివృద్ధి వెనుక మాటలేని బాధల మూటలు విప్పబడుతున్నాయి – నిరుద్యోగం,శ్రమ దోపిడీ,గుర్తింపు లేకపోవడం ఈ కథలో మూగగా ఉంటాయి. ఎందుకంటే వాటికి వేదిక లేదు.ఈ కవిత అభివృద్ధిని తిరస్కరించదు ; కానీ దాని క్రూర రూపాన్ని బట్టబయలు చేస్తుంది.ఇది ఒక ప్రశ్న వేస్తుంది – అభివృద్ధి ఎవరికోసం?దాని ధర ఎవరు చెల్లిస్తున్నారు?ఇక్కడ మానవత్వం ఒక స్పష్టమైన నైతిక స్థానంగా మారింది. మెరుపు వెనుక చీకట్లు,ప్రకాశం వెనుక కష్టాలు ఉన్నాయి.నగరం వెలుగులో మెరిసినా,దాని వెనుక పేదరికం,వలస బాట,శ్రమ,నిరాశ వంటి మూగ కథలు దాగి ఉంటాయి.కవి వాటిని విప్పి చూపించాడు.
ఈ కవితా పంక్తులు నగరాన్ని ఒక ద్వంద్వ స్వరూపంగా చిత్రిస్తాయి.నగరం కవికి శత్రువు కాదు,స్నేహితుడు కూడా కాదు ; అది అతనిలో సంభాషించేది,అతన్ని మలిచేది, అతనిలోనే ఇంకిపోయిన జీవి.కవి చూపులో నగరం ఒక అద్దంలా ఉంటుంది – అందులో మన సమాజం,మన కలలు,మన విరుద్ధతలు స్పష్టంగా ప్రతిబింబిస్తాయి.
ఈ కవితా పంక్తుల్లో ప్రధాన శక్తి ప్రతీకల ఘనత్వం.అవి నగర అనుభవాన్ని ఒక కొత్త కోణంలో చూపిస్తాయి.అందు వల్ల ఈ కవిత ఒక వ్యక్తిగత అనుభూతి మాత్రమే కాక, ఆధునిక జీవనంపై ఒక సాక్ష్యంగా నిలుస్తుంది.నగరం రాత్రివేళ విద్యుత్ దీపాలతో మిరుమిట్లు గొలుపుతుంది.కానీ,ఆ కాంతి వెనుక జాలి గొలిపే మూగ కథలు ఎన్నో ఉన్నాయి.ఫుట్ పాత్ ల పై బతుకులు,మురికివాడల కష్టాలు, ఒంటరితనం – ఇలాంటి ఎన్నో గాధలను నగరం తనలో మూటగట్టుకుని ఉంది.
కవి నగరాన్ని ఒక రాతి కట్టడంలా కాకుండా, ఒక జీవచ్చవంలా లేదా ఒక మూగజీవిలా చూస్తున్నారు.అది తన పిల్లలను,ప్రజలను సాకుతోంది.అదే సమయంలో ‘అభివృద్ధి’ అనే రక్కసి చేతిలో చిక్కి శల్యమవుతోంది.నగరంలోని వైభవాన్ని చూసి మురిసిపోయే కళ్ళకు,దాని వెనుక ఉన్న కన్నీటి కథలను కూడా చూడమని ఈ కవిత హెచ్చరిస్తోంది. నగర జీవనంలోని అభివృద్ధి – విధ్వంసం అనే ద్వంద్వ వైఖరిని ఈ కవితా పంక్తులు అద్భుతంగా వ్యక్తం చేస్తున్నాయి.
ఈ కవితా పంక్తుల్లో నగరం ఒక స్థలం మాత్రమే కాదు – ఒక జీవి,విరుద్దాల సమాహారం.కవి తన అనుభవాన్ని ప్రతీకల రూపంలో చిత్రిస్తూ,నగరాన్ని అంతరంగ – బాహ్య ప్రపంచాల సంగమంగా చూపించాడు.ఈ కవితా పంక్తులు నగరాన్ని ఒక సంక్లిష్టమైన దృశ్య కావ్యంగా,వైరుధ్యాల సమాహారంగా ఆవిష్కరించాయి.అభివృద్ధి వెనుక దాగి ఉన్న మూగ వేదనను కవి అత్యంత ప్రతిభావంతంగా వ్యక్తం చేసిన తీరు అద్భుతంగా ఉంది.
“శతాబ్దాలు ఒలకని/కన్నీటి చుక్క నగరం/నగరానికి ఉన్న సుదీర్ఘ చరిత్రలో అణిచివేతలు,మూగవేదనలు దాగి ఉన్నాయి.శతాబ్దాలుగా పోగైన బాధ, వలసలు, యుద్ధాలు,ఆకలి,శ్రమ – ఇవన్నీ ఒక కన్నీటి చుక్కగా సంక్షిప్తమవుతాయి.ఆ చుక్కలో చీలికలు ఉన్నాయి ; అంటే అది పూర్తిగా వెలిబుచ్చబడదు.నగర చరిత్ర నిశ్శబ్దంగా గుండెల్లోనే మిగులుతుంది.ఇక్కడ నగరం కాలాన్ని మోసుకుంటూ వచ్చిన వేదనగా రూపుదిద్దుకుంటుంది. ఒలకని కన్నీటి చుక్క అంటే – ఎప్పుడు బయటికి కారని, లోపలే నిలిచిపోయిన బాధ.ఇది నగర చరిత్రలోని నిరంతర శ్రమ,అణిచివేత,అసమానతలకు సంకేతంగా నిలుస్తుంది.
“జీవితం వెనుక పరిగెత్త లేక/కూలిన ఆశల గూడు నగరం/ ఇక్కడ నగరం ఒక విఫలమైన కలల సమాహారం.జీవితం వేగంగా పరిగెత్తుతుంటే దాన్ని అందుకోలేకపోవడం,ఆశల గూడు కూలిపోవడం – ఇది ఆధునిక మనిషి అసమర్థతను సూచిస్తాయి.’గూడు’ అనేది భద్రతకు,ఆశ్రయానికి ప్రతీక.అది కూలిపోవడం అంటే భవిష్యత్తు చీలి పోవడమే.నగరాన్ని సాధారణంగా ఆశల గూడు అంటారు.కానీ,ఇక్కడ అది కూలి పోయిన ఆశల గూడు.జీవితం ముందుకు పరిగెత్తుతుంటే దాన్ని అందుకోలేక వెనుకబడిపోయిన వారి కథలు ఈ కవితా పంక్తుల్లో దాగి ఉన్నాయి.నగరం అంటే కేవలం భవంతులు మాత్రమే కావు ; అవి ఎందరో మనుషుల కూలిపోయిన ఆశల గూడు.నిరంతరం పరుగులు తీసే నగర జీవితంలో ఆ పరుగును అందుకోలేక వెనుకబడిపోయిన సామాన్యుల నిస్సహాయతను కవి ఎంతో ఆర్ద్రంగా చిత్రించారు.
“ రేయింబవళ్ళు పరిగెత్తి పరిగెత్తి/ అహోరాత్రులు మేలుకొని మేలుకొని/అలసి పోయిన నగరం/ఈ పునరుక్తులు నగర జీవితం యొక్క యాంత్రికతను,నిరంతర శ్రమను స్పష్టంగా అనుభూతి పరుస్తాయి.నగరం నిద్రపోదు’ అనే భావనను ఇక్కడ తలకిందులు చేస్తూ,అది కూడా అలసిపోతుందనే మానవీకరణ ఈ కవితలో అద్భుతంగా ప్రతిఫలిస్తుంది.నగరం నిరంతర కదలికలో ఉంటుంది.అది ఎప్పుడూ నిద్రపోదని మనం అనుకుంటాం.కానీ,ఈ కవితలో మాత్రం నగరం అలసి పోయినట్టుగా చూపబడింది.ఇది ఒక అరుదైన దృశ్యం. సాధారణంగా మనిషి అలసిపోతాడు ; అయితే ఇక్కడ నగరమే అలసిపోవడం ద్వారా కవి నగరాన్ని మానవీకరించాడు.పగలు,రాత్రి అనే తేడా లేకుండా నిరంతరం శ్రమించే నగరానికి కూడా అలసట ఉంటుందని కవి సూచిస్తున్నాడు..
“అహో రాత్రులు మేలుకొని మేలుకొని అలసి పోయిన నగరం” – ఇది కేవలం భౌతికమైన అలసట మాత్రమే కాదు. యాంత్రికమైన జీవనంలో కలిగే అంతర్గత విసుగును కూడా సూచిస్తుంది.నగరం తన అనేక కథలను వినిపించి,చివరకు కవి అంతరంగంలో నిద్రకు ఉపక్రమించడం,నగరం మరియు మనిషి మధ్య ఉన్న విడదీయలేని ఆత్మీయ బంధానికి సంకేతంగా నిలుస్తుంది.
“తన కతలు చెపుతూ చెపుతూ/అలాగే నాలో నిద్రకు ఒరిగింది/నగరం తన కథల్ని చెప్పుకుంటూ నిద్రపోవడం అంటే – కవి ఆ కథలకు ఆశ్రయంగా,సాక్షిగా మారాడని సూచిస్తుంది. ఇది కవి – నగరం మధ్య ఏర్పడిన అత్యంత సన్నిహిత సంబంధాన్ని తెలియజేస్తుంది.నగరం కవి అంతరంగంలో ఒదిగిపోతుంది.అది బయట వినిపించే శబ్దం కాదు ; లోపల చెప్పుకునే కథ.ఆ కథల్లో వేదన ఉంది,అనుభవం ఉంది,మౌనం ఉంది.చివరకు నగరం కవి గుండెల్లో నిద్రపోతుంది.కానీ ఈ నిద్ర ద్వంద్వార్థకమైనది.
“ఏ పాపమెరుగని పసిపాప లాగో.. అనే ఉపమానం అమాయకత్వాన్ని,నిర్దోషిత్వాన్ని వ్యక్తం చేస్తుంది.నగరం తన క్రూరత్వాన్ని విడిచి ఒక చిన్నారి రూపంలో కనిపిస్తున్నట్లుగా కవి భావాన్ని వ్యక్తపరుస్తాడు.ఇదే కవితలోని కరుణ.
కవి ఉపయోగించిన ఉపమానాలు అత్యంత శక్తివంతమైనవి. నిద్రపోతున్నప్పుడు నగరం ఏ పాపమెరుగని పసిపాపలా నిశ్శబ్దంగా కనిపిస్తుంది.పగటి పూట కనిపించే రొద, కపటం ఏవీ లేని స్థితి అది.
“కడుపు నిండిన క్రూర మృగంలాగో../
కడుపు నిండిన క్రూర మృగంలాగానే నగరం కూడా ఒక ప్రమాదకరమైన శక్తి.కడుపు నిండినా దాని క్రూరత్వం మాయమవదు ; అది దాగి ఉన్న హింసగా ఉంటుంది.అదే సమయంలో నగరం ఒక క్రూర మృగంలా అనిపిస్తుంది.ఎందరో మనుషుల శ్రమను,కలలను,జీవితాలను మింగేసి కడుపు నింపుకొని విశ్రాంతి తీసుకుంటున్న రాక్షసిలా నగరాన్ని చిత్రించడం ఒక విశేషం.ఈ కవిత నగరాన్ని ఒక జీవమున్న ప్రాణిగా దర్శిస్తుంది.అది ఒక వైపు బాధితురాలైన పసిపాపలా కనిపిస్తే.మరో వైపు బాధించే క్రూర మృగంలా కూడా కనిపిస్తుంది.మనిషి తన ఉనికి కోసం నగరాన్ని ఆశ్రయిస్తాడు ; కానీ నగరం మాత్రం మనిషి అంతరాత్మను ఆశ్రయిస్తుందని కవి చెప్పిన తీరు అత్యున్నత సాహిత్య విలువలతో కూడి ఉంది.నగరానికి ఉన్న ఈ రెండు చిత్రాలు – పసిపాప మరియు క్రూర మృగం – కలిపి నగరపు అసలు స్వరూపాన్ని చూపిస్తాయి. నగరం పూర్తిగా అమాయకం కాదు,పూర్తిగా క్రూరం కాదు ; ఈ రెండూ కలిసిన ఒక సంక్లిష్ట జీవి.
“నగరం నాలో నిద్రపోతోంది/అనే కవితా పంక్తి లోతైన భావాన్ని మోసుకెళ్తుంది.నగరం బయట ఎక్కడో ఉన్న స్థలం కాదు ; కవిలోనే జీవిస్తోంది.ఈ భావన ద్వారా సమాజం మన వెలుపల మాత్రమే కాకుండా మన అంతరంగంలోనూ నివసిస్తుందని కవి సూచిస్తున్నాడు.మన కలలు,మన దౌర్పాల్యాలు,మన అమాయకత్వం,మన క్రూరత్వం – ఇవన్నీ కలిసే నగరంగా రూపుదిద్దుకుంటాయి.ఈ కవితలో నగరం చరిత్రలో పేరుకున్న కన్నీటి చరిత్ర,విఫలమైన ఆశల నిశ్శబ్దం, అమాయకత్వం మరియు క్రూరత్వం కలిసి ఏర్పడిన ఒక సంక్లిష్ట అనుభూతిగా దర్శనమిస్తుంది.కవి నగరాన్ని కేవలం విమర్శించే స్థాయిలో ఆగిపోకుండా,దానిని లోతుగా అర్థం చేసుకునే ప్రయత్నం చేస్తాడు.చివరికి నగరం ఒక బాహ్య వాస్తవం మాత్రమే కాదు ; అది మన అంతరంగంలో ప్రతిబింబించే ఒక గొప్ప అనుభూతిగా నిలుస్తుంది.అందువల్ల ఈ కవిత ఆధునిక జీవనంలోని విరుద్ధతలను,మృదువైన భావుకతతో కానీ, గాఢమైన అంతర్దృష్టితో ఆవిష్కరించిన సాహిత్య ప్రకటనగా నిలుస్తుంది.
ఈ కవితా పంక్తుల్లో నగరం ఒక విరుద్ధ స్వభావాల ప్రతిరూపంగా ప్రత్యక్షమవుతుంది – ఒక క్షణంలో కన్నీటి చుక్కగా,మరొక క్షణంలో క్రూర మృగంగా. కవి దృష్టిలో నగరం ఒక స్థిర వస్తువు కాదు కాలం,కష్టం,కలలు,పోరాటాలు, క్రూరత్వం – ఇవన్నీ కలిసి రూపుదిద్దుకున్న ఒక సజీవసత్వం.అలా బయట ఉన్న నగరం క్రమంగా అంతరంగంలోకి చేరి,అలసటతో,గాయాలతో చివరికి కవిలోనే నిద్రపోయే జీవిగా మారుతుంది.ఈ కవితా పంక్తులు నగర జీవితంలోని అలసటను,వైరుధ్యాన్ని, చివరికి దానికి దొరికే ప్రశాంతతను అత్యంత సున్నితమైన భావుకతతో ఆవిష్కరిస్తాయి. “నాలో నిద్రపోతున్న నగరం” అనే అందమైన కవితను అందించిన కవి పి.శ్రీనివాస గౌడ్ ను అభినందిస్తున్నాను.వారి కలం నుండి ఇలాగే మరిన్నో సుగంధభరితమైన కవితా సుమాలు విరబూయించాలని మనసారా కోరుకుంటున్నాను.

ప్రముఖ కవి,కందుకూరి అంజయ్య కలం నుండి జాలువారిన కట్టెపల్క కవితా సంపుటిలోని కట్టెపల్క కవితపై విశ్లేషణా వ్యాసం.పూర్వ కాలంలో బాల్యంలో కట్టెపల్కకు ఒక ప్రత్యేకమైన స్థానం ఉంది.ఇది చదువుకోవడానికి సాధనం మాత్రమే కాదు,ఇందులో ఒక చిన్న పిల్లవాడి జీవితం, అనుభవాలు,పాత జ్ఞాపకాలు గుర్తుకు వస్తాయి. పిల్లవాడు పలకను సిద్ధం చేసుకునే దృశ్యం పాఠకునిలో ఒక రకమైన ఆసక్తిని కలిగిస్తుంది.కట్టె పల్క ఒక జ్ఞాపకాల ఖజానా,చిన్నపిల్ల వాడి ప్రపంచం,బాల్యం, భావోద్వేగాలు,ఆత్మగౌరవం,విద్య, సంస్కృతి,సృజనాత్మకతను ప్రతిబింబిస్తుంది. ఒకప్పుడు కట్టెపల్కకి ఎంతో ప్రాధాన్యత ఉండేది. పాఠశాలకు వెళ్లే ప్రతి పిల్లవాడి చేతిలో కట్టెపల్క కనిపించేది.కవి అంజయ్య చదువుకోవడానికి సాధనమైన కట్టెపల్కను ఆధారంగా తీసుకుని కవితకు ప్రాణం పోశాడు.ఇది ఒక బాలుడి చిన్ననాటి గాథ,ఆనాటి అపురూపమైన జ్ఞాపకాలను సమృద్ధిగా కవితలో చిత్రించాడు.కట్టెపల్క పుస్తకాలతో కూడిన వస్తువు కాదు.అది చిన్నారికి శక్తిని,గర్వాన్ని, గుర్తింపును,భద్రతను అందిస్తుంది.కట్టె పల్క పై చదువు నేర్చిన, తన చిన్ననాటి పాఠశాల అనుభవాలను,అందమైన బాల్యాన్ని అక్షరీకరించడం చక్కగా ఉంది.ఇది తాను బాల్యంలో చదువు నేర్చుకునే క్రమంలో ఎదురైన కష్టాలను, అడ్డంకులను అధిగమించి ధైర్యంగా ముందుకు సాగిన రోజులను,ఆనాటి మధురమైన జ్ఞాపకాలను ప్రతిబింబిస్తుంది.కవి అంజయ్య కట్టెపల్క కవితా చరణాల్లోకి వెళ్లి దృష్టిని సారిద్దాం. కవిత్వానుభూతుల లోకంలో విహరిద్దాం.

“బీరాకు బొగ్గు మెత్తగా దంచి/రెండు వైపుల పూసి ఆరబెట్టితే/నల్లసరం బండలాగ నిగనిగా మెరిసేది/ఈ కవితా పంక్తులు చిన్నప్పటి గ్రామీణ బాలుడికి చదువు పట్ల గల శ్రద్ధ,పలకను అందంగా తీర్చిదిద్దే నైపుణ్యం,సహజత్వాన్ని ప్రతిబింబిస్తాయి.

కట్టెపల్క రాసుకోవడానికి అనుకూలంగా తయారు చేసుకోవడానికి ప్రకృతిలో దొరికే పదార్థాలైన బీర ఆకులు,బొగ్గుతో దంచి పలకపై దట్టంగా పట్టించే పద్ధతి వాడుకలో ఉండేది.ఇలా పాలిష్ చేసిన కట్టెపల్క నల్లసరం బండలాగా నిగనిగ మెరిసేది. కట్టెపల్క మెరవడమే పిల్లాడికి గర్వం,దానిని చూడగానే అతనిలో ఆనందం పొంగిపొర్లేది. గ్రామాల్లో నల్లసరం రాతిబండలు మెరిసిపోతుంటాయి.కవి కట్టెపల్క నల్లసరం బండలాగా మెరిసేది అని చెప్పిన తీరు బాగుంది.
“చేతిలో అమరక/భుజం మీద పెట్టుకొని/ బడికి పోతుంటే బాల భీముడు అనేవారు/మెరిసే కట్టెపల్కను భుజంపై పెట్టుకొని బడికి వెళుతున్న చిన్నారిని బాల భీమునిగా పేర్కొనడం అద్భుతంగా ఉంది.కట్టెపల్కను భుజం మీద పెట్టుకొని తాను వేసే ప్రతి అడుగులో తనపై ఎనలేని ఆత్మవిశ్వాసం, ప్రత్యేకమైన నమ్మకం కలిగేది.అది తనకు బలాన్ని,ధైర్యాన్ని ఇచ్చేది.బడికి వెళ్తుండగా చూసిన గ్రామస్తులు బాల భీముడు అని సంబోధించడం, ఎంతో ఉత్సాహాన్ని,గర్వాన్ని కలిగించేది.ఇది బాల్యంలోని అమాయకత్వాన్ని,చిన్ననాటి సంఘటనల సమాహారంగా సూచిస్తుంది.భుజం మీద పెట్టుకున్న కట్టె పల్కను బలంగా భావించడం, పిల్లాడికి ఆత్మగౌరవం,బలమైన వ్యక్తిత్వం,సామాజిక గుర్తింపును అందించింది.ఇది పిల్లవాడి గ్రామీణ బాల్యంలోని ఈ అసాధారణ దృశ్యం అద్భుతంగా ఉంది.
“నా జోలికి వచ్చిన వాళ్లను జోపడానికి/ ఆయుధం అంగరక్షకుడు పలుకనే/ఈ కవితా పంక్తులలో కట్టెపల్కను అంగరక్షకుడిగా, ఆయుధంగా చెప్పడం,బాల్యంలో కనిపించే అమాయకత్వం,అల్లరి భావనలతో మిళితం చేసిన తీరు బాగుంది. ఆకతాయి పిల్లల చిలిపి చేష్టలు చికాకును కలిగిస్తాయి,భరించలేనివిగా ఉంటాయి. అనవసరంగా తన జోలికి వచ్చిన వారిని జోపడానికి కట్టెపల్క ఆయుధంలా రక్షణను అందించేది.ఇది తనకంటూ ఉన్న చిన్న ప్రపంచానికి చిన్నారి ఊహా శక్తికి,ధైర్యానికి నిదర్శనం.కట్టెపల్క కేవలం చదువుకోవడానికే కాదు,అది పిల్లాడికి రక్షణను కూడా అందిస్తుంది.ఇందులో కట్టెపల్కను అంగ రక్షకుడుగా భావించడం,రాజుల భద్రతను కాపాడే అంగరక్షకుని గుర్తు చేస్తుంది.ఒక చిన్న పిల్లవాడికి కట్టెపల్క కల్పించే రక్షణ దానిపై విశ్వాసం గొప్పగా ఉన్నది అని వర్ణించడం చక్కగా ఉంది.
“బలపం పట్టి అడ్డం పొడువు గీతలు పెడితే/ సాలు పొన్న సాలు పెట్టి/పొతం చేసిన నల్లరేగడి లాగుండేది/కట్టెపల్కపై బలపంతో రాసే అలవాటు పిల్లవాడిలోని శ్రద్ధను,క్రమశిక్షణను ప్రతిబింబిస్తుంది. విద్య నేర్చుకునే చిన్న పిల్లాడి ప్రపంచంలో భాగంగా బలపం పట్టుకుని కట్టెపల్కపై సన్నని గీతలు గీయడం,రాయడం అనేది అతని సహజ స్వభావాన్ని తెలుపుతుంది.కాన్వాస్ పై చిత్రాలు గీసే కళాకారుడిని పోలి కట్టెపల్కపై అక్షరాలు దిద్దే చిన్నారి కనిపిస్తున్నాడు.పలకపై బలపంతో దిద్దిన ఆ మొదటి అక్షరాలు,నేర్చుకున్న విద్య అతనిలోని వ్యక్తిత్వాన్ని మలిచే మొదటి మెట్టు.విద్య జీవితానికి పునాది.అతని భవిష్యత్తు వృద్ధికి,జ్ఞానానికి,నిర్ణయ శక్తికి,జీవన దర్శనానికి మొదటి రూప కల్పన. ఉపాధ్యాయుడి బోధన ద్వారా పిల్లవాడు చదువు నేర్చుకుని జ్ఞానాన్ని పొందుతాడు.చదువు అందించిన జ్ఞానం జీవితంలో ఎదురయ్యే సమస్యలకు పరిష్కారం చూపడానికి మరియు ప్రపంచాన్ని అర్థం చేసుకోవడానికి దోహదపడతుంది. కట్టెపల్క ఒక చిన్నారి చేతిలో ఉన్నప్పుడు అది చదువుకి ఆరంభం.జ్ఞానానికి ప్రవేశ ద్వారం.అది భవిష్యత్తుకు పునాదిగా,సంస్కృతికి జ్ఞాపకంగా చిరస్థాయిగా నిలుస్తుంది.
“పొతం చేసిన నల్లరేగడి లాగుండేది/రైతు పొలంలో దుక్కి దున్ని వ్యవసాయానికి అనువగునట్లుగా పొతం చేసిన నల్లరేగడి భూమిలా కట్టెపల్క ఉంది. ప్రతి పిల్లవాడు ఒక కళాకారుడే.నల్లరేగడి పూత వలె మెరిసే కట్టెపల్క ఒక గ్రామీణ సౌందర్య చిహ్నం. అది అక్షరాల భాషను నేర్పిన గురువులా ఉంటుంది. చిన్ననాటి అలవాట్లు,చదువు పట్ల ఆకర్షణ పలక మీదే మొదలయ్యేది.ఈ రోజు ఆధునిక టెక్నాలజీ పెరిగింది. కంప్యూటర్,ల్యాప్ టాప్,స్మార్ట్ ఫోన్, డిజిటల్ పాఠాలు వచ్చిన తర్వాత వాటి వాడకం తగ్గింది.కట్టెపలకపై దిద్దిన అక్షరాలు,అది ఇచ్చిన ఆత్మవిశ్వాసం,చదువు విలువ మరిచిపోలేనిది. కట్టెపల్క పిల్లల బాల్యంలోని ఒక చిన్న వస్తువు అయినప్పటికి ఎంత గొప్ప భావాలను, జ్ఞాపకాలను,విలువలను అందించగలదో ఈ కవిత అద్భుతంగా తెలియజేస్తుంది. కట్టెపల్క ఒక వస్తువు కాదు.ఒక యుగం,ఒక జీవన పాఠం,ఒక చిన్నారి చేతుల్లో మొదలైన మహాప్రస్థానం.పాతకాలం పాఠశాలల్లో చదివిన వారందరికీ కట్టెపల్క సరైన గుర్తింపును పొందింది.ఆనాడు అదే ఉత్తమం. కట్టెపల్కను భుజంపై పెట్టుకోవడం ఇది పిల్లాడి వ్యక్తిత్వానికి మొదటి రూపం. ఆనాడు అదే రక్షణ కవచం.అది తోడుగా ఉంటే ఒంటరిగా అనిపించేది కాదు.కట్టె పలకపై అక్షరాలు దిద్దడం,గీతలు గీయడం అది వారి కళ,దానిని చూసిన వెంటనే పాతకాలపు విద్య,ఆ తరానికి చెందిన బాల్య స్మృతులు గుర్తుకు వస్తాయి.కట్టెపల్క అతని బలం,రక్షణ,ఆత్మగౌరవం,చిన్న ప్రపంచం అని చెప్పిన తీరు వాస్తవికంగా ఉంది.
“అక్షరం పొన్న అక్షరం పొదుగుతుంటే/గొర్రు పట్టి జొన్నపోత పోసినట్టుండేది/ఈ కవితా పంక్తులు గ్రామీణ ప్రాంతాల్లోని వ్యవసాయ పద్ధతిని అక్షరాలు రాయడంలోని సున్నితమైన అనుబంధాన్ని ఎంతో సహజంగా ప్రతిబింబిస్తున్నది.ఇక్కడ అక్షరం కేవలం భాషా చిహ్నం కాదు.అది జ్ఞానానికి అవగాహనకు ప్రతీక.ఒక అక్షరం మరొక అక్షరంతో కూర్చడం అనేది విద్య క్రమంగా,సహజంగా,మనసులో స్థిరపడుతున్న ప్రక్రియను సూచిస్తుంది.చదువు అనేది యాంత్రికమైన చర్య కాదు.జీవంతో కూడిన సృజనాత్మక భావనను వ్యక్తపరుస్తుంది.పెరడు దున్ని జొన్నవిత్తు నాటి రైతు చూపే శ్రద్ధ,ఓర్పు, నమ్మకం అనే లక్షణాలు ఇక్కడ అక్షర విద్యలోను ప్రతిఫలిస్తున్నాయి.ఈ ఉపమానం గ్రామీణ జీవన నేపథ్యాన్ని బలంగా ఆవిష్కరిస్తుంది.అక్షరాలు నేర్చుకోవడం అనేది విత్తనాలు నేలలో నాటినట్టే, వెంటనే ఫలితం కనిపించకపోయినా,కాలక్రమేణా అవి పంటగా ఎదుగుతాయి.ఈ కవితా పంక్తులలో కవి విద్యను గ్రామీణ వ్యవసాయంతో పోల్చి చదువు మన జీవనానికి ఎంత సహజమైనదో,ఎంత శ్రమతో కూడినదో తెలియజేస్తున్నాడు.కట్టెపల్కపై అక్షరాలు రాయడం ఒక వ్యవసాయ కార్యంలా,శ్రమతో కూడిన పనిలా చిత్రీకరించబడింది.ఇది గ్రామీణ జీవనానికి విద్య ఎంత దగ్గరగా ఉందో సూచిస్తుంది.
“అ నుండి ఱ వరకు రాసిన అక్షరాలు పాలు పట్టిన జొన్న కంకులై పలకరించేవి/ఈ కవితా పంక్తులు అక్షర విద్యను గ్రామీణ జీవన అనుభవంతో మేళవిస్తూ – భాష – సంస్కృతి – కాల ప్రవాహాల మధ్య సంబంధాన్ని సూచిస్తుంది.ఇక్కడ అ నుండి ఱ వరకు అనేది క్రమబద్ధమైన తెలుగు అక్షరమాల సంపూర్ణతను సూచిస్తుంది.పాలు పట్టిన జొన్న కంకులు అన్నది పరిణతి చెందుతున్న గింజల దశను సూచిస్తుంది.అక్షరాలు అలా పలకరించేవిగా మారడం అంటే అవి కాగితంపై నిశ్చలంగా,చిహ్నాల రూపంలో కాకుండా జీవంతో కూడిన స్నేహితుల్లా విద్యార్థిని ఆహ్వానిస్తున్నట్లుగా అనిపించడం, నేర్చుకున్న అక్షరాలు జ్ఞానంగా,అనుభవంగా మనసులో నిలిచిన దశను ప్రతిబింబిస్తుంది.ఈ కవితా పంక్తులలో అక్షర విద్యను పంట ఎదుగుదలతో పోల్చి భాషా సంపదను గ్రామీణ సౌందర్యంతో అనుసంధానించారు.అక్షరాలు పాలు పట్టిన జొన్న కంకుల్లా కనిపించడం – విద్య ఫలప్రదమైన దశకు చేరుతున్నది అనే ఆనందాన్ని, భాష పట్ల ఉన్న సాన్నిహిత్యాన్ని,అలాగే కాలంతో పాటు మారిపోయిన అక్షరాల పట్ల ఉన్న నోస్టాల్జియాను ఒకే సారి వ్యక్తం చేస్తుంది. అక్షరాలను జొన్న కంకులతో పోల్చడం,చాలా అందమైన ఉపమానం.అక్షరాలు పిల్లల మనసులో ఫలవంతంగా ఎదుగుతున్న పంటలుగా మారాయి. విద్య అంటే కేవలం చదువు కాదు.అది జీవనానికి ఆహారం అన్న భావం ఇక్కడ కనిపిస్తుంది.

“వర్ణమాల నేర్చుకుంటేనే/వర్ణాన్ని జయించినట్టు అనిపించేది/ఈ కవితా పంక్తులు అక్షర విద్యకు ఉన్న అంతర్గత గౌరవాన్ని,భాషా చైతన్యాన్ని గాఢమైన రీతిలో వ్యక్తపరుస్తాయి.ఇక్కడ వర్ణమాల అనేది అక్షరాల సమాహారం మాత్రమే కాదు.జ్ఞానానికి అలంకారమైన దండ.వర్ణం అంటే అక్షరం,కులం/ జాతి,రంగు,స్వభావం వంటి అర్థాలు ఉన్నాయి. రంగులను వర్ణం అంటారు.హిందూ ధర్మంలో సమాజాన్ని బ్రాహ్మణ,క్షత్రియ,వైశ్య,శూద్ర నాలుగు ప్రధాన వర్ణాలుగా విభజించడానికి జాతి పదం వర్ణంగా ఉపయోగించబడుతుంది. తెలుగులో అక్షరాలను కూడా వర్ణాలు అంటారు.విడివిడిగా ఉన్న అక్షరాలు ఒక క్రమంలో,ఒక శైలిలో గుచ్చబడినప్పుడు అవి భాషగా,భావవ్యక్తీకరణగా మారుతాయి.కవి ఈ పదాన్ని ఉపయోగించడం ద్వారా అక్షరాల మధ్య ఉన్న సౌందర్యంను, సంపూర్ణతను సూచిస్తున్నాడు.వర్ణాన్ని జయించినట్టు అనిపించేది.ఇది అత్యంత భావగర్బితమైనది.జయం అనేది ఇక్కడ ఇతరులపై సాధించిన గెలుపు కాదు,అజ్ఞానంపై సాధించిన అంతర్గత విజయం.ఒక్కో అక్షరాన్ని నేర్చుకోవడం అంటే భాషలోని ఒక్కో అడ్డంకిని దాటడం, భావవ్యక్తీకరణకు మార్గాన్ని తెరవడం,వర్ణమాలపై పట్టు సాధించినప్పుడు అక్షరాలపై అధికారం కలిగినట్టుగా వాటిని తన భావాలకు లోబర్చుకున్నట్టుగా అనిపిస్తుంది.ఈ కవితా పంక్తుల్లో విద్య ఒక యుద్ధంలా కాకుండా,సాధనగా ఆవిష్కృతమవుతుంది.అక్షరాలు ఒకప్పుడు అపరిచితమైనవిగా కనిపించినా వర్ణమాలగా క్రమబద్ధం అయినప్పుడు అవి జయించదగినవిగా మారతాయి.కవి బాల్య అనుభవాన్ని ఆధారంగా చేసుకుని చదువు ఒక విజయం,భాష ఒక సాధన, అక్షరాల అవగాహన ఆత్మవిశ్వాసానికి మూలం అనే భావాన్ని సున్నితంగా వ్యక్తం చేశాడు.వర్ణమాల నేర్చుకోవడం అంటే కేవలం చదవడం,రాయడం మాత్రమే కాదు.భాషా లోకాన్ని జయించి తన భావాలకు అనుగుణంగా అక్షర రూపం ఇవ్వడం అనేది గొప్ప అనుభూతిని కలిగిస్తుంది.అక్షరాలు నేర్చుకోవడం ద్వారా వ్యక్తి తనపై సమాజం మోపిన మౌనాన్ని చెరిపేసుకుని తన అస్తిత్వాన్ని ప్రకటించుకుని చైతన్యాన్ని పొందుతాడు.విద్య అతనిని వర్ణ వ్యవస్థ అనే అడ్డుగోడను దాటే శక్తిగా మారుతుంది.చదువు వల్ల కలిగే ఆత్మవిశ్వాసం, స్వీయ గౌరవం,ఇవి కులపరమైన పరిమితులను ప్రశ్నించే చైతన్యంగా రూపాంతరం చెందుతాయి. అక్షర జ్ఞానం అంటే కేవలం పుస్తకాల జ్ఞానం కాదు. అది ఆలోచనల స్వేచ్ఛ,ప్రశ్నించే ధైర్యం,వివక్షను దాటి సమానత్వాన్ని సాధించాలనే తపన.వర్ణాన్ని జయించడం అనేది సమాజంలోని అసమానతలను అధిగమించడం. సంఘంలోని కుల వ్యవస్థను జయించినట్లుగా భావించవచ్చు.
“పాఠాలు వెంట వెంటనే అప్పగిస్తుంటే/పంతులు గుండెలో దడ మొదలయ్యేది/ఇది విరామం లేకుండా పాఠాలు అప్పగించడం పిల్లవాడి బుద్ధి తీక్షణతను విద్య నేర్చుకోవడంలోని నిరంతర సాధనను ప్రకటిస్తుంది.చదువు ఇక్కడ ఆనందంగా కాక బాధ్యతగా మారిన క్షణాన్ని కవి గుర్తు చేస్తాడు. సాధారణంగా చదువు నేర్చుకునేటప్పుడు భయపడేది విద్యార్థి.కానీ,ఇక్కడ చక్కగా చదువు నేర్చుకున్న విద్యార్థి వల్ల పంతులుకు గుండెలో దడ మొదలవుతుంది.ఇది కవి చేసిన ముఖ్యమైన భావ విప్లవం.గురువు చెప్పిన పాఠాలను చక్కగా నేర్చుకొని వెంట వెంటనే విద్యార్థి అప్పగిస్తుంటే అతనికి చదువు పట్ల గల అసాధారణ శ్రద్ధను, క్రమశిక్షణను తెలియచేస్తుంది.ఒక్క క్షణం ఆలస్యం చేయకుండా,తప్పులు లేకుండా,నిర్ణీత సమయానికి పాఠాలు అప్పగించడం, విద్యార్థి తన బాధ్యతను పూర్తిగా నిర్వర్తిస్తున్న స్థితిని తెలియజేస్తుంది.ఇది సాధారణ పరిస్థితి కాదు.ఇది గురువు అంచనాలను సవాలు చేసే స్థాయి.ఇక్కడ పంతులుకు కలిగిన భయం ఏమిటి? శిక్షించాల్సిన అవసరం లేకపోవడం వల్ల వచ్చిన భయం కాదు.అది బాధ్యత,ప్రతిష్ట, అధికారం కదిలిపోవడం వల్ల వచ్చిన భయం. పాఠాలు వెంట వెంటనే అప్పగించే విద్యార్థి ముందు గురువు తన కఠినత్వాన్ని ప్రయోగించే అవకాశం కోల్పోతాడు.శిక్ష ద్వారా నిలబెట్టుకున్న అధికారానికి ఇది ఒక మౌన సవాలు.అందుకే పంతులుకు అంతర్గత అసౌకర్యం కలుగుతుంది.గురువు వ్యవస్థలో తప్పు పట్టడం ఒక అలవాటుగా మారినప్పుడు,తప్పులు లేకుండా చక్కగా చదువుకున్న విద్యార్థి అతనికి ఒత్తిడిని కలిగిస్తాడు. విద్యార్థి తప్పు లేకపోతే శిక్షించలేడు.శిక్ష లేకపోతే తన ఆధిపత్యం తగ్గిపోతుంది ఏమో అన్న భయం పంతులు గుండెల్లో దడగా మారుతుంది.విద్యార్థి బాగా నేర్చుకుంటే గురువుకి ఆనందం కలగాలి. కానీ,ఇక్కడ గురువుకి భయం కలగడం,అప్పటి విద్యా వ్యవస్థలో గురువు పాత్ర బోధకుడిగా కాక నియంత్రకుడిగా మారిపోయింది అని సూచిస్తుంది. ఈ అంతర్ముఖ విరోధమే గురువు గుండెలో దడగా వ్యక్తమవుతుంది.విద్యార్థి బాగా చదువుకొని చక్కగా పాఠాలు అప్పజెప్పినప్పుడు ఇతరుల ముందు గురువు అప్రమత్తంగా ఉండాలి.ప్రశ్నలు,లోపాలు వెతకాలి.తన స్థాయి తగ్గకుండా జాగ్రత్తపడాలి.ఈ సామాజిక ఒత్తిడి భయానికి కారణం.ఈ కవితా పంక్తి ద్వారా కవి చెప్పేది ఏమిటి?అప్పటి విద్యావ్యవస్థలో భయం విద్యార్థి నుంచి గురువు వైపు కూడా ప్రవహించేది.చదువు జ్ఞానోత్సవం కాక, అధికార – ఆధిపత్యాల ఆటగా మారినప్పుడు,నిజాయితీగా నేర్చుకున్న విద్యార్థి కూడా గురువుకు అసౌకర్యాన్ని కలిగిస్తాడు.అందు వల్ల పంతులుకు వచ్చిన గుండెలో దడ భయానికి కాదు.తన అధికారం,తన పాత్ర,తన వ్యవస్థ పై పడిన మౌన ప్రశ్నకు ప్రతిధ్వని.ఈ కవితా పంక్తులు – ముఖ్యంగా బాల్యంలోని భయం శిక్ష, గర్వం,ఆనందం అన్నిటిని నిర్బంధం లేకుండా నిజాయితీగా ఆవిష్కరిస్తుంది.
“తొక్కుడు బండ తొవ్వలో పడుతుందని/ అదిమిపట్టేవాడు/ఇది శారీరక శిక్షణ ద్వారా క్రమశిక్షణను నేర్పే పద్ధతికి సంకేతం.విద్యతో పాటు భయం కూడా ఎలా కలిసి నడిచేదో తెలియ జేస్తుంది.ఈ కవితా పంక్తి గ్రామీణ జీవన అనుభవాన్ని బలమైన ప్రతీకాత్మకతతో ఆవిష్కరిస్తుంది.తొక్కుడు బండ అన్నది నియంత్రణ లేకపోతే ప్రమాదం కలిగించే శక్తిని సూచిస్తుంది. తొవ్వ అంటే దారి.అది జీవిత ప్రయాణంలో ఎదురయ్యే సవాళ్లకు,ప్రమాదకర పరిస్థితులకు రూపకం. అదిమి పట్టేవాడు అనే పదం అప్రమత్తతకు,బాధ్యతాయుతమైన నియంత్రణకు ప్రతీక. ప్రమాదం సంభవించే లోపు దాన్ని అడ్డుకునే జాగ్రత్త,అనుభవం,చైతన్యం ఇందులో ప్రతిఫలిస్తాయి.ఇది కేవలం శారీరక చర్య కాదు : మానసిక స్థితి – భయం కాదు,బాధ్యత – అనే భావనను బలపరుస్తుంది.ఈ కవితా పంక్తిలో కవి ఒక సామాజిక సత్యాన్ని ఆవిష్కరిస్తాడు.నియంత్రణ లేని శక్తి వినాశానికి దారి తీస్తుంది.జాగ్రత్తతో కూడిన నియంత్రణే భద్రతకు మార్గం అనే తత్వాన్ని సులభసాధ్యంగా పాఠకుడి హృదయంలో నాటే శిల్పం ఇది.ఈ కవితా పంక్తి అజాగ్రత్తగా ఉంటే ప్రమాదం,జాగ్రత్తగా ఉంటే భద్రత కలుగుతుందనే బాధ్యతాయుతమైన జీవన దృష్టిని ప్రతిపాదిస్తుంది.
“నవ్వుకుంటూ తొడపాశం పెడితే/నరకం కనబడేది/ గురువు నవ్వే ముఖం వెనుక దాగిన శిక్ష పిల్లవాడి దృష్టిలో నరకప్రాయంగా ఉంటుంది.నవ్వుకుంటూ అనే పదం మాయను,మృదుత్వాన్ని,పైకి కనిపించే అమాయకత్వాన్ని సూచిస్తుంది. కానీ,అదే నవ్వు వెనుక దాగి ఉన్నది తొడ పాశం,అది బంధనం, మోసం,అణిచివేతకు ప్రతీక.నవ్వుతూ ప్రారంభమైన బంధం చివరకు వ్యక్తిని నిస్సహాయ స్థితిలోకి నెట్టడం – అదే నరకం కనబడేది అన్న అనుభూతి.ఇక్కడ నరకం అనేది మతపరమైన భావన కాదు.అది జీవితంలోని ఎదురయ్యే బాధ,అవమానం, మోసపూరిత సాన్నిహిత్యం.వ్యక్తి స్వేచ్ఛను హరించగా లోపల నరకతుల్యమైన వేదన ఉద్భవిస్తుంది అని కవి చెబుతాడు.పైకి ప్రేమగా, నవ్వుగా కనిపించే సంబంధాలు,ఎలా హింసాత్మకంగా మారుతాయో.కవి బలమైన ప్రతీకలతో ఆవిష్కరించాడు.
“డస్టర్ తోని దవడల మీద పొడిస్తే/దండగ మాలిన చదువు అనిపించేది/ఇక్కడ శిక్షల వల్ల చదువు పట్ల విరక్తి కలుగుతుంది అనే విషయం ఇందులో ఉంది. ఈ కవితా పంక్తులు విద్యావ్యవస్థలోని నిర్దయతను, బాలుర మనసుపై పడే హింసాత్మక ముద్రను హృదయ విదారకమైన స్థితిని ఆవిష్కరిస్తాయి. జ్ఞానాన్ని అందించాల్సిన గురువు చేతిలోని డస్టర్ – బ్లాక్ బోర్డ్ తుడవడానికి ఉపయోగించే సాధనం – ఇక్కడ శిక్షించడానికి వాడబడుతున్నది. దవడల మీద పొడిస్తే అనే పదం – శారీరక వేదన మాత్రమే కాదు.బాలుడి గౌరవానికి కలిగే గాయాన్ని కూడా సూచిస్తుంది.పిల్లవాడి ముఖంపైన పడ్డ దెబ్బ వల్ల అతని మనసులో భయం,అవమానం చోటు చేసుకుంటుంది.గురువు అసహనం పిల్లవాడిపై హింసగా మారిన క్షణమే విద్య తన మానవీయతను కోల్పోతుంది.అందుకే బాలుడికి ఇది దండగ మాలిన చదువు అన్న భావన కలుగుతుంది.చదువు పట్ల ప్రేమ,ఆసక్తి పెరగాల్సిన వయసులో భయం,ద్వేషం కలుగుతుంది.ఇది చదువుపై కాదు – చదువును బలవంతంగా,హింసతో నేర్పే విధానంపై వచ్చిన నిరసన.ఇక్కడ దండగ అనే పదం చదువు వ్యర్థం అని కాదు.హింసతో కూడిన చదువు నిరర్ధకం అనిపిస్తుంది.ఈ కవితా పంక్తుల ద్వారా కవి విద్యా వ్యవస్థ పై మౌన విమర్శ చేస్తాడు. బాల్యాన్ని సృజనాత్మకంగా వికసింప చేయాల్సిన పాఠశాల భయాన్ని నింపే స్థలంగా మారినప్పుడు,చదువు తన అసలు లక్ష్యాన్ని కోల్పోతుంది అని సూచిస్తాడు. కవితలోని ఈ దృశ్యం విద్య అనే పవిత్ర ప్రక్రియపై పడిన మచ్చగా నిలుస్తుంది.కవి ఈ కవితా పంక్తులలో హింసాత్మక బోధన వల్ల కలిగే భయాన్ని, చదువు పట్ల విరక్తి కలుగడాన్ని స్పష్టంగా చూపిస్తునే మానవత్వంతో కూడిన విద్యా బోధన యొక్క ఆవశ్యకతను బలంగా ప్రతిపాదిస్తున్నాడు.
“అందరిలో అగ్రభాగాన నిలిస్తే/ఆకాశాన్ని అందుకున్నట్టుండేది/విద్య ద్వారా లభించే గౌరవం, ఆనందం ఈ కవితా పంక్తిలో శిఖరానికి చేరుతుంది. ఈ కవిత గ్రామీణ బాల్యాన్ని,పాత విద్యావిధానాన్ని, విద్యలోని కఠినత్వం,ఆనందం,సహజ ఉపమానాలతో భావోద్వేగంతో వ్యక్తపరుస్తుంది.ఇది కేవలం ఒక వ్యక్తి జ్ఞాపకం కాదు.ఒక తరం విద్య, అనుభవానికి అద్దం పట్టిన కవిత.కట్టెపల్క కవిత చదువు ద్వారా బాలుడికి కలిగే ఆనందాన్ని, ఆత్మవిశ్వాసాన్ని,ఆశా పూరిత దృక్పధాన్ని హృద్యంగా ప్రతిబింబిస్తున్నది. కట్టెపల్క పై అక్షరాలు దిద్దుకుంటూ గురువు చెప్పిన పాఠాలను శ్రమతో నేర్చుకుని పిల్లవాడు ఇతరుల కంటే ముందు ఉండ గలిగిన క్షణం అతని జీవితంలో ఒక విజయోత్సవంలా మారుతుంది.అందరిలో అగ్ర భాగాన నిలిస్తే అది కేవలం శ్రేణిలో ముందు ఉండడం మాత్రమే కాదు.తనపై తనకు కలిగిన నమ్మకాన్ని అణిచివేతల మధ్య ఎదగగలిగిన గర్వాన్ని సూచిస్తుంది. ఇది పోటీ భావన కంటే సాధన ఫలితంగా వచ్చిన గెలుపు,అక్షర జ్ఞానం అనే చిన్న అడుగు అతని మనసును పెద్ద స్వప్నాల వైపు తీసుకొని వెళ్తుంది.ఆకాశాన్ని అందుకున్నట్టు ఉండేది అనే ఉపమానం, బాలుడి మనసులోని సున్నితమైన కలల విస్తృతిని ప్రతీకాత్మకంగా చూపుతుంది. ఆకాశం – అపారమైన అవకాశాలకు, అంతులేని ఆశలకు సంకేతం.పిల్లవాడికి చదువు ద్వారా తన స్థితి మారుతుంది అనే అపారమైన నమ్మకం కలుగుతుంది.కవి చదువు యొక్క సానుకూల శక్తిని ప్రశంసిస్తాడు.శిక్ష, భయం,అవమానం చూపిన ఇతర పంక్తులతో పోలిస్తే ఇవి ముఖ్యంగా చదువు యొక్క ప్రాముఖ్యతను వ్యక్తం చేస్తున్నాయి. కట్టెపల్క అనే సాధారణ పరికరం కూడా సరైన మార్గ నిర్దేశం లభిస్తే బాలుడిని ఆకాశాన్ని అందుకునే స్థాయికి చేర్చగలదు అనే ఆశావాహ దృక్పథం ఇక్కడ వ్యక్తం అవుతుంది‌.ఈ కవితా పంక్తులు గ్రామీణ పాఠశాల జీవితంలోని బాల్య స్మృతులు, విద్య, అనుభవాలను చాలా సహజమైన ఉపమానాలు, ప్రతీకలతో ఆవిష్కరిస్తాయి.కవి తన చిన్ననాటి పాఠశాల అనుభవాన్ని ఒక జీవన దృశ్యంగా మన ముందు ఉంచుతాడు.కట్టె పల్క అనేది కేవలం ఒక పలక కాదు.అది ఒక కాలానికి,ఒక జీవన విధానానికి చిహ్నం.మొదటిసారిగా కట్టెపల్క పై అక్షరాలు దిద్దడం అనేది కేవలం చదువునకు ప్రారంభం కాదు. అది వారి జీవిత ప్రస్థానానికి మొదటి అడుగులుగా నిలుస్తుంది.కట్టెపల్క జ్ఞానానికి మొదటి వెలుగు. విద్యా లోకానికి ద్వారం.భవిష్యత్తు నిర్మాణానికి సోఫానం.కట్టెపల్క పై శ్రమతో నేర్చుకున్న అక్షరాలు పిల్లవాడి జీవితమంతా తోడుగా ఉంటాయి.కాలం మారినా,అక్షరాలు విలువ ఎప్పటికి తగ్గదు. విద్యకు జీవితాన్ని మలిచే శక్తి ఉంది. కట్టెపల్క కవిత అందించే ముఖ్యమైన సందేశం ఇది.విద్య మనిషిని తీర్చిదిద్దే గొప్ప ఆయుధం.బాల్యంలో కట్టెపల్క పై దిద్దిన అక్షరాలు అందించిన జ్ఞానం జీవితంలో ముందుకు సాగడానికి తోడ్పడుతుంది.ఈ కవితా పంక్తులు శ్రమ,విజయం,స్వప్నాల విస్తరణ అనే జీవన సత్యాన్ని బాల్య అనుభవాల ద్వారా ప్రతీకాత్మకంగా ఆవిష్కరిస్తుంది.విద్యా వ్యవస్థలో భాగమైన కట్టెపల్క గురించి చక్కటి కవితను అందించిన కవి అంజయ్యను అభినందిస్తున్నాను.వారు మరిన్ని మంచి కవితా సుమాలు విరబూయించాలని మనసారా కోరుకుంటున్నాను.
కందుకూరి అంజయ్య తేది 04 – 08 – 1960 రోజున జన్మించారు.వీరి తల్లిదండ్రులు: లక్ష్మి,రాజయ్య గారలు.వీరు గుల్లకోట గ్రామం,వెల్గటూర్ మండలం, ఉమ్మడి కరీంనగర్ జిల్లాకు చెందినవారు.వీరు 1 వ తరగతి నుండి 6 వ తరగతి వరకు ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాల,గుల్లకోట గ్రామంలో చదివారు. వీరు గుల్లకోట నుండి మూడు కిలోమీటర్ల దూరంలో గల ఎండపెల్లి గ్రామంనకు నడిచి వెళ్ళి 7 వ తరగతి నుండి 10 వ తరగతి వరకు గవర్నమెంట్ హై స్కూల్,ఎండపల్లి గ్రామంలో చదివారు.వీరు ఇంటర్మీడియట్ బై.పిసి.బిషప్ సాలమన్ జూనియర్ కాలేజి,కరీంనగర్ లో చదివారు.వీరు బి.ఎస్సీ.డిగ్రీ శ్రీ రాజరాజేశ్వర ప్రభుత్వ డిగ్రీ కళాశాల,
కరీంనగర్ లో చదివారు.వీరు ఎం.ఏ. (తెలుగు), ఎం.ఫిల్.డిగ్రీ పూర్తి చేశారు.వీరు కేంద్రీయ విశ్వవిద్యాలయం,హైదరాబాదు నుండి చెరబండరాజు నవలలు అను అంశం పై పరిశోధన చేసి 1989 సంవత్సరంలో ఎం.ఫిల్. డిగ్రీని పొందారు.శ్రీ కె.కె. రంగనాథాచార్యులుగారు పర్యవేక్షకులుగా వ్యవహరించారు.వీరు1990లో చేనేత & జౌళి శాఖలో అసిస్టెంట్ డెవలప్ మెంట్ ఆఫీసర్ గా నియమింపబడ్డారు.వీరు తేది 31 – 08 – 2018 రోజున డిప్యూటీ డైరెక్టర్ గా రిటైర్ అయ్యారు. వీరు సాహితీ సోపతి, ఎన్నీల ముచ్చట్లు,తెలంగాణ రచయితల వేదిక వంటి పలు సంస్థల ద్వారా విశిష్టమైన సేవలు అందిస్తున్నారు.
కవి అంజయ్య ముద్రిత రచనలు :
1.కట్టెపల్క కవితా సంపుటి,2013.
2.జమిడిక కవితా సంపుటి,2023.
3.కదలిక సాహిత్య వ్యాసాలు,2024.
4.వడపోత కందుకూరి అంజయ్య కవిత్వంపై అనుశీలనా వ్యాసాలు,2025.
కవి అంజయ్య పొందిన పురస్కారాలు :
1.అలిశెట్టి ప్రభాకర్ పురస్కారం,2014లో పొందారు.
2.అక్కెపెల్లి ఫౌండేషన్ సినారే అవార్డు 2021లో అందుకున్నారు.
3.తెలంగాణ సారస్వత పరిషత్ డాక్టర్
రావికంటి వాసునందన్ ధర్మనిధి పురస్కారం,2025లో పొందారు.

ప్రముఖ కవి,కేంద్ర సాహిత్య అకాడమీ అవార్డు గ్రహీత,బహు భాషావేత్త, అనువాదకులు,తెలంగాణా పదకోశకర్త,
రిటైర్డ్ తెలుగు భాషా ఉపన్యాసకులు,
ఎస్.ఆర్.ఆర్.ప్రభుత్వ డిగ్రీ కళాశాల,కరీంనగర్,డాక్టర్ నలిమెల భాస్కర్ గారు సమకాలీన తెలుగు సాహిత్యంలో ప్రత్యేకమైన స్వరం కలిగిన కవి.విద్యార్థులపై లోతైన ప్రభావాన్ని చూపిన ఉపాధ్యాయుడిగా,భాషా సౌందర్యాన్ని సూక్ష్మంగా ఆవిష్కరించిన అనువాదకుడిగా,అలాగే మానవ అనుభూతుల్ని,తాత్విక లోతులతో వ్యక్తపరిచిన కవిగా ఆయనకు విశేష గుర్తింపు ఉంది.జీవితం,ప్రకృతి మానసిక సంఘర్షణలు,విముక్తి వంటి భావాలు ఆయన కవిత్వంలో సహజంగా మేళవిస్తాయి.కవి భాస్కర్ కలం నుండి జాలువారిన విమోచనం కవిత కూడా ఆ అంతర్లీన తాత్విక దృష్టికి ప్రతిబింబంగా నిలుస్తుంది.విమోచనం కవితలో విముక్తియే ప్రధాన భావంగా ఆవిష్కృతమవుతుంది.కవి వివిధ స్థాయిల్లో ప్రకృతి,మానవ అనుభూతి,కళా సృజనల ద్వారా విమోచనం ఎలా సహజమైన ప్రక్రియగా,అవసరంగా మారుతుందో ప్రతీకల ద్వారా ఆవిష్కరిస్తాడు.ఇది కేవలం విముక్తిని కోరుకోవడం మాత్రమే కాదు ; తనలోని భారాన్ని విడిచిపెట్టి తన అసలైన స్వరూపాన్ని వెలికి తీయాలనే తపన.
సమకాలీన కవిత్వంలో విముక్తి అనే భావం విస్తృతమైన తాత్విక అర్థాన్ని సంతరించుకుంది.కవి భాస్కర్ రాసిన విమోచనం కవిత ఆ భావానికి లోతైన అంతర్ముఖ రూపాన్ని అందిస్తుంది.ఈ కవితలో విమోచనం అనేది బాహ్య బంధనాల నుంచి విడిపోవడమే కాక,అంతర్గతంగా మనసును భారాల నుంచి విడుదల చేసి ప్రక్రియగా ఆవిష్కృతమవుతుంది.ఈ కవితలో కవి జీవితం,ప్రకృతి, మానవ అనుభూతులను ప్రతీకల ద్వారా సమన్వయ పరుస్తాడు.విమోచనం అనేది ఒక్క క్షణంలో సాధించబడే స్థితి కాదు ; అది ఒక సహజమైన,నిరంతరమైన ఆత్మాన్వేషణ, తనలో పేరుకుపోయిన బాధలు,భయాలు,అపోహలు, అహంకారాలను వదిలిపెట్టి నిజస్వరూపాన్ని వెలికి తీయాలనే తపనగా ఈ విముక్తి రూపుదిద్దుతుంది.కవి ఉపయోగించిన ప్రతీకలు ఎంతో సున్నితంగా ఉంటాయి.బంధనాలను సూచించే సంకెళ్లు,భారాన్ని సూచించే మోపులు,వెలుగును సూచించే ఉదయాలు వంటి ప్రతీకలు మానసిక స్థితులను ప్రతిబింబిస్తాయి.ఇవి పాఠకుడిని అంతరంగంలోకి తొంగి చూడమని ఆహ్వానిస్తాయి.విమోచనం అనేది ఇతరులిచ్చే వరం కాదు.అది స్వయంకృత ప్రయత్నం ద్వారా సాధించాల్సిన అనుభూతి అనే ఈ సందేశం ఈ కవితలో స్పష్టంగా కనిపిస్తుంది.భాషాపరంగా ఈ కవిత సరళమైనప్పటికీ భావగర్భితంగా ఉంటుంది.అలంకారాల ఆర్భాటం లేకుండా,సహజమైన పదాలతోనే గాడమైన తాత్విక భావాలను వ్యక్తపరచడం భాస్కర్ గారి కవిత్వ ప్రత్యేకత,ఉపన్యాసకుడిగా ఆయనకు ఉన్న భాషాపరమైన లోతు,అనువాదకుడిగా సంపాదించిన విశాల దృష్టి ఈ కవితలో ప్రతిఫలిస్తుంది.ఈ విమోచనం కవిత మానవ జీవన ప్రయాణంలో తప్పనిసరిగా ఎదురయ్యే అంతర్ముఖ సంఘర్షణలకు ఒక తాత్విక సమాధానాన్ని అందిస్తుంది. విమోచనం అనేది పారిపోవడం కాదు,ఎదుర్కొని,అర్థం చేసుకుని తనను తాను ఆవిష్కరించుకునే ప్రక్రియ అని ఈ కవిత బలంగా నొక్కి చెబుతుంది.అందుకే ఈ కవిత పాఠకుడిని కేవలం చదివించదు ; ఆలోచింపజేస్తుంది,ఆత్మ పరిశీలనకు దారితీస్తుంది.కవి భాస్కర్ విమోచనం కవితా చరణాల్లోకి వెళ్ళి దృష్టిని సారిద్దాం.కవిత్వానుభూతుల లోకంలో విహరిద్దాం.

“మేఘాలు/తమను తాము/విముక్తం చేసుకోవటానికి/వర్షమై కురుస్తాయి/ఈ కవితలో కవి ప్రకృతి రూపకాల ద్వారా జీవన తత్వాన్ని ఆవిష్కరిస్తాడు.మేఘాలు ఇక్కడ వాతావరణ అంశాలు కాకుండా మనసులో పేరుకుపోయిన భారాలు, బాధలు,అణిచివేసిన భావాలకు ప్రతీకలుగా నిలుస్తాయి. మేఘాలు తమలోని నీటిని దాచుకుంటూ ఉండలేవు.ఆ భారాన్ని మోస్తూ ఉండటం కన్నా వర్షంగా మారి కురవడం ద్వారా తాము తేలికపడతాయి.ఇదే ప్రక్రియను కవి భాస్కర్ విమోచనంగా చూస్తాడు.ఇది త్యాగం ద్వారా కలిగే విముక్తిని సూచిస్తుంది.ఈ కవితా పంక్తిలోని భావన మనిషి జీవితానికి అన్వయించబడుతుంది.మనిషి కూడా తనలోని బాధలను, కన్నీళ్లను,అణిచివేసిన భావాలను వెలిబుచ్చినప్పుడే విముక్తిని పొందగలడు.అందువల్ల వర్షం – కన్నీళ్లకు,మేఘాలు – మనస్సులో పేరుకున్న వేదనలకు ప్రతీకలుగా మారతాయి. కవితలో భాష అతి సరళమైనదైనా,భావం మాత్రం గంభీరమైనది.అలంకారాల కంటే తాత్వికతకు ఎక్కువ ప్రాధాన్యం ఉంది.చిన్న కవితా పంక్తుల ద్వారా జీవిత సత్యాన్ని గట్టిగా చెప్పడం ఈ కవిత ప్రత్యేకత.విమోచనం కవిత బాధను దాచుకోవడం కాదు,విడిచిపెట్టడమే నిజమైన స్వేచ్ఛ అనే సందేశాన్ని ప్రకృతి ప్రతీకల సహాయంతో హృద్యంగా వ్యక్తం చేస్తుంది.ఆధునిక కవిత్వం అలంకారాల గజిబిజిలో కాదు – అనుభూతి సత్యంలో నడుస్తుంది. మేఘాలు తమను తాము విముక్తం చేసుకోవడానికి వర్షమై కురుస్తాయి అనే ఈ కవితా పంక్తులు ప్రకృతిని వర్ణించడం లేదు.కవి మనిషి అంతరంగాన్ని చదువుతున్నాడు.మేఘాలు పేరుకుపోయిన మౌనం,అణిచివేసిన కోపం,బయటకు రాని కన్నీళ్లు.ఆధునిక మనిషి కూడా అలానే బరువుగా, నిండిపోయి,కానీ కురవ లేక ఉంటాడు.వర్షం ఇక్కడ బలహీనత కాదు,ఓటమి కాదు – అది ధైర్యం,విడిచి పెట్టే శక్తి. ఈ కవితా పంక్తి చెబుతుంది – దాచుకోవడమే స్థైర్యం అన్న పాత నమ్మకాన్ని వదిలేయమని,కురవగలగడమే విమోచనం. కన్నీళ్లు కార్చగలగడమే మనిషిగా మిగలడం.అందుకే ఈ కవితా పంక్తి చిన్నదైనా దాని ప్రతిధ్వని పెద్దది – ఆధునిక మనిషి మనస్సులో కురుస్తూనే ఉంటుంది.ఇక్కడ మేఘాలు ఒక అంతర్భారాన్ని మోసే మనసుకు ప్రతీకలు.వర్షంగా కురవడం అనేది వాటి విముక్తి.అవి దాచుకున్న నీరు వర్షంగా మారినప్పుడు మేఘాలకు తేలిక కలుగుతుంది.మనసులో పేరుకుపోయిన బాధ,ప్రేమ,వ్యధ బయటికి వస్తేనే మనిషికి విమోచనం లభిస్తుందనే సంకేతం ఇందులో ఉంది.
“పొదుగులు/తమ విడుదల కోసం/ఆకలిగొన్న శిశువుల/ పెదాలపై ఒదుగుతాయి/ఈ కవితా పంక్తిలో భావ సాంద్రత ఎక్కువగా ఉంది.కవి అత్యంత సున్నితమైన ప్రకృతి మానవ సంబంధాన్ని ప్రతీకాత్మకంగా ఆవిష్కరిస్తాడు.కవి మాతృత్వం, దయ,విమోచనం అనే భావాలను ఒకే ప్రతీకలో మేళవించాడు.పొదుగులు తమ విడుదల కోసం అని చెప్పడం ద్వారా ఇది కేవలం శిశువు ఆకలిని తీర్చడం కాదు – తనలో నిండిపోయిన పాలను విడుదల చేయడం ద్వారా తల్లికి కలిగే విముక్తిని కవి సూచిస్తున్నాడు అంటే ఇవ్వడం ద్వారా పొందే తేలిక పాటుతనం,తృప్తి,విమోచనం. పొదుగులు ఇక్కడ కేవలం శరీర అవయవాలుగా కాక త్యాగానికి,మాతృత్వానికి,దయకు,జీవన పోషణకు ప్రతీకలుగా మారతాయి.తమ విడుదల కోసం అనే భావన అత్యంత లోతైనది.ఇది భౌతిక విడుదల కాదు – ఇది సహజ ప్రవృత్తి,ఇది కర్తవ్యబోధ,ఇది అంతర్లీనమైన ప్రేమ ప్రవాహం. పొదుగులు పాలు ఇవ్వడం ద్వారా తమలోని భారాన్ని వదులుకుంటాయి – ఇది శారీరక విమోచనం.అదే సమయంలో శిశువు ఆకలిని తీర్చడం ద్వారా జీవనాన్ని కొనసాగించే కార్యం జరుగుతుంది – ఇది జీవన విమోచనం. ఆకలి గొన్న శిశువులు ఇక్కడ కేవలం శిశువులు మాత్రమే కాదు – సహాయం,ప్రేమ,ఆదరణ కోసం ఎదురు చూస్తున్న సమాజంకు ప్రతీకలుగా చూడవచ్చు.పెదాలపై ఒదుగుతాయి అనే కవితా పంక్తి చాలా సున్నితంగా లయాత్మకంగా ఉంది. ఇది కవితలో మాతృ స్పర్శ యొక్క మృదుత్వాన్ని,అదే సమయంలో త్యాగంలో ఉన్న ఆనందాన్ని వ్యక్తపరుస్తుంది. మేఘాలు వర్షమై కురిసి విముక్తి పొందినట్లే,పొదుగులు కూడా పాలను ఇచ్చి విముక్తి పొందుతాయి.ఈ కవితా పంక్తులు విమోచనం అనే తాత్విక సమీకరణాన్ని స్థాపిస్తాయి.భాషలో ఎలాంటి అలంకారాల ఆర్భాటం లేకుండా అనుభూతి ప్రధానంగా ఉంది.ఇదే ఆధునిక కవిత్వ లక్షణం.విమోచనం అనేది స్వార్థ రహితంగా ఇవ్వడంలోనే ఉంది అని,మాతృత్వ ప్రతీక ద్వారా హృద్యంగా తెలియజేస్తాయి.ఇక్కడ జీవితం జీవనాన్ని తాకే క్షణాన్ని సూచిస్తుంది.ఇది కేవలం పాలిచ్చే దృశ్యం కాదు – ఇది జీవితం – జీవితాన్ని కాపాడుకునే సంధి స్థలం.ఇది జీవన తత్వాన్ని తెలిపే కవితా దృష్టి కోణం ఉంది. ఈ కవితా పంక్తి ద్వారా కవి చెప్పేది విమోచనం అనేది వేరుపడటం కాదు.విడిచిపెట్టడమే.దాచుకోవడం కాదు పంచుకోవడమే అంటే మేఘాలు వర్షంగా కురవడం ఎలా విమోచనమో,పొదుగులు పాలుగా మారి శిశువును చేరడం కూడా అలాగే విమోచనమే.ఈ కవితా పంక్తి త్యాగం ద్వారా విముక్తి.ప్రేమ ద్వారా స్వేచ్ఛ ఇచ్చే ప్రక్రియలోనే విడుదల అనే తత్వాన్ని హృద్యంగా వ్యక్తం చేస్తుంది.ఇది అత్యంత సున్నితమైన మానవీయ ప్రతీక.పొదుగులు పాలతో నిండినప్పుడు విడుదల కావాలనే తపన కలిగి ఉంటాయి.ఆ విడుదల ఆకలితో ఉన్న శిశువు పెదాలపై జరిగితేనే అది సార్ధకమైన విమోచనం అవుతుంది.ఇక్కడ విముక్తి స్వార్థపూరితంగా కాదు ; అది ఇతరుల అవసరంతో కలిసిన త్యాగం,ప్రేమలోని విమోచనం ఇదే.ఇక్కడ విముక్తి స్వార్థపూరితం కాదు ; అది ఇతరుల అవసరంతో కలిసిన త్యాగం, ప్రేమలోని విమోచనం ఇదే.
“స్వర పేటిక/తన విముక్తిని/చెవులారా వినేందుకు/రసప్లావిత హృదయాల్లోకి/ రవాణా చేస్తుంది/అత్యంత సృజనాత్మకమైన ప్రతీకలు ఉన్న కవితా పంక్తులు.కవి కళ,సంగీతం,భావోద్వేగం,
విముక్తి అనే అంశాలను ఒకే ప్రవాహంలో కలిపాడు.స్వర పేటిక ఇక్కడ కేవలం శరీర అవయవం కాదు – మనసులో దాచుకున్న భావాలను శబ్దంగా మార్చే సృజనాత్మక కేంద్రం.స్వరపేటిక తన విముక్తిని పొందాలంటే మౌనంగా ఉండకూడదు – పాట స్వరంగా బయటకు రావాలి.అంటే వ్యక్తిగత విమోచనం అనే భావన ఇక్కడ ప్రధానంగా నిలుస్తుంది.
చెవులారా వినేందుకు అనే పదబంధం సంగీతం సాగించే భౌతిక ప్రయాణాన్ని సూచిస్తే,రసప్లావిత హృదయాల్లోకి అనే పదాలు అది చేరుకునే అంతర్లీన గమ్యాన్ని సూచిస్తాయి. సంగీతం చెవుల దగ్గర ఆగదు ; అది హృదయంలోకి చేరాలి.అక్కడే రసం పుట్టుతుంది ; అక్కడే అనుభూతి సంపూర్ణమవుతుంది.
ఇందులో రవాణా చేస్తుంది అనే యాంత్రిక పద ప్రయోగం విముక్తి వంటి అంతర్లీన భావంతో కలిపిన తీరు ఈ కవిత ఆధునిక కవిత్వ లక్షణాన్ని బలంగా ప్రతిఫలింపజేస్తుంది.కవి తన అనుభూతి ప్రపంచాన్ని ఆధునిక దృష్టితో ఆవిష్కరిస్తాడు.ఈ కవితలో మేఘాలు,పొదుగులు ఎలా విమోచనం పొందాయో ఇక్కడ స్వర పేటిక కూడా తనలోని స్వరాన్ని పంచడం ద్వారా విముక్తి పొందుతుంది.అందు వల్ల ఈ కవితా పంక్తులు చెబుతున్న సారాంశం – కళకు విమోచనం వ్యక్తీకరణలో ఉంది.వినబడినప్పుడే స్వరం జీవిస్తుంది. భాషలో ఆర్భాటం లేదు.భావంలో లోతుంది.ప్రతీకల ద్వారా ఆధునిక అనుభూతి శాశ్వతం అవుతుంది.ఈ కవితా పంక్తులు విమోచనం కవితకు కళాత్మకమైన శిఖరాన్ని అందిస్తాయి.స్వరపేటికలోని స్వరం బయటకు రాకపోతే అది నిశ్శబ్దంగా నలిగిపోతుంది.స్వరం బయటకు వచ్చి శ్రోతల హృదయాల్లోకి ప్రవేశించినప్పుడే అది జీవం పొందుతుంది. ఇది కళ స్వభావాన్ని తెలియజేస్తుంది – కళ తన విమోచనాన్ని ఇతరుల అనుభూతుల ద్వారా పొందుతుంది.కళాకారుడి వ్యక్తిగత భావం సామూహిక రసానుభూతిగా మారడమే అసలైన విముక్తి అని కవి స్పష్టం చేసిన తీరు చక్కగా ఉంది.
“కవి/తన నుండి తను విడివడి/సర్వ స్వతంత్రుడయ్యేందుకు/ పడుతున్న పెనుగులాటే/చివరికి కవిత్వమై అలరారుతుంది/ చాలా లోతైన ఆత్మ పరిశీలనతో నిండిన కవితా పంక్తులు.ఈ పంక్తుల ద్వారా కవి తన కవిత్వ సృష్టి యొక్క అంతర్లీన సంఘర్షణను స్పష్టంగా ఆవిష్కరిస్తాడు.కవిత్వం ఇక్కడ సౌకర్యం నుంచి పుట్టిన ఫలితం కాదు ; తనతో తానే పోరాడి సాధించిన విముక్తి యొక్క రూపం.
తన నుండి తను విడివడి అనే పదబంధం
అంతరంగ విభజనను సూచిస్తుంది.ఒకవైపు వ్యక్తిగత బాధలు,భయాలు, పరిమితులు : మరోవైపు వాటిని అధిగమించాలనే సృజనాత్మకమైన తపన.
సర్వ స్వతంత్రుడయ్యేందుకు అనే లక్ష్యం సామాజిక బంధాల నుంచే కాక,ఆత్మలోని అహం,సంకుచిత మౌనాల నుంచి విముక్తిని కూడా సూచిస్తుంది.ఈ విముక్తి సులభంగా లభించదు.అందుకే కవి దీనిని పెనుగులాటగా వర్ణించాడు.అది మౌనంతో,భయంతో,అనిశ్చితితో సాగే అంతర్మథన యుద్ధం.ఆ పెనుగులాట చివరికి నాశనంగా కాక కవిత్వంగా అలరారుతుంది ; అశాంతి కళగా పరివర్తన చెందుతుంది.ఈ కవితా పంక్తులు విమోచనం కవితలోని మౌలిక,తాత్విక భావాన్ని హృద్యంగా వ్యక్తం చేస్తాయి. మేఘాలు వర్షమై,పొదుగులు పాలనిచ్చి విముక్తి పొందినట్లే,స్వర పేటిక స్వరమై విమోచనాన్ని అందుకున్నట్లే,కవి తనలోని తను ను విడిచిపెట్టి కవితగా మారినప్పుడే స్వేచ్ఛను పొందుతాడు.భాష ఆధునికం ; వ్యక్తీకరణ సూటిగా,తాత్వికత గాఢంగా ఉంది.ఈ కవితా పంక్తులు కవిత్వం అనేది ఫలితం కాదు – ఒక ప్రక్రియ అని స్పష్టం చేస్తాయి.విమోచనం అనేది సృష్టి ద్వారానే సాధ్యం అనే సందేశాన్ని బలంగా ప్రతిపాదిస్తాయి. కవి తన స్వార్థం,అహం,వ్యక్తిగత సంకుచితత్వం నుంచి విడివడి స్వతంత్రుడవ్వాలనే పోరాటమే కవిత్వం.ఇది సులభమైన ప్రయాణం కాదు – ఒక పెనుగులాట.ఆ అంతర్గత సంఘర్షణ నుంచే కవిత పుడుతుంది.ఈ కవిత ద్వారా కవికి విమోచనం లభిస్తే,పాఠకుడికి ఒక గొప్ప అనుభూతి కలుగుతుంది.
ఈ కవితలో ప్రకృతిలో విమోచనం వర్షంగా, మాతృత్వంలోని ప్రేమగా,కళలో రసానుభూతిగా,కవిలో కవిత్వంగా ప్రకటితమవుతుంది.విమోచనం అనేది పారిపోవడం కాదు ; తనలోని నిండుదనాన్ని ఇతరులతో పంచుకోవడం.ఈ భావనను సులభమైన పదాలతో గాఢమైన ప్రతీకల ద్వారా వ్యక్తపరచడంలో ఈ కవిత సాహిత్య సౌందర్యాన్ని సంతరించుకుంది.అంతిమంగా ఈ కవిత మనకు చెప్పేది ఇదే – నిండినదంతా వెలువడితేనే తేలిక ; వెలువడినదంతా కవితగా మారినప్పుడే విమోచనం.కవి భాస్కర్ విమోచనం అనే చక్కటి కవితను అందించినందుకు మనసారా అభినందిస్తున్నాను.వారు మరిన్ని మంచి కవితా సుమాలు విరబూయించాలని కోరుకుంటున్నాను.

ప్రముఖ కవయిత్రి,హిమజ కలం నుండి జాలువారిన తల్లులు – పిల్లలు కవిత పై విశ్లేషణా వ్యాసం.ఈ కవిత తల్లి – పిల్లల మధ్య ఉన్న బంధాన్ని అత్యంత సున్నితమైన మానసిక కోణంలో ఆవిష్కరిస్తుంది.సాధారణంగా పిల్లలు చిన్న వయసులో తల్లులపై ఎక్కువగా ఆధారపడుతారు.కానీ చూస్తుండగానే కాలచక్రం గిర్రున తిరుగుతుంది.పిల్లలు పెద్ద వాళ్ళుగా మారడం సహజం.పిల్లలు తమ తమ జీవితాలను నిర్మించుకుంటూ తల్లి ఇంటి నుంచి దూరం అవుతారు.ఆ దశలో తల్లి ఎదుర్కొనే అదృశ్య వేదనని ఈ కవిత హృద్యంగా చిత్రిస్తుంది.కవయిత్రి ఎదిగిన పిల్లల తల్లుల లోపలి నిశ్శబ్దాన్ని, వారి మౌన ప్రేమను చాలా నిజాయితీగా, హృదయాన్ని హత్తుకునేలా వ్యక్తీకరించిన తీరు వాస్తవికంగా ఉంది.తల్లులు – పిల్లలు కవితలోని భావాలు ఒక తాత్విక పరిపూర్ణతను,మాతృ ప్రేమ యొక్క మాధుర్యాన్ని, హృదయంలోని నిశ్శబ్దతత్వాన్ని చాలా లోతుగా ప్రతిబింబిస్తున్నాయి.ఇక తల్లులు – పిల్లలు కవితా చరణాల్లోకి వెళ్ళి దృష్టిని సారిద్దాం. కవిత్వానుభూతుల లోకంలో విహరిద్దాం.

“ ఎవరూ నేర్పరు.. /అనే కవితా పంక్తి తల్లుల అంతర్గత ప్రపంచాన్ని ప్రకటించే మౌన యంత్రం లాంటిది.తల్లులు – పిల్లల సంబంధం కేవలం పాఠ్య పుస్తకాల ద్వారా నేర్పే విషయం కాదు.ఇది ఎవరికి వారు సహజంగా నేర్చుకోవాలి.ఈ విద్యను ఎవరు నేర్పరు.ఇది అనుభవం,విరామాలు, విడిపోవడాలు వల్ల కలిగే సంఘర్షణలను అద్బుతంగా ఆవిష్కరిస్తుంది.పిల్లలను పెంచే దశలో తల్లి ఎన్నో ఆటంకాలను,అడ్డంకులను ఎదుర్కొంటూ ధైర్యంగా ముందుకు సాగుతుంది.అయినప్పటికీ తల్లి తన పేగు పంచుకు పుట్టిన పిల్లలను ప్రేమించడం,వారికి రక్షణ కల్పించడం,వారు సరైన మార్గంలో పయనించేందుకు దోహదపడుతుంది.కానీ పిల్లలు ఎదిగే కొద్ది తల్లి పాత్రలో ఒక నిశ్శబ్దమైన మార్పు చోటు చేసుకుంటుంది.ఇక తల్లి పిల్లల ప్రపంచ కేంద్రం కాదు అని అంగీకరించాలి.వారి నిర్ణయాలను తాను వెనుక నిలబడి ఆశీర్వదించాలి – ఇవి ఎవరు నేర్పని పాఠాలు.ఈ కవితలో తల్లి ప్రేమ బిగ్గరగా మాట్లాడదు.తల్లి మౌనంతో పిల్లలకు వీడ్కోలు చెప్పడం నేర్చుకుంటుంది.పిల్లల జీవితంలో తల్లి జోక్యం తగ్గడం అనేది నిర్లక్ష్యం కాదు.అది పరిపక్వమైన తల్లి ప్రేమకు నిదర్శనం.తన అవసరాలను తల్లి పక్కన పెడుతుంది,కేవలం పిల్లల కోసమే బతుకుతుంది. పిల్లలు స్వేచ్ఛగా జీవించేందుకు త్యాగమూర్తి అయిన తల్లి సహకరిస్తుంది.తల్లి అందించే త్యాగం వర్ణనాతీతం.ఎలాంటి శిక్షణ,సూచనలు లేకుండానే తల్లి ఈ మార్గంలో నడుస్తుంది. తల్లికి ఎవరు నేర్పరు అనేది ఒక అంతర్లీన ఆవేదన.ఈ కవితా పంక్తిలో మౌనం ప్రధానమైనది.ఇక్కడ కనిపించకుండా తల్లి ప్రేమ ఒక నీడ వలె ఎప్పుడు తన వెంటనే ఉంటుంది.పిల్లలు ముందుకు నడుస్తుంటే ఆ నీడ వెనకే తల్లి నడుస్తుంది.ఇవి ఎవరు చెప్పని మాటలు,చూపునకు అందని కన్నీళ్లు,ఎవరు అడగని హక్కులు – తల్లితనపు మౌన స్వభావాన్ని తెలియజేస్తుంది.ఈ కవితలో తల్లితనాన్ని ఒక జీవన తత్వంగా ఆవిష్కరిస్తుంది.తల్లి ప్రేమతో పిల్లలను బంధించి ఉంచదు.అవసరమైన సమయంలో పిల్లలను వదిలి పెట్టి ఉండాలి అని తల్లికి ఎవరు నేర్పరు. ఇవి ఎవరి వల్ల తల్లికి రాదు.తల్లి హృదయం లోపల పిల్లల గురించి తెలుసుకునే జ్ఞానం ఉంటుంది,మరియు నిశ్శబ్దంగా,ఒక విశాలమైన జీవిత సత్యం దాగి ఉంది.తల్లికి ఇది ఎవరు నేర్పని బోధన.ఈ విద్య పాఠశాలలకు,పుస్తకాలకు,ఉపదేశాలకు అందని అనుభవ పాఠం.కొన్ని విషయాలు చెప్పి ఎవరికీ నేర్పించలేము.తల్లి తన అనుభవం,లోక పరిశీలన ద్వారా నేర్చుకుంటుంది.ఇవి తల్లికి ఎవరు నేర్పని జీవిత పాఠాలు.అవి తల్లి మనసులో పుట్టి కాలంతో పరిపక్వం అవుతాయి.ఇవి ప్రేమ,ఓర్పు,నిరీక్షణ, త్యాగం అని ఈ కవితలోని భావాలు సున్నితంగా తెలుపుతున్నాయి. ఎవరు నేర్పరు .. అనే విరామంతో కూడిన కవితా పంక్తిలో ఎవరూ అనే పదం సంపూర్ణ శూన్యతను సూచిస్తుంది.ఇవి ఎవరి సూచనలతో రాని గుణాలు.జీవితంలోని అనుభవాలతో మాత్రమే మనసు వాటిని నేర్చుకుంటుంది అని,ఒక నిస్సృహ లేదు,ఒక అంగీకారం ఉంది అని,ఇది బాధ్యతను బయటకి నెట్టడం కాదు,లోపలికి తీసుకోవడం అని,తల్లి తాను అనుభవించి తానే అవగాహనకు రావాల్సిన మార్గం అని.ఈ కవితా పంక్తి మౌనానికి ఇచ్చిన గౌరవాన్ని తెలుపుతున్నాయి.ఇవి తల్లికి ఎవరు చెప్పని పాఠాలు,పలకని గురువులే తన జీవితాన్ని మెల్లగా మలుస్తాయి అనే జీవిత సత్యం దాగి ఉంది.అందుకే ఎవరు నేర్పరు అనే అనుభవాత్మక అవగాహన పాఠకుని హృదయంలో ఎప్పటికి నిలిచిపోతుంది.తల్లులకు జీవితం ఎన్నో పాఠాలు నేర్పుతుంది.పిల్లలు ఇంటి నుంచి వెళ్ళిపోయాక మిగిలే ఖాళీని ఎలా భరించాలో మాత్రం ఎవరు నేర్పరు అని కవయిత్రి చెబుతుంది.ఇది పిల్లల పట్ల గల తల్లుల అనుభవాన్ని గొప్ప అనుభూతిగా మారుస్తుంది.

“పిల్లలు పెద్ద వాళ్ళు అయ్యాక/వాళ్ళు వెళ్ళి పోయే ఇంటి నిశ్శబ్దాన్ని/ఇందులో కాల ప్రవాహం స్పష్టంగా కనిపిస్తుంది. చిన్నతనంలో పిల్లలు ముద్దు ముద్దు మాటలతో,ముచ్చటైన నవ్వులతో అలరిస్తారు.అలాంటి అల్లరితో నిండిన ఇల్లు ఇప్పుడేమో నిశ్శబ్దానికి ప్రతీకగా మారింది.అది ఖాళీ అయిన గది లోపలి నిశ్శబ్దం కాదు.ఖాళీ అయిన మనసు,తల్లితనంలో వచ్చే మార్పు కేవలం భౌతిక మార్పు కాదు.ఇది భావోద్వేగ సంబంధాన్ని బలంగా వ్యక్తీకరిస్తుంది.
“ఎలా భరించాలో,ఎలా తట్టుకోవాలో/అనేది తల్లి అంతర్మనస్సులో రగిలే పోరాటాన్ని తెలుపుతుంది.ఈ నిశ్శబ్దం తల్లులు భరించదగినదేనా?ఇది తల్లుల మనసును కుంగదీసే భారమా?అనే సందేహం స్పష్టంగా వ్యక్తం అవుతుంది.
“అది గోడల మధ్య నిశ్శబ్దం కాదు/మనసులోకి నెమ్మదిగా చేరే శూన్యం../అని కవయిత్రి చెప్పడం వల్ల ఒక గొప్ప భావ విప్లవానికి నాంది పలికింది.పిల్లలు ఇంట్లో లేకుంటే ఇల్లు బోసి పోయింది అంటుంటాం.సాధారణంగా పిల్లలు లేని ఇంటి గోడలు మౌనంగా ఉంటాయి.ఇది ఇంటి తలుపులు మూసిన తర్వాత ఏర్పడిన నిశ్శబ్దం కాదు.పిల్లలు లేని ఇంటిలో ఒక రకమైన శూన్యాన్ని చూస్తాం.ఆ ఇంటిలో మౌనం తిష్ట వేసుకుని కూర్చుని ఉంటుంది అంటాం.ఇల్లు నిశ్శబ్దంగా ఉండడం ఒక విషయం అయితే, ఇక్కడ నిశ్శబ్దం భౌతిక స్థాయిని దాటి మానసిక స్థాయికి చేరుకుంటుంది.ఇది మనసులోకి నెమ్మదిగా చేరే శూన్యం.ఇక్కడ నిశ్శబ్దంగా మారిన శూన్యం ఒక్క సారిగా దాడి చేయదు.ఆ నిశ్శబ్దం నెమ్మదిగా రోజువారీ అలవాట్ల మధ్య ఏర్పడిన ఖాళీ.అది గదిలోని నిశ్శబ్దాన్ని,ఖాళీ కుర్చీలను,వాడిన పాత్రలను చూపిస్తూ,మనసులోకి నెమ్మదిగా చేరే శూన్యాన్ని సూచిస్తుంది.ఈ కవితకు ఇది గుండె వంటిది.ఇది ఆ తల్లుల మౌన పరిపక్వతను సూచిస్తాయి.పిల్లలు ఎదగడం ఒక ఘనత అయితే పిల్లలు వెళ్ళిపోయిన తర్వాత కూడా తల్లి వాళ్ళ కోసం జీవించడం.అదే తల్లితనపు అత్యంత నిశ్శబ్దమైన రూపకం.ఇది తల్లి హృదయంలోని భావోద్వేగం కాదు.తల్లి తన అస్తిత్వాన్ని ప్రకటిస్తుంది.ఈ కవితలోని భావాలు హృదయ స్పర్శను కలిగిస్తాయి.పిల్లలు ఒక్కసారిగా తల్లికి దూరం కావడం కాదు.రోజురోజుకు పిల్లలు ఇంటిలో లేనితనం తల్లి మనసులో ఒక రకమైన శూన్యాన్ని పెంచుతుంది.ఈ శూన్యం శబ్దం లేకుండా,కంటికి కనిపించకుండా తల్లికి తీవ్రమైన వేదన కలిగిస్తుంది.తల్లులు – పిల్లలు కవితలో తల్లి ప్రేమ,త్యాగం,నిరీక్షణ,ఒంటరితనం,ఒక మౌన వేదనగా రూపుదిద్దుకున్నాయి.ఇది కేవలం ఒక తల్లి కథ కాదు.ఇది పిల్లలు ఉన్న ప్రతి తల్లి జీవితానికి ప్రతిబింబం.ఈ కవితా పంక్తిలోని సరళమైన భాష,లోతైన భావాలు మనసుకు సంతోషాన్ని కలిగిస్తాయి.
“ఎదిగిన పిల్లలు/తమ రెక్కలు విప్పి ఆకాశాన్ని తాకుతారు/ దూరాలు దాటుతారు../తల్లి ఒడిని మర్చిపోయినట్టే కనిపిస్తారు/ఈ కవితా పంక్తులు కవయిత్రి పిల్లల ఎదుగుదలతో పాటు తల్లి – పిల్లల బంధంలో వచ్చే సహజమైన దూరాన్ని ఎంతో సున్నితంగా ఆవిష్కరించింది. జీవితం అనే ప్రయాణంలో పిల్లలు ఎదగడం సంతోషంగా కనిపించినా,ఆ ఎదుగుదల వెనుక తల్లి హృదయంలో మిగిలేది మౌన వేదన అని కవయిత్రి వ్యక్తం చేసిన భావం అద్భుతంగా ఉంది.
“ఎదిగిన పిల్లలు అనేది వారి శారీరక,మానసిక వికాసానికే కాదు,వారి వ్యక్తిగత స్వాతంత్ర్యానికి కూడా ప్రాధాన్యం ఇవ్వాలి.తల్లి ప్రేమతో పెరిగిన పిల్లలు ఇప్పుడు తమకంటూ ఒక ప్రపంచాన్ని నిర్మించుకునే స్థాయికి చేరుకున్నారు అనే సహజమైన భావం ఇమిడి ఉంది.
“తమ రెక్కలు విప్పి ఆకాశాన్ని తాకుతారు అనేది రెక్కలు,ఆకాశం,స్వాతంత్ర్యం,స్వప్నాలు,స్వయం ప్రతిపత్తి అనే భావాలకు సంకేతం.పిల్లల ఎదుగుదల సానుకూలమైనదే అయినా తల్లి నుండి పిల్లలు విడిపోవడం,తల్లి హృదయానికి నొప్పిని కలిగిస్తుంది.కవయిత్రి పిల్లలను పక్షులుగా ఊహించడం,వారి ఆశలు,కలలు,ఆకాంక్షలను అద్భుతంగా వ్యక్తం చేసింది.పిల్లలు స్వేచ్ఛగా విహరించి ఆకాశాన్ని అందుకోవడం,విజయాన్ని సొంతం చేసుకోవడం,అంతర్లీనంగా తల్లి పెంపకం సార్థకం అయింది అని కవయిత్రి భావిస్తుంది.
“దూరాలు దాటుతారు../అనేది ఇది కేవలం భౌతిక దూరానికే కాక,భావోద్వేగానికి సంబంధించిన దూరం అని,పిల్లలు చదువు,ఉద్యోగం,జీవన ప్రయాణం పేరిట తల్లి నుంచి దూరం అవుతారు అని,ఈ దూరం తల్లి మనసుకు బాధాకరమే అవుతుంది అని కవయిత్రి వ్యక్తం చేసిన తీరు చక్కగా ఉంది.
“తల్లి ఒడిని మర్చిపోయినట్టే కనిపిస్తారు/ఇక్కడ కవయిత్రి ఎంతో నొప్పిని కలిగించే నిజాన్ని ఎంతో మృదువుగా చెప్పింది. పిల్లలు నిజంగా తల్లిని మర్చిపోరు.పిల్లల ప్రవర్తనలో వచ్చిన మార్పును తల్లి గ్రహిస్తుంది.ఇది తల్లి మనసు పడే ఆత్మీయ వేదనను సూచిస్తుంది.ఈ కవితా పంక్తిలో పిల్లల ఎదుగుదల వల్ల తల్లికి కలిగే ఆనందం – తల్లికి ఏర్పడే ఒంటరితనం అనే రెండు విరుద్ధ భావాలను ఒకే సందర్భంలో చూపిస్తాయి. పిల్లలు తమ రెక్కలు విప్పి ఎగిరిపోవడం సహజమే అయినా, ఆ ప్రయాణంలో తల్లి ఒడి మౌనంగా వెనకబడి పోతుంది.తల్లి ప్రేమ ఎంతో నిస్వార్ధమైనది,పిల్లల స్వాతంత్ర్యం ఎంతో అనివార్యమైనది అని గుర్తు చేస్తుంది.ఇది పాఠకుడి హృదయాన్ని ఆలోచింపజేస్తుంది.
“కన్న తల్లికి మాత్రం/వారి ప్రతి అడుగు గుర్తుంటుంది/ఈ కవితా పంక్తిలో తల్లితనపు మౌనాన్ని,అత్యంత సరళంగా, లోతైన భావాలతో కూడి ఉంది.ఇది కన్నతల్లి అనుభవం, త్యాగం,నిరంతర జ్ఞాపకాల సమాహారంగా నిలుస్తుంది.పిల్లలు ఎదుగుతూ తమ గతాన్ని మరచిపోతారు.కానీ తల్లి మాత్రం వారి ప్రతి అడుగును మనసులో దాచుకుంటుంది.ఈ కవితా పంక్తిలో భావ ప్రధానత స్పష్టం అవుతుంది.పిల్లలు అభివృద్ధి పథంలో ముందుకు సాగుతుంటే తల్లి వారి జ్ఞాపకాలతో జీవిస్తుంది.పిల్లల పట్ల గల అపారమైన ప్రేమతో తల్లి వారి జ్ఞాపకాలను గుర్తు పెట్టుకోవడం,వారిని వదిలి ఉండలేని స్వభావం స్వార్థరహితమైనది,ప్రతిఫలాపేక్ష లేనిది,కాలంతో పాటు చెరగనిది.ఇందులో తల్లితనాన్ని ఒక జ్ఞాపకాల నిల్వగా కాక ప్రేమతో నడిచే మౌన చరిత్రగా చిత్రిస్తుంది.పిల్లల మొదటి అడుగు నుంచి జీవితంలోని కీలక నిర్ణయాలు అన్నిటిని తల్లి మనసులో దాచుకుంటుంది.ఇందులో తల్లి ప్రేమ ఎప్పటికీ తగ్గదు అనే సంకేతం వ్యక్తం అవుతుంది.
“వాళ్ళిక ‘అమ్మా’ ఇదెలా చేయాలి?/అని అడగకపోవడం/ఈ కవితా పంక్తులు తల్లితనంలోకి వచ్చిన నిశ్శబ్ద విరామాన్ని, కాలంతో వచ్చిన దూరాన్ని సున్నితంగా ఆవిష్కరిస్తాయి. పిల్లలు తల్లిని అమ్మా ఇదెలా చేయాలి?అని అడగకపోవడం, ఇక్కడ నిర్లక్ష్యం కాదు.అది పిల్లల ఎదుగుదల స్వభావాన్ని సూచిస్తుంది.ఒకప్పుడు ప్రతి చిన్న విషయానికి తల్లిని ఆశ్రయించిన పిల్లలు,ఇప్పుడు తమ సమస్యలను తామే పరిష్కరించుకునే స్థితిలోకి చేరుకున్నారు.పిల్లల్లో వచ్చిన ఈ మార్పు సహజమైనదే.అది తల్లి హృదయంలో మౌన వేదనగా మారుతుంది.అమ్మా అనే పిలుపులో ఆత్మీయత దాగి ఉంది. పిల్లల అమ్మా అనే పిలుపే తల్లికి అవధులు లేని సంతోషాన్ని కలిగిస్తోంది.తల్లికి పిల్లలే ప్రపంచం.పిల్లల అమ్మా అనే పిలుపు తగ్గిపోవడం,తల్లి అవసరం తగ్గింది అనే భావం కాదు.ఇక్కడ తల్లి పాత్ర మారింది అనే సంకేతం.పిల్లలకు మార్గదర్శిగా ఉండాల్సిన తల్లి ఇప్పుడు మౌనసాక్షిగా మిగులుతుంది.ఈ కవితా పంక్తుల్లో భావ వ్యతిరేకత ఎంతో ప్రభావవంతంగా ఉంటుంది.పిల్లల స్వావలంబన తల్లికి ఆనందాన్ని ఇవ్వాలి. ఇక్కడ తల్లి హృదయంలో ఒక రకమైన వేదన కలుగుతుంది. పిల్లలు అమ్మా ఇదెలా చేయాలి?అని అడగకపోవడం ఒక విజయం.కానీ ఆ విజయానికి తల్లి హృదయం చెల్లించే మూల్యం నిశ్శబ్దమే అని తల్లితనంలో వచ్చే అత్యంత సున్నితమైన దశను చూపిస్తాయి.పిల్లలు బలపడిన క్షణంలోనే తల్లి ప్రేమ మాటల నుండి మౌనంగా మారిపోయే దశను చేరుకుంటుంది.ఇక్కడ పిల్లల ఎదుగుదల ఒక స్పష్టమైన మలుపుగా మారింది.ఒకప్పుడు పిల్లలు ప్రతి చిన్న విషయానికి అమ్మను ఆశ్రయించిన పరిస్థితి ఉండేది.ఎదిగిన పిల్లలు తల్లిని ఆశ్రయించకపోవడం సహజమే.ఇది తల్లి మనసులో ఒక రకమైన శూన్యాన్ని మరింత పెంచుతుంది.
“మీ సలహా లేకుండానే నిర్ణయాలు తీసుకోవడం/ఈ కవితా పంక్తులు తల్లితనంలో చోటు చేసుకునే అత్యంత గాఢమైన మార్పును సూచిస్తాయి.ఇక్కడ నిర్ణయాలు తీసుకోవడం అనేది కేవలం బుద్ధి పరిపక్వతకు సూచిక కాదు.అది తల్లి పాత్ర నుంచి పిల్లలు క్రమంగా బయటకు నడిచే క్షణాన్ని తెలుపుతుంది.ఒకప్పుడు ప్రతి నిర్ణయానికి తల్లే ఆధారంగా ఉండేది.అలాంటిది ఇప్పుడు ఆ ఆధారం తగ్గింది.పిల్లలు అంతర్గతంగా మారి,వారికి తల్లి స్వయంగా అవసరంలేని స్థితి వస్తుంది.
“మీరు లేకుండానే జీవించడం/మొదలు పెట్టినప్పుడు/అనే కవితా పంక్తి అత్యంత బలమైన భావంతో కూడి ఉంది.ఇది పిల్లల తిరస్కారం కాదు.ఇది పిల్లల స్వావలంబన అయినా తల్లి హృదయంలో ఏర్పడిన శూన్యం.తల్లి ప్రేమ అవసరమైందా?కాదా? అనే పరిశీలనను అది ఒప్పుకోదు.తల్లి ప్రేమ ఉనికిపై ఆధారపడదు.ఈ మార్పు ఒక్క సారిగా జరగలేదు.ఇది ఒక దశ,ఒక ప్రక్రియ.ఇది నెమ్మదిగా మొదలయ్యే పిల్లల ప్రయాణం అని తెలియజేస్తుంది.తల్లి అవసరం లేకుండా పిల్లలు జీవించడం మొదలు పెట్టినప్పుడు, అప్పుడే తల్లి జీవితం కూడా ఆ క్షణం నుంచే కొత్త అర్థాన్ని వెతుక్కోవడం మొదలు పెడుతుంది.ఇది తల్లి సాధించిన విజయమే.ఆ విజయాన్ని కూడా మౌనంగా భరించే శక్తి కూడా తల్లిదే.ఈ కవితా పంక్తులు తల్లి జీవితంలో వచ్చిన మౌన నిర్ణయాన్ని కవయిత్రి అద్భుతంగా చూపిస్తుంది.పిల్లలు స్వతంత్రంగా జీవించడం సహజమే అయినా,అదే సమయంలో తల్లి పాత్ర మెల్లగా పక్కకు చేరింది అనే భావన ఆమెను లోలోపల గాయపరుస్తుంది అని చెప్పిన తీరు వాస్తవికంగా ఉంది.
“అప్పుడే ఆ మౌనం .. హృదయాన్ని కెలుకుతుంది/ఈ కవితా పంక్తి తల్లితనంలోకి అకస్మాత్తుగా ప్రవేశించే అంతర్గత వేదనను అత్యంత ప్రభావవంతంగా ప్రతిబింబిస్తుంది.ఇక్కడ మౌనం కేవలం శబ్దలేమి కాదు.అది మాటలు ఆగిపోయిన తర్వాత మిగిలే శూన్యం.పిల్లల నిర్ణయాలు,వారి స్వతంత్ర జీవితం మొదలైన క్షణంలో,బయటకు కనిపించేది శాంతి అయినా లోపల మాత్రం ఒక అలజడి ఏర్పడుతుంది.ఆ‌ అలజడిని ఇక్కడ మౌనం అనే భావంతో ఆవిష్కరిస్తుంది. పిల్లల మౌనం తీవ్రమైన వేదన కాదు.నిరంతరం హృదయాన్ని తాకుతూ ఉండే సూక్ష్మమైన నొప్పి.ఒక సూదిలాగా మెల్లగా గుచ్చుకుంటూ మరచిపోలేని బాధగా మారుతుంది.ఈ భావం అతిశయంగా కాకుండా మరింత నిజంగా నిలబెడుతుంది. అప్పుడే ఆ మౌనం అనే ఈ అనుభూతి ఆలస్యంగా కాక, వెంటనే కలుగుతుంది అని సూచిస్తుంది.పిల్లల మాటల్లో దూరమయ్యే క్షణానికి తల్లి హృదయం ఆ మార్పును గుర్తిస్తుంది.ఇది భావోద్వేగ స్పందనకు తల్లి హృదయం ఎంత సున్నితమో చూపిస్తుంది.శైలీ పరంగా ఇది చిన్న కవితా పంక్తి అయినా విరామ చిహ్నం ద్వారా భావ విస్తరణ కలుగుతుంది. తల్లి చెప్పలేని మాటలు,దాచుకున్న కన్నీళ్లు, అనిర్వచనీయమైన భావాల్ని సూచిస్తాయి.ఈ కవితా పంక్తి తల్లి ప్రేమలోని మౌన వేదనకు పరాకాష్ట.మాటలు లేనప్పుడు కూడా ప్రేమ ఎలా నొప్పిగా మారుతుందో చెప్పిన తీరు బాగుంది.ఇది కవితలో బలమైన భావ ప్రకటన.మౌనం ఇక్కడ శబ్దరహితంగా గుచ్చుకునే బాధగా మారుతుంది.తల్లి హృదయాన్ని కెలికే ఈ మౌనం బయటకు కనిపించదు.కానీ లోలోపల నిరంతరం క్షోభకు గురి అవుతుంది అనేది వాస్తవం.
“అయినా నవ్వుతారు../ఈ కవితా పంక్తిలో తల్లితనపు పరాకాష్టను,త్యాగానికి ఉన్న ఆత్మ గౌరవాన్ని పరిపూర్ణంగా ఆవిష్కరిస్తాయి.ఇందులో నిజమైన తల్లి ప్రేమ అసలైన స్వరూపం దాగి ఉంది.తల్లి లోలోపల బాధను దాచుకుని పిల్లల ముందు చిరుదరహాసం కురిపిస్తుంది.ఇదే అమ్మల గొప్పతనం,సహజమైన ప్రేమకు అత్యున్నత రూపం.తల్లి హృదయం కెలుకుతున్నా లోపల మాత్రం మౌనం గూడు కట్టుకుని ఉంటుంది.బయటకు మాత్రం నవ్వుతున్న అమ్మ ముఖమే కనిపిస్తుంది.అది నటన కాదు.పిల్లల ఆనందం కోసం తల్లి తన ఎద లోపలి బాధను మరిచేపోయే సహజ స్వభావాన్ని తెలుపుతుంది.
“అదే కదా అమ్మలు/కోరింది/ఇందులో తల్లి ఆశ ఏమిటి? పిల్లలు తన చుట్టూ తిరగడం కాదు.తన నీడలో ఉండడం కాదు.పిల్లలు తమంత తాముగా నిలబడడం.పిల్లలు తమంత తాముగా నిర్ణయాలు తీసుకోవడం.ఈ అవగాహన తల్లి ప్రేమ, అధికారం కాదు.పిల్లల స్వేచ్ఛను అంగీకరించే తత్వం అని వ్యక్తం చేస్తున్నాయి.
“వాళ్ళంత వాళ్ళుగా ఎగరాలని/వారి స్వంత ఆకాశం వెతకాలనే కదా!/తల్లి తన బాధ కన్నా పిల్లల ఆనందాన్ని ముఖ్యంగా భావిస్తుంది.పిల్లలు స్వతంత్రంగా తమ స్వప్నాలను అనుసరించి జీవించాలన్నదే తల్లి కాంక్ష.ఇక్కడ తల్లి ప్రేమ,నిస్వార్థత పరాకాష్టను చేరుకోవడాన్ని సూచిస్తుంది. ఈ కవితా పంక్తులలో తల్లి ప్రేమ,త్యాగం,మౌనవేదన అన్నీ ఒకే భావ స్రవంతిలో ప్రవహిస్తాయి.పిల్లలు ఎదుగుదల తల్లికి గర్వాన్ని కలిగిస్తుంది.ఆ గర్వం వెనుక దాగి ఉన్న తల్లి ఒంటరితనాన్ని సున్నితంగా ఆవిష్కరిస్తుంది.తల్లి హృదయం ఎప్పుడూ పిల్లల ఆకాశానికి రెక్కలు ఇస్తుంది అనే సత్యాన్ని గుర్తు చేస్తుంది.ఇందులో ఎంతో సౌందర్యంతో కూడుకున్న రూపకాలు ఉన్నాయి.ఎగరడం – స్వేచ్ఛకు, స్వావలంబనకు ప్రతీక.స్వంత ఆకాశం – స్వప్నాలకు,స్వీయ గుర్తింపుకు సంకేతం.తల్లి పిల్లలకు ఇచ్చేది రెక్కలు ; ఆకాశం వాళ్లది కావాలనేది ఆమె కోరిక.తల్లి ప్రేమ అనేది పిల్లలను తన దగ్గరే కట్టిపడేయడం కాదు.వారిని తన హృదయం నుంచి విడిచిపెట్టి,ప్రపంచం వైపు ధైర్యంగా పంపగలగడం.నవ్వుతో విడిచిపెట్టడమే తల్లితనపు అత్యున్నత విజయము.కవయిత్రి తల్లి ప్రేమ యొక్క లోతును ఆమె మౌన త్యాగాన్ని అత్యంత హృద్యంగా ఆవిష్కరిస్తుంది.ఈ కవితా పంక్తులు పిల్లలు ఎదిగి స్వతంత్రంగా మారే క్షణాల్లో తల్లి హృదయంలో చెలరేగే సంఘర్షణలను భావోద్వేగాల సంక్లిష్టతలను అద్భుతంగా ప్రతిబింబిస్తాయి. “ఆ నవ్వు వెనుక .. /అనేది మొదటి నుంచే ద్వంద్వ భావాన్ని సూచిస్తుంది.కవయిత్రి మానవ భావజాలంలోని సూక్ష్మతను ఎంతో సున్నితంగా ఆవిష్కరించింది.నవ్వు సాధారణంగా ఆనందాన్ని,తృప్తిని కలిగిస్తుంది.కానీ ఇక్కడ చెప్పిన నవ్వు నిజమైన ఆనందం కాదు.అది బయటకు కనిపించే ఒక కృత్రిమ ప్రకాశం మాత్రమే.లోపల నిగూఢంగా దాగిన భావాలను,మౌనంగా మరుగున పడేసే ఒక తెర..
“ఒక చిన్న విరుపుని దాచుకుంటుంది హృదయం/అనేది ఆ బాధ స్వభావాన్ని పూర్తిగా నిర్వచిస్తుంది.హృదయం తన లోపలి గాయాన్ని బహిరంగం చేయదు.నవ్వు ఆనందానికి ప్రతీకగా కనిపించినా,దాని వెనుక దాగి ఉన్న చిన్న విరుపు – తల్లి హృదయంలోని మౌన బాధను సూచిస్తుంది.అది తల్లి హృదయంలో పెద్దగా కనిపించని చిన్న గాయం అయినా లోపల నిత్యం నొప్పిని కలిగిస్తుంది.విరుపు చిన్నదిగా కనిపించినా అది హృదయంలోని నిగూఢమైన బాధను,తీరని లోపాన్ని సూచిస్తుంది.అది బయటికి స్పష్టంగా కనిపించదు. కానీ లోపల మాత్రం బాధ నిరంతరం రేపుతుంది‌.సమాజం ముందు బలంగా కనిపించడానికి నవ్వును ఆశ్రయిస్తుంది. హృదయం బాధను దాచుకోవడం బలహీనత కాదు.ఇది ఒక రకమైన ధైర్యం,సహనం,తన బాధను ఇతరులపై మోపకుండా తానే మౌనంగా మోసుకుపోవడమే ఇక్కడి భావ సారాంశం. బయట కనిపించే ఆనందం లోపల దాగి ఉన్న మౌన వేదన మధ్య ఉన్న అంతర్లీన విరుద్ధతను నవ్వు అనే సాధారణ ప్రతీక ద్వారా కవయిత్రి మనుషుల హృదయాల్లో దాగి ఉండే అనుభూతుల లోతును సున్నితంగా ఆవిష్కరించింది. “ఎదిగిన పిల్లల తల్లి అవ్వడం అంటే/ఇక్కడ ఆరంభమే తల్లి పాత్ర ఒక కొత్త నిర్వచనాన్ని పొందుతుంది.మాట్లాడకుండా ఉండడం,నేర్చుకోవడం,తన భావాలను తానే అణిచి వేయడం.ఈ మౌనం త్యాగానికి నిదర్శనం.కవయిత్రి ఇక్కడ చిన్నపిల్లల మరియు ఎదిగిన పిల్లల తల్లితనానికి మధ్య ఉన్న అంతరాన్ని సూచిస్తున్నది.ఎదిగిన పిల్లలు శారీరకంగా మాత్రమే కాదు,వారి మనసులో చెలరేగే భావోద్వేగాలు,వారు ఆలోచనలో స్వతంత్రులు అవుతారు.ఆ స్వతంత్రతను అంగీకరించడం తల్లితనానికి ఒక కొత్త పరీక్ష అవుతుంది. “మాటల్ని దిగమింగడం నేర్చుకోవడం – /అనే క్రియ అత్యంత బలమైనది.తల్లి చెప్పాలనుకున్న మాటలు ప్రేమతో వచ్చినవే.అయినా,అవి పిల్లల స్వేచ్ఛను హరించకూడదు. వారి స్వంత అనుభవాలను,అడ్డుకోకూడదు అనే అవగాహనతో తల్లి మౌనంగా మింగి వేయాల్సి వస్తుంది.అది భయంతో వచ్చిన మౌనం కాదు,ఆత్మ నిగ్రహం,పరిణతమైన ప్రేమకు చిహ్నంగా భావిస్తారు.ఆత్మ నిగ్రహంతో ఏర్పడిన ఈ మౌనం తల్లిని చిన్నదిగా చేయదు,మరింత గొప్పదిగా చేస్తుంది.తల్లి తన అనుభవాల్ని,ఆదేశాల్ని పక్కన పెట్టుతుంది.పిల్లలు వారి జీవితాన్ని వారే తీర్చిదిద్దుకోవాలి. పిల్లలు తమ మార్గం తామే కనుగొనాలి అని తల్లి అనుమతించడమే ఇక్కడ చూస్తున్నాం.ఈ కవితా పంక్తులు మాటల నుంచి మౌనానికి మారిన ప్రేమను చిత్రిస్తాయి.ఎదిగిన పిల్లల తల్లి పిల్లలకు చెప్పడాన్ని తగ్గించాలి.పిల్లల మనసులోని భావాలను అర్థం చేసుకోవాలి అనే లోతైన సత్యాన్ని సున్నితంగా తెలియజేస్తుంది.
“వాళ్ళు తప్పు చేస్తున్నా చెప్పకుండా ఉండటం/అనేది తల్లి లోపలే ఒక నిశ్శబ్దమైన ప్రేమ తత్వం,ఒక అంతర్లీనమైన త్యాగ భావన దాగి ఉంది.ఇది మౌనానికి గొప్ప అర్థం ఇచ్చిన కవితా పంక్తి.సాధారణంగా తప్పు కనిపిస్తే సరిదిద్దాలి,అదే ప్రేమగా భావిస్తాం.అయితే ఇక్కడ కవయిత్రి సాంప్రదాయ భావనకు కొత్త అర్థాన్ని ఇస్తుంది.తప్పు కనిపిస్తున్నా చెప్పకుండా ఉండటం అనేది ఒక నిర్లక్ష్యం కాదు.అది ఒక అవగాహనతో కూడిన మౌనం.ఈ మౌనం వెనుక ఉన్న భావం ఏమిటి?పిల్లలు ఎదగాలి తమ తప్పులను తాము తెలుసుకోవాలి.పిల్లలు తాము చేసిన తప్పుల నుంచే ఒక గుణపాఠాన్ని నేర్చుకోవాలి అనే విశ్వాసం ఉంది.నియంత్రించే ప్రేమను తల్లి అందించదు.పిల్లలకు స్వేచ్చను ఇచ్చే ప్రేమను తల్లి అందిస్తుంది.ఇది మాటలతో బోధించక, అనుభవాలతో నేర్పే మాతృ హృదయపు తత్వం.ఇక్కడ చెప్పకుండా ఉండటం అనేది బలహీనత కాదు.అది తన ఆందోళనను లోపలే మింగేసుకుని,ఎదుటివారి స్వతంత్రతను గౌరవించే ధైర్యం.తప్పు చెపితే పిల్లల మనసుకి గాయం అవుతుందేమో, వారి ప్రయాణాన్ని మధ్యలో ఆపేస్తారేమో అనే భయంతో,ప్రేమ మాటలుగా కాక మౌనంగా మారుతుంది.ఈ కవితా పంక్తిలో తల్లితనం,పరిపక్వ ప్రేమ,మానసిక విశాలతను సూచించే ఒక నిశ్శబ్ద స్వీకారం ఉంది.ఇందులో గట్టిగా నిలిచే మాటలు ఏవి లేకపోయినా భావం సున్నితమైనది.తల్లి ప్రేమలోని అత్యంత క్లిష్టమైన దశను చూపిస్తుంది.ఒకప్పుడు తప్పును సరిదిద్దే హక్కు ఉన్న తల్లి,ఇప్పుడు ఆ హక్కును కూడా వదులుకోవాల్సిన పరిస్థితి ఎదురైంది.ఇది బాధతో కూడిన పరిపక్వతను సూచిస్తుంది.
“వారి సమాచారం అందకపోయినా/అనే కవితా పంక్తి పిల్లల గురించి తల్లి పడే ఆవేదనను అత్యంత మృదువుగా మౌనంగా వ్యక్త పరుస్తుంది.ఇది తల్లి హృదయానికి ఆందోళన కలిగించే విషయం.ఇక్కడ తల్లి ఆవేదన అరుపు వలె బయటపడదు.పిల్లల గురించిన సందేశం రాకపోవడంతో ఆమె హృదయం లోలోపలే ఉలిక్కిపడుతుంది.ఇది అనుమానంతో నిండిన భయం కాదు.అధికారంతో అడిగే ప్రశ్న కాదు – పిల్లలు బాగున్నారా?అనే అస్పష్టమైన ఆందోళన మాత్రమే.తల్లి ఆవేదన వారిని బంధించదు,వెంటాడదు.కానీ వారికి తెలియకుండానే ఆమె మనసు వారి హృదయాన్ని తాకుతూ ఉంటుంది.పిల్లల సమాచారం లేకపోయినా ఆమె ప్రేమ ఆగదు.ఆమె ప్రార్థన ఆగదు.మాట లేకుండా ఆమె ఎదురు చూపు కొనసాగుతుంది.అందుకే తల్లి ఆవేదన శబ్దం లేని బాధగా,నిశ్శబ్దాన్ని తెలిపే అమితమైన మమకారంగా చిత్రిస్తుంది.ఇక్కడ సమాచారం అనేది కేవలం వార్త కాదు – అది వారి శ్వాసకు ధ్రువీకరణ.వారి క్షేమానికి నిదర్శనం.ఇది హృదయానికి ఊరట కలిగించే చిన్న సంకేతం.వారి సమాచారం అందకపోయినా అనేది వేచి చూడటంలోని నిశ్శబ్దాన్ని సూచిస్తుంది.ఇది ఆందోళనతో కూడిన అరుపు కాదు.భయంతో ఉలిక్కిపడే ఉద్వేగం కాదు – అది ఆశను మనసులో అణిచిపెట్టుకొని మౌనంగా కూర్చునే ఓర్పు.ఈ కవితా పంక్తిలో వేదన బయటికి కనిపించదు.ఎవరిని నిలదీయదు.ప్రశ్నలు అడగదు.కేవలం కాలానికి తన మనసును అప్పగించి ఎదురుచూసే అంతర్లీన ప్రేమగా నిలుస్తుంది.ఇది పిల్లల పట్ల గల అనుబంధాన్ని మౌనంగా కొనసాగుతున్న మనసు సంబంధాన్ని సూచిస్తుంది.అది సమాధానం అడగకుండా ఉండే సంయమనం ఇక్కడ కనిపిస్తుంది.
“ఆతురతను అణుచుకోవడం/ఇక్కడ ఆతురత అనేది కేవలం సమాచారం కోసం తపన కాదు.అది లోపల ఉప్పొంగే భయం, ఆందోళన,అనిశ్చితి – అన్నిటి సమ్మేళనం.పిల్లల సమాచారం రాకపోవడం సహజంగా తల్లి మనసును కుదిపేస్తుంది. అలాంటి వేళ ఆతురత బయటకు వచ్చి అరవాలి అనుకుంటుంది.కానీ ఆతురతను అణుచుకోవడం అంటే ఆ భయాన్ని ఆ తొందరను ప్రేమతో లోపలే కట్టడి చేయడం.అది నిర్లక్ష్యం కాదు.నిరాకరణ కాదు.అది ఎదుటివారి స్వేచ్ఛను గౌరవిస్తూ తన మనసును నియంత్రించుకునే మౌన సాధన.ఈ కవితా పంక్తిలో పరిపక్వమైన ప్రేమ కనిపిస్తుంది.బయటికి కనిపించని లోపలి పోరాటం.సమాచారం రాకపోయినా ఆతురతని అణిచివేసి వేచి చూడటం,ఇది నేర్చుకునే భావ స్థితి.అందుకే ఈ కవితా పంక్తి మాటలతో కన్నా మౌనంతో ఎక్కువగా మాట్లాడుతుంది.అరవని ఆతురత,చూపించని కలత – ఇవే ఈ కవితా పంక్తికి ఉన్న గొప్ప బలం.అంటే ప్రేమ సహజంగా కోరుకునే సమీపాన్ని తెలుసుకోవాలి అనే తపనను తాను నిగ్రహించుకోవడం.ఇది ప్రేమను నియంత్రించడం కాదు; ప్రేమలోనే తనను తాను నియంత్రించుకోవడం.ఆతురతను అణచడం అంటే తన హృదయాన్ని వెనక్కి లాగడం కాదు – ఎదుటి వారి స్వేచ్ఛను ముందుకు నెట్టడం.పిల్లల గురించి వారు ఎక్కడికి వెళ్ళారో? వారు ఏం చేస్తున్నారో?వారి సమాచారం తెలియకపోవడం వల్ల తల్లి మనసులో ఆందోళన కలిగించినా,ఆతురతను బయటకు చూపకుండా అణిచివేయడం తల్లి మౌన ధైర్యానికి సంకేతం.
“దూరాన్నుంచే వారిని ప్రేమించడం/అనే కవితా పంక్తి తల్లి ప్రేమలోని అత్యంత మృదువైన కానీ లోతైన రూపాన్ని ఆవిష్కరిస్తుంది.ఇక్కడ దూరం భౌతిక విభజన మాత్రమే కాదు.అది ఎదిగిన పిల్లల జీవితాల్లోకి తల్లి వెనక్కి అడుగు వేసిన స్థానం.వారి సమాచారం అందకపోయినా,మనసులో ఆందోళనా అలలు ఎగసినా,ఆతురతను అణుచుకొని వారిని వారి ప్రపంచంలో ఉండనివ్వగలగడం – అదే ఈ ప్రేమ యొక్క అసలైన పరిపక్వత.దూరం నుంచే వారిని ప్రేమించడం అంటే వెంటాడని మమకారం,చూపించని ఆరాటం.తల్లి హృదయంలో చెలరేగే ఆరాటం తగ్గదు.కానీ అది అరవదు. మౌనంగా ఉంటుంది.కంటికి కనిపించని జాగ్రత్తగా మారుతుంది.ఈ కవితా పంక్తులు తల్లి ప్రేమ,పిల్లలపై ఉన్న ఆందోళన వారి స్వేచ్ఛపై భారం పడకుండా తనలోనే దాచుకుంటుంది.అందుకే ఈ ప్రేమ దగ్గరగా ఉండి కూడా దూరంగా నిలబడగలదు.దూరాన్నుంచే వారిని ప్రేమించడం అంటే వారిని విడిచి పెట్టడం కాదు.వదిలేయడం కాదు.వారి ఎదుగుదలకి తాను అడ్డు కాకుండా తన ఆరాటాన్ని నియంత్రించుకుంటూ ప్రేమించగలగడం.ఈ కవితా పంక్తి తల్లి ప్రేమ అరవదు అనే రూపాన్ని,ఆతురతను అణుచుకునే మౌన త్యాగాన్ని సున్నితంగా వ్యక్తం చేస్తుంది.ఈ కవితా పంక్తి ప్రేమకు భౌగోళిక పరిమితులు లేవు అని చెబుతుంది.దగ్గరగా ఉండడం ప్రేమకు ప్రమాణం కాదు అని,దూరం నుంచి కూడా వారిని అదే లోతుతో ప్రేమించవచ్చు అని కవయిత్రి నిరూపిస్తుంది.ఇక్కడ పిల్లలు దూరమైనా తల్లికి వారిపై అనురాగం తగ్గదు.
“జోక్యం లేకుండా కేవలం నిశ్శబ్దంగా ప్రేమించడం/ఇక్కడ జోక్యం లేకుండా అనడం అనాసక్తి కాదు.దూరంగా నెట్టి వేయడం కాదు.అది తెలిసి వెనక్కి తగ్గడం.పిల్లల జీవితాల్లోకి తల్లి తన ప్రేమను భారంగా మారనివ్వకుండా అడుగులు మెల్లగా వెనక్కి వేయడం.నిశ్శబ్దంగా ప్రేమించడం అంటే ప్రశ్నలు అడగకుండా.వారికి సలహాలు ఇవ్వకుండా,వారి విషయాల్లో తల దూర్చకుండా,భయాలను బహిర్గతం చేయకుండా,తన హృదయంలోనే ఆరాటాన్ని అణిచి పెట్టుకోవడం.అది అరవని ప్రేమ.చూపించని జాగ్రత్త.ఈ నిశ్శబ్దంలో తల్లి ప్రేమ తగ్గదు – మరింత లోతుగా మారుతుంది‌.దగ్గరగా ఉండే ప్రేమ నుంచి దూరంగా ఉండే ప్రేమగా రూపాంతరం చెందుతుంది.వారి జీవితాలకు నీడ కాకుండా దూరాన నిలిచే వెలుగుగా మారుతుంది.జోక్యం లేకుండా కేవలం నిశ్శబ్దంగా ప్రేమించడం అంటే తల్లి ప్రేమలోని పరిపక్వ స్థాయి.ఆమె పిల్లల స్వేచ్ఛను తన మమకారంతో కట్టిపడేయదు.వారి దారిలో అడ్డుకాకుండా వారికి దూరాన నుంచే అదృశ్యంగా కాపలా ఉంటుంది.ఈ కవితా పంక్తి తల్లి ప్రేమ మాట్లాడకుండానే మాట్లాడే రూపాన్ని,చేయి పట్టుకోకుండా బలాన్ని ఇచ్చే మౌనాన్ని సున్నితంగా వ్యక్తం చేస్తుంది.ఇదే ఈ భావ సమూహానికి హృదయం.జోక్యం లేని ప్రేమ అనేది స్వేచ్ఛను హరించని మమకారం – దగ్గరగా ఉండాలనే తపనను అదుపులో ఉంచి,వారి ప్రయాణాన్ని అడ్డుకోకుండా దూరం నుంచే తోడుగా నిలిచే ప్రేమ.నిశ్శబ్దం ఇక్కడ ఖాళీ కాదు.అది పూర్తి అయిన భావం.ఈ కవితా పంక్తులలో సౌందర్యం విస్తృత మౌనంలో ఉంది.ఇందులో ఎక్కడ ఆర్తనాదం లేదు.ఆదేశం లేదు,ఆక్రోశం లేదు.ఉన్నది ఒక్కటే – తన అవసరాలను పక్కనపెట్టి ఎదుటివారి స్వాతంత్ర్యాన్ని కాపాడే ప్రేమ.ఈ కవితా పంక్తులు సాధించిన ప్రేమ స్వరూపం.మాటలు తగ్గిన చోట,భావం లోతుగా మాట్లాడే ఒక సున్నితమైన అనుభూతి.ఇది తల్లి ప్రేమకు కొత్త రూపం.తల్లి దగ్గరగా ఉండి చూసుకోవడం కాదు.తల్లి దూరంగా ఉండి కూడా పిల్లవాడి గురించి ఆత్మీయంగా ఆలోచించడం,జోక్యం లేకుండా కేవలం నిశ్శబ్దంగా మమకారంతో మనసులోనే ప్రేమించడం.ఇది తల్లి పిల్లలకు స్వేచ్ఛ నిచ్చిన ప్రేమని అర్థం అవుతున్నది.ఇందులో ప్రేమలోని పరిమితి,గౌరవం,స్వేచ్ఛ స్పష్టంగా వ్యక్తం అవుతాయి.
“చేసేదేం లేక చేతులు ముడుచుకొని/అనే కవితా పంక్తి తల్లి జీవిత ప్రయాణంలో వచ్చిన ఒక మౌన మలుపును సూచిస్తుంది.ఇక్కడ చేసేదేం లేక అనడం అలసత్వం కాదు, నిర్లక్ష్యం కాదు.పిల్లల కోసం తల్లి తాను చేయగలిగినదంతా చేసింది,రాత్రిళ్ళు నిద్ర లేక తాను కాపలా కాసింది,వారి ఎదుగుదల కోసం తాను పాటుపడింది,వారి కోసం తన జీవితాన్ని అంకితం చేసింది,ఇవన్నీ చేసిన తరువాత తనకు చివరికి అశక్తత మిగిలింది.చేతులు ముడుచుకోవడం అనేది చేతుల వద్ద శక్తి లేక పోవడమే కాదు.అది జోక్యం కూడదన్న స్వయంకృత నిర్ణయం.తల్లి ప్రేమ ఇంకా ఉప్పొంగుతునే ఉంది.కానీ ఆ ప్రేమను చేతుల ద్వారా కాదు,హృదయం ద్వారానే వ్యక్తం చేయాల్సిన దశకు చేరుకుంది.ఒకప్పుడు తల్లి తన చేతులతో పిల్లలకు తినిపించింది,వారిని ఆడించింది, వారు కిందపడితే లేపింది,వారికి అండగా నిలిచింది,వారు భయపడితే దగ్గరకు తీసుకుంది,వారి భయాన్ని పారద్రోలింది, ఇప్పుడు వారి కోసం చేయాల్సిన శక్తి ఉన్నా తావే చేతులు ముడుచుకుని మౌనంగా ఉండాల్సిన పరిస్థితి.ఈ కవితా పంక్తిలో విషాదం ఏమిటి?పిల్లలు దూరమయ్యారు అని కాదు.తల్లి చేయగలిగిన పనులు సకాలంలో పూర్తి చేసింది. కానీ,తల్లికి ఇప్పుడు కేవలం ప్రేమించడమే మిగిలిన స్థితి.ఇది అత్యంత బాధాకరమైనది.అదే అత్యంత పరిపక్వమైన ప్రేమ కూడా.చేసేదేం లేక చేతులు ముడుచుకొని అనే కవితా పంక్తి జోక్యం చేయగల శక్తి ఉన్నా చేయకుండా నిలబడే మౌనాన్ని గాఢంగా వ్యక్తం చేస్తుంది.ఇది తల్లి అశక్తతను కాదు, – అవస్థను గౌరవంగా భరించే స్థితిని సూచిస్తుంది చేయగలిగినదంతా చేసి తల్లి ఇప్పుడు జోక్యం చేసుకునే హక్కు కూడా లేక తన చేతులను తానే ఆపేసుకున్న పరిస్థితి ఇది.ఈ దృశ్యం తల్లి అసహాయతను స్పష్టంగా చూపిస్తుంది. చేయగలిగేది చాలా ఉన్నా చేయకూడదనే నిర్ణయమే తల్లిని స్థబ్దంగా నిలబెడుతుంది. “వణికే హృదయాన్ని అదుపులో పెట్టుకొంటూ/అనే కవితా పంక్తి చేసేదేం లేక చేతులు ముడుచుకొని అనే భావానికి లోపలి అర్థాన్ని,భావోద్వేగాల గుండెను అందిస్తుంది.చేతులు ముడుచుకోవడం బయట కనిపించే స్థితి అయితే,హృదయం
వణకడం లోపల జరుగుతున్న తుఫాను.చేయగలిగేదేమి లేక నిలబడిన తల్లి మనసులో మాత్రం నిశ్శబ్దంగా వణుకుతునే ఉంటుంది.వణికే హృదయం అంటే భయంతో కొట్టుకుంటున్న మనసు,అనిశ్చితితో కంపిస్తున్న భావాలు.పిల్లల క్షేమంపై ఉన్న అపారమైన ప్రేమే ఆ వణుకుకు కారణం.అది బలహీనత కాదు – మమకారానికి వచ్చిన సహజ స్పందన.అదుపులో పెట్టుకొనడమంటే ఆ వణుకును అణిచి వేయడం కాదు.పిల్లల మీద పడకూడదని తల్లి తనలోనే ఆ బాధను కట్టడి చేయడం.చేతులు కట్టుకున్నట్టే,హృదయాన్ని కట్టడి చేసుకున్న స్థితి ఇది.ఈ రెండు కవితా పంక్తులు కలిసినప్పుడు తల్లి ప్రేమలోని ద్వంద్వం స్పష్టం అవుతుంది.బయటికి శాంతంగా కనిపించే రూపం,లోపల మాత్రం నిరంతరం కదలాడే ఆరాటం,చేయలేని చేతులు,ఆగని హృదయం – ఇవే ప్రేమ యొక్క నిజమైన రూపం.అందుకే వణికే హృదయాన్ని అదుపులో పెట్టుకుంటూ అనే కవితా పంక్తి తల్లి ప్రేమలోని ఆరవని బాధను,నిశ్శబ్దంగా భరించే ధైర్యాన్ని సున్నితంగా లోతుగా వ్యక్తం చేస్తుంది.వణికిన హృదయాన్ని నియంత్రించుకోవడం.ఇది అవసరమైన అసహనం.ఇక్కడ హృదయం వణుకుతుంది.కానీ ఆ వణుకు బయటకి రావడానికి తల్లి అనుమతించదు.ఇది భావోద్వేగాన్ని నియంత్రించే పరిపక్వత.ప్రేమ బలహీనంగా కాక క్రమశిక్షణగా మారిన క్షణంను తెలుపుతుంది.ఇది లోపలి తుఫాను చిత్రణ. హృదయం వణుకుతోంది.కానీ ఆ వణుకును బయటికి రానివ్వదు. భయాన్ని,ఆరాటాన్ని,అనిశ్చితిని అమ్మలు తమతోనే కట్టడి చేసుకుంటారు.
“కొన్ని సార్లు అమ్మలు చెప్పుకుంటారు – / చాలా సార్లు పైకి చెప్పరు/ఇక్కడ తల్లి మౌన స్వభావం స్పష్టం అవుతుంది.తన బాధను బయటికి చెప్పడం వల్ల తల్లికి ఉపశమనం వస్తుంది, తన బాధను చెప్పితే పిల్లల మీద భారం పడుతుంది అనే భయంతో తల్లి మాటలను లోపలే మింగేస్తుంది.మాట కన్నా మౌనం మేలు అని భావిస్తుంది.ఈ ద్వంద్వతే తల్లితనానికి అసలైన రూపం.మాటలుగా చెప్పినప్పుడు అది స్వల్పం ; చెప్పని సమయంలోనే అసలు భారం అంతా దాచుకుని ఉంటుంది.చెప్పకపోవడమే తల్లి మోసే పెద్ద భారంగా మారుతుంది.ఈ కవితా పంక్తులు తల్లుల అంతర్గత ప్రపంచాన్ని బహిర్గతం చేస్తాయి.బాధను ఎవరితోనైనా పంచుకోకుండా,ఎక్కువగా దాన్ని లోలోపలే దాచుకుంటారు.
“సరే,పరవా లేదనుకున్నా/అనేది తల్లి నేర్చుకున్న ఆత్మ సాంత్వన.అదే నిజమైన ఒప్పుకోలు కాదు.తన హృదయాన్ని తానే నెమ్మది పెట్టుకునే ప్రయత్నం.బయటకి చెప్పే ధైర్యం లేక లోపల మాత్రం ఇంకా ప్రశ్నలే.ఇది తల్లి మనసుకే చెప్పుకుంటుంది.తల్లి పరిస్థితిని ఒప్పుకున్నట్టు సూచిస్తూ తన మనసును తానే సమాధానపరుచుకునే ప్రయత్నం చేస్తున్నది.
“లోపల మాత్రం కొంచెం దిగులు చీకటి/ పుడుతుంది/అనే కవితా పంక్తి ఈ కవితకు భావాత్మక గుండె.ఈ దిగులు అరవదు.పెద్దగా కనిపించదు.అది వెలుగు లేనిది కాదు – వెలుగు దూరంగా నిలబెట్టబడిన స్థితి.నిశ్శబ్దంగా,నెమ్మదిగా హృదయంలో చీకటిలా పుడుతుంది.తల్లి ప్రేమలోని అరవని బాధను,చూపించని వణుకును మాటల కన్నా లోతైన మౌనాన్ని అతి మృదువుగా చిత్రిస్తుంది.ఈ కవితా పంక్తి మొత్తం భావానికి లోతు ఇస్తుంది.దిగులు ఇక్కడ బయటకు పొంగదు.నిశ్శబ్దంగా చీకటిలా పుడుతుంది.అది వెలుగు లేకపోవడం కాదు – వెలుగు దూరంగా నిలబెట్టబడిన స్థితి.ఈ కవితా పంక్తులలో తల్లి బాధను నేరుగా చెప్పకుండా ఆ బాధ చుట్టూ ఏర్పడే మౌనాన్ని చూపించడం ద్వారా కవయిత్రి మనసును తాకుతుంది.ఇవి తల్లి తనంలోని అత్యంత సున్నితమైన క్షణాలు.మాటలకందని బాధను ప్రేమతోనే అదుపులో పెట్టుకున్న హృదయాన్ని ప్రతిబింబించే లోతైన ప్రకటన.ఈ కవితా పంక్తులు తల్లి హృదయంలో మిగిలే మసక వెలుతురును చూపిస్తుంది.పైకి సమాధానంగా కనిపించినా, లోపల మాత్రం చిన్న చీకటి పుట్టడం – అది తల్లి ప్రేమకు చెల్లించాల్సిన మౌన మూల్యం.ఈ కవితా పంక్తులలో ఎదిగిన పిల్లల తల్లి అనుభవాన్ని తెలుపుతాయి.ఇవి గొంతెత్తి చెప్పే బాధ కాదు.మౌనంగా భరించే వేదన.నవ్వులో దాచిన విరుపు.మాటల్లో లేని ప్రేమ,దూరంలో పెరిగే ఆత్మీయత – ఇవన్నీ కలిసి అమ్మ అనే అక్షరానికి లోతైన అర్థాన్ని ఇస్తాయి. ఈ కవితా పంక్తులలో కవయిత్రి అమ్మ అనే పాత్రను అత్యంత లోతైన మానసిక స్థాయిలో ఆవిష్కరిస్తుంది. బయటకు కనిపించే చిరునవ్వు వెనుక దాగి ఉన్న వేదనను ఈ కవితా పంక్తులు చక్కగా వ్యక్తం చేస్తాయి.ఇది మాటలతో చెప్పలేని అనుభూతి కవిత్వంగా నిలుస్తుంది.ఈ కవితా పంక్తులు అమ్మ హృదయంలోని మౌన తుఫానును అద్భుతంగా ఆవిష్కరిస్తాయి.బయటకు కనిపించే తల్లి మనసులో మాటల కందని ఆందోళన ఎలా కదలాడుతుందో గొప్పగా చూపిస్తాయి.
“ముందులా ప్రతిక్షణంలో/మీ భాగస్వామ్యం ఉండదిక/అనేది సంబంధాల్లో వచ్చే మౌన మార్పును లోతుగా వ్యక్తపరుస్తుంది. ఇది కాలం తీసుకు వచ్చే సహజమైన దూరం.ముందులా అనే పదం గతంలోని సమీపాన్ని గుర్తుకు తెస్తుంది – ప్రతిక్షణం పంచుకున్న మాటలు,చూపులు,నిర్ణయాలు.కానీ ఇప్పుడు ఆ నిరంతర భాగస్వామ్యం నెమ్మదిగా సడలిపోతుంది.ఇది ఒక్కసారిగా తెగిపోవడం కాదు.గమనించ లేనంత మెల్లగా జరిగే మార్పు.ఇక్కడ కవయిత్రి సంబంధం గురించి చెప్పడం లేదు,కేవలం స్వరూపం మారింది అని సూచిస్తుంది.ఇది ప్రేమ తగ్గిపోయిన స్థితి కాదు – ప్రేమ వ్యక్తమయ్యే విధానం మారిపోయిన దశ. ఇక్కడ ఒక స్వీకారం ఉంది – అతి చేరువ నుంచి కొంత దూరానికి చేరుకున్నా,ఆ దూరంలో కూడా అనుబంధం మౌనంగా కొనసాగుతూనే ఉంటుంది.ఈ కవితా పంక్తిలో ముఖ్యంగా తల్లితనం,భాగస్వామ్యం,ఇది ఏ లోతైన సంబంధానికైనా వర్తిస్తుంది.ఏదో ఒక దశలో ప్రతిక్షణం అనేది అవసరమైనప్పుడుగా మారుతుంది.అది వియోగం కాదు – పక్కకు వచ్చిన ప్రేమ యొక్క నిశ్శబ్ద రూపాంతరం.ఇందులో మనసుకు చెప్పేది ఇదే – నిజమైన అనుబంధం అనేది ప్రతిక్షణం కనిపించాల్సిన అవసరం లేదు ; అది కనిపించకపోయినా అంతర్లీనంగా ఉండగలిగినప్పుడే అది లోతైన ప్రేమగా నిలుస్తుంది.ఈ కవితా పంక్తులు తల్లికి ఎదురయ్యే వాస్తవాన్ని నిరాడంబరంగా అంగీకరిస్తాయి. ఒకప్పుడు పిల్లల జీవితాలలో కేంద్రంగా ఉన్న తల్లి కాలక్రమంలో ప్రక్కకు నెట్టబడుతుంది.ఇది నిరాకరణ కాదు. పిల్లల ఎదుగుదల సహజ పరిణామం.అయినా ఈ సత్యం హృదయానికి మృదువైన గాయం చేస్తుంది.ఈ కవితా పంక్తుల్లో మార్పు స్పష్టంగా కనిపిస్తుంది.ఒకప్పుడు ప్రతి క్షణంలో పిల్లల జీవితానికి కేంద్రంగా ఉన్న తల్లి,ఇప్పుడు ఆ స్థానం నుండి మెల్లగా పక్కకు జరుగుతుంది.ఇది సహజమైన విరామమే అయినా,భావోద్వేగపరంగా తల్లికి భారమే అవుతుంది.
“వారికి మీ అవసరం అంతగా ఉండదిక/అనే కవితా పంక్తి సంబంధాల్లో వచ్చే అత్యంత సున్నితమైన మలుపును మౌనంగా,కానీ లోతుగా సూచిస్తుంది.ఇందులో ఎటువంటి తిరస్కారం లేదు,ఎలాంటి నిర్లక్ష్యం లేదు.ఉన్నది ఒక్కటే అవసరం తగ్గిపోయిన దశ – ప్రేమ తగ్గిపోయిన దశ కాదు. అంతగా అనేది భావంలో మృదుత్వాన్ని తీసుకొస్తుంది. అవసరం పూర్తిగా లేనిది కాదు.అది కేవలం ముందులాగా తీవ్రంగా ప్రతి అడుగులో అవసరమైనది కాదు.ఇక్కడ అవసరం అనేది శారీరకమో,ఆర్థికమో మాత్రమే కాదు – మనసు అలవాటు పడిన తోడు,ప్రతిక్షణం తోడు కావాలనే మనసు స్థితి.ఆ స్థితి నుంచి వారు నెమ్మదిగా బయటకు వస్తున్నారు.ఇది ఎదుగుదల యొక్క సంకేతం.ఒకప్పుడు మీ ఉనికి లేకుండా వారి రోజు పూర్తి అయ్యేది కాదు.ఇప్పుడు మీ ఉనికి వారి లోపల నిశ్శబ్దంగా నిలిచి పోతుంది.అది బయటకు అడిగే అవసరంగా మారడం లేదు.ఇందులో తల్లి హృదయానికి వచ్చే మౌన వేదన దాగి ఉంది.కానీ అదే సమయంలో మీ ప్రేమ ఫలించి వారిని స్వతంత్రంగా నిలబెట్టిందన్న గర్వం కూడా దానిలో కలిసి ఉంటుంది.ఈ కవితా పంక్తులు విచ్ఛిన్నాన్ని కాదు,విడిచిపెట్టగలిగే ప్రేమను ప్రతిబింబిస్తుంది.అవసరం లేని చోట కూడా ఉండగలిగే అనుబంధమే,ఈ భావానికి అంతర్లీన హృదయం.తల్లి హృదయాన్ని మెల్లగా తాకే నిజాన్ని ఒప్పుకోవాలి.ఇక తల్లి అవసరం తగ్గిపోవడం,ప్రేమ తగ్గిందన్న అర్థం కాకపోయినా తల్లికి మాత్రం అది ఒంటరితనానికి సంకేతంగా అనిపిస్తుంది.
“అయినా అమ్మలు/వాళ్ళకి ఇష్టమైన వంటకాలు సిద్ధం చేస్తూ/అనే కవితా పంక్తులు తల్లితనంలోని నిశ్శబ్దమైన నిరంతర ప్రేమను అత్యంత సహజంగా వ్యక్తపరుస్తాయి. అయినా అనే పదమే ఈ కవితా పంక్తికి ఆత్మ వంటిది. ముందుగా చెప్పబడిన దూరం అవసరం తగ్గిన వాస్తవం.ప్రతి క్షణం భాగస్వామ్యం లేకపోయినా ఖాళీ – అన్నిటిని అంగీకరించిన తర్వాత కూడా తల్లి ప్రేమ ఆగదని చెబుతుంది. ఇక్కడ ప్రేమ మాటలుగా కాదు,ప్రశ్నలుగా కాదు, ఫిర్యాదులుగా కాదు – వంటగా మారుతుంది.వాళ్ళకి ఇష్టమైన వంటకాలు సిద్ధం చేయడం,తల్లి ప్రేమకు అత్యంత సహజమైనది.ఈ వంటకాలు కేవలం ఆకలి తీర్చడానికి కావు. వాటిలో జ్ఞాపకాలు ఉంటాయి.పెరిగిన సంవత్సరాల అలవాట్లు ఉంటాయి.నీకిష్టం అని గుర్తుంచుకునే హృదయ శ్రద్ధ ఉంటుంది.వాళ్ళ అవసరం తగ్గినా,వాళ్ళ ఇష్టం తల్లి మనసులో తగ్గదు.ఇక్కడ తల్లి తన ఉనికిని ప్రకటించదు, అడగదు,పిల్లలు ఏం తిన్నారో? ఏం తినలేదో?అనే సందేహం లేకుండా,కేవలం వంటలు సిద్ధం చేస్తూ ఉంటుంది.ఈ కవితా పంక్తులు చెబుతున్నది ఇదే.నిజమైన తల్లితనం అవసరంగా అడిగినప్పుడు మాత్రమే కాదు,అవసరం లేనప్పటికీ ప్రేమగా మిగిలే నిరంతర చర్య.అందుకే ఈ అయినా లోపల వేదన ఉంది.అంగీకారం ఉంది,అదే సమయంలో అడగని తల్లి ప్రేమ యొక్క మహిమ కూడా ఉంది.ఇదే ఇక్కడ గొప్ప మలుపు. ఇక్కడ తల్లి అవసరం తగ్గినా,భాగస్వామ్యం కనిపించకపోయినా తల్లితనం ఆగదని ఇది సూచిస్తుంది.ప్రేమ ప్రతిఫలంపై ఆధారపడదు అనే సత్యం ఇక్కడ నిలుస్తుంది. ఇది శారీరక సేవ కాదు,జ్ఞాపకాలలోకి చేసే ప్రయాణం.పిల్లలు తన వద్ద లేకున్నా వారి రుచులు తల్లి చేతుల్లో ఇంకా జీవిస్తూనే ఉంటాయి.ఇక్కడ తల్లి ప్రేమ చర్యల రూపంలో వ్యక్తం అవుతుంది.పిల్లలు తన వద్ద లేకున్నా,వాళ్ళ ఇష్టాఇష్టాలు తల్లి చేతుల్లో జీవిస్తూనే ఉంటాయి.తల్లి చేతి వంటకం ఒక స్మృతిగా, ప్రేమకు ప్రతీకగా మారుతుంది.
“వారి చిన్నప్పటి ఫోటోలను గుండెతో/తుడుస్తూ కాపాడుతూ/అనే కవితా పంక్తులు తల్లితనంలోని అత్యంత లోతైన మౌన భావాన్ని హృద్యంగా ప్రతిబింబిస్తాయి.ఇక్కడ ఫోటోలు కేవలం చిత్రాలు కావు.అవి కాలం ఆగిపోయిన క్షణాలు.పెరిగిన పిల్లల వెనుక చిన్న చిన్న నవ్వులు,చేతుల వెచ్చదనం,అప్పటి ఆధారపడిన ఉనికికి గుర్తులు.తుడుస్తూ అనే క్రియ ద్వారా భావం మౌనంగా ఆవిష్కృతమవుతుంది. అది దుమ్ము తుడవడమే కాదు – కాలం వేసిన మసకను దూరం తెచ్చిన మౌనాన్ని,కళ్ళలోకి వచ్చిన తడి గుర్తులను కూడా నెమ్మదిగా తుడిచే ప్రయత్నం చేస్తున్నది.
గుండెతో తుడవడం అంటే – చేతులతో కాదు,జ్ఞాపకాలతో, అనుభూతులతో,విడిచి పెట్టలేని మమకారంతో తాకడం.అది స్పర్శ కాదు.ఒక ప్రార్థనలా జరిగే చర్య.కాపాడుతూ అనే పదం ఈ కవితా పంక్తికి ఆత్మగా నిలుస్తుంది పిల్లలు ఇప్పుడు తమ జీవితాలను తామే కాపాడుకుంటున్నారు.కానీ తల్లి మాత్రం వారి గతాన్ని వారి చిన్నప్పటి రూపాన్ని తన హృదయంలో ఇంకా జాగ్రత్తగా కాపాడుకుంటుంది.ఈ కవితా పంక్తుల్లో వేదన అరవదు ; మౌనమే దాని వ్యక్తీకరణ.అవసరం తగ్గిన తర్వాత కూడా తల్లి ప్రేమ తగ్గదని అది జ్ఞాపకాల రూపంలోనైనా నిరంతరం కొనసాగుతుంది అని ఈ కవితా పంక్తులు సున్నితంగా వ్యక్తం చేస్తున్నాయి.అందుకే వారి చిన్నప్పటి ఫోటోలను గుండెతో తుడుస్తూ కాపాడుతూ అనేది తల్లి ప్రేమకు ఇచ్చిన అత్యంత నిశ్శబ్దమైన,చిరస్థాయిగా నిలిచిపోయే రూపకం.ఈ దృశ్యం అత్యంత భావ సూక్ష్మమైనది.వారి చిన్నప్పటి ఫోటోలను తుడవడం అనేది కేవలం ఫోటోల మీద పడిన దుమ్ము,ధూళిని తొలగించడం కాదు – కాలం వేసిన దూరాన్ని నెమ్మదిగా తుడిచే ప్రయత్నం చేస్తున్నది.గుండెలో అనే ఈ పదం ఈ చర్యను ఆత్మీయ ఆచారంగా మార్చుతుంది.ఈ కవితా పంక్తుల్లో లోతైన భావం,పిల్లల పట్ల గల స్మృతి,వారితో గల అత్యంత సాన్నిహిత్యాన్ని తెలుపుతాయి.తన పిల్లలు తన వద్ద ఇప్పుడు లేరు.వారు తనకు దూరంగా ఉన్నారు.తన పిల్లల ఫోటోలను తుడిచి వారు తన వద్ద ఉన్నట్లుగా తాను భావిస్తుంది.అది కేవలం ఫోటోలను శుభ్రపరిచే పని కాదు.అది తన పిల్లల జ్ఞాపకాలను ఎంతో ప్రేమతో సంరక్షించడమే.తన అపురూపమైన పిల్లల ఫోటోలను గుండెతో తుడవడం అనే ప్రయోగం తల్లి ప్రేమ ఎంత గొప్పదో తెలియజేస్తుంది.
“ప్రతి రాత్రీ వాళ్ళ క్షేమానికై ప్రార్థిస్తూ ../ఇక్కడ తల్లి ప్రేమ దైవ స్పర్శగా మారుతుంది.తల్లి చేతుల్లోంచి బాధ్యత దూరమైనా ప్రార్థన రూపంలో ఆ బాధ్యతను దేవుడికి అప్పగించబడుతుంది.ఇది తల్లితనపు మౌన ఆచారం.తల్లి పిల్లల బంధం విడదీయరానిది.తల్లి ఎప్పుడు పిల్లల క్షేమాన్ని కోరుకుంటుంది.పిల్లలు దైనందిన జీవితంలో లేకపోయినా ప్రార్థనలలో మాత్రం తల్లి వారి క్షేమానికై నిరంతరం ప్రార్థిస్తూ ఉంటుంది.
“ప్రపంచం వారి పట్ల మృదువుగా ఉండాలని/దేవుడిని కోరుకుంటూ .. /ఇది తల్లి చేసే అత్యున్నత ప్రార్థన.పిల్లలను కఠిన ప్రపంచం నుంచి కాపాడలేని స్థితిలో ప్రపంచమే వారికి మృదువుగా మారాలని కోరుకోవడం,ఇదే పరిపక్వమైన ప్రేమకు చిహ్నంగా నిలుస్తుంది.ఈ కవితా పంక్తుల్లో ప్రేమించే మనసు గల తల్లి యొక్క అంతర్లీన ప్రార్థన అత్యంత సౌమ్యంగా వ్యక్తపరుస్తుంది.ప్రపంచం అనేది కేవలం సమాజమే కాదు – అనుభవాలు,సంబంధాలు,విజయాలు, వైఫల్యాలు,గాయాలు అన్నింటిని కలుపుకున్న విస్తృత జీవన వేదిక.ప్రపంచం సహజంగా కఠినమైనదని తెలిసినా,అది తన పిల్లల పట్ల కాస్త మృదువుగా ఉండాలనే ఆకాంక్ష.ఇది తల్లి హృదయంలోని అపారమైన దయని సూచిస్తుంది.పిల్లలు ఎదిగిన తర్వాత తల్లి రక్షణ చేతులు వెనక్కి తగ్గినా,వారి జీవిత ప్రయాణం బాధలతో నిండి పోకూడదు అనే తపన ఇక్కడ దాగి ఉంది.
“దేవుడిని కోరుకుంటూ.. అనే కవితా పంక్తి తల్లి అశక్తతను, అదే సమయంలో ఆమె విశ్వాసాన్ని ప్రతిబింబిస్తుంది.ఇకపై ప్రతిదీ తన చేతుల్లో లేదని తెలిసినప్పుడు ఆమె ఆశలు ప్రార్థనగా మారతాయి.చేయగలిగినదంతా ప్రేమే, చెప్పగలిగినదంతా ఆశీర్వాదమే అనే భావన నిగూఢంగా నిండి ఉంది.ఇది గొంతెత్తి చేసేది కాదు – మౌనంగా నిరంతరంగా సాగే మనసు ప్రార్థన.ఈ కవితా పంక్తులు తల్లి ప్రేమ యొక్క పరిపక్వ దశను సూచిస్తాయి.కాపాడటం నుంచి విడిచి పెట్టడం వరకు వచ్చిన ప్రయాణాలు ఆమె ప్రేమ ఆజ్ఞగా కాదు – ప్రార్థనగా మారుతుంది.ఇది పిల్లల కోసం తల్లి చేసే అత్యున్నత కార్యం. ప్రపంచం మారకపోయినా,దేవుడి దయ అయినా వారి వెంట ఉండాలనే ఆకాంక్ష.ఈ కవితా పంక్తుల్లో తల్లి ప్రేమ యొక్క పరాకాష్టను చూపిస్తాయి.పిల్లలు బలంగా మారాలని కాదు – ప్రపంచమే వారి పట్ల మృదువుగా ఉండాలి అని కోరుకోవడం.తల్లి దృష్టి కోణం ఎంత సున్నితమో తెలియజేస్తుంది.
“తల్లితనం ఎప్పుడూ దాగదు/కేవలం రూపం మారుతుందంతే – /ఈ కవితా పంక్తులు తల్లితనం యొక్క శాశ్వతత్వాన్ని,దాని అంతర్గత ప్రవాహాన్ని గొప్పగా ఆవిష్కరిస్తాయి.తల్లితనం కనిపించక పోయినా అంతరించదు.అది కొత్త రూపంలో కొనసాగుతూనే ఉంటుంది. తల్లితనం అనేది ఒక దశ,ఒక పాత్ర మాత్రమే కాదు.అది ఒక జీవన తత్వం.పిల్లలు చిన్నగా ఉన్నప్పుడు తల్లితనం స్పష్టంగా కనిపిస్తుంది.పాలిచ్చే చేతులలో,నిద్రలేని కళ్ళలో,కాపాడే ఒడిలో,కానీ,కాలం గడిచే కొద్దీ,పిల్లలు తమ తమ ప్రపంచానికి వెళ్ళే వేళ ఆ తల్లితనం కనుమరుగు అవుతుంది అనిపించవచ్చు.ఈ కవితా పంక్తులు కవితకు తాత్విక కేంద్రం. తల్లితనం తగ్గదు,అదృశ్యం కాదు.అది కేవలం తన వ్యక్తీకరణ మార్గాన్ని మార్చుకుంటుంది అని స్పష్టంగా ప్రకటిస్తుంది. ఇక్కడ దాగదు అనేది పదం ముఖ్యమైనది.తల్లితనం అంతరించదు.తల్లితనం మాయం అవదు.అది కేవలం ప్రత్యక్షంగా కనిపించని రూపంలోకి మారుతుంది.చిన్నప్పుడు చేయి పట్టుకొని నడిపిన ప్రేమ తర్వాత నిశ్శబ్ద ప్రార్థనగా మారుతుంది.తల్లి ఆప్యాయంగా చెప్పిన సూచనలు మౌనంగా ఆలోచించే ఆశలుగా రూపాంతరం చెందుతాయి.ఇలా తల్లితనం తన వ్యక్తీకరణను మార్చుకుంటుంది. కానీ,తన అసలైన స్వభావాన్ని వదులుకోదు.
కేవలం రూపం మారుతుందంతే అనే కవితా పంక్తి తల్లితనానికి ఉన్న జీవన స్రవంతిని సూచిస్తుంది.ఇది నీటి వలె ఒకప్పుడు, ప్రవాహంగా మరొకప్పుడు,ఆవిరిగా ఇంకొకప్పుడు వర్షంగా మారినా నీటి స్వరూపం మారదు. అలాగే తల్లితనం కూడా పిల్లల వయసు,పరిస్థితులు, దూరాలు మారినా,ప్రేమగా,బాధ్యతగా,మమకారంగా నిరంతరం కొనసాగుతుంది.ఇది లోతైన తాత్వికతను కలిగి ఉంది.తల్లితనం శరీరానికే పరిమితం కాదని,అది మనసు – ఆత్మల స్థాయిలో కొనసాగేది అని తెలియజేస్తుంది.కనుక ఈ కవితా పంక్తులు తల్లిని మాత్రమే కాదు.ప్రతి తల్లితనాన్ని అనుభవించే హృదయాన్ని తాకుతాయి.తల్లితనాన్ని ఒక అజరామరమైన ప్రేమగా నిలబెడుతుంది.తల్లితనం ఎప్పుడూ దాగదు.అది జీవన ప్రవాహంలో మౌనంగా వెలుగుతూనే ఉంటుంది.
“నీడలా ఆవరించి ఒక వీడుకోలులోకి/మారిపోతుంది/ఇక్కడ తల్లితనం నీడగా మారుతుంది – తల్లి ముందుండి నడిపించదు,తల్లి వెనుకనుండి నీడలా కాపాడుతోంది.ఇక్కడ వీడికోలు అనేది కనిపించకుండా ఉండే సంరక్షణ.ఈ కవితా పంక్తి సున్నితమైన భావ ప్రకటనతో కూడినది.తల్లితనాన్ని నీడతో పోల్చడం అత్యంత సార్ధకమైన రూపకం.నీడ కనిపించకపోయినా వెన్నంటి ఉంటుంది.వీడుకోలు అనేది దూరమవడం కాదు,రక్షణతో కూడిన మౌన అనుసరణ. ఇక్కడ కవయిత్రి నీడని ప్రతీక ద్వారా అనిర్వచనీయమైన అనుభూతిని ఆవిష్కరిస్తుంది.నీడ అనేది ఎప్పుడు వెన్నంటి మాట లేకుండా తోడుగా ఉండే ఒక మౌన ఉనికి.అది ప్రేమ కావచ్చు,జ్ఞాపకం కావచ్చు,బాధ కావచ్చు-అది ఏది అయినా వ్యక్తిని పూర్తిగా కప్పి వేస్తూ అతని అస్తిత్వంలో కలిసిపోతుంది.ఇక్కడ ఆవరించిన అనే పదం ఆ భావం తాత్కాలికం కాదు.సంపూర్ణంగా మనసును ఆక్రమించేదని సూచిస్తుంది.ఒక వీడుకోలులోకి మారిపోతుంది అనేది అత్యంత వేదనాత్మకమైన మలుపు.నీడలా దగ్గరగా ఉన్న భావం.చివరికి వీడుకోలుగా మారడం అంటే ఉనికి నుంచి వియోగానికి,సమీపం నుంచి దూరానికి జరిగే మౌన పరిణామం.ఇది గట్టిగా ప్రకటించిన వీడికోలు కాదు.నెమ్మదిగా అనివార్యంగా జరిగే అంతరాయం.మన జీవితాల్లో కొన్ని సంబంధాలు,జ్ఞాపకాలు మొదట నీడలా వెన్నంటి తోడుగా ఉండి కాలక్రమంలో మాట లేకుండానే వీడికోలుగా మారిపోతాయి అనే జీవిత సత్యాన్ని సున్నితమైన రూపకంలో వ్యక్తం చేస్తుంది.శబ్దాల కంటే మౌనాలకే ఎక్కువ స్థానం ఇచ్చిన ఈ కవితా పంక్తి పాఠకుడి హృదయంలో దీర్ఘకాలం ప్రతిధ్వనిస్తుంది.
“ఇది ఎవరికి కనిపించని ప్రేమ ..!/ అనే ఈ భావానికి మౌనముద్ర వేస్తుంది.ఇది ప్రశంసలు కోరని ప్రేమ,ఇది గుర్తింపు ఆశించని ప్రేమ.అయినా కనిపించని ప్రేమ జీవనమంతా తోడుగా ఉండే ప్రేమ ఇది.ఈ కవితా పంక్తి అత్యంత సున్నితమైన నిర్వచనం ఇస్తుంది.ఇక్కడ ప్రేమ ప్రదర్శన కోసం కాదు,గుర్తింపు కోసం కాదు.ఇది ఎవరికి కనిపించని ప్రేమ.ఈ కవితా పంక్తులు తల్లి ప్రేమ కాలంతో పాటు మౌనంగా మారినా తగ్గదని బలంగా తాకుతాయి.చిన్నప్పటి సంరక్షణ నుంచి పెద్ద వాళ్ళైన అయిన తర్వాత ప్రార్థనల వరకు – తల్లితనం ఒక నిరంతర ప్రయాణం.కనిపించని చోటే ఎక్కువగా పని చేసే ప్రేమే అమ్మ ప్రేమ అనే సత్యాన్ని ఈ కవిత మనసులో నాటుతుంది.ఈ కవితలో కనిపించని ప్రేమ మౌన భావాలద్వారా వ్యక్తం అవుతుంది.తల్లితనాన్ని గొప్పగా నిశ్శబ్దంగా నిలబెట్టిన ఈ కవితా పంక్తులు పాఠకుడి హృదయంలో దీర్ఘకాలం ప్రతిధ్వనిస్తాయి.ఇది తల్లి ప్రేమ యొక్క అదృశ్య మహాకావ్యం – కనిపించని నీడలో జీవించే అత్యంత శక్తివంతమైన భావ ప్రకటన.ఈ కవితా పంక్తులు ఎదిగిన పిల్లల పట్ల తల్లితనం పొందే నిశ్శబ్ద రూపాంతరంను అత్యంత సున్నితంగా ఆవిష్కరిస్తాయి.తల్లితనం ఎక్కడ ముగియదో,ఎలా మౌనంగా మారుతుందో,ఈ భావ ప్రవాహం స్పష్టంగా చూపిస్తుంది.ఈ కవితా పంక్తులలో కవయిత్రి తల్లితనాన్ని ఒక స్థిరమైన భావంగా కాకుండా కాలానుగుణంగా రూపాంతరం చెందే శాశ్వత ప్రేమగా ఆవిష్కరిస్తుంది.పిల్లలు ఎదుగుదలతో తల్లి పాత్ర తగ్గిపోతుంది అనే భావనను ఖండిస్తూ తల్లితనం దాగిపోదు – కేవలం మౌనంగా మారుతుంది అనే సత్యాన్ని ఈ కవిత ప్రతిపాదిస్తుంది.
“ఎదిగిన పిల్లల తల్లి అవ్వడం అంటే/మీరిక వారి ప్రపంచ కేంద్రం కాదని/ఒప్పుకోవడం/ఈ కవితా పంక్తులు కవితకు తాత్విక పునాది.ఒకప్పుడు తమ చుట్టూ తరిగిన పిల్లల ప్రపంచం అనే సత్యాన్ని విడిచిపెట్టి ఇప్పుడు తాము ఆ ప్రపంచ అంచులకు జరగాల్సిన అవసరాన్ని తల్లి అంగీకరిస్తుంది.ఇది ఓటమి కాదు,తల్లితనంలో వచ్చిన ఉన్నత స్థాయి విజయం.ఈ కవితా పంక్తులు తల్లితనంలోని అత్యంత సూక్ష్మమైన కానీ అత్యున్నతమైన భావ పరిణామాన్ని ఆవిష్కరిస్తాయి.ఇక్కడ కేవలం పిల్లలు పెద్దవారు అవ్వడాన్ని చూడడం కాదు.తల్లితనం కూడా వారి ఎదుగుదలతో పాటు మరో దశకు మారుతుంది అనే సంకేతం. చిన్నప్పటి తల్లితనం,రక్షణ,మార్గ నిర్దేశం,నిర్ణయాల కేంద్రంగా ఉంటే – ఎదిగిన పిల్లల తల్లితనం మౌనంగా వెనుకబడి,దూరం నుంచే ఆశీర్వదించే స్థాయికి చేరుతుంది.ఇది తల్లికి కలిగే భావోద్వేగ పరిపక్వతను సూచిస్తుంది.
“మీరిక వారి ప్రపంచ కేంద్రం కాదని ఒప్పుకోవడం/ఈ కవితా పంక్తిలో తల్లికి ఎదురయ్యే అత్యంత కఠినమైన సత్యాన్ని స్పృశిస్తుంది.ఒకప్పుడు పిల్లల ప్రపంచం తల్లి చుట్టూ తిరిగేది,కాలక్రమేణా ఆ కేంద్రం మారిపోతుంది – వారి కలలు,స్నేహాలు,ఆలోచనలు,స్వతంత్ర నిర్ణయాలు,కొత్త కేంద్రాలుగా ఏర్పడతాయి.ఈ మార్పును నిరసించకుండా బాధతో కాకుండా అంగీకారంతో స్వీకరించడమే,ఇక్కడి అసలైన భావం.ఈ కవితా పంక్తులలో త్యాగం,విడిచి పెట్టే ప్రేమ,నిశ్శబ్ద గౌరవం వంటి విలువలను ప్రతిబింబిస్తాయి. ఇక్కడ తల్లి ప్రేమ శబ్దంగా ప్రకటించబడదు.అది ఒప్పుకోవడంలో,వెనక్కి తగ్గడంలో,పిల్లల స్వేచ్ఛకు స్థలం ఇవ్వడంలో వ్యక్తం అవుతుంది.ఎదిగిన పిల్లల తల్లి అవ్వడం అంటే తమ స్థానాన్ని కోల్పోవడం కాదు. పిల్లల జీవితంలో తల్లి కేంద్రంగా కాకపోయినా వారి ప్రపంచాన్ని నిలబెట్టే మౌలిక శక్తిగా మారడం.ఈ కవితా పంక్తులు తల్లితనంలో వచ్చే అత్యంత కఠినమైన స్వీకరణను సూచిస్తాయి.ఒకప్పుడు పిల్లల ప్రపంచానికి కేంద్ర బిందువైన తల్లి,ఇప్పుడు ఆ స్థానం నుంచి తప్పుకోవాల్సిన నిజాన్ని అంగీకరించడం – ఇదే పరిపక్వమైన తల్లితనం.
“అదే ప్రేమతో వారిని ప్రేమిస్తూ ఉండటం/తల్లి ముఖ్య కేంద్రం కాదని ఒప్పుకున్నా ప్రేమ తగ్గదు.ప్రేమ పరిమాణం మారదు. దాని వ్యక్తీకరణ మారుతుంది.ఇది షరతులు లేని ప్రేమకు ప్రతీక.ఈ కవితా పంక్తి తల్లి తనంలోని శాశ్వతత్వాన్ని ప్రేమ యొక్క రూపాంతర స్వభావాన్ని అత్యంత మృదువుగా వ్యక్తపరుస్తుంది.అదే ప్రేమతో వారిని ప్రేమిస్తూ ఉండటం అంటే ప్రేమ తగ్గడం కాదు.మారకపోవడం కూడా కాదు.కాలానికి అనుగుణంగా తన స్వరూపాన్ని మార్చుకుంటూ కొనసాగడం. చిన్నప్పుడు పిల్లలపై చూపిన ప్రేమ,అధికారం,సంరక్షణ,దిశా నిర్దేశంగా కనిపిస్తే, వారు ఎదిగిన తరువాత అదే ప్రేమ నమ్మకంగా,గౌరవంగా,మౌనంగా మారుతుంది.ఇక్కడ అదే ప్రేమ అనేది తల్లి హృదయంలోని స్థిరత్వాన్ని సూచిస్తుంది. పరిస్థితులు మారినా,సంబంధాల దూరాలు పెరిగినా,తల్లి ప్రేమకు మాత్రం విరామం ఉండదు.అది ప్రశ్నించదు.హక్కుల కోసం అడగదు.పిల్లల స్వేచ్ఛను గౌరవిస్తూ కూడా వారి పట్ల తన ఉనికిని విడిచిపెట్టదు,అదే ప్రేమ అనే భావం నిశ్శబ్ద కాంతిలా ఉంటుంది.కనుక కనిపించకపోయినా,దారిని వెలిగించే ప్రేమ ఇక్కడ భావోద్వేగ ప్రదర్శన కాదు.అంతర్గత నిబద్ధతగా వ్యక్తం అవుతుంది.పిల్లలు తమ ప్రపంచాన్ని నిర్మించుకుంటున్నా తల్లి ప్రేమ మాత్రం వారి జీవిత ప్రవాహానికి అడుగడుగునా తోడుగా నిరంతరంగా ప్రవహిస్తూనే ఉంటుంది.ఇక్కడ తల్లి ముఖ్య కేంద్రం కాకపోయినా తల్లి ప్రేమ తగ్గదు అని ఈ కవితా పంక్తి స్పష్టం చేస్తుంది.తల్లి పాత్ర మారినా భావం మారదు.ఇది స్వార్థరహితమైన తల్లి ప్రేమకు సంకేతం.
“కొన్ని ప్రేమలు ఎప్పటికీ వీడిపోవు – /అనే కవితా పంక్తి లోతైన భావంతో సాంద్రతతో కూడినది.అది ప్రేమను కాలానికి, దూరానికి,అతీతమైన శాశ్వత సత్యంగా ప్రతిష్టిస్తుంది.ఈ కవితా పంక్తి చెబుతున్నది – నిజమైన ప్రేమకు వీడుకోలు అనే భావమే ఉండదు అని,రూపాలు మారవచ్చు,సంబంధాల రూపకల్పన మారవచ్చు.అయినా భావపు మూలం చెదరదు. అది దేహాల అనుబంధం కాదు,స్మృతుల,అనుభూతుల, మౌనాల లోతైన బంధం.ఈ ప్రేమ కనిపించకపోవచ్చు, పలకరించకపోవచ్చు,రోజు గుర్తు చేయక పోవచ్చు,అయినా అది మన శ్వాసలా – గుర్తించకపోయినా,విడిచిపెట్టలేనిది. కాలం దాన్ని మసకబార్చదు.పరిస్థితులు దాన్ని చెరిపేయ లేవు.అది గాయాల్లో నిశ్శబ్దంగా నిద్ర పోతుంది.ఆనందాల్లో మౌనంగా నవ్వుతుంది.ఈ కవితా పంక్తి వియోగాన్ని నిరాకరించే తత్వాన్ని ప్రతిబింబిస్తుంది.ప్రేమ అనేది కలిసుండడమే కాదు,విడిపోయిన తర్వాత కూడా మనలో కొనసాగడమేనని సూచిస్తుంది.అయినా ఇది తల్లులు – పిల్లల ప్రేమలకు సంబంధించిన ప్రత్యేకత.ఇది అన్ని ప్రేమల ప్రత్యేకత కాదు – కానీ నిజమైనవి మాత్రమే – ఎప్పటికీ వీడిపోవు.ఇది ఒక నిశ్శబ్దమైన అంగీకారం.ప్రేమ విడిచి వెళ్ళదు – మనమే దాని వద్ద నుంచి కాస్త దూరంగా పోతాం.వీడ్కోలు చెప్పని భావం అయినా అది మనలోనే ఉంటుంది.కాలం,దూరం, మౌనం – ఏదీ ఈ ప్రేమను విడదీయలేవు.తల్లి ప్రేమకు ఇది శాశ్వతత్వాన్ని అందిస్తుంది.
“వాడి పోయినా నిశ్శబ్దంగా మమకారంతో వేచి చూడ్డం నేర్చుకుంటాయి .. ❤️
ఇక్కడ ప్రేమకు మానవ లక్షణాలు ఆపాదించబడ్డాయి. వాడిపోయినట్టుగా కనిపించినా అది చనిపోదు.మమకారంతో వేచి చూడటం అనేది ఆశను అరవకుండా కాపాడుకోవడం, నిశ్శబ్దం ఇక్కడ బలహీనత కాదు స్థిరత్వం.ఇక్కడ హృదయం అనే చిహ్నం ఈ భావాల మధ్య ఒక మౌన హృదయ స్పందనలా పనిచేస్తుంది.ఈ కవితా పంక్తిలో త్యాగం, పరిపక్వత,నిశ్శబ్ద ప్రేమకు ప్రతిరూపంగా నిలుస్తుంది.
ఇక్కడ వాడిపోయిన అనే పదం శరీర అలసటను కాదు – మనసు ఎన్నో విరామాలు,నిరీక్షణలతో కొంచెం క్షీణించిన స్థితిని సూచిస్తుంది.వాడిన హృదయం అరవదు.మౌనంగా తట్టుకోవడం మాత్రం నేర్చుకుంటుంది.నిశ్శబ్దంగా మమకారంతో అనేది ప్రేమ యొక్క అత్యున్నత స్థాయిని తెలియజేస్తుంది.ఇది మాటల ప్రేమ కాదు.ఎదుటివాడు తిరిగి వస్తాడా? గుర్తుపెట్టుకుంటాడా?అనే ప్రశ్నల కంటే ముందుకు వెళ్లిన ప్రేమ ఇది.ఎదురుచూసే మనసు తన ఉనికిని ప్రకటించదు.కేవలం ఉండిపోతుంది.
“వేచి చూడ్డం నేర్చుకుంటాయి../అనేది ప్రేమ ఒక సహజ గుణం కాక కాలంతో,అనుభవంతో అలవడే విద్య అని చెబుతుంది.వేచి చూడడం ఇక్కడ బలహీనత కాదు ఓర్పు – ఆశను గట్టిగా పట్టుకొని మౌనంగా నిలబడే ధైర్యం ఓర్పు.
ఒక అంతర్లీన స్త్రీత్వం,తల్లితనపు ప్రతిధ్వని వినిపిస్తుంది. కాలం ఎంత తీసుకున్నా ప్రతిఫలం ఇవ్వకపోయినా ప్రేమ వదలని హృదయ స్వభావం.ఇది ప్రేమ పెరిగే విధానానికి సంబంధించిన ఒక నిశ్శబ్ద పాఠం.మాటలు తగ్గిన చోట మమకారం పెరిగే విధానం.ఇక్కడ ప్రేమను ఒక గొప్ప అనుభూతిగా చిత్రించారు.అది వాడిపోవచ్చు.అలసి పోవచ్చు.కానీ,ఆశను కోల్పోదు.వేచి చూడ్డం అనేది తల్లి ప్రేమ యొక్క అత్యున్నత రూపం.
“కానీ,అదే ప్రేమ తత్వం/వాళ్ళను నిలబెడుతుంది/ప్రపంచాన్ని నిలబెడుతుంది!!/ఈ కవితా పంక్తులలో తల్లి ప్రేమ వ్యక్తిగత స్థాయిని దాటి విశ్వస్థాయికి విస్తరిస్తుంది.పిల్లలను నిలబెట్టడమే కాదు మానవ సంబంధాల ద్వారా ప్రపంచాన్ని నిలబెట్టే శక్తిగా,ప్రేమను కవయిత్రి ప్రతిపాదిస్తుంది.ఈ కవిత ఎదిగిన పిల్లల తల్లితనాన్ని త్యాగం కాదు – తత్వంగా చూపిస్తుంది.కనిపించకుండా నిలిచే ప్రేమే ప్రపంచాన్ని నిలబెడుతుందన్న సత్యాన్ని హృదయానికి చేరువ చేసే ప్రకటన ఇది.ఇక్కడ హృదయ చిహ్నం భావ విరామంగా పని చేస్తుంది.ప్రేమ కేవలం భావం కాదు అని కవయిత్రి సూచిస్తుంది.ఈ కవితా పంక్తులు తల్లితనాన్ని వ్యక్తిగత అనుభూతి నుంచి విశ్వవ్యాప్త విలువగా మార్చేస్తాయి. పిల్లలను మాత్రమే కాదు – సమాజాన్ని,ప్రపంచాన్ని నిలబెట్టే మూలశక్తిగా కవయిత్రి ఆవిష్కరిస్తుంది.తల్లులు – పిల్లల కవిత ఒక తాత్విక పరిపక్వతకు చేరుతుంది.తల్లితనం అంటే ఆధిపత్యం కాదు.విడిచిపెట్టగలిగే ధైర్యం,మాటలు తగ్గిన చోట ప్రేమ లోతుగా మారుతుంది.వేచి చూసే మౌనమే తల్లి ప్రేమ యొక్క పరమార్థం అన్న సత్యాన్ని ఈ కవిత హృదయానికి చేరుస్తుంది.ఈ కవితా పంక్తులలో ప్రేమను ఒక తత్వంగా ప్రతిష్ఠించారు.ఇక్కడ ప్రేమ అనేది వ్యక్తిగత అనుభూతి స్థాయిని దాటి,జీవనాన్ని నిలబెట్టే శక్తిగా అవతరిస్తుంది.కానీ అనేది ముందున్న అలసట,నిరీక్షణ అన్నింటికీ విరుద్ధంగా నిలుస్తుంది.ఎంత వాడిపోయినా,ఎంత నిశ్శబ్దంగా వేచి చూసినా ఆ ప్రేమ తత్వం ఎప్పటికి నిలిచి ఉంటుంది.అది లోపల నుంచి మనిషిని నిలబెట్టే అంతర్గత స్వరం.వాళ్లను నిలబెడుతుంది అనేది వ్యక్తిగత స్థాయిలో ప్రేమ చేసే పని చెబుతుంది.ఆశ క్షీణించిన వేళ,గుర్తింపులేమి కలిగినప్పుడు ప్రేమే మనిషికి వెన్నెముకలా మారుతుంది.అది బలంగా ఉండమని ఆదేశించదు – నిలబడే శక్తిని మౌనంగా అందిస్తుంది.ప్రపంచాన్ని నిలబెడుతుంది అనే విస్తరణలో ఈ ప్రేమ వ్యక్తి హద్దులను దాటి సమిష్టి మానవత్వంగా మారుతుంది.తల్లితనం,మమకారం,కరుణ,ఓర్పు వంటి సుగుణాలన్నీ ఈ ప్రేమ తత్వం నుంచే జన్మిస్తాయి.అవే యుద్ధాల మధ్య శాంతిని,స్వార్థాల మధ్య సహజీవనాన్ని నిలబెట్టే అదృశ్య స్తంభాలు.ఇది ప్రేమకు ఇచ్చిన తాత్విక నిర్వచనం.ప్రేమ లేకపోతే జీవితం కదలికలతో ఉన్నా లోపల ఖాళీగా ఉంటుంది.ప్రేమ ఉన్నప్పుడు మాత్రమే మనిషి నిలబడతాడు.మనిషి నిలబడినప్పుడే ప్రపంచం నిలబడుతుంది.అందుకే ఈ కవితా పంక్తులు ఒక ప్రకటనలా వినిపిస్తాయి.ప్రేమ బలహీనత కాదు ప్రేమే ఆధారం.ప్రేమే ప్రపంచం నిశ్శబ్ద వెన్నెముక.ఈ కవితా పంక్తులు ఎదిగిన పిల్లల తల్లితనానికి సంబంధించిన పరిపక్వ ప్రేమ తత్వాన్ని అత్యంత మౌనమైన గౌరవంతో ఆవిష్కరిస్తాయి.ఇక్కడ తల్లితనం అరవదు,ఆజ్ఞాపించదు.అది అంగీకరిస్తుంది.వేచి చూస్తుంది.నిలబెడుతుంది.ఈ కవితా పంక్తులలో ఎదిగిన పిల్లల తల్లి అనే భావానికి తాత్వికమైన సంపూర్ణత ఇస్తుంది. ఇది కేవలం తల్లి అనుభవం మాత్రమే కాదు – ప్రేమని శాశ్వత విలువకు ఇచ్చిన నిర్వచనం.కవయిత్రి హిమజ ఒక తల్లిగా తన అనుభవాలను,లోకరీతిని తన మాతృ హృదయంలో చెలరేగే సంఘర్షణలను తల్లులు – పిల్లలు కవితలో ఆవిష్కరించిన తీరు ఆశ్చర్యాన్ని,ఆనందాన్ని కలిగిస్తుంది.
తల్లులు – పిల్లలు మరియు అందరి హృదయాలలో ఎప్పటికీ నిలిచిపోయే కవితను అందించినందుకు వారిని మనస్ఫూర్తిగా అభినందిస్తున్నాను.వారు మరిన్ని మంచి కవితా సుమాలు విరబూయించాలని మనసారా కోరుకుంటున్నాను.

డాక్టర్ కొండపల్లి నీహారిణి వెలుగుల దారి కవిత సమాజానికి వెలుగును పంచిన కవిత ఓ విశ్లేషణ

ప్రముఖ కవయిత్రి,జర్నలిస్ట్,కొండపల్లి నీహారిణి కలం నుండి జాలువారిన వెలుగుల దారి కవితపై విశ్లేషణా వ్యాసం.వెలుగుల దారి అనేది మనిషి జీవన యాత్రను సమగ్రంగా ప్రతిబింబించే కవిత.జీవితం అనే ప్రయాణంలో మనిషి అనుభవించే ప్రకృతి సౌందర్యం,భావోద్వేగ సంబంధాలు,కష్టాలు, సంతోషాలు మరియు చివరికి సంతోషంతో కలిగే తృప్తి,జీవితం అనే ప్రయాణంలో ఎదురయ్యేవిగా భావించవచ్చు.ఈ కవితలో రూపకాలూ,ప్రతీకలూ, ఉపమానాలూ,సమన్వయంతో జీవితం యొక్క వివిధ దశలను ప్రతిఫలింపజేస్తాయి.ఈ కవిత మొత్తం మనిషి జీవితం ఒక యాత్ర,ఒక వెలుగు దారి,ఒక ప్రస్థానం అనే దృక్కోణంలో సాగింది. బాల్యం నుండి వృద్ధాప్యం వరకు మానవ జీవన ప్రయాణం ఏ విధంగా భావోద్వేగాలు,అనుభవాలు, సందేహాలు,సంతోషాలు,వేదనలతో నిండి ఉంటుందో కవితలో గంభీరంగా ప్రతిఫలించింది.కవయిత్రి నీహారిణి వెలుగుల దారి కవితా చరణాల్లోకి వెళ్లి దృష్టిని సారిద్దాం.కవిత్వానుభూతుల లోకంలో విహరిద్దాం.

అనేకానేక వసంతాల ప్రకృతి/అనంతాకాశ దృక్కులు/జీవితాన్ని ప్రకృతిలో ఒదిగించి చూపిన ఈ కవితా పంక్తులు అనుభవాల విస్తారతను సూచిస్తాయి.వసంతాలు అంటే ఋతువులు కాదు. మనసులో పువ్వులా వికసించిన అనుభవాలు. అనంతమైన ఆకాశంలాగా ఈ అనుభవాలకు అవధులు లేవు అని చెప్పిన తీరు గొప్పగా ఉంది. అనేకానేక వసంతాల ప్రకృతి అనేది వ్యక్తి అనుభవాల వైవిధ్యాన్ని సూచిస్తుంది.వసంతాలు ఇక్కడ సంవత్సరాలను కాకుండా మనసులో పుట్టే కొత్త అనుభూతులను సూచిస్తాయి.అలాగే అనంతాకాశ దృక్కులు అనే కవితా పంక్తి జీవితంలోని అపారమైన దృక్పథాన్ని,విశాలమైన మనసును,ప్రపంచాన్ని చూసే విస్తారమైన చూపును సూచిస్తుంది.జీవితం ఒక గమ్యం కాదు.ఒక నిరంతర ప్రయాణం అని గుర్తు చేస్తుంది.
“కష్ట సుఖానుభవ సాగర పయనం/అనే కవితా పంక్తి జీవితం ఒక సముద్రయానం వంటిది అని సూచిస్తుంది.ఈ సముద్రంలో తరంగాల్లా కష్టాలు – సుఖాలు వరుసగా వచ్చి పోతూ ఉంటాయి.మనిషి వాటిని అధిగమిస్తూ ముందుకు సాగాలి అనే గొప్ప సందేశం ఇందులో ఇందులో ఉంది.
“ఓ పాత కాలపు ఆపాత మధుర గానం/అనే ఈ కవితా పంక్తి స్మృతి ప్రపంచాన్ని మన ముందుకు తెస్తుంది.మనిషి జీవితంలోని గత స్మృతులు ఒక మృదులమైన స్వరంలా మన చెవుల్లో మళ్లీమళ్లీ మార్మోగి మనసులో నిలిచిపోతాయి.ఇందులో అనుభూతి సున్నితంగా ఉంటుంది.సంగీతానికి సంబంధించిన ప్రతీక కొనసాగుతుంది.భావం సహజంగా మరియు సాహిత్య బద్ధంగా నిలిచిపోతుంది.పాతకాలపు ఆపాత మధుర గానం అనే రూపకం గత స్మృతుల మాధుర్యాన్ని ప్రతిపాదిస్తుంది.జీవితం వైపు తిరిగి చూసినప్పుడు గుర్తొచ్చే మధురమైన అనుభూతులు,మనిషికి ఓదార్పు నిస్తాయి అని కవయిత్రి స్పష్టపరుస్తున్నారు.
“మహావృక్ష రూపు,మనుగడ రూపు/సాధారణ బ్రతుకు చిత్రానికి ప్రేరణ/అసాధారణ భావ సౌందర్యానికి ఉదాహరణ/ఈ కవితా పంక్తులలో కవయిత్రి మనిషి జీవితాన్ని మహావృక్షంతో పోల్చారు.మహావృక్షం అనేది పరిరక్షణ,ఆశ్రయం, స్థిరత్వం,విస్తరణ అనే లక్షణాలతో నిండినది.అదే విధంగా మనిషి జీవితం కూడా కాలంతో పెరిగి, అనుభవాలతో విస్తరించి,తన చుట్టూ ఉన్నవారికి ఆధారంగా నిలుస్తుంది. మనుగడ రూపు అనేది జీవితం నిరంతరంగా కొనసాగుతూ తరతరాలకు మార్గాన్ని చూపించే శక్తిని సూచిస్తుంది.ఇలా మనిషి జీవితం ప్రతి రోజు సాధారణంగా కనిపించినప్పటికీ అది లోతైన అనుభవాలు,విలువలు,పరిపక్వతతో కూడినది.
“సాధారణ బ్రతుకు చిత్రానికి ప్రేరణ/సాధారణ బ్రతుకు చిత్రానికి ప్రేరణగా నిలిచే వ్యక్తులు మహావృక్షాల్లా మనుగడ సాగిస్తూ సాధారణ మనుషుల జీవితాలకు మార్గదర్శకులై నిలుస్తారు. నిజాయితీ,శ్రమ,నిబద్ధత,ప్రేమ వంటి విలువలు సాధారణ వ్యక్తుల జీవన విధానానికి శాశ్వత ప్రేరణ కలిగిస్తాయి.
“అసాధారణ భావ సౌందర్యానికి ఉదాహరణ/అనేది జీవితం సాదాసీదాగా కనిపించినా దానిలో దాగి ఉన్న భావోద్వేగాల విశాలత,సంబంధాల లోతు అనుభవాల అందం,చాలా అసాధారణమై ఉంటుంది అని తెలుస్తుంది.జీవితమే ఒక మహా వృక్షం.ప్రతి మనిషి జీవితం చిట్టచివరికి ఇతరులకు ప్రేరణగా నిలుస్తుంది.సాధారణ జీవితంలోని అసాధారణ సౌందర్యాన్ని చూపే ప్రయత్నం ఇది. జీవితం ఒక మహా వృక్షంలా విస్తరించడాన్ని సూచిస్తుంది.మనిషి బ్రతుకు సాధారణమైనదప్పటికి అందులో దాగి ఉన్న అసాధారణ సౌందర్యం,ప్రేరణ ఒక ముఖ్యమైన అంశంగా ఉంటుంది.ఈ కవితా పంక్తుల ద్వారా కవయిత్రి చెప్పేది మనిషి జీవితం మహావృక్షంలా నిలకడగా నిలుస్తుంది అని,దాని విస్తరించిన శాఖల వలె రోజు వారి బ్రతుకులో కనిపించే విలువలు మనకు ప్రేరణగా ఉంటాయి అని,ఆ జీవన ప్రయాణంలో నిక్షిప్తమైన భావ సౌందర్యం అసాధారణ ఉదాహరణగా నిలిచి మనిషిని సార్థకమైన జీవన గమ్యం వైపు నడిపిస్తుంది అనే గొప్ప సందేశాన్ని వ్యక్తం చేస్తున్నది.
“ఎన్ని గాలి దుమారాలో/ఎన్ని వడదెబ్బలో/అనేది సంసారంలో ఉన్న సహజ సంఘర్షణలను తెలియజేస్తుంది.జీవితంలో ఎదురయ్యే కష్టాలు, సామాజిక,ఆర్థిక,భావోద్వేగాలను ఈ భావాలు సజీవంగా ప్రతిబింబిస్తాయి.ఈ కవితా పంక్తులు జీవితం అందరికీ సవాళ్లతో కూడుకొని ఉన్నది అని ప్రతీకాత్మకంగా చెబుతాయి.మనిషి జీవన ప్రయాణంలో ఎదురయ్యే కష్టాలు,సంక్షోభాలు మరియు ప్రతికూల పరిస్థితులను ఈ పంక్తులు వ్యక్త పరుస్తాయి.ఇక్కడ గాలి దుమారం అనేది అకస్మాత్తుగా వచ్చిన సమస్యలను,జీవితాన్ని కుదిపేసే సంఘటనలను,మనసును దెబ్బతీసే ప్రతికూలతలను సూచిస్తాయి.అదే విధంగా వడదెబ్బ అనేది మనిషిని అలసటకు గురి చేసే దుస్థితులను,దీర్ఘకాలిక ఒత్తిడులను,శ్రమతో కూడిన దశలను మరియు ఆర్థిక భావోద్వేగ సమస్యల రూపాన్ని తెలియజేస్తుంది.మనిషిని ఎన్నో కష్టాలు, విపత్తులు పరీక్షకు గురిచేస్తాయి.మనిషి ప్రతికూలతలను ఎదుర్కొంటూ తన ఉనికిని కాపాడుకుంటూ ముందుకు సాగాలి అనే గొప్ప సందేశాన్ని అందిస్తుంది.
“జంట పక్షితో ఎగిరినప్పుడల్లా/తెలివయిన వృద్ధ పావురము వలతో/ఎగిరించినప్పటి మిత్రలాభ,మిత్ర భేద/కథల ప్రత్యక్షానుభూతి/ఈ కవితా పంక్తుల్లో
కవయిత్రి పంచతంత్ర కథలోని పావురాల సంఘటనను ఉదాహరణగా తీసుకున్నారు. పంచతంత్రం సాంప్రదాయకంగా నీతిని బోధించే కథల సమాహారం.అందులోని పావురాల కథ చిన్నప్పటి నుంచి స్నేహం,జాగ్రత్త,అనుభవం,వివేకం వంటి విలువలను బోధిస్తుంది.అందులోని కథ ఒక వేటగాడు చెట్టు కింద వల పరిచి గింజలు చల్లుతాడు‌.ఆ గింజలను చూసి చిన్న పావురాలు అమాయకత్వంతో వాటిని తినడానికి పరుగులు పెడతాయి.అయితే ఆ పెద్ద పావురం తన అనుభవంతో ఇది వేటగాడి ఉచ్చు అని హెచ్చరిస్తుంది.పెద్ద పావురం మాటలను పట్టించుకోకుండా చిన్న పావురాలు గింజల కోసం వెళ్లి వలలో చిక్కుకొంటాయి.పెద్ద పావురం మాట వింటే చిన్న పావురాలు వలలో చిక్కేవి కావు.చిన్న పావురాలకు ఈ దుస్థితి దాపురించేది కాదు.పెద్ద పావురం సూచనతో చిన్న పావురాలు వలతో పాటు ఎగిరిపోయి ప్రాణాలను కాపాడుకోవడం వల్ల వాటి కథ సుఖాంతమైంది.వృద్ధులు గొప్ప అనుభవజ్ఞులు. అటు వంటి వృద్ధుల మాటలు వినకపోతే ప్రమాదాల్లో చిక్కుకుంటారు.అనుభవం,జ్ఞానం, విచక్షణ,ముందస్తు జాగ్రత్తలు మనకు వృద్ధులు అందజేస్తారు.జీవితంలో అనుభవజ్ఞులైన పెద్దల సూచనలను గౌరవించాలి.ఉచ్చులో ఇరికించే ఆకర్షణీయమైన వాటికి దూరంగా ఉండాలి. ప్రమాదకరమైన వాటిని జాగ్రత్తగా పరిశీలించాలి అని కవయిత్రి తెలియజేస్తున్నది.అనుభవం లేని తప్పుడు నిర్ణయాలు జీవితాన్ని సంక్షోభంలో పడేస్తాయి.జ్ఞానులైన పెద్ద వారు చేసిన సూచనలు జీవితాన్ని రక్షిస్తాయి.పెద్దవారి మాట వినకపోతే పిల్లల భవిష్యత్తు అంధకారం అవుతుంది. అవివేకంతో తీసుకున్న నిర్ణయాల వల్ల వారి భావి జీవితం ప్రమాదంలో పడుతుంది.పెద్దల మాట చద్దన్నం మూటగా భావించాలి అనే సందేశం ఇందులో ఉంది.
“ఒంటరి గమనపు సావధానతకూ/జంటల అనుసంధానాల పొందిక/కవయిత్రి మనిషి జీవన ప్రయాణాన్ని రెండు విరుద్ధ రూపాలలో చూపిస్తూ వాటి అంతర్భావాన్ని కళాత్మకంగా ప్రతిపాదించింది. ఈ కవితా పంక్తుల్లో ఒంటరి గమనం అనేది వ్యక్తి స్వయంగా ఎదుర్కొనే జీవన మార్గానికి ప్రతీక. ఒంటరిగా ప్రయాణించడం అంటే నిర్ణయాలు, సందేహాలు,జాగ్రత్తలు – All are solely one’s responsibility.అందుకే దీనిని సావధానత అనే పదంతో అర్థవంతం చేసింది.ఒంటరితనం మనిషిలో నిగూఢమైన జాగ్రత్తను,ప్రతి అడుగులో చిత్తశుద్ధితో, పరిసరాల పట్ల అప్రమత్తతను కలిగి ఉండాలి అనే భావన.దీనికి విరుద్ధంగా జంటల అనుసంధానాల పొందిక అనే కవితా పంక్తి మనిషి సంబంధాల సౌందర్యాన్ని ప్రతిబింబిస్తుంది.జంటగా లేదా సమూహంగా ఉన్నప్పుడు జీవితం సులభతరం అవుతుంది.బాధ్యతలు పంచబడతాయి.ప్రయాణం మరింత సురక్షితమవుతుంది.అనుసంధానం అనే పదం ఇక్కడ బంధాలు,సహకారం,పరస్పర నమ్మకం,జీవనంలో భాగస్వామ్యం వంటి విలువలను సూచిస్తుంది.పొందిక అనే పదం ఆ అనుసంధానాల లోతైన బంధాన్ని,అందాన్ని, సమన్వయాన్ని తెలియజేస్తుంది.ఈ కవితా పంక్తుల ద్వారా కవయిత్రి ఒక గాఢమైన జీవిత సత్యాన్ని చెబుతున్నది.మన జీవితం ఒంటరితనపు బాధ్యతలతో పాటు సంబంధాలు పరస్పరానుబంధాలతో కూడిన సమ్మేళనం. ఒంటరిగా నడిచే చోట కాస్త జాగ్రత్త అవసరం.కలిసి నడిచే చోట బలము,ధైర్యం,ఆత్మవిశ్వాసం ఉంటాయి.జీవితంలో కొన్ని దారులలో మనమే ఒంటరిగా సావధానంగా నడవాలి.ఆ సావధానతే పరిపక్వత.ఒంటరితనంలో అవసరమైన అప్రమత్తతను,సంబంధాలలో దాగిన బలం పొందికలను హృద్యంగా ప్రతిపాదిస్తూ జీవితం రెండు ధోరణుల సమతుల్యతతోనే పూర్ణం అవుతుందని కవయిత్రి తెలుపుతున్నది.
“వృద్ధాప్యమనే వరద గూడు ఒకటేదో/త్రికాల సమేత ప్రేమామృత జల్లు కురిసే/ఈ కవితా పంక్తులు వృద్ధుల హృదయంలోని అపారమైన ప్రేమను, సహకారాన్ని,ఆశీర్వాదాల్ని ప్రతీకాత్మకంగా చూపిస్తాయి.వరద గూడు అనే రూపకం ఇక్కడ చాలా గంభీరమైన అర్థాన్ని సూచిస్తుంది.వరద గూడు కనిపిస్తే వర్షం పడబోతుందనే సంకేతం. వృద్ధులైన పెద్దలు తమ కుటుంబంలో తమ పిల్లలు కష్టాల్లో ఉన్నారని తెలిస్తే చాలు వెంటనే వారు కురిసే వరుణ జల్లులా సాయం అందిస్తారు.పిల్లలపై అంతు లేని ఆదరణను చూపిస్తారు.వారి ప్రేమకు కాల పరిమితి లేదు.అది త్రికాల సమేత ప్రేమామృత జల్లులా – గతాన్ని జ్ఞాపకం చేసుకుంటూ వర్తమానాన్ని అర్థం చేసుకుంటూ,భవిష్యత్తును ఊహిస్తూ సాగుతూనే ఉంటుంది.వృద్ధులను బలహీనులుగా చూస్తారు.కానీ వృద్ధుల ప్రేమ వర్షం లాంటిది.పిల్లలు కష్టాల్లో ఉన్నప్పుడు వారు తమకు చేతనైన సహాయం చేస్తారు.వారు చేతులు ముడుచుకొని కూర్చోరు.ఆకాశంలోని మేఘాల్లా తమ ప్రేమను,సాంత్వనను,సహానుభూతిని జల్లులుగా కురిపిస్తారు.ఈ కవితా పంక్తులు వృద్ధుల ప్రేమను వర్షంతో పోల్చుతూ జీవన సత్యాన్ని ప్రతిబింబిస్తున్నాయి.
త్రికాల సమేత ప్రేమామృత జల్లు అనే రూపకం వారి ప్రేమ గతం,వర్తమానం,భవిష్యత్తులలో నిరంతరం ప్రదర్శితం అవుతుందని సూచిస్తుంది.
“బాల్య పూచెండు పులకరింతలు/యవ్వనపు ఉలికిపాటులు/సముద్రమంత సహన సదృశ్యమయి/ఒకానొక చరమాంకపు చలన గీతాన్ని/సందేశంగా ఆలపించు/ బాల్య పూచెండు పులకరింతలు అనేది బాల్యంలోని ఆనందాన్ని,అమాయకత్వాన్ని కవయిత్రి ఇక్కడ పూచెండుతో పోల్చింది.పూలచెండు అనే రూపకంలో బాల్యంలోని అమాయకత్వం,నిర్మలత్వం,అల్లరి నవ్వులు,చిన్నచిన్న విషయాలకు ఉప్పొంగే ఆనందాలు స్పష్టమవుతాయి.బాల్యం అంటే వికసించే పుష్పం.బాల్యం కూడా అచ్చం పుష్పం లాంటిదే.బాల్యం అమాయకత్వంతో కూడిన చిన్న చిన్న సంతోషాలకు మురిసే నవ్వులతో కూడినట్టిది. పులకరింతలు అనే పదం బాల్యంలోని ఉప్పొంగే ఆనందాలను సూచిస్తుంది.ఈ కవితా పంక్తి బాల్యపు పరిమళభరితమైన,అందమైన,ఆశ్చర్యభరితమైన ప్రపంచాన్ని ప్రతిబింబిస్తుంది.

యవ్వనపు ఉలికిపాటు అనేది బాల్యాన్ని వెన్నంటి వచ్చే యవ్వన దశలోని భావోద్వేగాల కలయికను కవయిత్రి ఉలికి పాటులు అనే పదం ద్వారా తెలియ జేస్తుంది. యవ్వనం అల్లకల్లోలమైన భావోద్వేగాల ఉద్ధృతిని తెలియజేస్తుంది.యవ్వనం అంటే ఆశలు,వెర్రితనాలు,అస్థిరతలు,ఆత్రుతలు అన్నీ కలిసిన దశ.యవ్వనం అంటే వికాసపు శిఖరం, భావోద్వేగాల అల్లకల్లోలం.ఉలికిపాటు అనే పదంలో భావోద్వేగాల క్షోభ,ఆత్రుతలు,ఉద్రిక్తతలు దాగి ఉన్నాయి.యవ్వనంలో మనసు వేగంగా పరుగులు తీస్తుంది.ఆశలు ఉబికి వస్తాయి.జీవితంపై ఎనలేని తపన పెరుగుతుంది.ఈ కవితా పంక్తిలో యవ్వన దశలోని అస్థిరత,ఉత్సాహం,ఆందోళన,బలంగా ప్రతిఫలిస్తుంది.యవ్వనపు భావావేశాలను, భావోద్వేగాల జ్వాలలను,అలజడి గాలులతో ఊగే చెట్టును ఈ కవితా పంక్తి సూచిస్తుంది.
సముద్రమంత సహన సదృశ్యమయి అనేది ఇక్కడ కవయిత్రి పరిపక్వతను సముద్రంతో సారూప్యం చేస్తున్నది.సముద్రం లోతుగా,విశాలంగా,గంభీరంగా ఉంటుంది.అందులో ఎన్నో అలలు,కల్లోలాలు వచ్చినా అది తన పరిధిని కోల్పోదు.అదే విధంగా జీవితపు అనుభవాలు మనిషికి సహనం,స్థిరత్వం, లోతైన అవగాహనను అందిస్తాయి.ఇది పెద్దరికం, పరిపక్వత,సంయమనశీలతను ప్రతిబింబించే భావ చిత్రం.వృద్ధాప్య దశలో సముద్రం లాంటి గాంబీర్యం, స్థిరత్వం,పరిపక్వత ఉంటుందని కవయిత్రి తెలియజేస్తుంది.

“ఒకానొక చరమాంకపు చలన గీతాన్ని సందేశంగా ఆలపించు/ఇదే కవిత యొక్క మర్మసందేశాన్ని ఇచ్చే చివరి పంక్తి.ఇక్కడ చరమాంకపు చలన గీతం అనగా జీవితం చివరికి మనం మిగిల్చే జీవన సందేశం,అనుభవాల సారం,తర్వాత తరాలకు నేర్ప గల పాఠం.బాల్యంలో ఉన్న అమాయకత్వం, యవ్వనంలో వచ్చిన కదలికలు,పెద్దరికంతో పొందిన సహనం,ఇవన్నీ కలిపినప్పుడు జీవన గాథ ఒక గీతంలా మారుతుంది.ఈ గీతం ఇతరులకు శబ్దం కాదు.ఒక విలువైన సందేశం.జీవితాన్ని ఎలా గడపాలి?జీవితాన్ని ఎలా తట్టుకొని నిలవాలి? జీవితాన్ని ఎలా ప్రేమించాలి?అని నేర్పేది చలన గీతం.మనిషి జీవితం చివరికి ఒక బోధగా,ఒక మార్గదర్శినిగా మారుతుంది అని ఈ కవిత తెలుపుతుంది.చివరికి జీవితం ఒక సందేశమే.మన తర్వాత తరాలకు చెప్పే పాఠమే.ఈ కవితా పంక్తి మొత్తం కవితను దార్శనిక భావంతో ముగిస్తూ జీవిత యాత్ర ఒక పాటలా,ఒక ప్రవాహంలా,ఒక సందేశాత్మక అనుభవంలా ఉందని తెలియజేస్తుంది. ఈ కవితా పంక్తులు కలిపి మనిషి జీవన ప్రస్థానాన్ని అద్భుతంగా చిత్రిస్తాయి.బాల్యం పూసే పువ్వుల అమాయక సౌందర్యం,యవ్వనం గాలి అలికిడికి వచ్చే ఉద్వేగం,పెద్దరికం సముద్రం లాంటి సహనం ఈ మూడు దశల అనుభవాలను ఒక చలన గీతంగా రాబోయే తరాలకు కవయిత్రి అందించడం జరిగింది.
“సంతాన సమాదరణల చెమరింతలు/
సంతసానంద హేలల చిగురింతలు/
కావడి కుండల‌ గాథలు నడిచొచ్చు/నవతరాల నవ దిక్సూచి ‘వయసు పండిన’ వెలుగు దారి/ఈ కవితా పంక్తులు కుటుంబ జీవితంలో సంతానంతో వచ్చిన ఆనందాలు,తల్లిదండ్రుల అనుభవాల పరిపక్వత, భవిష్యత్తు తరాల మార్గదర్శకత వంటి లోతైన భావాలను అందంగా ప్రతిబింబిస్తున్నాయి.
సంతాన సమాదరణల చెమరింతలు ఈ కవితా పంక్తి తల్లిదండ్రులకు పిల్లల వలన కలిగే ఆదరణ, ప్రేమ ఇంటి నిండా కలిగే ఉత్సాహం గురించి చెబుతుంది.చెమరింతలు అనే పదం పిల్లల వల్ల కలిగే ఆనందపు జిలుగులు,ఇంటిలో వెలిగే పులకరింతల కాంతి రూపాన్ని వ్యక్తం చేస్తుంది. తల్లిదండ్రుల జీవితంలో సంతానమే వెలుగు, సంతోషాలకు నెలవు అని కవయిత్రి వ్యక్తం చేసింది.
“సంతసానంద హేలల చిగురింతలు/ఈ కవితా పంక్తి పిల్లల నవ్వులు,చిలిపితనాలు,చిన్నచిన్న అల్లర్లు, అల్లరి హేలల వల్ల ఇంట్లో చిగురించే కొత్త సంతోషాలను సూచిస్తుంది.చిగురింతలు అనే పదం కొత్తగా మొలకెత్తే ఆనందాలు అనే భావాన్ని బలంగా వ్యక్తం చేస్తున్నది.పిల్లల వల్ల ఇంటిలో ఒక పండుగ వాతావరణం నెలకొన్నది అని కవయిత్రి తెలియజేస్తుంది.
“కావడి కుండల‌ గాథలు నడిచొచ్చు/ఇది ఈ కవితలో ప్రాసంగికమైన రూపకం.భుజానికి రెండు వైపులా కావడి కుండల‌ను తగిలించి మోస్తున్నట్లుగానే జీవితంలో కూడా ఒక వైపు సుఖం, మరో వైపు దుఃఖం,ఒక వైపు విజయం,మరో వైపు ఓటమి,ఒకవైపు సుఖమైన బాధ్యతలు,మరో వైపు నిర్వహించాల్సిన కఠినమైన కర్తవ్యాలు అన్ని సమతుల్యంగా కావడికుండల్లా బాధ్యతగా మోస్తూ మనిషి ముందుకు నడవాల్సిందే.తల్లిదండ్రుల జీవితంలో కూడా సంతోషాలు,కష్టాలు రెండు కలిసి ఉంటాయి.ఇది జీవిత సమతౌల్యం,కుటుంబాన్ని భుజాలపై మోస్తూ నడిచే జీవన పరంపర కథ.
“నవతరాల నవ దిక్సూచి ‘వయసు పండిన’ వెలుగు దారి/ఈ కవితా పంక్తి మొత్తం కవితకు తాత్విక పరాకాష్టను అందిస్తుంది. వయస్సు పండిన వెలుగు దారి అంటే అనుభవం సంపాదించిన పెద్దల జ్ఞానం, తర్వాత తరాలకు దిక్సూచి మార్గదర్శిని అవుతుంది.జీవితంలో చూసిన అనుభవాలు, కష్టసుఖాలు కావడి కుండల గాథలు,తల్లిదండ్రులు కురిపించిన ప్రేమాభిమానాలు ఇవన్నీ రాబోయే తరాలకు వెలుగు చూపే బాటగా మారతాయి.పెద్దల అనుభవం పిల్లలకు మార్గదర్శకం అవుతుంది. తల్లిదండ్రుల జీవితం నవతరాలకు దిక్సూచి వలె నిలుస్తుంది. ఈ కవితా పంక్తులలో ఒక అందమైన జీవిత చిత్రం కళ్ళముందు కదలాడుతుంది.పిల్లలు తల్లిదండ్రుల జీవితాన్ని రంగుల మయం చేస్తారు. బుడిబుడి అడుగుల పిల్లలు చేసే అల్లరి,వారు చిందించే నవ్వులు,వారు చూపించే అపురూపమైన ప్రేమ,తల్లిదండ్రుల హృదయంలో సంతోషాలను నింపుతాయి.కుటుంబ జీవితం ఎప్పుడు సుఖదాయకం కాదు.కష్టసుఖాలు అనే రెండు కుండలను కావడిలా మోస్తూ నడవాలి.ఆ ప్రయాణంలో వచ్చిన అనుభవాలు చివరి తరాలకు మార్గదర్శకంగా నిలుస్తాయి.ఇది కుటుంబంలో ప్రేమ, బాధ్యత,అనుభవం,విలువలు,తరాల అనుబంధం గురించి చెప్పే హృదయాన్ని స్పర్శించే కవిత.ఈ కవిత మన జీవన యాత్ర సుఖదుఃఖాల సంగమం. సంసారంలోని సరిగమల సౌందర్యంతో కూడిన జీవన సార స్ఫూర్తితో నిర్మించిన గొప్ప కవిత.ప్రతి దశలోని భావాలను రూపకాలుగా,ప్రతీకలుగా, అనుభవాల తీగలుగా అల్లుతూ కవి వెలుగుతో నిండిన జీవన దృశ్యాన్ని ప్రదర్శించింది.వెలుగుల దారి కవిత మనిషి జీవితాన్ని ప్రకృతి,అనుభవ సంపద,మానవ సంబంధాలు,వయస్సు,ప్రేమ, బాధ్యత మరియు కాలచక్రాలతో సమన్వయంగా చూపించిన ఒక జీవన దార్శనిక కవిత.ఇందులోని రూపకాలు,తాత్వికత,భావవిశాలత,పాఠకుడి ఆత్మ పరిశీలనకు జీవన సారాంశాన్ని గ్రహించేందుకు దోహదపడతాయి.చక్కటి కవితను అందించిన కవయిత్రి కొండపల్లి నీహారిణి గారిని అభినందిస్తున్నాను.వారు మరిన్ని మంచి కవితా సుమాలు విరబూయించాలని మనసారా కోరుకుంటున్నాను.

సంకేపల్లి నాగేంద్ర శర్మ మిడ్ మానేర్ కవిత చారిత్రక కవిత ఓ విశ్లేషణ.
ప్రముఖ కవి,రిటైర్డ్ ప్రభుత్వ పాఠశాల ఉపాధ్యాయుడు,సంకేపల్లి నాగేంద్ర శర్మ కలం నుండి జాలువారిన మిడ్ మానేర్ కవితా సంపుటిలోని మిడ్ మానేర్ కవితపై విశ్లేషణా వ్యాసం.మిడ్ మానేర్ ప్రాజెక్ట్ తెలంగాణా రాష్ట్రంలోని మాన్వాడ గ్రామం,బోయినపల్లి మండలం,మానేరు నదిపై నిర్మించబడింది.ఇది సాగు నీటికి,త్రాగు నీటికి మరియు మత్స్య పరిశ్రమకు ఇతోధిక ప్రయోజనాలను అందిస్తున్నది.1991 సంవత్సరంలో మాజీ ప్రధాని పి.వీ.నరసింహరావు చేత శ్రీరాం సాగర్ ప్రాజెక్టు రెండవ దశలో జలాశయం ప్రారంభించబడింది.మానేరు నది నుండి కాకుండా శ్రీరాం సాగర్ వరద కాలువ ద్వారా శ్రీరాం సాగర్ ప్రాజెక్టు నుండి మిగులు నీరు ప్రవహిస్తుంది.ఆనకట్ట పూర్తి సామర్థ్యాన్ని చేరుకున్న తర్వాత కరీంనగర్ నగరంలోని దిగువ మానేరులోకి నీరు విడుదల చేయబడుతుంది.2004 – 2005 జలయజ్ఞంలో భాగంగా మొదలైన ఆనకట్ట నిర్మాణం అనేక కారణాల వల్ల ఆగి పోయింది.2005 లో ప్రారంభమైన మిడ్ మానేరు ప్రాజెక్ట్ పనులను పదేళ్లలో యాబై శాతం మాత్రమే పూర్తి చేసినారు. మిగతా యాభై శాతం మిడ్ మానేర్ ప్రాజెక్ట్ పనులు తెలంగాణ ప్రభుత్వం పూర్తి చేసింది.మిడ్ మానేరు జలాశయం యొక్క స్థూల సామర్థ్యం ఇరవై ఐదు వేల ఎనిమిది వందల డెబ్భై మూడు టీఎంసీలు. ఇరవై ఒక్క కిలోమీటర్లు పొడవు ఉన్న ఎడమ కాలువ ద్వారా తొమ్మిది వేల ఐదు వందల ఎకరాలకు సాగు నీరు అందిస్తుంది.అరవై నాలుగు కిలోమీటర్లు పొడవు ఉన్న కుడి కాలువ తొంబై వేల ఐదు వందల ఎకరాలకు సాగునీరు అందిస్తుంది.ఇక మిడ్ మానేర్ కవితలోని విశేషాలను పరిశీలిద్దాం.
“కరువు సీమకు కళ్యాణమాల!/ఈ కవితా పంక్తి పాఠకుని మదిలో భక్తి భావాన్ని కలిగిస్తుంది.మిడ్ మానేర్ ప్రాంతం పంటలు ఎండిపోయి,జల సాధన లేని నిర్జల భూమి.అది కరువు సీమకు ప్రతిరూపం. మిడ్ మానేర్ ప్రాజెక్ట్ రాకతో కరువు సీమ పులకరించింది.కవి నీటి సిరులను తెచ్చిన మానేరును వధూవరుల కంఠంలో వేసే వరమాలగా ఊహించడం అద్భుతంగా ఉంది.ఇది మిడ్ మానేర్ ప్రాజెక్ట్ లోని భూమికి అందిన జలసిరి.ఇది మనసు విప్పి చెప్పలేని మధురమైన గాధ.ఇది పునరుజ్జీవనానికి ప్రేరణగా నిలుస్తుంది.

“నెర్రెలు బారిన మెట్ట ప్రాంతపు/నేలలో ఉప్పొంగిన జలగంగ!/నీటిపారుదల సౌకర్యం అంతగా లేని, ఎత్తుగా ఉండే భూమిని మెట్ట భూమి అంటారు. సరైన వాతావరణం లేక,వర్షాలు కురవక,పంటలు ఎండి భూమి నెర్రెలు బారుతుంది.అలాంటి నిర్జీవ నేల ఇప్పుడు జలగంగతో అలరారుతున్నది.ఇది కేవలం నీటి ప్రవాహం కాదు,జీవన ప్రవాహం,ఆనంద గంగ అని వ్యక్తం చేసిన భావం అద్భుతంగా ఉంది.
“గోదావరీ తల్లి పైకెగసిన మధురాంతరంగ!/
కవి స్వభావ సిద్ధంగా గోదావరిని తల్లిగా భావించాడు.ఇది ప్రకృతికి మాతృరూపం ఇచ్చే ఆధ్యాత్మిక దృష్టి కోణంగా భావించవచ్చు.
“పైకెగసిన మధురాంతరంగ అనేది ఆ తల్లి గోదావరి కరుణా తరంగాల ప్రవాహం ఎగసి మానేరులో కలిసినట్లుగా చిత్రించారు.కరువు సీమకు వరమై, ఎండిన నేలకు ఆశను,ఉల్లాసం నింపిన తల్లి గోదావరి దయగా ఈ జలాశయం కనిపిస్తుంది.కవి దృష్టిలో ఇది కేవలం ఇంజనీరింగ్ నిపుణులు చేసిన అద్భుతం కాదు.భూమి,నీరు,మనుషుల మధ్య ఉన్న ఆధ్యాత్మిక అనుబంధాన్ని గుర్తు చేస్తుంది.
“పదమూడు సంవత్సరాల పాటు/కునికి పాట్లు పడి కష్టాల పాలైన/ప్రాజెక్టుకి అయిదేళ్ళ కిందట మోక్షం లభించింది/కవి కునికి పాట్లు పడింది అనేది అత్యంత దృశ్యాత్మకమైనది.ఇక్కడ ప్రాజెక్ట్ ఒక జీవ రూపం పొందిన వ్యక్తిగా కనిపిస్తుంది.ఇది సాధారణ నిర్మాణ కష్టాలు,మానవ సంకల్పానికి ఎదురైన ఎన్నో అడ్డంకులు,సాంకేతిక ప్రతిబంధకాలను సూచిస్తుంది. ఇందులో సంపూర్ణ మానవ యత్నాలు అయిన శారీరక ఇబ్బందులు,ఆత్మ నిబద్ధత,తపస్సు అన్నీ మిళితమై ఉన్నాయి.
కష్టాల పాలైన ప్రాజెక్ట్ అనేది పరిణామ మార్గంలో ఎదురైన విఘ్నాల చరిత్రను గుర్తు చేస్తుంది.ఇది మానేరును ఒక తపస్వినిగా చూపిస్తుంది.తపస్సు చేసిన సత్యసాధకురాలు చివరికి విజయాన్ని పొందిన దివ్య రూపం.సాధారణంగా మోక్షం వలన పునర్జన్మల నుండి విముక్తి లభిస్తుంది అనేది ఆధ్యాత్మిక పరమావధిని తెలియజేస్తుంది. పదమూడు సంవత్సరాల సుదీర్ఘ సాధన,కష్ట సాధ్యమైన మార్గం.చివరకు మానేరు ప్రాజెక్టు మోక్షం పొందింది.ఇది మానవ ప్రయత్నానికి దివ్య ఫలితాన్ని సూచించే ఆధ్యాత్మిక రూపక కథనం.
“ఓ మారు కరకట్ట కొట్టుకుని పోయినా కోలుకున్నదీ జలాశయం!/ఈ కవితా పంక్తులలో ఇది కీలక మలుపు – విఫలతను అధిగమించి విజయాన్ని సాధించింది.ఇది కేవలం ఒక జలాశయం నిర్మాణం కాదు.తపన,నిబద్ధత,పునరుజ్జీవం అనే మానవ విలువలు ఉన్నాయి.నదికి ఇరువైపులా నిర్మించిన కరకట్టలు వరద నీటిని నిలువరించడం, జనావాసాలను రక్షించడం జరుగుతుంది.నదుల ప్రవాహాన్ని అదుపులో ఉంచడం,లోతట్టు ప్రాంతాలు వరదల్లో మునిగిపోకుండా కరకట్టలు కాపాడుతాయి.ఒక దశలో మిడ్ మానేర్ ప్రాజెక్టు కొట్టుకుని పోవడంతో ఆశలు విఫలమై పోయాయి. కవి ఇక్కడ జల విపత్తును,ఇంజనీరింగ్ అధికారుల వైఫల్యాన్ని కేవలం సంఘటనగా కాదు,జీవిత సత్యంగా చూపించాడు.ప్రతి మహత్తర సాధన వెనుక తప్పకుండా ఒక విఫలత ఉంటుంది.ఆ విఫలతే భవిష్యత్తు విజయానికి బలమైన పునాది అవుతుంది.
మిడ్ మానేర్ ప్రాజెక్టు నిర్మాణంలో ఎన్నో కష్టాలు వచ్చినా లక్ష్యం మాత్రం ఆగిపోకుండా సాధన వైపుకు సాగింది.ఆ దృఢ సంకల్పానికి రూపం మానేర్ జలాశయం.ఈ కవితా పంక్తిలో ఒక అద్భుతమైన ఆధ్యాత్మిక అనుసంధానం ఉంది. ప్రజల తపస్సుల ఫలితంగా మానేర్ జలాశయం ఆవిర్భవించింది.మానేరుపై ఒక మారు విధి విపత్తు రూపంలో దాడి చేసినా,ప్రజల ఆకాంక్షలు,నాయకుల నిబద్దతలు నిలిచాయి.చివరికి ఆ తపస్సు జల రూపం దాల్చింది.కోరుకున్న మానేరు జలాశయం కల సాకారమైంది.
“తెలంగాణా పాలకుల పట్టింపులతో/దురస్తై ఆదర్శ రిజర్వాయరై ఉప్పొంగిన/నిర్మల జల సాగరం/ఈ కవితా పంక్తులలో రాజకీయ పునర్జన్మ లభించిన క్షణాన్ని కవితాత్మకంగా ఆవిష్కరిస్తుంది.ఇది ప్రాజెక్ట్ భౌతిక నిర్మాణం కాదు.ఇది పాలనా సంకల్పం, ప్రజాసేవా ధర్మం అనే అంతర్భావాలను ప్రతిబింబిస్తుంది.
ఇందులో తెలంగాణా పాలకుల శ్రద్ధ,బాధ్యత,దృఢ సంకల్పం ఉంది.కవి తెలంగాణా పాలకులు అందించిన మానవతా స్ఫూర్తిని గుర్తు చేసుకుంటున్నాడు.
మానేర్ ప్రాజెక్టులోని పాత లోపాలు సరి చేయడం అనేది కేవలం భౌతిక మరమ్మత్తు కాదు.వారు ప్రాజెక్టుకి నూతన ప్రాణం పోశారు.ఆదర్శ రిజర్వాయర్ అనేది కవి మానేరును తెలంగాణ జల వ్యవస్థలో ఆదర్శ ప్రణాళికగా నిలిపాడు.మానేరుని ఇతర ప్రాజెక్టులకు ఆదర్శంగా చూపే ప్రయత్నం చేస్తున్నాడు.
ఉప్పొంగిన అనేది ఆనందం,ఉత్సాహం,సంపూర్ణత అనే భావాల మేళవింపు.నిర్మల జలసాగరం పవిత్రమైన జలరాశి.ఇక్కడ కవి మానేరు జలాశయంను ఒక పవిత్రమైన తల్లి గర్భంగా చూశాడు.ఇక్కడ జల సంపద సంతానంగా నిలిచిపోయింది.ఇది భౌతిక సమృద్ధికి ఆధ్యాత్మిక రూప కల్పన.ఈ కవితా పంక్తులు మానేరును తెలంగాణా ప్రభుత్వ కృషితో పునర్జన్మ పొందిన జీవరాశిగా వర్ణిస్తున్నాయి.ఇది భౌతికంగా ఒక రిజర్వాయర్ అయినప్పటికీ కవికి అది ఒక తల్లి లాంటి జలసాగరం.పునర్జన్మ పొందిన మిడ్ మానేర్ ఆదర్శ రిజర్వాయర్ నిర్మల జలసాగరంగా మారింది. తెలంగాణ పాలకుల అంకితభావంతో సాంకేతికంగా పునరుద్ధరించబడింది.

“శ్రీపాద సాగరం నుండి బాహుబలి మోటార్లు తోడై/కడలియై కదలి వచ్చిన కాళేశ్వరుడి కరుణాంతరంగ/ఈ కవితా పంక్తులు ఒక దైవత్వ స్పురణలో నిండిన శిఖరాన్ని తలపిస్తున్నాయి. ఇక్కడ కవి జల శక్తి,యాంత్రిక శక్తి,దైవ కరుణ వల్ల ఒక దివ్య రూపాన్ని సృష్టించాడు.
శ్రీపాద సాగరం మిడ్ మానేర్ ప్రాజెక్ట్ లోని ఒక ప్రధాన జలాశయం.ఈ జలాలు సాధారణ నీరు కాదు.పుణ్య జలం,పవిత్ర ప్రవాహం.
“బాహుబలి మోటార్లు తోడై/ఇక్కడ కాళేశ్వరం లిఫ్ట్ ఇరిగేషన్ ప్రాజెక్టులోని భారీ మోటార్లు,గోదావరి నీటిని పైభాగాలకు ఎత్తి పంపే మహాశక్తిని సూచిస్తున్నాయి.ఇది ప్రకృతి శక్తి,మానవ శ్రమ, సాంకేతికత సాధించిన అద్భుతం.కవి సాంకేతికతకు జీవరూపం ఇచ్చి దానిని బాహుబలి మహావీరుడి ప్రతీకగా చిత్రీకరించారు.
ఇది సముద్రమై ఉప్పొంగిన ఆవేశభరిత ప్రవాహం. కవి జల ప్రవాహాన్ని ఉత్సాహం,గర్జన,ప్రళయ స్వరూపంతో వర్ణించాడు.ఈ నీటి ప్రవాహం దైవ కరుణా ప్రవాహం.
ప్రసిద్ధ శైవ క్షేత్రంలోని కాళేశ్వరుడు.గోదావరి తీరంలోని జ్యోతిర్లింగ స్వరూపం.కవి జల ప్రవాహాన్ని,దేవుని కరుణగా,అనుగ్రహ తరంగంగా వర్ణించడంతో పాటు కాళేశ్వరుడిని జల ప్రవాహ రూపంలో దర్శించాడు.ఆ నీరు కాళేశ్వరుడి కరుణగా భూమిపై ప్రవహిస్తోంది.ఈ కవితా పంక్తులలో మొత్తం భౌతిక జల ప్రవాహం మరియు ఆధ్యాత్మిక దయా ప్రవాహాల మధ్య ఉన్న ఏకత్వాన్ని సూచిస్తుంది.ప్రాజెక్టు భౌతిక నిర్మాణానికి,దేవుని కరుణ తోడైంది అని కవితాత్మకంగా చిత్రిస్తోంది. శ్రీపాద సాగరం నుంచి బాహుబలి మోటార్ల బలంతో నీరు సముద్రంలా ఉప్పొంగి కాళేశ్వరుడి దయామృతంలా మానేరులో ప్రవహించింది అనే కవి వర్ణణ అద్భుతంగా ఉంది.ఇది జల ప్రవాహం కాదు, కరుణా ప్రవాహం అని చెప్పిన తీరు బాగుంది.
“దక్షిణ కాశీయైన ఎములాడ రాజేశున్ని అభిషేకించడానికి/బిరబిరా జలపాతమై పై ఎదల నుండి/ఎల్లమ్మ తల్లి (ఎల్లంపల్లి ప్రాజెక్టు)రూపంలో జాలువారిన గంగాతరంగం!/కవి ఇక్కడ జల ప్రవాహాన్ని దేవతాభిషేకంగా,వేములవాడ దక్షిణ కాశీని పవిత్ర తీర్థంగా చిత్రించాడు.కవి గోదావరి జలాలను మానేరులో ప్రవహించే నీటిని దైవాభిషేక జలాలుగా ఊహించాడు.దేవుడిని అభిషేకించడం అనేది భక్తి,పవిత్రతను సూచిస్తుంది.జల ప్రవాహం భౌతిక ప్రవాహం కాదు.దైవ సేవలో నిమగ్నమైన పవిత్ర కర్మ.ఇక్కడ జల యజ్ఞం ఆధ్యాత్మిక యజ్ఞంగా రూపాంతరం చెందింది.
బిరబిరా అనే ధ్వన్మాత్మక పదం,జలపాతం పడుతున్న శబ్దాన్ని సజీవంగా వినిపిస్తుంది.ఇది ఎత్తయిన ప్రాంతాల నుండి దూకిన జలపాతం.ఇది జల ఉత్సాహం,దైవ ఉల్లాసం,ప్రకృతి వైభవంను ప్రతిబింబిస్తుంది.ఈ కవితా పంక్తి ఒక దృశ్య చిత్రం లాంటిది.మన కళ్ళ ముందు ఆ జలపాతం నిజంగా కదులుతున్నట్టే కనిపిస్తుంది.ఎల్లమ్మ తల్లి ఎల్లంపల్లి ప్రాజెక్టు రూపంలో అవతరించింది.కవి ప్రకృతిని తల్లిగా,ప్రాజెక్టుని దైవరూపంగా ప్రతిష్టించాడు. ఎల్లమ్మ తల్లి భూమాత,జలదేవత,పోషక శక్తి వంటి పలు రూపాల సంగమం.ఎల్లంపల్లి ప్రాజెక్టును ఇంజనీరింగ్ నిపుణులు సాధించిన అద్భుతంగా కాకుండా దైవ అవతారంగా చూపించడం అనేది ఆధునిక శాస్త్రం,సాంప్రదాయ భక్తి మధ్య ఉన్న సంబంధాన్ని తెలుపుతుంది. కవి గోదావరి జలాలను,గంగాతరంగంగా పేర్కొనడం,భారతీయ జల సంస్కృతికి అద్దం పడుతుంది.ఇది కరుణతో,మమకారంతో కురుస్తున్న దయా ప్రవాహాన్ని సూచిస్తుంది.కవి జలాన్ని,భక్తి, జీవనాధారం, కరుణా ప్రసాదంగా భావించాడు.ఈ కవితా పంక్తులలో మానేరు కేవలం జలాశయం కాదు.గోదావరి జలాలు ఎల్లంపల్లి ప్రాజెక్టు రూపంలో దక్షిణ కాశీ వేములవాడ శ్రీ రాజరాజేశ్వరుని అభిషేకించడానికి బిరబిరా జలపాతాలుగా జాలువారుతున్నాయి.ఇది దైవ కరుణా ప్రవాహం, భక్తి జలగీతం,ప్రకృతి యజ్ఞం అని కవి వ్యక్తం చేసిన భావం గొప్పగా ఉంది.
“నాంపల్లి గుట్టల లక్ష్మీ నరసింహుడి/కాళీయ నాగఫణి జల తరంగిణివి/ఈ కవితా పంక్తులలో కవి జలాశయ సౌందర్యాన్ని దైవ చైతన్యంతో మిళితం చేస్తూ సాక్షాత్తు భక్తితో ప్రకృతి సమన్వయాన్ని చిత్రించాడు.కవి ఇక్కడ జల ప్రవాహాన్ని పౌరాణిక, చారిత్రక ఘట్టంగా చూపించి,దానికి దివ్య వైభవాన్ని కల్పించాడు.
వేములవాడ సమీపంలోని నాంపల్లి గుట్టలలో వెలసిన లక్ష్మీ నరసింహ స్వామి ఆలయం ప్రాంతీయ భక్తిని సూచిస్తుంది.మిడ్ మానేర్ జలాశయం అక్కడి నాంపల్లి గుట్టలను తాకుతూ ప్రవహించి దైవ సన్నిధికి చేరింది.కవి ఈ కవితా పంక్తి ద్వారా మానేరులో ప్రవహించే జలాన్ని నరసింహుడి దివ్య శక్తిగా చూశాడు.ఇక్కడ కాళీయ నాగఫణి అనే భావన ద్వారా అత్యంత సృజనాత్మకతను జోడించాడు.ఇది శ్రీకృష్ణుడు కాళీయ నాగుని ఫణంపై నృత్యం చేసిన పౌరాణిక ఘట్టం గుర్తుకు తెస్తుంది.మిడ్ మానేర్ కాళీయ నాగుని ఫణములపై నర్తించినట్లుగా ఆవిర్భవిస్తోంది. కవి నీటి ప్రవాహాన్ని కేవలం భౌతిక దృశ్యంగా కాకుండా పౌరాణిక – భక్తి,శక్తిగా ఆవిష్కరించాడు. నాంపల్లి లక్ష్మీనరసింహుడి స్పర్శతో మానేర్ నీరు పవిత్రమై భక్తుల హృదయాలను తాకినట్లుగా, కాళీయ నాగఫణి అనే రూపకం ద్వారా కవి నీటి అలజడిని పౌరాణిక రూపంలో చూపించాడు.ఈ కవితా పంక్తులలో మిడ్ మానేర్ జలాశయం కేవలం నీటి నిల్వగా కాకుండా ప్రాణ శక్తిగా రూపొందింది. నాంపల్లి నరసింహుడి పాదాల వద్ద ప్రవాహించే ఆ జలతరంగాలు,కాళీయ నాగఫణాలపై ఆడే దైవ శక్తియై,తెలంగాణాకు జీవనాధారంగా మారింది.ఇది భక్తి,ప్రకృతి పౌరాణిక సమ్మిళిత కవితా దృశ్యం. ఇందులో కవి మిడ్ మానేర్ జలాశయాన్ని దైవ జలధారగా ఆవిష్కరించి,తెలంగాణ భూమికి, పవిత్రతను ప్రసాదించాడు.
“జల యజ్ఞంలో భాగమై కిసాన్ కీ నేత, శాసనసభ్యుడు/స్వర్గీయ చెన్నమనేని రాజేశ్వర్ రాయుడి చిరకాల స్వప్నమై/పివీ శ్రీరామ సాగర వరద కాలువ పునాది రాయై/డా.వైయస్ రాజశేఖరుడి మహిమల్లో/ఆరితేరి ప్రత్యేక తెలగాణ/తొలి సీఎం కేసీఆర్ చేత ఆవిష్కృతమైన/ భవ్య జలరాసుల భాండాగార నిధి/జలయజ్ఞం అనేది సమాజ సేవలో భాగంగా నిలిచిన ఒక పవిత్ర యజ్ఞం.నీటి సేకరణ,సాగు భూముల పునరుజ్జీవనం వలన రైతుల జీవితాలు మార్పు చెందాయి.కవి ప్రాజెక్టును భౌతిక నిర్మాణంగా కాకుండా ఆధ్యాత్మిక కార్యంగా ప్రతిష్టించాడు.చెన్నమనేని రాజేశ్వరరావు రైతుల మనసులో నిలిచినారు.అందుకే అతనిని కిసాన్ కీ నేతగా పిలుస్తారు.రైతుల కోసం అహరహం తపించే ఆయన త్యాగాన్ని,ఆశయాన్ని జ్ఞాపకం చేసుకుంటున్నాడు.మానేరులోని నీరు ప్రవహించి రైతుల జీవితాలను సుసంపన్నం చేయాలి అనేది ఆ నాయకుడి స్వప్నం.అతనిని రాజనీతి కోవిదునిగా కాకుండా జలతపస్విగా చిత్రించాడు.చిరకాల స్వప్నం అనేది ఆయన అంకిత భావాన్ని వ్యక్తం చేస్తుంది.పీవీ శ్రీరామ సాగర ప్రాజెక్టు అనేది గోదావరి ఆధారంగా నిర్మితమైన జలసంధానం.ఈ ప్రాజెక్టుకు దాని పునాది ఆలోచనాత్మక మూలంగా నిలిచింది. మానేరు ప్రాజెక్ట్ ప్రారంభమైన జల పరంపరలో ఒక అనుబంధ రత్నం.కవి వైయస్ రాజశేఖర్ రెడ్డి గారిని మహిమ అనే పదంతో స్మరించాడు.కవి ఆయనను ప్రేరకుడు,ప్రజాహితకారుడుగా అభివర్ణిస్తున్నాడు.
తెలంగాణ రాష్ట్ర ఆవిర్భావం తర్వాత ముఖ్యమంత్రి కె.చంద్రశేఖర రావు చేత మానేర్ ప్రాజెక్టు ఆవిష్కరణను కవి ఒక చారిత్రక ఘట్టంగా, నీటి సంపదల రత్న నిధిగా చిత్రించాడు.
చెన్నమనేని రాజేశ్వరరావు యొక్క స్వప్నం,వైయస్ రాజశేఖర్ రెడ్డి దయతో పునర్జన్మ పొందిన మిడ్ మానేర్ ప్రాజెక్టు,చివరికి కేసీఆర్ నాయకత్వంలో ఆవిష్కృతమైన తెలంగాణ జల చరిత్రలో ఒక అమరమైన నీటినిధిగా నిలిచింది అని కవి గర్వంగా చెబుతున్నాడు.మానేర్ మన తెలంగాణ గంగగా రూపు దాల్చింది.ఇది మన జల కావ్యపు ఆధ్యాత్మిక మణిహారం అని చెప్పిన తీరు బాగుంది.
“రాజన్న సిరిసిల్లా జిల్లాకి నెమలిఫించమై/అప్రహిత జలఖడ్గమై అలరారుతు/ప్రగతి పథాన మమ్ములను వేలిచ్చి నడిపించడానికి/కంకణం కట్టుకొన్న నీ రూప లావణ్యాలను/ఏమని వర్ణింతును తల్లీ!/కవి రాజన్న సిరిసిల్లా జిల్లాలోని పల్లె ప్రాంతం – జలం మధ్య అనుబంధాన్ని,దివ్య గౌరవంతో కలిపిన ప్రేమభరిత వర్ణన ఇది.తల్లి మానేరును పూజ్యంగా పిలుస్తూ గౌరవాన్ని ఇనుమడింప జేస్తుంది.ఇక్కడ మానేరు జలాశయం అందాలు ఆ ప్రాంతానికి ఒక వరంగా, మణిగా నిలబడటం చూపిస్తాడు.ఈ విధంగా దేశభక్తిని,ప్రాదేశిక గౌరవాన్ని కొనసాగించడం జరిగింది.నెమలిఫింఛమై అనేది అమోఘంగా, కవితాత్మకంగా ఆవిర్భావమైనట్లు భావిస్తాం. జలఖడ్గంతో నీటి శక్తి తేజస్సుతో పటుత్వాన్ని పెంచింది.అప్రహిత అంటే నిరోధించలేనిది.ఆ నీటి శక్తి ప్రగతికి అడుకట్టలేనిదిగా ఉన్నది.అలరారుతూ అనే ధ్వన్యాత్మక పదం భావానికి సరిపోతుంది.ఇది ఉల్లాసంగా అలరించినట్లుగా ఉత్సాహపూర్వకంగా ప్రవహించటాన్ని తెలుపుతుంది.జలం ఇప్పుడు కేవలం సాగునీటి రూపంలో కాకుండా ప్రజలని జీవనపథంలో నడిపిస్తూ ప్రగతికి దారి చూపించే మార్గదర్శిగా మారింది.మానేర్ జలం సమాజానికి స్ఫూర్తిని,మార్గదర్శకత్వాన్ని అందించింది.
కంకణం కట్టుకోవడం అనేది బంధం,సంస్కృతి, ఆత్మీయతను తెలుపుతుంది.మానేరు రూపం లావణ్యమై ఈ బంధాన్ని ఏర్పరుస్తుంది అని,ఆమె అందం వర్ణించలేనిదిగా ప్రశ్నార్థకంగా కవితా పంక్తిని ముగిస్తాడు.తల్లీ అని సంబోధనలో జలేశ్వరికి పూజ్య భావం ఉంది.నీ రూప లావణ్యాలు అని పిలవటం ద్వారా నీటి అందాలను వ్యక్తికరించారు. అలరారుతూ వంటి పదాలు దృశ్య,శ్రవ్య అనుభూతిని ఇచ్చినాయి.చివర్లో ఏమని వర్ణింతును తల్లీ?అనేది పాఠకుని హృదయానికి హత్తుకునేలా ఉంది.మానేర్ నీరుతో పంటలు పండించిన రైతులు ఆర్థిక పరిపుష్టిని పొందారు.వారి ప్రగతికి పునాది పడింది.ఇది రాజన్న సిరిసిల్ల జిల్లాకు వచ్చిన నీటి వరం,ప్రాంతీయ ఐక్యతను పెంచింది,వారి గర్వానికి కారణంగా నిలిచింది.
జలేశ్వరి తల్లి రూపంలో పునరుజ్జీవనం పొందింది. ఈ కవితా పంక్తులు ఒక చిన్న తీరు కథనంలా కాకుండా సాంస్కృతిక,సామాజిక ఉత్సవానికి సోపానంగా నిలుస్తున్నాయి.మానేర్ అందాన్ని, ప్రజలను ముందుకు నడిపించే సామర్థ్యాన్ని వర్ణిస్తూ కవి ఒక గొప్ప స్తుతి గానం చేస్తున్నాడు.
“అప్పుడే ఆరేళ్లు పూర్తి చేసుకున్న నీవు/మా పాలిట అపర భాగీరథివి/జ్ఞానపీఠి మా హన్మాజీపేట సినారే వర్ణించిన సిరులొలుకు/సిరిసిల్లా చేనేత చీరలో మెరుస్తున్న మరో కృష్ణవేణివి!/ఇక్కడ ప్రధానంగా మానేరు యొక్క వయస్సు సూచన ఉంది.చిన్న వయసులోనే ఘనమైన విజయాలు సాధించబడ్డాయి అనేది తల్లి మానేరుపై భక్తిని మరియు గౌరవాన్ని వ్యక్తం చేస్తుంది.
భాగీరథి ఒక పుణ్య పరిపూర్ణ సమాజానికి నీరు అందించే గొప్ప తల్లి.ఇక్కడ మానేరు జీవనదాతగా వర్ణించబడింది.మన ప్రాంత ప్రజలకు మానేరు జీవనాధారంగా నిలిచింది.జ్ఞానపీఠం అత్యంత ప్రతిష్టాత్మకమైన సాహిత్య గుర్తింపు.ఇక్కడ హన్మాజీపేట గ్రామానికి చెందిన సినారె ని సాహిత్యంలో జ్ఞానపీఠ అవార్డు పొందినాడు అని గొప్పగా వర్ణించబడింది.సిరులొలుకు అనేది మానేరులో జలాన్ని సౌభాగ్యంగా వర్ణిస్తున్న ప్రకృతి రూపం.ఇది ప్రకృతి ప్రేమను,భౌతిక,సాంస్కృతిక విలువలను చూపిస్తుంది.
సిరిసిల్లా చేనేత చీర సాంప్రదాయ సంపద, ప్రాంతీయ కళ,సౌభాగ్యం.కృష్ణవేణి భారతీయ సాహిత్యంలో శాంతి,ప్రేమ,సౌందర్యంతో అలరారుతుంది.కవి మానేరు ప్రవాహాన్ని కవిత్వపు దృశ్యాత్మక,భౌతిక పారంపర్య రూపకంగా చూపించాడు.మానేరులో పరిమళించిన అందమైన సంపద గల జీవ రూపాన్ని మరొక కృష్ణవేణిగా ఊహించాడు.మానేరు ఇప్పుడు కేవలం నీటి ప్రాజెక్టు కాకుండా భారతీయ సాంస్కృతిక సంపదకు నెలవైన జీవనాధారంగా మారింది.కవి ప్రతి పంక్తిలో జలశక్తి తల్లి సాహిత్య,సాంస్కృతిక దివ్య రూపం అన్న ధారావాహికను చూపించాడు.చిన్న వయసులోనే సాధించిన ఘనత, భాగీరథి లాంటి సేవ,సిరిసిల్లా చీరలో మెరిసే దివ్యత్వం మానేరు జలాశయానికి ఒక పూర్ణ స్తుతి గానం.ఆరేళ్లలోనే ప్రతిఫలించిన మానేరు భాగీరథి లాంటి జీవనదాత.సిరులొలుకు ప్రకృతి,సాంప్రదాయ చేనేతలో మెరుస్తున్న కృష్ణవేణిగా మానేరులోని జల రూపాన్ని, సృజనాత్మకంగా,దివ్యంగా వర్ణించిన కవిత్వరూపం ఇది.
“మానువాడలో మానేటిలో చిలికిస్తున్న/నీ మేని హోయల సుందర దృశ్యాలు/మాకు అపరిమిత ఆనందాలే/మానువాడలో మానేటిలో చిలికిస్తున్న అనేది భౌగోళికంగా ప్రాంతీయ స్థలాన్ని సూచిస్తుంది. మానువాడ గ్రామ ప్రజలకు మానేరు నీటి ప్రభావం ప్రత్యక్షంగా కనిపిస్తుంది.చిలికిస్తున్న స్వేచ్ఛ, ప్రాణవంతమైన జీవం,ప్రకృతి సంగీతం,చిన్న జలచరాల కదలికను సూచించే పదం.కవి ఇక్కడ ప్రవాహం,జీవనశక్తి,ప్రకృతి సౌందర్యం అనే భావాలను ఒకే దృశ్యంగా చూపించాడు.
నీ మేని హోయల సుందర దృశ్యాలు.మేని అనగా నీటి ప్రవాహమే శరీరంగా,నీటి చల్లని తీయదనంతో అంద చందాలను ఒలకబోస్తుందని వర్ణణ. చెరువులలోని నీటి కదలికలు,చిన్నచిన్న అలల సుందర దృశ్యాలు,దృశ్యకళను మాత్రమే కాకుండా ప్రకృతి సౌందర్యాలను,జీవన ప్రవాహాల అందాలను కూడా సూచిస్తుంది.
మాకు అపరిమిత ఆనందాలే ఈ కవితా పంక్తి లోతైన భావాన్ని ఇస్తుంది.మానేరు నీటి ప్రవాహం ప్రజలకు,రైతులకు,పల్లె సమాజానికి ఆనందం,జీవన సౌభాగ్యం,ఆత్మీయ సంతృప్తిని,ఆర్థిక పరిపుష్టిని ఇస్తుంది.పరిమితి లేని ఆనందాలు,అంతులేని సుఖాలు మానేరు నీటి వల్లనే సమకూరినాయి.జల ప్రవాహం ఇక్కడ తల్లి,జీవనదాత.మానేరు నీటి హోయలు మానువాడలో చిలుకుతూ ప్రకృతి సౌందర్యంతో ప్రజలకు అపరిమితమైన ఆనందం అందిస్తాయి.ఈ కవితా పంక్తి ద్వారా కవి జలాశయాన్ని జీవన,సౌందర్య,ఆధ్యాత్మిక రూపాల్లో ప్రతిబింబించాడు.
“మానేరు,మూలవాగుల సంగమ ధారల్లో నీవు పునీతురాలవై/ఇక్కడి ఆకలి దప్పులకు, పాడిపంటలకు శాశ్వత ఆధార భూతమై/ బోయినిపల్లి మండలం క్రాంతి తరంగమై/ఉమ్మడి జిల్లా భాగ్యదాతవై వెలసిన నీకు/అనంత కోటి దండాలు తల్లీ!/ఇక్కడ మానేరు జలాశయానికి ప్రధానమైన వాగు.దానిలోమూల వాగు సంగమించి అమితమైన జల సంపద మానేరుకు సంక్రమించింది. మానేరు ప్రజలకు పవిత్ర జల ప్రవాహమైంది.కవి నీటిని తల్లిగా,పునీత రూపంలో దర్శించాడు.
ఇక్కడ మానేరు జలాశయం వ్యవసాయ,ఆహార, జీవనాధారానికి మూలం అని చెప్పబడింది.ప్రజల ఆహార సంబంధ సమస్యలను,రైతుల నీటి సమస్యలను,సమాజంలోని అన్ని సమస్యలకు జలం శాశ్వత ఆధార భూతంగా నిలిచి పరిష్కార మార్గాలను చూపిస్తుంది.
బోయినిపల్లి మండలానికి మానేరు జలాశయం క్రాంతి తరంగమై నిలవడం అనేది అనేకమైన మార్పులకు,ప్రజల ప్రగతికి సంబంధించిన మరపురాని దృశ్యం.మానేరు ప్రజల జీవితాల్లో వెలుగులు నింపుతుంది.
మానేరు ఇప్పుడు జలదాతగా,అదృష్టకారిణిగా ప్రసిద్ధి పొందింది.కవి ఇక్కడ మానేరు జలాశయాన్ని ప్రజల సౌభాగ్యాన్ని పెంచేదిగా,సమాజం కోసం పనిచేసే దేవతా రూపంగా చూపించాడు.
ఉమ్మడి జిల్లా భాగ్యదాత అయిన మానేరు జలాశయాన్ని తల్లిగా భావించి అనంత కోటి దండాలను సమర్పించడం వల్ల మానేరు జలాశయానికి ఎనలేని గౌరవం దక్కింది.మానేరు జలాశయాన్ని తల్లిగా జీవన దాతగా పిలవడం మిక్కిలి గొప్పగా ఉంది.మానేరు కేవలం నీరు అందించే ప్రాజెక్టు కాదు.అది వ్యవసాయం మూలంగా ప్రజలను భాగ్యవంతులను చేస్తూ పునీతురాలై,క్రాంతి తరంగమై,ఆధ్యాత్మిక, సామాజిక,భౌతిక ప్రయోజనాలకు మూలమైంది. మానేరు జలాశయం,మానేరు మూలవాగుతో కలిసి పవిత్రమై ప్రవహించి,ప్రజల ఆకలి దప్పులు,పాడి పంటల సమస్యలకు శాశ్వత పరిష్కారం అందించింది.బోయినిపల్లి మండలంలో క్రాంతి తరంగాలుగా ఉమ్మడి జిల్లా ప్రజలకు భాగ్యదాతగా వెలసిన నీకు అనంత కోటి దండాలు తల్లీ అని కవి వ్యక్తం చేసిన తీరు అద్భుతంగా ఉంది.
“అనంత సాగరం,రంగనాయక సాగరం/
కొండ పోచమ్మ,కొమిరెళ్ళి మల్లన్న/సాగరాలకు ప్రాణదాయినివై,చేదోడువాదోడువై/దిగువ జిల్లాలకు జల నిధుల కేంద్రమై/కరీంనగర్ దిగువ మానేరుకు మహాశక్తి దాయినివై/ప్రగతి చక్రాల్లో ఉత్తర తెలంగాణకి ఉమ్మడి ఆస్తివై/ఎలగందుల కోటకు మహారాణివై వర్ధిల్లు తల్లీ!/ఈ కవితా పంక్తులు తెలంగాణలోని నీటి ప్రాజెక్టుల మహిమను ప్రతిబింబిస్తుంది.ఉత్తర తెలంగాణ ప్రజల జీవనాధారమైన నీటి ప్రాజెక్టులకు సమర్పితమైన కృతజ్ఞతా గీతంగా ఒప్పుతుంది.
“అనంత సాగరం,రంగనాయక సాగరం వంటి జల కేంద్రాలు,కొండ పోచమ్మ,కొమురెళ్ళి మల్లన్న సాగరాలకు ప్రాణదాయినివై అనే కవితా పంక్తుల ద్వారా కవి ఈ సాగరాలను ప్రస్తావిస్తూ వాటికి జీవ దానం చేసిన తల్లి మిడ్ మానేరును ఆరాధనీయమైన రీతిగా చిత్రించాడు.ఈ సాగరాలు వ్యవసాయానికి ప్రజల నీటి అవసరాలకు మూలాధారమై ఉన్నాయి.నీటిని కేవలం భౌతిక వనరుగా కాకుండా ప్రాణాధార శక్తిగా కవి చూపించాడు.చేదోడు వాదోడువై అనే కవితా పంక్తి సాంఘిక దృక్పథాన్ని ప్రతిబింబిస్తుంది.ఇక్కడ చేదోడువాదోడు అనేది కష్ట సమయంలో తోడుగా, విజయంలో సహకరించే స్నేహితుని వలె మానవ జీవనంలో నీటి అనివార్యతను,మానవ సంబంధాలతో పోల్చాడు.మానేర్ జలాశయం చేదోడు వాదోడుగా ఉంటూ ఇక్కడి ప్రాంత ప్రజల వ్యవసాయానికి మద్దతుగా నిలుస్తుంది.కవి మానేరు ప్రవాహాన్ని ప్రజల జీవనాధారంగా,సౌభాగ్యదాతగా చూపాడు.
“దిగువ జిల్లాలకు జల నిధుల కేంద్రమై/కరీంనగర్ దిగువ మానేరు మహాశక్తి దాయినివై/కవి మిడ్ మానేర్ ప్రాజెక్ట్ ప్రాంతీయ సమతుల్యతలోని ప్రాధాన్యతను,ఉజ్వలంగా చూపాడు.మానేర్ జలాశయం కరీంనగర్ జిల్లాకే కాకుండా దిగువ జిల్లా ప్రాంతాలన్నింటికీ అది నీటినిధిగా నిలుస్తుంది.కవి ఆ ప్రాజెక్టు యొక్క వ్యాప్తిని సార్వజనీనతను ఆవిష్కరించాడు.మానేరును కేవలం నీటి ప్రాజెక్ట్ గా కాకుండా కరీంనగర్ ప్రాంతానికి మహా శక్తివంతమైన జీవనదాతగా పేర్కొన్నాడు.మహాశక్తిదాయినివై అనేది దైవత్వాన్ని వ్యక్తం చేస్తుంది.
“ప్రగతి చక్రాల్లో ఉత్తర తెలంగాణకి ఉమ్మడి ఆస్తివై/ అనే కవితా పంక్తి ఆర్థికాభివృద్ధి,సామూహిక సొత్తు భావనలను ప్రతిబింబిస్తుంది.కవి దానిని సమగ్రాభివృద్ధికి సంకేతంగా ఆవిష్కరించాడు. మానేరు జలాశయం ప్రగతి చక్రంలో ముఖ్యమైనది. ఉత్తర తెలంగాణకి ఉమ్మడి ఆస్తి,రాష్ట్ర అభివృద్ధికి దోహదపడుతుంది.జలాశయం సామాజిక ప్రగతికి మూలధనం వంటిది.
“ఎలగందుల కోటకు మహారాణివై వర్ధిల్లు తల్లీ!/ ఎలగందుల కోట తెలంగాణకు గౌరవాన్ని సూచిస్తే మిడ్ మానేర్ ఆ గౌరవానికి ఆధారమైన రాణిగా ప్రతిష్టించబడింది.కవి మహారాణి అనే పదం ఉపయోగించి ప్రాజెక్టును కేవలం నిర్మాణంగా కాకుండా జీవమూర్తిగా తీర్చిదిద్దినాడు.ఈ కవితలో కవి మిడ్ మానేర్ ప్రాజెక్ట్ ద్వారా ఉత్తర తెలంగాణకు సమకూరిన జల స్రవంతి వైభవాన్ని ఆరాధ్యమైనట్టిదిగా చిత్రించాడు.సాగరాలను దేవతా రూపంలో,మిడ్ మానేరును తల్లిగా,రాణిగా, శక్తిదాయినిగా ఊహించి రాసిన ఈ కవిత గౌరవం, కృతజ్ఞతల సమ్మేళనంలా నిలుస్తుంది.మహారాణివై, ప్రాణదాయినివై అనేది నీటి ప్రాముఖ్యతను, గౌరవప్రదమైన రూపంలో చూపించాయి.కవి తన భూమి తన సాగరాల పట్ల గాడమైన ప్రేమను ప్రకటించాడు.ఈ కవిత మిడ్ మానేర్ ప్రాజెక్ట్ ను ఇంజనీరింగ్ అద్భుతంగా కాకుండా ఉత్తర తెలంగాణ ప్రాణాధారంగా భావించాడు.దానికి తల్లి,రాణి రూపాలను ఇచ్చిన కవి స్ఫూర్తి,సృష్టి అద్భుతంగా ఉంది.
“నీ కోసం పదహారు గ్రామాలు మాసిపోయినా/మాజీ శాసనసభ్యుడు రేగులపాటి రుద్రుడు/పాపారాయుడి భూముల చిరునామాలు కోల్పోయినా/
డా.చెన్నమనేని రమేష్,కెటీఆర్ ల కీలు గుర్రానివై/ఆది శ్రీనివాసుడి అపూర్వధామమై/ ప్రభవిస్తున్న నీకు వందనం తల్లీ!/ఇక్కడ మానేరు ప్రాజెక్ట్ కోసం భూసేకరణలో భాగంగా సమీప పదహారు గ్రామాలు మునిగిపోయి ప్రజలు తమ సర్వస్వాన్ని కోల్పోయినారు.ప్రజల జీవితం అంధకారబంధురమై సమస్యల వలయంలోకి నెట్టబడింది.భూములు ఇచ్చిన ప్రజల త్యాగం ఎంతో విలువైనది.
మానేరు ప్రాజెక్టు కోసం మాజీ శాసనసభ్యుడు రేగులపాటి పాపారావుకు తన భూములను ప్రభుత్వానికి స్వాధీనం చేసారు.అట్టి భూములు చిరునామాలు కోల్పోవడం జరిగింది అని కవి ఆవేదన వ్యక్తం చేశాడు.కవి ఇక్కడ రాజకీయ మరియు భూసంపత్తి సంబంధ సమస్యలను స్పర్శించాడు.మానేరు కోసం చేసిన త్యాగం, వ్యక్తిగత,రాజకీయ,భౌతిక కష్టాలను మించినట్టిది.
మానేరు ప్రాజెక్టు కోసం డా.చెన్నమనేని రమేష్, కేటీఆర్ లాంటి ప్రముఖ వ్యక్తులు కృషి చేశారు. ఇలాంటి గొప్ప నాయకులు మానేరు ప్రాజెక్టు విజయానికి తమ శక్తి యుక్తులను అందించి మార్గదర్శనం చేసారు.
“ఆది శ్రీనివాసుడి అపూర్వధామమై/కవి ఒక పంక్తితోనే ఒక యుగాన్ని ఒక వ్యక్తిత్వాన్ని ఒక ప్రాంతాన్ని ప్రతిబింబింప చేయగలిగినాడు. వేములవాడ ప్రాంత ప్రజలు తన పట్ల చూపించిన కృతజ్ఞతా,సేవా స్పూర్తికి అనుగుణంగా ఆది శ్రీనివాస్ గారు ఆ ప్రాంత అభివృద్ధి కొరకు ఎంతో పాటుపడ్డారు.ఆది శ్రీనివాస్ అక్కడి ప్రాంతానికి ప్రాతినిధ్యం వహించిన శాసనసభ్యుడు.ప్రజా సేవలో పాల్గొన్న అతని కృషి,అంకితభావం,ప్రజల పట్ల చూపిన మమకారం,ఆ ప్రాంతాన్ని సుసంపన్నమైన ధామంగా మార్చింది.ఆది శ్రీనివాస్ గారి కృషి ప్రజల మదిలో ధామంగా నిలిచిపోయినందున ఈ కవితా పంక్తి అక్షరాల నిజం అవుతుంది.
“ప్రభవిస్తున్న నీకు వందనం తల్లీ!/నాయకుల కృషి, దైవానుగ్రహం ద్వారా నీరు ప్రవహిస్తున్నది.మానేర్ జలాశయంలోని నీరుతో పంటలు సస్యశ్యామలమైనాయి,ప్రజలకు జీవనాధారమై నిలిచింది.మానేర్ సౌభాగ్యం,ఆధ్యాత్మిక శక్తిగా నిలిచిన నీకు వందనం తల్లీ అని కవి వ్యక్తం చేసిన తీరు బాగుంది.
“ఇరవై అయిదు టిఎంసీల/బల పరాక్రమాలతో అవతరించిన/నీవు మహా జలేశ్వరివి తల్లీ!/ఇరవై అయిదు టిఎంసీలతో మానేర్ జలాశయం అవతరించింది.ఈ ప్రాజెక్ట్ నిర్మాణం ప్రతి వ్యక్తి చేసిన శ్రామిక,సాంకేతిక కృషిని గుర్తు చేస్తోంది.వారి శక్తి సామర్థ్యాలు మరియు కృషి ఫలితంగా జలాశయం ప్రతిష్టాత్మకంగా నిర్మించబడింది. ఇక్కడ జలదేవత,జీవనదాత,ప్రాణదాతగా ప్రతిష్టాత్మక రూపంలో ప్రత్యక్షంగా ప్రాజెక్టును చూస్తున్నాం.తల్లికి పూజ్య భావంతో నమస్కరిస్తున్నాడు.ఇరవై అయిదు టీఎంసీల సామర్థ్యంతో నిర్మించిన మానేరు ప్రజలకు జీవన సౌభాగ్యదాతగా,మహా జలేశ్వరి తల్లిగా వెలసినది అని చెప్పిన తీరు వాస్తవికంగా ఉంది.
“అగ్రహారం హన్మాన్ గుట్టల్లో ఒరుసుకునిపోయి/ రాజేశుడి ధర్మకుండ పుష్కరిణీకి/జలదాతవై, భీముని మల్లారెడ్డి పేట/జలపాతానికి పెద్దపీటవై ఎగువ మానేర్ కి తిరునామమై/ కె.వి.రమణాచార్యుడి నారాయణపురానికి/ ఆదిశంకరుడి కనకవర్షానివై/బహుభాషావేత్త డా.నలిమెల భాస్కరునికి/బంగారు తెలంగాణావై పరిమళిస్తున్న నీవు/మాకు నిత్య సంక్రాంతుల కానుకవు!/
మానేర్ జల ప్రవాహం తన మార్గంలో సాగుతుండగా అగ్రహారం,హన్మాన్ గుట్టలకు తాకి ఒరుసుకుని పోయి మానేర్ నీరు వేములవాడ శ్రీ రాజరాజేశ్వరి ధర్మకుండ పుష్కరిణీకి పవిత్ర జీవనదాతగా నిలిచింది.
భీముని మల్లారెడ్డిపేట జలపాతానికి ప్రధాన మానేర్ జలాశయం పెద్ద పీటలా ఉంది అని వర్ణించిన తీరు గొప్పగా ఉంది.అక్కడి ప్రజలకు ఎగువ మానేర్ తిరునామంగా నిలిచింది.మానేరు జలాశయం ప్రధాన పరిపూర్ణ శక్తి,ప్రగతికి కేంద్రం అనే కవి భావన అద్భుతంగా ఉంది.
కెవి రమణాచారి నారాయణపురం గ్రామం,రాజన్న సిరిసిల్లకు చెందిన వారు.వీరి తండ్రి రాఘవాచారి అధ్యాపకుడిగా పని చేశారు.వీరు 1982 లో ఐఏఎస్ అధికారిగా బాధ్యతలు చేపట్టారు.వీరు 2010లో ఉస్మానియా యూనివర్సిటీ తెలుగు శాఖ నుంచి తెలుగు పద్య కవిత్వం మీద పి.హెచ్ డి. పట్టాను పొందారు.వీరు 2012లో రిటైర్ అయ్యారు.వీరు నారాయణపురం గ్రామంలో దేవాలయాలు నిర్మించారు.వీరు పుట్టిన నేల నారాయణపురం గ్రామం ఆధ్యాత్మిక క్షేత్రంగా విరాజిల్లుతోంది.వీరు చేపట్టిన పలు కార్యక్రమాలు ఆధ్యాత్మిక పరిమళాలను అందిస్తూ ఆదిశంకరుడు కనక వర్షాన్ని కురిపించినట్లుగా ఉంది అని చెప్పిన తీరు చక్కగా ఉంది.వీరు పరిపాలనా రంగంలోనూ, సాహిత్య,సాంస్కృతిక ఆధ్యాత్మిక రంగాలలో ప్రసిద్ధి పొందారు.
బహుభాషావేత్త డా.నలిమెల భాస్కర్ తేది 01 – 04 – 1956 రోజున నారాయణపురం గ్రామం,ఎల్లారెడ్డి పేట మండలం,రాజన్న సిరిసిల్లా జిల్లాలో జన్మించాడు.వీరి తల్లిదండ్రులు : బుచ్చమ్మ, రాంచంద్రంలు.వీరు తెలుగు,కన్నడ,తమిళ మలయాళ సామెతలపై ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయంలో ఎం.ఫిల్ చేశారు.వీరు తెలుగు, మలయాళ కుటుంబ సామెతల అంశం పై ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయంలో పరిశోధన చేసి పి.హెచ్ డి.పట్టా పొందారు.వీరు పదునాలుగు భాషల చెట్టు అనే ఖ్యాతిని సంపాదించుకున్నారు. వీరు తెలుగు భాషా ఉపన్యాసకులుగా ఎస్,ఆర్.ఆర్.ప్రభుత్వ డిగ్రీ కళాశాల,కరీంనగర్ నుండి 2011 నవంబర్ లో స్వచ్ఛంద ఉద్యోగ విరమణ చేశారు.వీరు తెలంగాణ పదకోశాన్ని రూపొందించడమే కాకుండా పలు భారతీయ భాషల కథలను తెలుగులోకి అనువదించారు.వీరు 2013 సంవత్సరం అనువాద సాహిత్యంలో కేంద్ర సాహిత్య అకాడమీ వారి పురస్కారం అందుకున్నారు.
మానేరు జలాశయం ఆనుకుని పారుతున్న నారాయణపురంలో పుట్టిన రిటైర్డ్ ఐఏఎస్ ఆఫీసర్ కె.వి రమణాచార్యులు,బహుభాషా వేత్త డాక్టర్ నలిమెల భాస్కర్ గారలు చేసిన కృషికి సరైన గుర్తింపు లభించింది.వారి గ్రామమైన నారాయణపురంను తాకుతూ మానేరు జలాశయం ప్రవహిస్తోంది.వారిరువురు సాంకేతిక,సాంస్కృతిక, సాహిత్య అంశాలను సమన్వయపరిచిన వ్యక్తులు.
మానేరు నీరు తెలంగాణ భూభాగానికి సౌభాగ్యాన్ని అందించింది.మానేరు జలాశయం నీటి శోభా సంపత్తితో పరిమళిస్తున్నది.మానేరు ప్రకృతి అందాలు చిందిస్తూ,సౌభాగ్యాన్ని ప్రసాదిస్తుంది. జలాశయం ద్వారా రాష్ట్ర ప్రజల సంప్రదాయ కళలు,ప్రాణప్రదమై శ్రేయస్కర శక్తిని ఇస్తున్నాయి. మాకు నిత్య సంక్రాంతుల కానుకవు అనే కవితా పంక్తి పూజ్య,భక్తి భావాన్ని వ్యక్తం చేస్తున్నది.నిత్య సంక్రాంతి కానుక అనేది మానేరు జలాశయం అందిస్తున్న ఆనంద సౌభాగ్యాలను వ్యక్తం చేస్తున్నది.మానేరు జలాశయం రాజకీయ సాంస్కృతిక,సామాజిక రంగాల్లో ప్రధాన స్థానం సంపాదించింది అని తెలియజేయబడింది.
బంగారు తెలంగాణాగా పరిమళిస్తున్న మానేర్ జలాశయం రాష్ట్రాభివృద్ధికి మూలమై,నిత్య సంక్రాంతుల కానుకగా,ప్రజలకు జీవన,ఆధ్యాత్మిక, సాంస్కృతిక గౌరవాన్ని అందిస్తున్నది.ప్రజల నిత్య సంక్రాంతుల కానుకగా నున్న మానేర్ ప్రాజెక్ట్ ను మహాజలేశ్వరి తల్లిగా కవి భావించిన తీరు బాగుంది.
“నేతన్నల ఖిల్లా సిరిసిల్లా జిల్లా శక్తివంతమైనది/ అగ్గిపెట్టెలో పట్టే పట్టు చీరల కళాకారులకి నిలయమై/పరంధామ విజయమై హరికృష్ణల అద్దకమై/యోగాచార్య జక్కని వెంకట రాజమై/ పుస్తక నిధి నిజాం వెంకటేశమై/వడ్డేపల్లి కృష్ణ సులలిత గీతానివై/కథల గూడు గూడూరు సీతన్న చైతన్యాల వస్త్ర సంగమమై/ఆధ్యాత్మిక సాహితీ జ్యోతి జనపాల శంకరమై/అభ్యుదయ సృజనల చిటికెన సూర్యకిరణమై/ముక్కంటి జగన్నాథ రథచక్రమై/పెద్దింటి కథానిధి అశోక చక్రమై/మానేటి బాల సాహిత్య ధీర పత్తిపాక మన్మోహనమై/రంగినేని ట్రస్ట్ పల్లవమై మారసం ఎలగొండ రవమై/చేనేత కవి ఆడెపు లక్షణమై,జిందం అశోకమై/మధురకవి సాంబ కవి శర్మ సుప్రభాత గానమై/సంస్కృత పండిత్ నమిలికొండ హరిప్రసాదుడి/శృంగేరి మఠ ప్రాభవమై/ వీరగోని ఆంజనేయుడి గ్రంథాలయమై/బాలల అందెల సిరిజల్లుల/కందేపి రాణీప్రసాదరావై/ పరిశోధకురాలు ఇట్టేడు వందనమై/మహనీయ దూడం నాంపల్లి పద్య కవిత్వ ధారయై/చొప్పకట్ల చంద్రమౌళీ వచన కవిత్వమై/గర్రెపల్లి అశోకన్న బాలరసాలవాలమై/నమిలకొండ జయంత్ సంగీతమై/సలక్షణమై వర్ధిల్లు తల్లీ!/
నేతన్నల ఖిల్లా సిరిసిల్లా జిల్లా శక్తివంతమైనది. అగ్గిపెట్టెలో పట్టే పట్టుచీరల కళాకారులకు నిలయమై ఉంది.సిరిసిల్ల జిల్లా ప్రాంతీయ శక్తి, సాంప్రదాయ సంపద,కళాకారుల అభిమానాన్ని ప్రతిబింబిస్తుంది.అగ్గిపెట్టెలో పట్టే పట్టు చీరలు తయారుచేసే కళాకారులకు సిరిసిల్లా జిల్లా నిలయంగా ఉంది.ఇది సాంస్కృతిక,ఆర్థిక కళారూపాల ఆధార కేంద్రం.ఇది మానేరు విశిష్ట జలాశయం గల ప్రాంతం,భౌతిక,సామాజిక, సాంస్కృతిక శక్తుల కేంద్రం అని సూచిస్తుంది. సిరిసిల్లాకు చెందిన చేనేత కళాకారులు పరంధాములు ఆయన కుమారుడు విజయ్ అగ్గిపెట్టెలో పట్టే పట్టుచీరలు తయారు చేసే వారు. హరికృష్ణ చీరలపై అద్దకం వేసే నిపుణుడుగా ఖ్యాతిని ఆర్జించినాడు.కవి సిరిసిల్లకు చెందిన పరంధాము,విజయ్,హరికృష్ణ వారు సాధించిన కళా నైపుణ్యాన్ని గుర్తు చేసుకుంటున్నాడు.
“యోగాచార్య జక్కని వెంకటరాజమై/కవి జక్కని వెంకటరాజం తేది 10 – 05 – 1947 రోజున జన్మించారు.వీరు గూడెం గ్రామం,ముస్తాబాద్ మండలం,సిరిసిల్లా జిల్లాకు చెందిన వారు.వీరి తల్లిదండ్రులు : మల్లవ్వ,రామకిష్టయ్యలు.వీరి విద్యార్హతలు బి.ఏ. హెచ్.డి.సి‌.వీరు 1961 సంవత్సరం విద్యుత్ సరఫరా సంఘం లిమిటెడ్, సిరిసిల్ల,(సెస్) ఉద్యోగంలో నియమించబడ్డారు.వీరు అసిస్టెంట్ అకౌంట్స్ ఆఫీసర్ గా మే,2005లో రిటైర్ అయ్యారు.వీరు ప్రవృత్తిరీత్యా కవిగా, యోగాచార్యుడిగా ప్రసిద్ధి పొందారు.
కవి వెంకటరాజం ముద్రిత రచనలు : 1) యువ స్వరాలు కవితా సంకలనం,1973. (ఐదుగురు కవులలో వీరు ఒకరు) 2)అర్ధరాత్రి సూర్యుడు కవితా సంపుటి,1977.3)ఆట వెలదులు – తేట గీతులు శతకం,2011.4)వేంకట రాజ శతకం (కందాలు) 2014.5)జక్కని రుబాయిలు 2016. 6)కఠోపనిషత్తు (ముత్యాల సరాలలో) 2018. 7)ఉపనిషత్త్రయము (ముత్యాల సరాలలో) 2023. 8)వరలక్ష్మి ద్విశతి (స్మృతి కావ్యం) 2023.9)ఐతరేయ ప్రశ్నోపనిషత్తులు (ముత్యాల సరాలలో) 2024.10) తైత్తిరీయోపనిషత్తు (ముత్యాల సరాలలో) మార్చి,2025.11)శ్రీరామ శతకం (కందాలు) ఏప్రిల్, 2025.
“పుస్తక నిధి నిజాం వెంకటేశమై/కవి నిజాం వెంకటేశం తేది 14 – 11 – 1948 రోజున సిరిసిల్లాలో జన్మించారు.వీరి తల్లిదండ్రులు సత్యమ్మ, విశ్వనాథంలు.వీరు వృత్తిరీత్యా విద్యుత్ శాఖలో అసిస్టెంట్ డివిజనల్ ఇంజనీర్ హోదాలో పని చేసి 1997లో రిటైర్ అయ్యారు.వీరు హైదరాబాదులోని పద్మారావునగర్ లో స్థిరపడ్డారు.వీరు ప్రముఖ కవి, అనువాదకుడు.వీరు ఎందరో కవులకు ఉచితంగా పుస్తకాలు వితరణ చేసే వారు.వీరు18 – 09 – 2022 రోజున గుండె పోటుతో ఈ లోకాన్ని వీడి పోయారు.
“వడ్డేపల్లి కృష్ణ సులలిత గీతానివై/వడ్డేపల్లి కృష్ణ తేది 05 – 08 – 1948 రోజున సిరిసిల్లాలో సాధారణ చేనేత కుటుంబంలో జన్మించాడు.వీరి తల్లిదండ్రులు లక్ష్మమ్మ,లింగయ్యలు.వీరు ప్రముఖ కవిగా,సినీ గేయ రచయితగా ప్రసిద్ధి పొందారు.వీరు అనారోగ్యంతో 06 – 09 – 2024 రోజున పరమపదించారు.
“కథల గూడు గూడూరి సీతన్న చైతన్యాల వస్త్ర సంగమమై/కవి గూడూరి సీతారాం
తేది 18 – 07 – 1936 రోజున జన్మించాడు.వీరు హనుమాజీపేట గ్రామం,రాజన్న సిరిసిల్ల జిల్లాకు చెందిన వారు.వీరు 1953 నుంచి 1965 వరకు సుమారు 80 కథల వరకు రాశారు.వీరు తెలంగాణ కథా సాహిత్యంలో,పేద కులాల జీవితాలను అట్టడుగు వర్గాల భాషను అక్షర బద్దం చేసినారు. వీరు 1953లో తెలంగాణ రచయితల సంఘం కార్యదర్శిగా పని చేశారు.వీరు పలు గ్రంథాలకు సంపాదకుడిగా వ్యవహరించారు.వీరు రాసిన కథల్లో మారాజు,లచ్చి,పిచ్చోడు, రాజమ్మ రాజీరకం,ప్రసిద్ధ కథలనుగా చెప్పుకుంటారు.వీరు తాను రాసిన కథల్లో తెలంగాణా భాషకు,యాసకు పట్టం కట్టారు. వీరు తెలంగాణకు చెందిన తొలి తరం కథకుడిగా పేరుగాంచారు.వీరు తేది 25 – 09 – 2011 రోజున పరమపదించారు.
“ఆధ్యాత్మిక సాహితీ జ్యోతి జనపాల శంకరమై/ డాక్టర్ జనపాల శంకరయ్య తేది 05 – 02 – 1958 రోజున సాధారణ నాయి బ్రాహ్మణ కుటుంబంలో జన్మించారు.వీరు ఆవునూరు గ్రామం,ముస్తాబాద్ మండలం,రాజన్న సిరిసిల్ల జిల్లాకు చెందిన వారు. వీరి తల్లిదండ్రులు లస్మవ్వ,నరసయ్యలు.వీరు ఆవునూరు ప్రభుత్వ పాఠశాలలో ఏడవ తరగతి వరకు చదువుకున్నారు.తెలుగులో విశారద పరీక్ష రాసి ఉత్తీర్ణులయ్యారు.వీరు డి.ఓఎల్, బి.ఏ. బిఈడి,ఎంఏ (తెలుగు),ఎం.ఫిల్.డిగ్రీ, పి.హెచ్ డి.పట్టాను పొందారు.వీరు కరీంనగర్ జిల్లా లంబాడీల ఆచార వ్యవహారాలు అనే అంశంపై ఎం.ఫిల్ డిగ్రీని పొందారు.వీరు తెలుగు లంబాడీల గేయ సాహిత్యం పై పరిశోధన చేసి పి.హెచ్ డి. పట్టాను పొందారు.వీరు తేది 04 – 01 – 1984 రోజున తెలుగు పండిట్ టీచర్ గా ప్రభుత్వ పాఠశాల,బద్దెనపల్లి గ్రామంలో నియమించబడ్డారు. జనపాల శంకరయ్య ముద్రిత రచనలు : 1)కరీంనగర్ జిల్లా లంబాడీల ఆచార వ్యవహారాలు – ఎం.ఫిల్. గ్రంథం,1998.2) తెలుగు లంబాడీల గేయ సాహిత్యం పి.హెచ్ డి. సిద్ధాంత గ్రంథం, 2000. 3)ఆచార్యదేవోభవ శతకం,2004.
4)బహుముఖ ప్రజ్ఞాశాలి కేటీఆర్ బుర్రకథ, 2019. 5)మా అవ్వ పాడిన సద్దుల బతుకమ్మ పాట, 2024.6)అక్షరామృతం గేయాలు,2023. 7)భారతరత్న వాజపేయి గారి సంక్షిప్త చరిత్ర కథ గేయం,2024.
“కవి చిటికెన కిరణ్ కుమార్ తేది 06 – 10 – 1980 రోజున సిరిసిల్లలో జన్మించారు.వీరు రాజన్న సిరిసిల్ల జిల్లాకు చెందినవారు.వీరి తల్లిదండ్రులు ఉమ,కనుకయ్యలు.వీరు ఎం.కాం.విద్యను అభ్యసించారు.వీరు ఓ తండ్రి తీర్పు లఘు చిత్రం నిర్మించారు.వీరు ఇంటర్నేషనల్ బెనెవోలెంట్ రిసెర్చ్ ఫోరం ఫౌండేషన్ సభ్యుడిగా కొనసాగుతున్నారు. వీరు చైతన్య స్ఫూర్తి చిటికెన వ్యాస సంపుటిని ముద్రించారు.వీరు సమాజ అభ్యుదయం కాంక్షించి పలు కవితలు,కథలు,సాహిత్య వ్యాసాలు విస్తృతంగా రాస్తున్నారు.
కవి జూకంటి జగన్నాథం తేది 20 – 06 – 1955 రోజున తంగళ్ళపల్లి గ్రామంలో జన్మించాడు.వీరు రాజన్న సిరిసిల్లా జిల్లాకు చెందినవారు.వీరి తల్లిదండ్రులు సుశీల,దుర్గయ్యలు.వీరు 1993 నుండి సాహిత్య సృజన చేస్తున్నారు.వీరు ముద్రించిన వచన కవిత్వం వివరాలు:పాతాళగరిగె 1993,ఇండియా ప్రైవేట్ లిమిటెడ్ 1996, గంగడోలు 1998,వాస్కోడిగామా డాట్ కామ్ 2000, బొడ్డుతాడు 2002,ఒకరోజు పది గాయాలు (అత్యాధునిక కావ్యం) 2004,తల్లి కొంగు 2006, పిడికెడు కలలు! పిడికెడు కన్నీళ్లు! 2008,తారంగం 2009,రాజ పత్రం 2011,చిలుక రహస్యం 2012, చెట్టును దాటుకుంటూ.. 2015,వస 2017,ఊరు ఒక నారు మడి 2018,సద్ది ముల్లె, 2020,ఒక కప్పు చాయ్ నాలుగు మెసేజ్ లు, 2023,మనాది, 2025. వీరు ముద్రించిన కథా సంకలనాలు :వైపణి, 2004, జూకంటి జగన్నాథం కథలు, 2020.గాంధీ గారి మూడు కోతులు సామాజిక రాజకీయ వ్యాసాలు, 2024.
“పెద్దింటి కథానిధి అశోక చక్రమై/కవి పెద్దింటి అశోక్ కుమార్ తేది 06 – 02 – 1968 రోజున జన్మించాడు. వీరు భీముని మల్లారెడ్డి పేట గ్రామం,గంభీర్రావు పేట మండలం,రాజన్న సిరిసిల్లా జిల్లాకు చెందిన వారు. వీరు రాజన్న సిరిసిల్లా జిల్లా,చందుర్తి మండలం, కిష్టంపేట గ్రామంలోని ప్రభుత్వ పాఠశాలలో గణిత ఉపాధ్యాయుడిగా పని చేస్తున్నారు.వీరు కథా, నవలా రచయితగా ప్రసిద్ధి పొందారు.వీరు సినిమాలకు కథలు,మాటలు,పాటలు రాస్తున్నారు. వీరు రెండు వందల యాభై పైగా కథలు,ఏడు నవలలు,పది కథా సంపుటాలు ప్రచురించారు.
కవి పత్తిపాక మోహన్ తేది 05 – 01 – 1972 రోజున జన్మించాడు.వీరు లింగంపేట గ్రామం,చందుర్తి మండలం రాజన్న సిరిసిల్లా జిల్లాకు చెందిన వారు. వీరి తల్లిదండ్రులు గంగాబాయి,లక్ష్మీరాజంలు.వీరు ఎం.ఏ.తెలుగు,పి.హెచ్ డి. పట్టాను పొందారు.వీరు గజల్ ప్రక్రియలో సమగ్ర పరిశీలన అనే అంశం మీద పరిశోధన చేశారు.వీరు బాల సాహితీవేత్తగా ప్రసిద్ధి పొందారు.వీరు నేషనల్ బుక్ ట్రస్ట్,హైదరాబాద్, ప్రాంతీయ సంపాదకుడిగా పని చేస్తున్నారు.వీరు రాసిన బాలల తాత బాపూజీ గేయ కథకు కేంద్ర సాహిత్య అకాడమీ బాల సాహిత్య పురస్కారాన్ని అందుకున్నారు.
“రంగినేని ట్రస్టు పల్లవమై అనే కవితా పంక్తి ఈ ట్రస్టు చేసిన సేవలను ప్రతిబింబిస్తుంది.రంగినేని మోహన్ రావు 2000 సంవత్సరంలో రంగినేని ట్రస్ట్ ను స్థాపించారు.అయితే ట్రస్ట్ ప్రధాన కార్యక్రమాలు 2002 నుండి సక్రమంగా ప్రారంభమయ్యాయి.ఇది రాజన్న సిరిసిల్ల జిల్లాలో స్థాపించబడింది.ట్రస్టుకు అనుబంధంగా గల విద్యాలయంలో మెరుగైన విద్యను అందిస్తున్నది.చదువు కోసం ఆర్థిక సహాయం లేని అనాధ బాలబాలికలకు పూర్తిగా ఉచిత విద్యను అందిస్తున్నారు.వారి విద్య భవిష్యత్తు నిర్మాణం కోసం అవసరమైన అన్ని సౌకర్యాలను కల్పిస్తున్నారు. విద్యార్థుల్లో సృజనాత్మకత పెంపొందించేందుకు వారికి బాల సాహిత్యం రాయించే అవకాశం కల్పిస్తున్నారు.ఇలా రాయించిన కథలు,పద్యాలు,వ్యాసాలు మొదలైనవి వారిలోని ప్రతిభను ప్రతిబింబిస్తాయి.వీరు పిల్లల వ్యక్తిత్వ వికాసం,నైపుణ్యాల పెంపునకు పలు కార్యక్రమాలు నిర్వహిస్తున్నారు‌.సాంస్కృతిక విద్యా,సామాజిక రంగాల్లో పిల్లల ప్రగతికి తోడ్పడుతున్నారు.బాల సాహిత్యం రచించే రచయితలను ప్రోత్సహించడం,వారి రచనలకు వేదిక కల్పించడం వంటి కార్యక్రమాలు నిర్వహిస్తున్నారు.మొత్తం మీద రంగినేని ట్రస్ట్ సమాజంలోని వెనుకబడిన పిల్లల విద్య, సృజనాత్మకత,వ్యక్తిత్వ వికాసం కోసం నిరంతరం సేవలు అందిస్తూ తెలుగు బాల సాహిత్య అభివృద్ధికి కూడా విశేషంగా సహకరిస్తోంది.విద్యార్థులలోని మేధాశక్తికి పదును పెడుతూ,వారిలో సృజనను ప్రోత్సహిస్తున్నారు.విద్యార్థులు చేత కథలు,కవితలు రాయించి వారిని బాలసాహితీకారులుగా తీర్చిదిద్దుతున్నారు.బాలల బంగారు భవిష్యత్తుకు పునాది వేస్తున్నారు.ప్రతి సంవత్సరం బాల సాహిత్యంలో పోటీలు నిర్వహించి రచయితలకు అవార్డులను కూడా ఇస్తున్నారు.రంగినేని ట్రస్టు ద్వారా బాలలకు విశిష్ట సేవలను అందిస్తున్నారు.
“కవి ఎలగొండ రవి తేది 30 – 05 – 1970 రోజున సిరిసిల్లలో జన్మించాడు.వీరు ప్రభుత్వ పాఠశాలలో ఉపాధ్యాయుడిగా పని చేస్తున్నారు.వీరు1994 నుంచి సాహిత్య సృజన గావిస్తున్నారు.వీరు ప్రచురించిన పుస్తకాలు:1) ఖడ్గ ధార,2)సముద్రం 3)జీవితం పియానో మెట్ల మీద.వీరు సిరిసిల్ల మానేరు రచయితల సంఘం వ్యవస్థాపకుల్లో ఒకరు.వీరు ప్రస్తుతం మారసం రాజన్న సిరిసిల్ల జిల్లా అధ్యక్షులుగా కొనసాగుతున్నారు.
“కవి ఆడెపు లక్ష్మణ్ తేది 06 – 10 – 1971 రోజన ఒక సాధారణ చేనేత కుటుంబంలో జన్మించాడు. వీరు రాజన్న సిరిసిల్లా జిల్లాకు చెందిన వారు.వీరి తల్లిదండ్రులు రుక్కమ్మ,బాలయ్యలు.వీరు తొమ్మిదవ తరగతి వరకు ప్రభుత్వ పాఠశాల, సిరిసిల్లలో చదువుకున్నారు.వీరు వృత్తిరీత్యా చేనేత కార్మికుడిగా పని చేస్తున్నారు.వీరు ప్రవృత్తి రీత్యా కవిత్వం రాస్తున్నారు.కవి ఆడెపు లక్ష్మణ్ ప్రచురించిన పుస్తకాలు :
1)రాత్ పైలీ దివస్ పైలీ కవితా సంపుటి
2) సిరిసిల్ల నానీలు 3)కామ్ గార్ కవితా సంపుటి.
కవి జిందం అశోక్ తేది 05 – 04 – 1973 రోజున జన్మించాడు.వీరు రామచంద్రాపూర్ గ్రామం, తంగళ్ళపల్లి మండలం,రాజన్న సిరిసిల్లా జిల్లాకు చెందిన వారు.వీరి తల్లిదండ్రులు : ఎల్లవ్వ, రాజయ్యలు.వీరు ఎంఎస్సీ,బిఇడి,విద్యను అభ్యసించారు.వీరు వృత్తిరీత్యా ప్రభుత్వ పాఠశాలలో గణిత ఉపాధ్యాయునిగా పని చేస్తున్నారు.వీరు ప్రవృత్తిరీత్యా సాహిత్య సృజన గావిస్తున్నారు.వీరి ముద్రిత రచనలు: 1)అదృశ్య కిరణాలు కవితా సంపుటి,2)మానేరు నానీలు, 3)ఎనగర్ర కవితా సంపుటి,4)గవ్వలు కవితా సంపుటి,5)చుక్క పొద్దు కవితా సంపుటి, 6)వర్గమూలాలు కవితా సంపుటి.వీరు పెద్ద గడియారం పుస్తకానికి సంపాదకత్వం వహించారు.
“మధురకవి మామిడిపల్లి సాంబశివశర్మ (సాంబ కవి) తేది 24 – 06 – 1918 రోజున సాధారణ బ్రాహ్మణ కుటుంబంలో జన్మించారు.వీరు వేములవాడకు చెందిన వారు.వీరి తల్లిదండ్రులు : సత్తెమ్మ,మృత్యుంజయ శర్మలు.వీరు వేములవాడ శ్రీ రాజరాజేశ్వర నాట్యమండలి వారు ప్రదర్శించిన ఎన్నో పౌరాణిక నాటకాలలో నటించి ప్రేక్షకుల ప్రశంసలనందినారు.వీరు హిందీ భాషా ప్రచారోద్యమంలో పాల్గొని భాషా గేయ రచనల ద్వారా ఉపన్యాసాల ద్వారా హిందీ భాషా ప్రచారాన్ని గావించారు.వీరు స్వాతంత్ర్య సమరయోధులు.వీరు గ్రంథాలయ నిర్వహణ గావించారు.వీరు కాకతీయ పత్రికకు విలేకరిగా పని చేసారు.వీరు 09 – 01 -1998 రోజున స్వర్గస్తులయ్యారు.
కవి సాంబశివశర్మ ముద్రిత రచనలు :1.ముక్తాహారం (పద్య కావ్యం)2.కుంజ విహారం (పద్య కావ్యం) 3.జయశ్రీ (పద్య కావ్యం) 4.లోభ సంహారం (అధిక్షేప కావ్యం) 5.మధుర ఝంకారం (మంగళ హారతులు, కీర్తనలు)6.భక్తి గీతాలు (భజనలు)7.ద్విపద రామాయణం (రాధే శ్యాం రామాయణానికి స్వేచ్ఛానువాదం)బాల సుందరకాండములు.
8) దక్షయజ్ఞం (బుర్రకథ) 9.శ్రీ రాజ రాజేశ్వర సుప్రభాతం.10.శ్రీ కాళేశ్వర ముక్తీశ్వర సుప్రభాతం.11.శ్రీ మదాది శంకరాచార్య సుప్రభాతం.12) బాసర సరస్వతి సుప్రభాతం. 13.గంగా సుప్రభాతం.
కవి సాంబశివశర్మ అముద్రిత రచనలు:
1.భద్రావతి (నాటకము).2.త్యాగయ్య (నాటకము) 3.ముగ్గురు మరాఠీలు (బుర్రకథ)4.శ్రీ రాజరాజేశ్వర క్షేత్ర మహాత్మ్యం (హరికథ)5.ద్విపద రామాయణము (అయోధ్య,అరణ్య, కిష్కింద,యుద్ధకాండాలు కొంత వరకు లభ్యం) 6.శ్రీ రాజేశ్వర తారావళి (లిఖితపూర్వకమైన చివరి రచన)

కొమురవెల్లి మల్లన్న సుప్రభాతం
బెల్లంపల్లి శ్రీ రామచంద్ర సుప్రభాతం
శ్రీ మదుజ్జయిని మహాకాళీ సుప్రభాతం.
“కవి నమిలకొండ హరి ప్రసాద్ శర్మ తేది 05 – 06 – 1953 రోజున సాధారణ బ్రాహ్మణ కుటుంబంలో జన్మించాడు.వీరి తల్లిదండ్రులు: నాగుబాయి, కోటయ్య ఘనాపాటి.వీరు సంస్కృత బి.ఓ.ఎల్. శిక్షా శాస్త్రి, ఎం,ఏ. సంస్కృతాంధ్రములు విద్యను అభ్యసించారు.వీరు శ్రీ రాజరాజేశ్వర ప్రభుత్వ ఉన్నత సంస్కృత పాఠశాల,వేములవాడలో ఉపాధ్యాయుడిగా పని చేశారు.కవి నమిలకొండ హరిప్రసాద్ శర్మ ముద్రిత రచనల వివరాలు :
1)శ్రీ రాజరాజేశ్వర సుప్రభాతము,
2)రాజేశ్వరోదాహరణం, 3)అష్టమూర్తి స్తవము,4)రాజేశ్వర ఋణ హర స్తోత్రం,5)దేశ శ్లోకీ సాయి స్తుతి,
6) మాతృ స్మృతి,7) ముక్తాత్మ బంధం,
8) ముకుంద మాల (పద్యానువాదం),
9) ఇందూరు గణేశ సుప్రభాతం,
వీరు 2006 జాతీయ ఉత్తమ ఉపాధ్యాయ పురస్కారాన్ని భారత రాష్ట్రపతి అబ్దుల్ కలాం గారి చేత అందుకున్నారు.వీరు కరీంనగర్ లో స్వగృహం నిర్మించుకున్నారు.వీరు అనారోగ్యంతో 31 – 8 – 2022 రోజున పరమపదించినారు.వీరి భార్య శ్రీమతి యమున సాంఘిక సంక్షేమ గురుకుల కళాశాల, చింతకుంట గ్రామంలో,తెలుగు భాషా ఉపన్యాసకులుగా పని చేసి రిటైర్ అయ్యారు. కవయిత్రి యమున ఎం.ఏ. తెలుగు,ఎం.ఫిల్ డిగ్రీని పూర్తి చేశారు.వీరు నాగార్జున విశ్వవిద్యాలయం నుండి వేములవాడ రాజేశ్వరుని మహాత్మ్యం – అనుశీలన అంశంపై పరిశోధన చేసి ఎంఫిల్ డిగ్రీని పొందారు.
వీరగోని ఆంజనేయులు గౌడ్ తేది 06 – 05 – 1951 రోజున సుల్తానాబాద్ మండలం,గర్రెపల్లి గ్రామంలో జన్మించాడు.వీరి తల్లిదండ్రులు :హనుమవ్వ, బసవయ్య గౌడ్ లు.వీరు 1 వ తరగతి నుంచి 11 వ తరగతి వరకు 1956 నుంచి 1968 వరకు ప్రభుత్వ పాఠశాల,గర్రెపల్లి గ్రామంలో విద్యాభ్యాసం చేశారు. వీరు పియుసి 1968 నుంచి 1969 వరకు మరియు బిఏ డిగ్రీ 1969 నుంచి 1973 వరకు ఎస్.ఆర్.ఆర్. ప్రభుత్వ డిగ్రీ కళాశాల,కరీంనగర్ లో చదివారు.వీరు బిఇడి 1975 సంవత్సరంలో గవర్నమెంట్ కాలేజ్ ఆఫ్ ఎడ్యుకేషన్,వరంగల్ లో చదివారు.వీరు సుల్తానాబాద్ తాలూకాలోని ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాల,అబ్బాపూర్ లో టీచర్ గా నియమింపబడ్డారు.వీరు శ్రీ రాజరాజేశ్వర సంస్కృత పాఠశాల,వేములవాడలో స్కూల్ అసిస్టెంట్ ఆంగ్లం టీచర్ గా పనిచేసి తేది 31- 05 – 2009 రోజున రిటైర్ అయ్యారు.వీరు 1978లో తన తల్లిదండ్రుల పేరిట వీరగోని హనుమమ్మ,బసవయ్య పౌర గ్రంథాలయం,వేములవాడలో ఏర్పాటు చేసినారు. వీరు స్థాపించిన గ్రంథాలయంలో లక్షా డెబ్భై వేలకు పైగా పుస్తకాలు తెలుగు,హిందీ,ఇంగ్లీష్,సంస్కృతం అందుబాటులో ఉన్నాయి.వీరు స్థాపించిన గ్రంథాలయం ఎందరో యువతీ యువకులకు, విద్యార్థులకు,పరిశోధకులకు,పాత్రికేయులకు, సాహితీ ప్రియులకు విజ్ఞాన కల్పతరువుగా సేవలు అందిస్తున్నది.వీరు నడుస్తున్న గ్రంథాలయ ఉద్యమకారుడుగా ఖ్యాతిని ఆర్జించారు.వీరు అందిస్తున్న గ్రంథాలయ సేవలకు గుర్తింపుగా ఎన్నో అవార్డులను పొందారు.వీరు గ్రంథాలయం పూర్తిగా సొంత ఖర్చులతో నిర్మించినారు.వీరు అందిస్తున్న గ్రంథాలయ సేవలకు,వారి కుటుంబ సభ్యులు తోడ్పాటును అందిస్తున్నారు.
కవయిత్రి డాక్టర్ కందేపి రాణీ ప్రసాద్ తేది 19 – 10 – 1969 లో జన్మించారు.వీరు ‌బాల సాహితీవేత్తగా ప్రసిద్ధి చెందినారు.వీరి తల్లిదండ్రులు : అంగలకుదిటి గోవిందమ్మ,సుందరాచారి గారలు.వీరి తండ్రి సుందరాచారి స్వాతంత్ర సమరయోధులు.వీరి భర్త డాక్టర్ కందేపి ప్రసాద రావు పిల్లల వైద్య నిపుణులుగా పనిచేస్తున్నారు.వీరు ఎం.ఎస్సీ. (జువాలజీ) ఎంఏ (తెలుగు) చదివారు.వీరు నాగార్జున యూనివర్సిటీ నుండి బాల సాహిత్యంలో వైజ్ఞానిక రచనలు అనే అంశంపై పరిశోధన చేసి పి.హెచ్ డి పట్టాను పొందారు.
కవయిత్రి కందేపి రాణీప్రసాద్ ముద్రిత రచనలు:1) పూల తోట కవితా సంకలనం బాల సాహిత్యం.2) సరదా సరదా బొమ్మలు.3) వార్త దినపత్రిక మొగ్గ లో పిల్లల కోసం బొమ్మలతో అచ్చయిన వ్యాసాలు.4) హరివిల్లు కవితా సంకలనం బాల సాహిత్యం. మచ్చుకు కొన్ని వివరాలు ఇచ్చాను.వారు రాసిన పుస్తకాలు చాలా ఉన్నాయి.
కవయిత్రి డాక్టర్ ఇట్టేడు విష్ణు వందనా దేవి వేములవాడలో జన్మించారు.వీరి తల్లిదండ్రులు : శారదాబాయి,జగదీశ్వరయ్యలు.వీరు మధురకవి మామిడిపల్లి సాంబశివశర్మ జీవితం – రచనలు అంశంపై పరిశోధన చేసి పి.హెచ్ డి. పట్టాను పొందారు.పర్యవేక్షకులుగా డాక్టర్ ముదిగొండ శివప్రసాద్ వ్యవహరించారు.కవయిత్రి విష్ణువందనాదేవి ముద్రిత రచనలు:1) మధురకవి సాంబశివశర్మ జీవితం – రచనలు పరిశోధనా గ్రంథం, 2009.2) మౌన శబ్దాలు నానీలు,2012. 3) మామిడిపల్లి సాంబ కవి మోనోగ్రాఫ్ ముద్రణ 2019.వీరు రాసిన వ్యాసాలు వివిధ పత్రికలలో ప్రచురింపబడ్డాయి.వీరు 25 సంవత్సరాలు డిగ్రీ కళాశాలలో అధ్యాపకురాలిగా పనిచేసి రిటైర్ అయ్యారు.వీరు ప్రస్తుతం మిద్దె సేద్యం చేస్తూ సమాజంలో అవగాహన కల్పిస్తున్నారు.
కవి దూడం నాంపల్లి తేది 20 – 05 – 1944 రోజున పొత్తూరు గ్రామం ఇల్లంతకుంట మండలం,కరీంనగర్ జిల్లాలో జన్మించాడు.వీరి తల్లిదండ్రులు లక్ష్మి, నరసయ్యలు.వీరు సిరిసిల్ల,ప్రగతినగర్ లో స్థిరపడ్డారు.వీరి భార్య జానాబాయి.వీరి కుమారుడు దూడం మనోహర్ ప్రభుత్వ ఉపాధ్యాయుడుగా పని చేస్తూనే ప్రవృత్తిరీత్యా సాహితీ సృజన గావిస్తున్నారు.కవి దూడం నాంపల్లి 14 – 04 -1964 రోజున మలేరియా వర్కర్ గా నియమించబడ్డాడు. వీరు తెలుగు పండిట్ గా 20 – 07 – 1970 రోజున నియమింపబడ్డారు.వీరు పోతుగల్,రేపాక,పెద్ద లింగాపూర్,సిరిసిల్ల పలు పాఠశాలల్లో విధులు నిర్వహించారు.వీరు 31 – 07 – 2002 రోజున తెలుగు పండిట్ గా రిటైర్ అయ్యారు.వీరు 05 -09 -2013 రోజున కీర్తిశేషులైనారు.కవి దూడం నాంపల్లి ముద్రిత రచనలు :1) శిష్య ద్విశతి (కందాలు) 1982.2)జీమూత వాహనుడు పద్య కావ్యం 1986. 3) శకుంతల హరికథ 1988.4) పాండవ జననం హరికథ 1991. 5)ద్వయి నాదం ఖండకావ్యం 1993. 6)పాండవ అజ్ఞాత వాసం వీధి నాటకం 1994.7)పంచామృతం సాహిత్య వ్యాసాలు,1997. 8) అభినందన చందనం గేయ సంపుటి 2000. 9)పాటల పల్లకి (పాటల పేటిక)2003.10)సాహితీ సమదర్శనం (షష్టిపూర్తి సంచిక) 2004.
11) భూమిక (కె.భూమిరెడ్డి షష్ఠబ్ది సంచిక పద్య కృతి) 2005.12)మావూరు బడి (అధిక్షేప కథానిక) 2005.13)కవన కలశం కవితా సంపుటి,2006. 14)జైనానీ – జైజైనానీ (గల్పిక)2007.15)జైనానీ – లేఖలు (కూర్పు) 2007.16) సన్మాన కోలాహలం (కథానిక) 2008.17) పరశురామ ప్రీతి పద్య కృతి 2009. 18) స్వర్ణముఖి (సాహితీ స్వర్ణోత్సవ సంచిక) 2011
ప్రముఖ కవి చొప్పకట్ల చంద్రమౌళి తేది 27 – 10 -1937 రోజున సాధారణ బ్రాహ్మణ కుటుంబంలో జన్మించాడు.వీరు ప్రసిద్ధ పుణ్యక్షేత్రమైన వేములవాడ పట్టణం,రాజన్న సిరిసిల్ల జిల్లాకు చెందిన వారు.వీరి తల్లిదండ్రులు రాజ్యలక్ష్మి,రాధాకృష్ణయ్యలు.వీరు టీచర్ గా నియమింపబడి,తర్వాత హెడ్మాస్టర్ గా,తర్వాత సిరిసిల్ల జూనియర్ కళాశాలలో తెలుగు భాషా ఉపన్యాసకులుగా పని చేసి మే,1996 సంవత్సరంలో రిటైర్ అయ్యారు.వీరు ముద్రించిన సమతా దీపాలు కవితా సంపుటి,1976 సంవత్సరంలో వెలువడింది.వీరు వేములవాడలో స్థిరపడ్డారు.వీరి భార్య శ్రీమతి అంజని.కవి చంద్రమౌళి అనారోగ్యంతో తేది 13 – 03 – 2014 రోజున పరమపదించారు.
కవి గర్రెపల్లి అశోక్ తేది 15 – 8 – 1959 రోజున భీముని మల్లారెడ్డిపేట గ్రామంలో జన్మించాడు.వీరు రాజన్న సిరిసిల్ల జిల్లాకు చెందిన వారు.వీరు ఎం.ఏ. (తెలుగు),బిఇడి,ఎం.ఫిల్.డిగ్రీని పొందారు. వీరు1984 తెలుగు పండిట్ గా నియమింపబడ్డారు. వీరు 2016లో రిటైర్ అయ్యారు.వీరు దూడం నాంపల్లి సాహిత్యం పై పరిశోధించి తిరుపతి శ్రీ వెంకటేశ్వర విశ్వవిద్యాలయం నుండి 2008లో ఎం.ఫిల్.డిగ్రీని పొందారు.వీరు బాల సాహితీవేత్తగా ప్రసిద్ధి పొందారు.కవి గర్రెపల్లి అశోక్ ముద్రిత రచనలు :1)నాంది కవితా సంపుటి,1977.2)ఎంకటి కథలు పిల్లల కథలు,2019.3) మా బడి కథలు పిల్లల కథలు,2020.4) సరికొత్త ఆవు – పులి కథలు రంగుల చిత్రాలతో పిల్లల కథలు 2020. 5)ఎం.ఫిల్.పరిశోధనా గ్రంథం మధురకవి దూడం నాంపల్లి రచనలు పరిశీలన – 2020. కవి నమిలకొండ జయంత్ తేది 06 – 12 – 1964 రోజున సాధారణ బ్రాహ్మణ కుటుంబం, వేములవాడలో జన్మించాడు.వీరి తల్లిదండ్రులు : నాగుబాయి,కోటయ్య ఘనాపాటిగారలు.వీరు ఎం.ఏ.(తెలుగు), బిఇడి.విద్యను అభ్యసించారు. వీరు17 – 04 – 1989 రోజునప్రభుత్వ పాఠశాల, ఘన్ముక్ల గ్రామంలో ఉపాధ్యాయుడిగా నియమింపబడ్డారు.వీరు కవిత్వం,గేయాలు, పాటలు రాస్తున్నారు.వీరికి సంగీతంలో ప్రావీణ్యం ఉంది.వీరు గొప్ప కళాకారుడు,చిత్రకారుడు.వీరు వేములవాడలో భక్తి సంగీత కార్యక్రమాలు నిర్వహిస్తూ గొప్ప కీర్తిని సంపాదించారు.వీరు ప్రస్తుతం ప్రభుత్వ పాఠశాలలో స్కూల్ అసిస్టెంట్ తెలుగు బాధ్యతలు నిర్వహిస్తున్నారు.
కవి నాగేంద్ర శర్మ మిడ్ మానేర్ ప్రాంతం కవులకు, కళాకారులకు నిలయం అని పేర్కొన్నారు.మానేరు జలాశయాన్ని సలక్షణమై వర్ధిల్లు తల్లీ అని చెప్పిన తీరు అద్భుతంగా ఉంది.
“అసలు సిసలైన ఒక కావ్య నాయికవు/మానేటి నాగరికతా మహ భాగవతానివి/కావ్య నాయిక ఈ పదం కవిత్వపరంగా మానేరు జలాశయాన్ని ప్రాణప్రదమైన పాత్రధారిగా చూపిస్తుంది.మానేరు మానవ సంబంధమైన ప్రాంతీయ నాగరికతను, సాంస్కృతిక సంపదను పరిరక్షించే కేంద్రం. మహాభాగవతానివి అంటే భక్తి,ధార్మికత, సాంస్కృతిక విలువలు కలిగినట్టిది అని అర్థం. మానేర్ కేవలం జలధార కాదు,ప్రజల సంస్కృతి, ధర్మ,సాహిత్య ఆధ్యాత్మిక పరిరక్షణ వేదిక.మానేరు ప్రజల జీవితానికి,నాగరికతకు,సాహిత్యానికి ప్రాణదాత.మానేరు అసలు సిసలైన కావ్య నాయిక అని చెప్పడం బాగుంది.
“పర్యాటక దర్శినివి!/ఈ కవితా పంక్తిలో పర్యాటక దర్శనివి అనేది ఆ జలాశయ సౌందర్యానికి, ఆధ్యాత్మికతకి,సామాజిక ప్రయోజనానికి కల్పించిన రూపం.మానేర్ జలాశయం సూర్యోదయ వేళల్లో ముత్యాల్లా మెరుస్తున్న అలలతో,సాయంత్రపు సమయంలో బంగారు కాంతి కలిగిన నీటి అలలతో ఒక చిత్రకారుడు చిత్రించిన దృశ్యంలా ఉంటుంది. విస్తృతమైన నీరు చుట్టూ ఉన్న కొండలు, పచ్చదనంతో కలబోసిన ఒక దివ్య దృశ్య రూపాన్ని సృష్టిస్తాయి.మానేర్ నదీ పరివాహక ప్రాంతం తెలంగాణా చరిత్రలో అత్యంత ప్రాముఖ్యం గలది. మానేర్ జలాశయం ప్రక్కన ఉన్న దేవాలయాలు, శిలాశాసనాలు,పురాతన కట్టడాలు అన్ని ఈ ప్రదేశానికి ఆధ్యాత్మికతను,సాంప్రదాయక గాఢతను సమకూరుస్తున్నాయి.మానేర్ జలాశయం పరిసర ప్రాంతాల సాగు భూములకు ఆధారం.కవి దీనిని పర్యాటక దృక్కోణంలో చెప్పినా అంతర్భావంగా అది ప్రజల జీవనాధారానికి మూలం అనే సూచన ఉంది.ప్రకృతిని దర్శించడానికి వచ్చిన పర్యాటకులకు ఆకర్షణీయమైన ప్రాంతం.పర్యాటక దర్శిని అనే కవితా పంక్తి తెలంగాణ భూభాగ సౌందర్యాన్ని ప్రజల అభివృద్ధి స్ఫూర్తిని ఒకే శ్వాసలో మన ముందు ఉంచుతుంది.
“మత్స్యకారులకు కోహినూరంతటి/అమూల్య వజ్రాభరణానివి!/ఈ కవితా పంక్తులు మానేర్ జలాశయం సారాన్ని అత్యంత మృదువైన,గాడమైన భాషలో వ్యక్త పరుస్తాయి.కవి ఇక్కడ జలాశయాన్ని కేవలం నీటి నిల్వగా కాకుండా జీవనాధారంగా విలువైన సంపదగా చిత్రించాడు.కోహినూర్ వజ్రంతో జలాశయాన్ని పోల్చాడు.కోహినూర్ వజ్రం ప్రపంచంలోనే అత్యంత విలువైనది.కవి ఆ విలువను మత్స్యకారుల వృత్తిలోకి మార్చాడు. మత్స్యకారులకి జలాశయం జీవన గని. మత్స్యకారుల జీవితం జలాశయంతో ముడివడి ఉంటుంది.ఆ జలాశయం నీటిలోనే వారి ఆహారం, ఆదాయం,ఆనందం,అస్తిత్వం దాగి ఉన్నాయి. అందుకే కవి దానిని అమూల్య వజ్రాభరణం అని పిలిచాడు.కవి మానేర్ జలాశయాన్ని పర్యాటక కేంద్రంగా,సాగునీటికి మూలంగా మాత్రమే కాకుండా సామాజిక జీవనానికి ఆధారమైన వనరుగా కూడా భావించాడు.జలాశయం వల్ల ఎన్నో కుటుంబాలు జీవనోపాధి పొందుతున్నాయి.మానేర్ జలాశయం మత్స్యకారులకి కోహినూర్ వజ్రం వలె అమూల్యమైనది అని చెప్పిన తీరు బాగుంది.
“వరదవెళ్ళి గురుదత్త దేవునికి బంగారు కొండవు!/ ఇది కేవలం భౌగోళిక స్థల వివరణ కాదు. ఆధ్యాత్మికత,భక్తి,ప్రకృతి సౌందర్యం,ప్రజల భావోద్వేగం అన్నీ కలిసిన కవితా దృశ్యం.మానేరు జలాశయం పరిసరాలు వరదవెళ్ళి గ్రామంలో కొలువై ఉన్న గురుదత్త దేవాలయం ఆ ప్రాంత ప్రజలకు ఆధ్యాత్మిక కేంద్రమై విలసిల్లింది.కవి ఆ దృశ్యాన్ని బంగారు కొండగా చిత్రీకరించి ఆ జలాశయం యొక్క మహిమను దేవాలయంతో అనుసంధానించాడు.బంగారు కొండవు అనేది ప్రకృతి సౌందర్యాన్ని,ఆధ్యాత్మిక శోభను సూచిస్తుంది.మానేరు జలాశయంలోని నీరు సూర్యరశ్మిలో మెరుస్తూ బంగారు వర్ణంలో కాంతులు విరజిమ్ముతుంది.ఆ దృశ్యం గురుదత్త స్వామి పుణ్యక్షేత్రానికి బంగారు కొండలా కనిపిస్తుంది అని కవి భావించాడు.మానేరు జలాశయం భక్తి మరియు ప్రకృతి కలయికగా దేవునికి సమర్పితమైన స్వర్ణ శిఖరంగా మారింది.జలాశయం యొక్క సౌందర్యం, దేవాలయం యొక్క పవిత్రత,ఇవి కవిలో గాఢమైన ఆరాధనా భావాన్ని రేకెత్తించాయి.జలాశయాన్ని బంగారు కొండతో పోల్చినప్పటికి.జలాశయం నిజంగా బంగారు కొండ కాదు.కానీ,కవి దృష్టికి ఆ జలాశయం దేవుని ఆలయానికి స్వర్ణ శోభతో నిండిన కొండ వలె కనిపిస్తుంది.వరదవెళ్ళి గురుదత్త దేవునికి అనే పదాలు శ్రవణానందాన్ని కలిగిస్తాయి. తెలంగాణా భక్తి సంప్రదాయంలో దత్తాత్రేయ స్వామికి విశేష ప్రాధాన్యం ఉంది.జలాశయ నిర్మాణం తరువాత నీటితో కప్పబడిన పరిసరాలు ప్రకాశవంతమై,దేవుని వైభవాన్ని మరింత పెంచాయి. కవి మానేరు జలాశయాన్ని భక్తి, ప్రకృతి శోభల సమ్మేళనంగా చిత్రించారు.
“నీ ప్రవాహ సామర్థ్యాలు జగత్కళ్యాణాలు!/ కవి మానేర్ జలాశయం ప్రాజెక్ట్ మహిమను,అది సమాజానికి అందించే పరమహితాన్ని,అత్యంత స్ఫూర్తిదాయకంగా వ్యక్తపరిచాడు.మానేర్ జలాశయం కేవలం ఒక ప్రాంతానికే కాదు.దాని నీరు చేరే ప్రతి భూమికి,ప్రతి చెట్టుకి,ప్రతి రైతుకు కళ్యాణకారకంగా ఉంటుంది.మానేర్ జలాశయం వల్ల ఉత్తర తెలంగాణలోని సాగు విస్తరిస్తుంది. రైతుల జీవనోపాధి మెరుగుపడుతుంది.నీటి కొరత తగ్గుతుంది.నీరు ప్రవహిస్తే జీవితం వికసిస్తుంది.నీరు నిలిస్తే సమాజం నిలుస్తుంది.మానేర్ జలాశయ ప్రవాహం కవి దృష్టిలో నీటి తరలింపు కాదు.అది ప్రజల ప్రగతికి,పంటల పుష్టికి,ప్రకృతి పరిమళానికి మూలం.మానేరు జలాశయం జగత్కల్యాణకారకం అయినట్టిదిగా భావించవచ్చు.
“జన సామాన్యానికి భువనేశ్వరి మాతవై/ ఏడాదంతా జలసింగారాలతో/మా నేలలో ఎములాడ రాజన్న జ్యోతిర్లింగానివై/నిండు చందమామవై చల్లని చూపులు ప్రసాదించు తల్లీ!/కవి ఈ జలాశయాన్ని ఒక దేవతా స్వరూపంగా భువనేశ్వరి మాతగా ఆవిష్కరించాడు.
భువనేశ్వరి మాత సృష్టికి,పోషణకు,కరుణకు ప్రతీక.అదే విధంగా మానేరు జలాశయం ప్రజలందరికీ సమానంగా జీవజలం ప్రసాదిస్తుంది కాబట్టి గొప్పగా ఉంది.
“ఏడాదంతా జల సింగారాలతో/ఈ కవితా పంక్తిలో జల సింగారం అనేది ఇంపైన ఉపమానం. జలాశయం సంవత్సరం పొడవునా నీటితో నిండి ఉండి దానిపై ప్రసరించే సూర్యకాంతితో ప్రతిబింబించే ఆకాశంతో ముగ్ధ మనోహరంగా ఉంటుంది.
మానేర్ జలాశయాన్ని ఎములాడ రాజన్న జ్యోతిర్లింగంతో పోల్చడం జరిగింది.ఇది రాజన్న సిరిసిల్లా జిల్లా ప్రజల భక్తికి,శ్రద్ధకు నిదర్శనం. జలాశయం రూపంలో ఆధ్యాత్మిక శక్తి భూమిపై అవతరించినట్లు కవి భావించాడు.
నిండు చందమామవై చల్లని చూపులు ప్రసాదించు తల్లీ!/ఇక్కడ మానేరు జలాశయాన్ని కవి చందమామతో పోల్చాడు.చందమామను చల్లదనానికి,ప్రశాంతతకు ప్రతిరూపంగా భావిస్తారు. ఆ విధంగానే జలాశయం ప్రజలకు సాంత్వనను ఇస్తుంది.ఈ కవితా పంక్తిలో భక్తి,కృతజ్ఞత,ప్రకృతి సౌందర్యాలు ఒదిగి ఉన్నాయి.మానేరు జలాశయాన్ని భువనేశ్వరి మాతగా నిండు చంద్రునిగా వర్ణించిన తీరు అద్భుతంగా ఉంది.
“ముంపు గ్రామాల ప్రజల సమస్యలకు/
మద్యస్థం కాకుండా ఆయవు పట్టువై../ఆధార శిలవై .. నిలువు తల్లీ!/ఈ కవితా పంక్తులు మానేర్ జలాశయ నిర్మాణం వల్ల ముంపుకు గురైన ప్రజల మనో వేదనను,వారి ఆశలను నమ్మకాన్ని ఆవిష్కరించే హృద్యమైన సాహిత్య భావ రేఖలుగా నిలుస్తాయి.కవి తల్లి రూపంలో మానేర్ జలాశయాన్ని సంబోధించి ప్రజల తరపున ఆమెను ప్రార్థిస్తున్నాడు.
జలాశయం నిర్మాణం వెనుక వేలాది కుటుంబాల త్యాగం దాగి ఉంది.వారి ఇండ్లు,పంట పొలాలు, జ్ఞాపకాలు నీటి ముంపులో కలిసి పోయాయి.కవి ఈ బాధను గుర్తించి ఆ ప్రజల సమస్యలకు పరిష్కరించాలని ఆర్తిగా కోరుతున్నాడు.
“మద్యస్థం కాకుండా ఆయు పట్టువై../ఇక్కడ కవి మానేరు జలాశయాన్ని నిర్లిప్తంగా,నిష్క్రియంగా ఉన్నట్లు కాకుండా,ఆయువు పట్టుగా మారమని కోరుతున్నాడు.ఈ తల్లి వంటి జలాశయం తమ బాధల్ని దూరం చేయడంలో సహకరించి తోడ్పాటును అందించాలి అని కవి కోరుతున్నాడు.
“ఆధార శిలవై .. నిలువు తల్లీ!/ఈ కవితా పంక్తిలో భావ వ్యక్తీకరణ పరాకాష్టను చేరుతుంది.ఆధార శిల స్థిరత్వానికి,నమ్మకానికి,భరోసాకు ప్రతీక.మానేర్ జలాశయం కేవలం నీటి వనరుగా కాకుండా, ముంపు బాధితులకు ధైర్యం ఇచ్చే చిహ్నంగా నిలవాలి అని కవి కోరుతున్నాడు.
“నిలువు తల్లీ! అనే సంబోధనలో మాతృత్వపు భావన చక్కగా ఉంది.ఈ కవితా పంక్తులలో కవి భావుకతను,మానవతా దృష్టిని,కృతజ్ఞతను, సామాజిక చింతనను సమన్వయపరచాడు. జలాశయానికి మానవ గుణాలను ఆపాదించడం ద్వారా ఉత్కంఠభరితమైన కవి హృదయం ప్రస్ఫుటమైంది.ఈ కవితలోని భావం బాధిత ప్రజల హృదయ స్పందన.మానేరు జలాశయం వల్ల తమ సర్వస్వాన్ని కోల్పోయిన వారికి అండగా ఉండాలి అనే విన్నపం ఈ కవితలో ప్రతిధ్వనిస్తుంది.కవి భక్తితో,ఆర్తితో మానేరు తల్లిని వేడుకోవడం చక్కగా ఉంది.
“భూములిచ్చిన త్యాగధనులకు/సరి కానుకలిచ్చి ఆదుకో తల్లీ!/ఈ కవితా పంక్తులలో కవి మనసులో ఉన్న గాఢమైన కృతజ్ఞతా భావం,మానవతా దృక్పథం స్పష్టంగా ప్రతిబింబిస్తున్నది.మానేర్ జలాశయం నిర్మాణం కోసం ప్రజల భూములను ప్రభుత్వం స్వాధీనం చేసుకుంది.తమ భూములను ప్రాజెక్ట్ నిర్మాణం కోసం సమర్పించిన వారే అసలైన త్యాగధనులు.సమాజ శ్రేయస్సు కోసం మహోన్నత త్యాగం చేసి తమ సర్వస్వం కోల్పోయిన ప్రజలకు సహాయం చేయాలి అని,ఆ తల్లి త్యాగధనులను మరువకుండా,వారిని కానుకలతో ఆదరించాలి అని కవి మనసారా ప్రార్థిస్తున్నాడు.ఈ కవితా పంక్తులలో త్యాగానికి గౌరవం,సామాజిక న్యాయం పట్ల ఉన్న ఆరాటం గాఢంగా వ్యక్తం అయింది.భూములు ఇచ్చిన రైతులు కేవలం భౌతికంగా నష్టపడడమే కాక వారు తమ ఆత్మీయ అనుబంధాన్ని కోల్పోయారు. కాబట్టి వారికి మానేరు జలాశయం ప్రాజెక్ట్ నుంచి సరైన న్యాయం జరగాలి అని కవి తన మనసులోని ఆకాంక్షను వ్యక్తం చేశాడు.భూములు ఇచ్చిన త్యాగధనుల పట్ల కవి చూపిన గౌరవం,మానేర్ తల్లిని ఆశ్రయించిన విధానం కవితకు హృద్యమైన స్ఫూర్తి నిచ్చింది.మిడ్ మానేర్ పై అద్భుతమైన కవితను రాసిన కవి సంకేపల్లి నాగేంద్ర శర్మను అభినందిస్తున్నాను.వారు మరిన్ని మంచి కవితా సుమాలు విరబూయించాలని మనసారా కోరుకుంటున్నాను.
కవి సంకేపల్లి నాగేంద్ర శర్మ తేది 01 – 06 – 1960 రోజున ప్రసిద్ధ పుణ్యక్షేత్రమైన వేములవాడ గ్రామంలో సాధారణ బ్రాహ్మణ కుటుంబంలో జన్మించాడు.వీరు రాజన్న సిరిసిల్ల జిల్లాకు చెందిన వారు.వీరి తల్లిదండ్రులు కమలమ్మ,లక్ష్మీకాంతం గారలు.వీరు ఎం.ఏ. ఎల్ఎల్ బి, బిఇడి.పిజి డిప్లమా ఇన్ పబ్లిక్ రిలేషన్స్ డిగ్రీలను పొందారు.వీరు 1984 సంవత్సరంలో ప్రభుత్వ పాఠశాల లో టీచర్ గా నియమింపబడ్డారు.వీరు 17 – 07 – 2017లో రిటైర్ అయ్యారు.వీరు ప్రవృత్తి రీత్యా రచనా వ్యాసంగాన్ని కొనసాగిస్తున్నారు.వీరు కరీంనగర్ లో స్వగృహం నిర్మించుకున్నారు.వీరు చరిత్ర పరిశోధకుడిగా ప్రఖ్యాతి గాంచారు. కవి నాగేంద్ర శర్మ ముద్రిత రచనలు : 1.హరివిల్లు సాహిత్య సంస్కృతిక వ్యాసాలు,2004.2. సబ్బినాడు ప్రతిభా మూర్తులు (సాహిత్య, సాంస్కృతిక,చారిత్రక వ్యాసాలు) 3.మానేరు తరంగాలు కవితా సంకలనం.4.జీవన వేదం కవిత్వం. 5.ఎములాడ మూలవాగు కవిత్వం. 6. తెలంగాణ వీణ (సాహిత్య, సాంస్కృతిక, చారిత్రక వ్యాస సంపుటి) 7. నాగేంద్ర శర్మ కథలు. 8. బతుకు తెరువు కథలు. 9.తెలంగాణా ఉద్యమంలో చారిత్రికాంశాలు (సాంస్కృతిక రంగం ప్రధానంగా) 10.రాజన్న సిరిసిల్ల జిల్లా సాహిత్య చరిత్ర (ప్రచురణ తెలంగాణా సాహిత్య అకాడమి)11.వేములవాడ అనువంశిక బ్రాహ్మణ చరిత్ర. 12.వేములవాడ క్షేత్ర చరిత్ర (వ్యాసాలు), 2021.13) మూల వాగు మందారం షష్టిపూర్తి అభినందన సంచిక. 14.పాలపిట్ట సెప్టెంబర్ 2022 సాహితీ మాసపత్రిక కవి నాగేంద్ర శర్మ ఇంటర్వ్యూతో ప్రత్యేక సంచిక గా వెలువడింది.
15.మిడ్ మానేర్ కవిత్వం,2024.
వీరు సాహితీ గౌతమి సాహిత్య సంస్థకు ఉపాధ్యక్షుడిగా పనిచేశారు.వీరు కరీంనగర్ జిల్లా అరసం శాఖకు ఉపాధ్యక్షులుగా పని చేశారు.వీరు తెలంగాణా రచయితల వేదిక ఉమ్మడి కరీంనగర్ జిల్లాకి అధ్యక్షుడిగా పని చేశారు‌.వీరు తెలంగాణా రచయితల వేదిక రాష్ట్ర శాఖకి సంయుక్త కార్యదర్శిగా పని చేశారు.వీరు తెలంగాణా పద్య కవితా సదస్సు కార్యవర్గ సభ్యులు.వీరు కరీంనగర్, శరత్ సాహితీ కళా స్రవంతి సంస్థకు, ప్రధాన కార్యదర్శిగా పనిచేస్తున్నారు.వీరు తెలుగు విశ్వవిద్యాలయం నుండి కీర్తి పురస్కారం అందుకున్నారు.ఇవి కాక ఇప్పటికీ కవి నాగేంద్ర శర్మ గారు తమ రచనా వ్యాసంగాన్ని కొనసాగిస్తున్నారు.

ఎర్రోజు వెంకటేశ్వర్లు బ్లాక్ బోర్డ్ కవిత కవిత్వం ఓ విశ్లేషణ
ప్రముఖ కవి,తెలుగు శాఖా అధ్యక్షులు, ప్రభుత్వ గురుకుల డిగ్రీ కళాశాల, నగునూరు,ఎర్రోజు వెంకటేశ్వర్లు కలం నుండి జాలువారిన బ్లాక్ బోర్డ్ కవితా సంపుటిలోని బ్లాక్ బోర్డు కవిత పై విశ్లేషణా వ్యాసం.కవి వెంకటేశ్వర్లు ప్రభుత్వ గురుకుల పాఠశాలలో ఉపాధ్యాయుడిగా ఉద్యోగ జీవితం ప్రారంభించారు.కవి పాఠశాలలో బుడి బుడి నడకల పిల్లల అల్లరిని చూసినారు.పిల్లలు మాట్లాడే ముద్దు ముద్దు మాటలను ఆహ్లాదకరంగా విన్నారు.కల్లా కపటం ఎరుగని చిన్నారి పిల్లలకు బోధిస్తూ మాటలలో చెప్పలేని గొప్ప అనుభూతిని పొందారు. పిల్లల లోకంలో విహరించడం ఎవరికైనా సంతోషంగా ఉంటుంది.పిల్లలకు చదువు సంస్కారాన్ని అందించే గొప్ప పాఠశాల అనే ప్రపంచంలో పని చేశారు.బ్లాక్ బోర్డ్ పై విద్యార్థులకు ఎంతో ఆసక్తితో బోధించాడు.పిల్లలకు చదువు నేర్పే క్రమంలో తనలో కలిగిన స్పందనకు అక్షర రూపం ఇచ్చాడు.బ్లాక్ బోర్డు కవితలో విద్య యొక్క శక్తి, సృజనాత్మకత,జ్ఞానం అందించే వెలుగు సమాజం మార్పు చెందడానికి పాఠశాల ఎంత ముఖ్యమో తెలియజేసారు.బ్లాక్ బోర్డ్ విద్యార్థుల భవిష్యత్తుకు కాంతినిచ్చే దీప స్తంభంలా ఉంది అని కవి భావోద్వేగంతో ప్రకటించారు.కవి వెంకటేశ్వర్లు తన కవిత్వం ద్వారా విద్యా బోధనలో బ్లాక్ బోర్డు యొక్క పాత్రను సమాజానికి చాటిచెప్పారు.
“నల్ల రంగు శుభం కాదంటారు కొందరు/నల్ల మట్టిలో తెల్ల బంగారంలా/నల్లబల్ల మాత్రం మంచినే పంచుతుంది/అంటున్నారు.ఈ కవితా పంక్తులు నల్ల రంగు గురించి ఉన్న సామాన్య అభిప్రాయాలను విభిన్నంగా చూపుతున్నాయి‌.బ్లాక్ బోర్డు తరగతి గదిలో ఉపాధ్యాయులు రాసే నల్లబల్ల.ఇది విద్యా బోధనకు సాధనంలా నిలుస్తుంది. ఉపాధ్యాయుడు నల్లబల్ల ద్వారా విద్యార్థులకు జ్ఞానాన్ని అందిస్తాడు.కొంత మంది నల్ల రంగును శుభం కాదని నమ్మడం గురించి చెప్పబడింది.మన సమాజంలో నల్ల రంగు గురించి కొన్ని లేనిపోని అపోహలు ఉన్నాయి. ఇప్పటికీ సమాజంలో నల్ల రంగును దురదృష్టం, అశుభం అని భావించే వారు ఉన్నారు.శుభ కార్యాలు,పండుగలు వంటి సందర్భాల్లో నల్ల రంగును దూరం పెట్టే పద్ధతి ఉంది.కానీ,వాస్తవానికి నల్ల రంగు చెడ్డది కాదు. నల్ల మట్టి పోషక పదార్థాలతో నిండిన భూమి.మనం విత్తనాలు నాటిన నేల కూడా సాధారణంగా నల్లగా ఉంటుంది.నల్లరేగడి నేలలో విస్తారమైన పంటలు పండుతాయి. నల్ల మట్టిలో పండే పంటలు మనకు బంగారంలాంటివే.అందుకని నల్ల రంగు మన జీవనానికి ఎంతో ప్రధానం అని భావించవచ్చు.
నల్లబల్ల మాత్రం మంచినే పంచుతుంది. నల్లబల్లపై ఉపాధ్యాయులు రాసి విద్యార్థులకు పాఠాలు అర్థమయ్యేలా బోధిస్తారు.నల్ల బల్ల విద్య,జ్ఞానం మరియు వికాసాన్ని అందిస్తుంది.కాబట్టి నల్ల బల్ల మనకు మంచిని నేర్పే సాధనం.నల్ల రంగును అశుభంగా భావించే వారు ఉన్నప్పటికీ నల్ల మట్టి, నల్లబల్ల మంచినే అందిస్తాయి.నల్ల మట్టిలో విలువైన పంటలు పండుతాయి.నల్లబల్ల జ్ఞానాన్ని పంచుతుంది.నల్ల రంగు పవిత్రత,ప్రయోజనం, విజ్ఞానం పంచే రంగు అనే మెరుగైన సందేశం ఇందులో ఉంది.నల్లబల్లపై వ్రాసిన తెల్లని అక్షరాలు విద్యార్థుల లేలేత మనస్సులలో వెలుగుని నింపుతాయి.ఇది అంధకారం మీద వెలుగుకి లభించిన విజయం అనే గొప్ప సందేశం. గురువు నల్లబల్లపై ద్వారా అందించే విద్యా బోధన వల్ల విద్యార్థుల జ్ఞానం పెరుగుతుంది.బ్లాక్ బోర్డు విద్యకు ద్వారం, జ్ఞానానికి వేదిక అని భావించాలి.నల్లబల్ల మనకు చెప్పే పాఠం ఏమిటి?ఒక వస్తువుకి రంగు, రూపం ముఖ్యం కాదు.దాని ఉపయోగమే ముఖ్యం. నల్ల రంగు శుభం కాదనే అజ్ఞానాన్ని వీడాలి.నల్ల రంగు కూడా వెలుగును పంచగలదు అనే జ్ఞానాన్ని పెంచుకోవాలి.నల్లబల్ల మనకు మంచినే పంచుతుంది అనే లోతైన భావాన్ని ఇస్తుంది.ఇది తరతరాలుగా సమాజంలో నల్ల రంగు పట్ల నెలకొన్న మూఢ నమ్మకాన్ని తుడిచి వేస్తుంది.నల్లరంగు జ్ఞానానికి ఆధారం.జ్ఞానమే జీవితానికి వెలుగుని ఇస్తుంది.

“సుద్ద ముక్కల జ్ఞానామృత బిందువుల్ని/ విద్యార్థుల మేధో క్షేత్రంలో/నీల మేఘమై నిరంతరం వర్షిస్తుంది/అంటున్నారు.సుద్ద ముక్కలు ఇక్కడ శుద్ధత,పవిత్రతను సూచిస్తాయి.జ్ఞానం అనేది అమృత బిందువులతో పోల్చి బడింది.శుద్ధమైన జ్ఞాన బిందువులు విద్యార్థుల మేధస్సు అనే బుద్ధి భూమిలో ఎప్పటికీ ఆగకుండా జ్ఞానాన్ని అందిస్తూ ఉంటాయి.జ్ఞానం వాన వలె ఎప్పటికీ కురుస్తూ విద్యార్థుల మేధస్సును అభివృద్ధి మార్గంలో పయనింపజేస్తుంది.జ్ఞానం ఒక పవిత్రమైన వానలా విద్యార్థుల బుద్ధి క్షేత్రంలో నిరంతరం కురుస్తూ వారికి అర్హతను,ఆలోచనా శక్తిని,విజ్ఞానాన్ని లభించేలా చేస్తుంది.గురువు విద్యా బోధనలో భాగంగా విద్యార్థుల మేధస్సులో జ్ఞానాన్ని కురిపించి విజ్ఞానాన్ని పెంచుతాడు.విద్యార్థులు క్షేత్రం లాంటి వారు.గురువు నీల మేఘం లాంటి వారు.జ్ఞానం అమృత బిందువుల వర్షం లాంటిది.దాని ఫలితంగా విద్యార్థి మేధస్సు సారవంతమై అభివృద్ధి చెందుతుంది. శశిగురువు జ్ఞాన ప్రదాతగా ఎంతో గొప్ప వాడు అనే భావం వ్యక్తం అవుతుంది. గురువు తన విద్యా బోధనతో విద్యార్థుల మేధస్సులో పవిత్రమైన జ్ఞానాన్ని నిరంతరం నింపుతూ వారిని మేధావులుగా తయారు చేస్తున్నాడు.
“క్లాస్ ఎంత క్లాస్ గా ఉన్నా/బ్లాక్ బోర్డు సరిగ్గా లేకుంటే/గురు శిష్యులను కలిపే వంతెన కూలినట్లే మరి/అంటున్నారు. తరగతి గది ఎంతో శుభ్రంగా,ఆధునికంగా, అందంగా,అన్ని సౌకర్యాలతో ఉన్నా అది కేవలం బయటికి కనిపించే రూపం మాత్రమే. బోధనకు కావల్సిన వాతావరణం ఉన్నా అది మాత్రమే సరిపోదు.
తరగతి గదిలో గరిష్టంగా ఉపయోగపడే బ్లాక్ బోర్డు పని చేయక పోతే,దానిపై వ్రాతలు సరిగా కనిపించకపోతే,రాయడానికి బోర్డు సహకరించకపోతే బోధనలో లోపం వస్తుంది.బ్లాక్ బోర్డు అనేది గురువు తన ఆలోచనలను,ఙ్ఞానాన్ని శిష్యులకు అందించే మాధ్యమం.అది సరిగా లేకపోతే గురువు బోధనను పూర్తిగా వ్యక్తపరచ లేడు.బ్లాక్ బోర్డు ఉపాధ్యాయుడు బోధించే పాఠాలను విద్యార్థులకు చేరవేయడానికి ఉపకరించే ప్రధాన సాధనం.బ్లాక్ బోర్డు చెడి పోయి ఉంటే,దాని మీద రాసినది స్పష్టంగా కనిపించక పోతే అది వాడటానికి వీలు కాకుండా ఉంటే బోధనలో పరిపూర్ణత ఉండదు.
బ్లాక్ బోర్డు అనేది గురు శిష్యులను వంతెన లాంటిది.ఆ వంతెన బలహీనంగా ఉంటే బోధనలో అనుసంధానం తెగి పోతుంది.బ్లాక్ బోర్డు కేవలం ఒక పరికరం మాత్రమే కాదు.అది గురువు శిష్యుల మధ్య అనుసంధానం కలిగించేది.గురువు బోధించే అంశాలను బ్లాక్ బోర్డు మీద రాసి చూపిస్తే శిష్యుడు సులభంగా గ్రహిస్తాడు.బ్లాక్ బోర్డు ఒక వంతెన లాంటిది.ముఖ్య సాధనం అయిన బ్లాక్ బోర్డు లేకపోతే గురు శిష్యుల మధ్య ఉన్న అనుబంధం, జ్ఞాన ప్రసారం ఆగిపోతుంది.ఒక విద్యా వ్యవస్థలో బాహ్య సౌకర్యాల కంటె చదువును అందించడానికి మూలమైన బోధనా పరికరాల ప్రాధాన్యం ఎక్కువ. జ్ఞానాన్ని చేర వేయడంలో సహకరించే బ్లాక్ బోర్డు వంటి ముఖ్యమైన సాధనం లేకపోతే ఎంతో విలాసవంతమైన తరగతి గదులు ఉన్నా ఎలాంటి ప్రయోజనం ఉండదు.విద్యలో బోధనకు ఉపయోగపడే బ్లాక్ బోర్డు సాధనం అసలైన వంతెన.అదే గురు శిష్యుల సంబంధాన్ని బలపరుస్తుంది. బోధనలో పాఠశాలలోని ఇతర సౌకర్యాల కన్నా బ్లాక్ బోర్డు వంటి సాధనాలకు ప్రాధాన్యం ఎక్కువ అని ఈ కవితా పంక్తులు తెలియ జేస్తున్నాయి.
“తరగతి కనుగుడ్డుకు రెటీనా/దీర్ఘ చతురస్రాకారపు నీలి పలక/శిష్య సుమాల మాలకు సూత్రం/ విద్యార్థికి,గురువుకి మూడో కన్ను/అంటున్నారు.ఈ పంక్తులలో తరగతి గదిని ఒక కంటిగా ఊహించారు. కనుగుడ్డులో రెటీనా ఎలా కాంతిని స్వీకరించి దానిని బుద్ధికి పంపుతుందో,అలానే తరగతి గది విద్యార్థులు జ్ఞానాన్ని స్వీకరించే ప్రదేశం.రెటీనా మన దృష్టి చిత్రాన్ని స్పష్టంగా చూపించే ముఖ్యమైన భాగం.ఇక్కడ తరగతి గదిని విద్యార్థి దృష్టికి జ్ఞానాన్ని అందించే రెటీనాతో పోల్చారు.విద్యార్థి జ్ఞానానికి,ఆలోచనలకు రూపం ఇచ్చేది తరగతి గది అనడంలో సందేహానికి తావు లేదు.
సాధారణంగా బోర్డు/పలక నలుపు,నీలి రంగులో దీర్ఘ చతురస్రాకారంగా ఉంటుంది.నీలిపలక పాఠంను విద్యార్థికి అందించే సాధనం.విద్యార్థికి స్పష్టమైన బోధనను అందించే అద్దం వంటిది.నీలి పలక మీద రాసే విషయాలు విద్యార్థులకు జ్ఞానాన్ని అందిస్తాయి.
ఇక్కడ శిష్యులు అనే పూలను గురువు దండలాగా కూర్చడానికి ఉపయోగపడే దారం వంటిది ఈ నీలి పలక.విద్యార్థులు జ్ఞాన సుమాలు.ఒక్కొక్కరు వేరు వేరుగా ఉండ వచ్చు.గురువు బోధనతో శిష్య సుమాలను మాలగా కూర్చి అందంగా తీర్చిదిద్దుతాడు.గురువు బోధనతో విద్యార్థులకు నిరంతరం జ్ఞానాన్ని కురిపిస్తూ,సరియైన మార్గాన్ని చూపుతాడు.
మూడో కన్ను అనగానే అది సాధారణంగా జ్ఞాన నేత్రం.విద్యార్థికి మూడో కన్ను అనగా అది అజ్ఞానాన్ని తొలగించి జ్ఞానాన్ని కలిగించేది.విద్యార్థికి గురువు ఇచ్చే జ్ఞానం మూడో కన్ను లాంటిది.అది కేవలం చూసే కన్ను కాదు,లోతైన బుద్ధి,వివేకం,లోక దర్శనం ప్రసాదించే కన్ను అని తెలియ వస్తున్నది.
తరగతి గదిని ఒక కంటి రెటీనాతో,విద్యను జ్ఞాన కాంతిగా భావిస్తూ పోల్చారు.ఈ కవితా పంక్తులు విద్యా ప్రాధాన్యతను,గురువు,విద్యార్థుల సంబంధాలను చక్కగా చెప్తాయి.తరగతిగది జ్ఞాన దృష్టి,బ్లాక్ బోర్డు ఆ జ్ఞానదృష్టిని సుస్పష్టం చేసే పటం లాంటిది. విద్యార్థులలోని వ్యక్తిగత ప్రతిభను ఒక మాలగా కట్టేది గురువు.చివరికి గురువు మూడో కన్ను ద్వారా విద్యార్థికి నిజమైన జ్ఞాన దృష్టిని అందిస్తాడు.
“బ్లాక్ బోర్డు చాక్ పీసులు/భార్యాభర్తల్లా కలిసుంటేనే/విద్యాసంసార సాగరం ఒడ్డుకు చేరుకునేది/అంటున్నారు.బ్లాక్ బోర్డుపై ఒక చాక్ పీసు ముక్కతోనే పాఠం చెప్పడం సాధ్యం కాదు.ఒక చాక్ పీసు,మరొక చాక్ పీసు,తరువాత ఇంకొక చాక్ పీసు కలిసి ఉపయోగించాలి.చాక్ పీసు ముక్కలు ఒక్కదానితో ఒకటి తోడుగా ఉంటేనే గురువు నిరంతరం పాఠాలను బోధించ గలడు.ఇక్కడ బ్లాక్ బోర్డు,చాక్ పీసులు కలిసి ఉండాలి కాబట్టి భార్యాభర్తలుగా పోల్చారు.జీవితంలో సంసారం అనే ప్రయాణం విజయవంతంగా సాగడానికి భార్యాభర్తల అన్యోన్యత ముఖ్యం.ఇదే విధంగా భార్యాభర్తలు కూడా కలిసిమెలిసి ఉంటేనే జీవితం చక్కగా కొనసాగుతుంది.సంసారం చక్కగా సాగడానికి భార్య ఒక్కరితో సరిపోదు,భర్త కూడా తోడుగా ఉండాలి. బ్లాక్ బోర్డు,చాక్ పీసులు కలిసి ఉంటేనే విద్యాసాగరం అనే పెద్ద ప్రయాణం చక్కగా సాగడానికి దోహదపడుతుంది.కలిసి ఉండడం, పరస్పరం తోడ్పడడం,ఐక్యత, జీవితంలో విజయ సాధనకు ఎంతో అవసరం.బ్లాక్ బోర్డు,చాక్ పీసులు కలిసి ఉంటేనే బోధన సాధ్యం అవుతుంది. భార్యాభర్తలు కలిసి ఉంటేనే జీవిత సంసార సాగరం పూర్తి అవుతుంది.భార్యాభర్తలు ఒకరికి మరొకరు అండగా ఉండి తోడ్పాటును అందించాలి. భార్యాభర్తలు కలిసి లేకపోతే జీవన ప్రయాణం చక్కగా సాగక మధ్యలో నిలిచిపోతుంది.బ్లాక్ బోర్డు లేకుండా చాక్ పీసులు వృధా.బ్లాక్ బోర్డు చాక్ పీసులు రెండు కలిసి ఉంటేనే బోధన సాధ్యం అవుతుంది.భార్యాభర్తలు విడిగా ఉంటే జీవితం పరిపూర్ణం కాదు. భార్యాభర్తలు కలిసి సుఖదుఃఖాలు పంచుకుంటూ నడిస్తేనే జీవన సాగరం సాఫల్యంగా ముగుస్తుంది.సంసారంలో భార్యాభర్తల మధ్య ఐక్యత లేకపోతే జీవితం అసంపూర్ణం అవుతుంది.

“అమ్మ పాలు తాగని పిల్లలుంటారేమోగాని/ బోర్డుపై అక్షరాలు …/చదవని అక్షరాస్యులుంటారా!?/ అటెండర్ కైనా …… ఐఏఎస్ కైనా దిక్సూచి ఇదే/ అంటున్నారు.తల్లి పాలు శిశువు శారీరక,మానసిక వికాసానికి తోడ్పడుతాయి.చిన్న పిల్లలు వృద్ధి చెందడానికి తల్లి పాలు ఎంతో అవసరం.తల్లి పాలు సహజమైనవి‌‌.కొందరు పిల్లలు ఏవో కొన్ని కారణాలవల్ల తల్లి పాలు తాగకపోవచ్చు.ఇక్కడ తల్లి పాలు జీవనానికి పునాది అని తెలుపుతుంది. విద్య అందుబాటులో లేనందు వల్ల చదువుకోని వారు,అక్షరాలు తెలియని వారు ఎప్పుడూ ఉంటారు.ఇది విద్యలో వెనుకబడిన వాస్తవాన్ని ఎత్తి చూపుతోంది. ఈనాటి మన సమాజంలో ఇప్పటికీ చాలా మంది నిరక్షరాస్యులు ఉన్నారు.కానీ, చదువు మనిషికి అత్యవసరం.
చిన్న ఉద్యోగం చేసే అటెండర్ అయినా,పెద్ద స్థాయి ఉద్యోగి కలెక్టర్ అయినా వారందరికీ సరైన దారిని చూపేది విద్య.మనిషి స్థాయి ఏమిటి?ఉద్యోగంలో స్థాయి ఏమిటి?అనే తేడా లేకుండా చదువు జీవితానికి మార్గదర్శనం చేస్తుంది.ఇక్కడ జీవితానికి దిశ చూపేది విద్య.తల్లి పాలు శరీరానికి ఎంత ముఖ్యమో,చదువు మనిషి జీవితానికి అంత కంటే ముఖ్యం అని చెబుతోంది.పిల్లల పెంపకానికి తల్లి పాలు ఎంత అవసరమో చదువు మనిషి జీవితానికి అంతే ముఖ్యం.శారీరక,మానసిక వికాసానికి విద్య అత్యంత అవసరం.విద్య లేకుంటే మనిషి అజ్ఞానాంధకారంలో ఉండిపోతాడు.విద్య మనిషికి దారిని చూపిస్తుంది.చదువు అనే దిక్సూచి మనిషి జీవితానికి ఎంతో అవసరం.ఎవరికి అయినా,ఏ స్థాయిలో ఉన్న వారికైనా జీవితాన్ని నిర్మించేది,దిశ చూపేది విద్య మాత్రమే అని ఈ కవితా పంక్తులు తెలుపుతున్నాయి.
“బోర్డు చెవిని చాక్ పీసుతో పిండితే/నోరు తెరిచి విశ్వరూపాన్ని ప్రదర్శిస్తుంది/అ ఆ ల్నైనా …అనంత విశ్వ రహస్యాల్నైనా/ అరటిపండు ఒలిచినట్లు చెప్తుంది/అంటున్నారు.ఇక్కడ బోర్డుకు చెవి ఉన్నట్లు చెప్పారు.చాక్ పీస్ ముక్కతో బోర్డుపై రాయడాన్ని చెవిని పిండినట్లు చెప్పినాడు. బోర్డు మనకు ఏమి చెప్పదు కాని సూచిస్తుంది.బోర్డు మీద చాక్ పీసుతో రాసినప్పుడు ఆ బోర్డు నోరు తెరిచినట్లుగా అనిపిస్తుంది.అనేక విషయాలను ఒక విశ్వరూపంలాగా మన ముందు ఉంచుతుంది.బోర్డు మీద రాసిన అక్షరాలలో అపారమైన జ్ఞానాన్ని, ఆలోచనల్ని,విశ్వ రూపాన్ని మనకు చూపిస్తుంది.
బోర్డు మీద రాసిన అ,ఆ వంటి చిన్న చిన్న అక్షరాల ద్వారా ప్రాథమిక బోధనను,విశ్వ రహస్యాలను, శాస్త్ర సాంకేతిక పరిజ్ఞానంతో కూడిన ఆవిష్కరణలను మొదలైన వాటిని బోర్డు మనకు అందిస్తుంది.ఎంతటి క్లిష్టమైన విశ్వ రహస్యాలనైనా చాలా సులభంగా, సరళంగా బోర్డు మనకు చెబుతుంది. అరటిపండు తొక్క తీయగానే లోపల మృదువైన ఫలం ఉన్నట్లు,బోర్డు మీద చాక్ పీసుతో రాసిన వెంటనే జ్ఞానం కూడా సులువుగా మనకు బోధపడుతుంది.చాక్ పీసుతో రాసే బోర్డు మనకు అక్షరాల నుంచి విశ్వ రహస్యాల వరకు అన్నింటిని సులువుగా నేర్పగలిగే అద్భుతమైన ఉపాధ్యాయుని సాధనం.ఇది ఒక గురువు బోధనా శక్తిని మరియు జ్ఞాన సులభతను ప్రతిబింబిస్తుంది.ఈ కవితా పంక్తులు బోర్డును సాధారణ వస్తువుగా కాకుండా జ్ఞానం,బోధన,విద్యకు నిలయమైనట్టిదిగా చూపిస్తున్నాయి.బోర్డు లేకుండా తరగతి గదిని ఊహించలేం.బోర్డుపై చాక్ పీసుతో రాయగానే అది మౌనం విడిచి విశ్వాన్ని ఆవిష్కరిస్తుంది.చిన్న అక్షరాల నుండి మహత్తరమైన శాస్త్రాల వరకు ఒకే వేదికపై బోర్డు సులభంగా అందిస్తుంది.బోర్డు అనేది ఒక అద్భుతమైన జ్ఞాన ద్వారం.అది మౌనంగా కనిపించినా చాక్ పీసు తాకినప్పుడల్లా అది విశ్వాన్ని చూపించే మహాశక్తిగా మారుతుంది. బోర్డుకు నిజంగా చెవి ఉండదు.గురువు చాక్ పీసుతో తాకితే చాలు బోర్డు మాట్లాడుతుంది అనే భావాన్ని ఈ కవితా పంక్తులు వ్యక్తం చేస్తున్నాయి. ఇక్కడ బోర్డు విద్యావేదిక.బోర్డు సాధారణంగా మౌనంగా ఉండే వస్తువు. కానీ,అట్లాంటి బోర్డు చాక్ పీసు తాకగానే అది మాట్లాడే శక్తిని పొందుతుంది. ఈ విరుద్ధాభాసమే కవిత్వ సౌందర్యం.విద్యా బోధనలో చిన్న అ,ఆ లాంటి అక్షరాలు ప్రాథమిక విషయాలు,విశ్వ రహస్యాలు, బోర్డు అనే సాధారణ వేదిక ద్వారానే వ్యక్తం అవుతాయి.బోర్డు అనేది కేవలం ఒక బ్లాక్ బోర్డు మాత్రమే కాదు.అది జ్ఞాన విశ్వాన్ని మన కళ్ళ ముందు ఉంచే అద్భుతమైన శక్తి.ఈ కవితా పంక్తులలో బోర్డు జ్ఞానాన్ని ప్రసవించే తల్లిలా,చాక్ పీసు ఒక ప్రేరణ కర్రలా,జ్ఞానం ఒక విశ్వరూపంలా పోల్చి చూపబడినాయి.
“బోర్డు దేహమ్మీది సుద్ధ ముక్క దస్తూరి/సిల్వర్ ఫిలిగ్రీ ఆభరణాలే/తరగతి గదిలో సంజీవని/విద్యార్థుల సృజనాత్మకతను వెలికి తీసే డ్రాయింగ్ పేపర్/ అసమానతల్ని తొలగించే రాజ్యాంగం/ప్రశ్నించే తత్వాన్ని నేర్పే గురువు/దీనిపై రాసే రాతల్ని అర్థం చేసుకొని అనుసరిస్తే/గ్రహాలు కూడా తలవంచుతాయి/విశ్వపు బంతి గ్లోబును వేలిపై తిప్పుకోవచ్చు/అంటున్నారు.బోర్డు విద్యార్థుల జీవితాల్లో ఎంతో ప్రాధాన్యత కలిగినది అని ప్రతీకాత్మకంగా వివరిస్తున్నారు.ఒక సాధారణ బ్లాక్ బోర్డును కవి అత్యంత విలువైనదిగా చూపించారు. బోర్డు చదువుకు ఉపయోగించే పరికరమే.కానీ, దీనిని జ్ఞానం,సమానత్వం,సృజనాత్మకత, ప్రశ్నించే తత్వాన్ని నేర్పే గురువు అనే అంశాలను తీసుకున్నారు.
బోర్డు మీద రాసే చాక్ పీసు రాతలను, ఇక్కడ సుద్ధముక్క దస్తూరిని,సిల్వర్ ఫిలిగ్రీ ఆభరణంగా పోల్చారు.బోర్డు మీద రాసే అక్షరాలు నాజూకు,అందం,సృజనాత్మకత, కళాత్మకతను ప్రతిబింబిస్తుంది.కవి బోర్డు మీద రాసిన అక్షరాలు, వెండి తీగలను అల్లి చేసిన తేలికైన,సున్నితమైన కళాత్మకమైన ఆభరణాల వంటివి,విలువైనవి అని సూచిస్తున్నారు.
తరగతి గదిలో బోర్డు ఎంతో ముఖ్యమైన స్థానం కలిగి ఉంటుంది.తరగతి గది విద్యార్థుల అభ్యాస కేంద్రం.గురువు బోధన విద్యార్థుల్లో జ్ఞానాన్ని, చైతన్యాన్ని నింపే సంజీవనిలా ఉంటుంది.గురువు కేవలం విద్యార్థులకు పాఠ్యాంశాలు బోధించే వాడు మాత్రమే కాదు.గురువు ప్రేరణ,విలువలు, నైతికత,జీవన పాఠాలు అందించే వ్యక్తి.గురువు బోధన వల్ల విద్యార్థుల ఆలోచనా విధానం,ప్రవర్తన వ్యక్తిత్వం పై గొప్ప ప్రభావం చూపుతుంది.తరగతి గదిలో మంచి బోధన విద్యార్థులను ఆలోచించేలా, ప్రశ్నించేలా, సృజనాత్మకంగా తీర్చిదిద్దుతుంది. గురువు పాఠాన్ని రసవత్తరంగా ఆసక్తికరంగా చెప్పడం వల్ల విద్యార్థులు కుతూహలంతో నేర్చుకుంటారు. విద్యార్థులు చదువులోనే కాదు, జీవితంలోను ఎదగడానికి ప్రేరణ పొందుతారు.గురువుల బోధన వారిలో ఆత్మవిశ్వాసాన్ని,నైతిక బలాన్ని,సామాజిక బాధ్యతను పెంచుతుంది.మంచి గురువులు తయారుచేసే విద్యార్థుల వల్లే సమాజం అభివృద్ధి చెందుతుంది.తరగతి గది నుంచి వెలువడే జ్ఞానం నిజంగా సంజీవని లాంటిదే.గురువు బోధన విద్యార్థుల జీవితంలో జ్ఞానానికి,మానవత్వానికి, విలువలకు ప్రాణం పోసే సంజీవని అని చెప్పవచ్చు. విద్యా ప్రక్రియలో ఉపాధ్యాయుడు చెప్పే విషయాన్ని విద్యార్థికి సులభంగా,స్పష్టంగా అందించే సాధనం బోర్డు.బోర్డు లేకుండా బోధన పూర్తిగా జీవం లేని దానిలా మారుతుంది.అందుకే దాన్ని సంజీవనితో పోలుస్తారు.ఉపాధ్యాయుడు చెప్పే మాటలు కాకుండా వాటికి దృశ్య రూపం ఇచ్చేది బోర్డు.బోర్డుపై క్లిష్టమైన విషయాలను,సులభంగా అర్థమయ్యేలా, చిత్రాలు,పట్టిక రూపంలో చూపవచ్చు. బోర్డు వలన విద్యార్థుల ఏకాగ్రత,జ్ఞాపకశక్తి పెరుగుతుంది.బోర్డు ఒక సజీవ సాధనం.ఇది బోధనకు ఉత్సాహం, కాంతి,స్పష్టత తీసుకొస్తుంది.చిన్న విషయాల నుండి పెద్ద సిద్ధాంతాల వరకు అన్నింటిని బోధించగలిగే గొప్ప సాధనం బోర్డు.ఇది బోధనను,అభ్యాస ప్రక్రియను సజీవం చేస్తుంది.బోర్డును విద్యార్థులకు విజ్ఞానం చేరవేసే సులభమైన సాధనంగా చెప్పవచ్చు.అందువల్ల దానిని సంజీవని అని పిలుస్తారు.ఉపాధ్యాయుడు చెప్పే విషయాలను బోర్డు మీద రాయడం ద్వారా విద్యార్థులకు స్పష్టంగా అర్థం అవుతుంది.బోర్డు మీద చిత్రాలు,పట్టికలు చూపించడం వల్ల విద్యార్థులకు విషయాలు బలంగా గుర్తుంటాయి.బోర్డు మీద రాయబడినది చూసే క్రమంలో విద్యార్థులు ఏకాగ్రతతో పాఠాన్ని ఆసక్తిగా వింటారు. బోర్డు ఉపాధ్యాయుని బోధనకు జీవం పోస్తుంది.విద్యార్థులలో జ్ఞానాన్ని పెంచుతుంది.
బోర్డ్ ఒక డ్రాయింగ్ పేపర్ లా ఉంటుంది. డ్రాయింగ్ పేపర్ కేవలం చిత్రాలను గీయడానికి ఉపయోగించే పేపర్ మాత్రమే కాదు.ఇది విద్యార్థుల్లో దాగి ఉన్న ఆలోచనలను,ఊహా శక్తిని వెలికి తీసే సాధనం. సృజనాత్మకతకు వేదిక.డ్రాయింగ్ పేపర్ మీద విద్యార్థులు తమ ఊహల్లో కనిపించే దృశ్యాలకు, స్వేచ్ఛగా రూపం కల్పిస్తారు.విద్యార్థులను కేవలం పుస్తకాలలోని పాఠ్యాంశాలకు మాత్రమే పరిమితం చేయకుండా వారి కొత్త ఆలోచనలకు ప్రాణం పోయాలి.మాటలలో చెప్పలేని భావాలను చిత్రాల ద్వారా సులభంగా వ్యక్తపరచ వచ్చు.డ్రాయింగ్ పేపర్ అనే బోర్డు విద్యార్థుల సృజనాత్మకతను వెలికి తీయడానికి, ఆలోచనలను రూపకల్పన చేయటానికి భావాలను వ్యక్తీకరించడానికి ఉపయోగపడే ముఖ్యమైన సాధనంగా భావించవచ్చు.కళ అనేది కళ కోసం మాత్రం కాదు.అది విద్యార్థులలో వ్యక్తిత్వ వికాసాన్ని పెంపొందించాలి.అందులో విద్యార్థుల ఆలోచనలు,గురువు బోధనలు రూపం దాలుస్తాయి.
బోర్డు మీద రాసే జ్ఞానం రాజ్యాంగం వలె సమానత్వం నేర్పుతుంది.అందరికీ సమాన అవకాశాలు కల్పించే మార్గం చూపుతుంది. రాజ్యాంగం సమానత్వం,న్యాయం,సత్యం బోధించే సాధనం.విద్యా రంగంలో ఉన్న అసమానతలను తొలగించడం కోసం భారత రాజ్యాంగం ఇచ్చిన హక్కులు నిబంధనలు మార్గదర్శకాలపై ఆధారపడి ఉంటుంది. రాజ్యాంగంలోని ఆర్టికల్ 21 – A ప్రకారం 6 నుండి 14 సంవత్సరాల వయసుగల ప్రతి పిల్ల వాడికి ఉచిత విద్య తప్పనిసరిగా అందించాలి. పిల్లలకు ప్రాథమిక విద్య హక్కుగా కల్పించబడింది. విద్య అందరికీ సమానహక్కు అని రాజ్యాంగం ప్రకటించింది.అప్పుడే సామాజిక న్యాయం సాధ్యమవుతుంది.
బోర్డు మీద రాసే రాతల ద్వారా గురువు విద్యార్థులలో ప్రశ్నించే తత్వాన్ని పెంచుతాడు.బోర్డు మీద బోధించే గురువు ప్రశ్నించమని ప్రేరేపించే తత్వవేత్త.విద్యార్థుల విమర్శనాత్మక ఆలోచనా ధోరణిని పెంపొందించేలా ప్రోత్సహిస్తాడు.
బోర్డు మీద రాసిన అక్షరాల జ్ఞానాన్ని గ్రహించి దాన్ని జీవితంలో అనుసరిస్తే విద్యార్థి విశ్వాన్ని జయించే స్థాయికి ఎదుగుతాడు.జ్ఞానంతో మనిషి విశ్వాన్ని జయించగలడు.గురువు బోధించే జ్ఞానం, పాఠాలు,బ్లాక్ బోర్డు మీద రాసిన అక్షరాల రూపంలో ఉంటాయి.ఇవి కేవలం అక్షరాలు మాత్రమే కాకుండా జీవితాన్ని మార్చే మార్గదర్శకాలు.గురువు బోర్డు మీద రాసిన అక్షరాలు కేవలం చదవడంతో సరిపోదు. వాటి లోతైన అర్ధాన్ని గ్రహించి ఆచరణలో పెట్టడం అవసరం.గురువు అందించే జ్ఞానం,కేవలం పుస్తకాలకు పరిమితం కారాదు.అది విద్యార్థుల ప్రవర్తనలో, జీవితంలో కనిపించాలి అనే సందేశాన్ని అందించడం జరిగింది.ఈ కవితా పంక్తులు జ్ఞానం, విద్య యొక్క గొప్పతనాన్ని వర్ణిస్తున్నాయి.విద్య వల్ల మనిషి వివేకం పెరుగుతుంది.జ్ఞానం,శ్రమ,ఆచరణల వల్ల గ్రహాలు కూడా తలవంచుతాయి.విద్యకు జీవితాన్ని మార్చ గల శక్తి ఉంది.గురువు బోధించే పాఠాలను చక్కగా నేర్చుకోవాలి.విద్యార్థులు కేవలం పాఠాలను చదివి వదిలివేయ వద్దు.అందులోని సారాన్ని అర్థం చేసుకోవాలి.గురువు బోధనలను జీవనంలో అమలు చేస్తే మనిషి ఎదుగుదలకు ఎవరు అడ్డు నిలవలేరు.విధి,అదృష్టం,గ్రహ స్థితి అన్ని జ్ఞానానికి లోబడి ఉంటాయి.
ఇక్కడ గ్లోబు అంటే భూమి బంతి.ఇది మొత్తం ప్రపంచాన్ని విశ్వాన్ని సూచిస్తుంది. చిన్న బంతిలా కనిపించే గ్లోబు లోపల మనిషి జీవన రహస్యాలు,దేశాలు.సముద్రాలు,పర్వతాలు, సరిహద్దులు అన్ని నిక్షిప్తమై ఉంటాయి.గ్లోబు చిన్న బంతి రూపంలో ఉంటే దానిని సులభంగా వేలుతో తాకుతూ తిప్పుకోవచ్చు.గ్లోబు ద్వారా ప్రపంచమంతా మన కళ్ళ ముందే ఉన్నట్లుగా అనిపిస్తుంది.మనిషి జ్ఞానం పెరిగితే ప్రపంచాన్ని తన కంటితోనే చూడగలడు.ఇది విజ్ఞానం,విద్య, అన్వేషణ వాటి శక్తి ఎంత గొప్పదో తెలుపుతున్నది. భూమి ఎంత విస్తారమైనదో విశ్వం ఎంత అపారమైనదో గ్లోబు రూపంలో సులభంగా వేలుతో తాకి తెలుసుకోవచ్చు.విజ్ఞాన శక్తితో విశ్వం కూడా మన వేళ్ళకు లోబడి తిరుగుతుంది.మనిషి ప్రపంచాన్ని అర్థం చేసుకొని తన చేతుల్లోకి తెచ్చుకోవచ్చు.ఈ విధంగా బోర్డు ప్రాముఖ్యతను అద్భుతమైన కవితాత్మక రూపంలో చెప్పబడినది. బోర్డు కేవలం బోధనా సాధనం మాత్రమే కాకుండా విద్యార్థి జీవితాన్ని తీర్చిదిద్దే జ్ఞాన భాండారం.బోర్డు ద్వారా ప్రపంచాన్ని తన నియంత్రణలోకి తెచ్చుకోవచ్చు.బోర్డు విద్యార్థి జీవితాన్ని తీర్చిదిద్దే జ్ఞాన మార్గదర్శి.విద్య ద్వారా సమానత్వం, సృజనాత్మకత,విమర్శనాత్మక ఆలోచనా ధోరణులు పెరుగుతాయి.చివరకు విద్యార్థి విశ్వాన్ని జయించే శక్తిని పొందుతాడు.కవి వెంకటేశ్వర్లు చక్కటి బ్లాక్ బోర్డ్ కవితను అందించినారు.వారు మరిన్ని మంచి కవితా సుమాలు విరబూయించాలని మనసారా కోరుకుంటున్నాను.
కవి ఎర్రోజు వెంకటేశ్వర్లు తేది 30 – 06 – 1969 రోజున సామాన్య స్వర్ణకార కుటుంబంలో జన్మించారు.వీరు కంది కట్కూర్ గ్రామం, ఇల్లంతకుంట మండలం, రాజన్న సిరిసిల్లకు చెందిన వారు.వీరి తల్లిదండ్రులు రామవ్వ,పాపయ్యలు.వీరి తండ్రి పాపయ్య స్వర్ణకార వృత్తితో పాటు జ్యోతిష్యం చెప్తుండే వాడు.వీరి తండ్రి పాపయ్య రామాయణం, మహాభారతం, హాస్య,జానపద కథలను గ్రామస్తులకు సులభంగా,అర్థమయ్యేలా చక్కగా చెప్పే వారు.వీరి తండ్రి పాపయ్య కథలు చెప్తుండగా వినడం వల్లనో ఏమో చిన్నతనంలోనే కవి వెంకటేశ్వర్లుకి సాహిత్యం,కళల పట్ల ఎనలేని ఆసక్తి ఏర్పడింది.వీరి తండ్రి పాపయ్య తేది 17 – 08 – 1990 రోజున అనారోగ్యంతో ఈ లోకాన్ని వీడిపోయారు.వీరి తల్లి రామవ్వ తేది 12 -10 – 2010 రోజున అనారోగ్యంతో పరమపదించింది.వీరు ప్రాథమిక విద్యను 1వ తరగతి నుండి 5 వ తరగతి,1975 – 1980 ప్రభుత్వ పాఠశాల, కందికట్కూర్ గ్రామంలో చదివారు.బాలకిషన్ సార్ ప్రోత్సాహంతో వీరి తండ్రి 6 వ తరగతిలో వెంకటేశ్వర్లును శ్రీ రాజరాజేశ్వర సంస్కృతాంధ్ర విద్యాలయం,వేములవాడలో చేర్పించారు.వీరు అదే పాఠశాలలో 6 వ తరగతి నుండి 10 వ తరగతి వరకు 1975 – 1980 విద్యాభ్యాసం చేశారు.వీరు ఇంటర్ మరియు డిగ్రీ విద్యను1985 – 1990 శ్రీ రాజరాజేశ్వర సంస్కృత కళాశాల, వేములవాడలో చదివారు.వీరు ఎం.ఏ. తెలుగు ఎంట్రెన్స్ టెస్ట్ లో మొదటి ర్యాంకు సాధించి,1990 – 1992, ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయం,హైదరాబాదులో చదివారు.వీరు ఎం.ఫిల్. డిగ్రీ 1992 -1993 సంవత్సరంలో కేంద్రీయ విశ్వ విద్యాలయం, హైదరాబాద్,సదానంద్ శారద కథలు అనే అంశంపై పరిశోధించి,డిగ్రీని పొందారు.వీరు1995 సంవత్సరంలో బి.ఇడి.డిగ్రీని రాష్ట్రీయ విద్యాపీఠం, తిరుపతిలో పూర్తి చేశారు.వీరు 1994 సంవత్సరంలో ఎం.ఏ. సంస్కృతం, దూరవిద్య ద్వారా శ్రీ వెంకటేశ్వర విశ్వవిద్యాలయం.తిరుపతిలో అభ్యసించారు.వీరు తేది 21 – 09 – 1995 రోజున సాంఘిక సంక్షేమ గురుకుల పాఠశాల,ఆసిఫాబాద్ లో టీచర్ గా నియమించబడ్డారు.వీరు ఆసిఫాబాద్, మేడిపల్లి,రుక్మాపూర్,హుస్నాబాద్,ఇందారం – జైపూర్,ముథోల్,నిర్మల్ ప్రాంతాలలో పని చేశారు. వీరు ప్రస్తుతం తెలుగు శాఖా అధ్యక్షులుగా సాంఘిక సంక్షేమ గురుకుల డిగ్రీ కళాశాల,నగునూర్ లో పని చేస్తున్నారు.వీరు కళాశాలలో విద్యార్థులకు సాహిత్యం,కవిత,కథా రచన పట్ల ఆసక్తిని పెంపొందింపచేస్తున్నారు.వీరు తేది 20 – 02 – 2006 నుండి 25 – 02 – 2006 వరకు ప్యానెల్ ఇన్స్పెక్షన్ సభ్యునిగా నేషనల్ మాన్స్క్రిప్ట్ సర్వేయర్ గా ఇల్లంతకుంట మండలంలో పని చేసినారు.వీరు ఎన్నో తాళపత్ర గ్రంథాలను సేకరించి ప్రభుత్వానికి అందజేశారు. కవి వెంకటేశ్వర్లు ముద్రిత రచనలు :
1) బ్లాక్ బోర్డ్ కవితా సంపుటి 2020.
2) యెర్రోజు పసిడి పలుకులు 2020
కవి వెంకటేశ్వర్లు పొందిన పురస్కారాలు:
1.తేది 26 – 01 – 2013 ఆదిలాబాద్ జిల్లా ఉత్తమ ఉపాధ్యాయ అవార్డును అందుకున్నారు.

2. తేది 28 – 02 – 2013 తెనాలి వారిచే యలపర్తి ఆంజనేయ శాస్త్రి పురస్కారం లభించింది.
3. తేది 12 – 01 – 2023 రోజున కాలువ మల్లయ్య పురస్కారం పొందారు.
4. తేది 10 – 07 – 2025 కొనకటి సుభద్ర బాలకిషన్ ట్రస్ట్ వేములవాడ వారిచే ఉత్తమ ఉపాధ్యాయ పురస్కారంను అందుకున్నారు.
   5.తేది 14 – 01 – 2007 సారస్వత జ్యోతి మిత్రమండలి,కరీంనగర్ వారిచే ప్రశంసా పత్రం అందుకున్నారు.
5. తేది 12 – 11 – 2006 పాలకొల్లు వారిచే
   కళాలయ విశిష్టత ప్రతిభా పురస్కారం లభించింది.
   7.సురభారతి సేవాపీఠం,తిరుపతి వారిచే
   సంస్కృతాంధ్ర సాహిత్య రత్న,బిరుదును 2011 సంవత్సరంలో అందుకున్నారు.

మానస చామర్తి పంచుకున్న పుస్తకం కవిత
అనుభూతి కవిత్వం ఓ విశ్లేషణ
ప్రముఖ కవయిత్రి,మానస చామర్తి కలం నుండి జాలువారిన పంచుకున్న పుస్తకం కవిత పై విశ్లేషణా వ్యాసం.ఇది కేవలం ఒక పుస్తకం గురించి చెప్పడం కాదు.తాను పొందిన అనుభూతులను పంచుకోవడం,స్నేహ సంబంధాల స్ఫూర్తిని ప్రతిబింబించేలా ఉంది.ఇది ఒక వ్యక్తి తనకు నచ్చిన వారితో పుస్తకాన్ని పంచుకోవడాన్ని తెలుపుతుంది. తనకు ఎంతో ఇష్టమైన పుస్తకాన్ని ఇతరులతో పంచుకుంటే చెప్పలేనంత హాయిగా ఉంటుంది.ఈ కవిత భావోద్వేగాలతో కూడి హృదయాన్ని తట్టి లేపుతుంది.ఇది పుస్తకాన్ని గురించి మాత్రమే కాకుండా ఆ పుస్తకం కలిగించిన అనుభూతుల్ని,తన ఎదలో కలిగిన భావాలను,జ్ఞాపకాలను ఇతరులతో పంచుకోవడం ద్వారా ఏర్పడే తృప్తిని గుర్తు చేస్తుంది.
“ఒకరు చదివి ఇచ్చిన పుస్తకం/గుళ్ళో ఇచ్చిన ప్రసాదాన్ని మిగిల్చి/ఇష్టమైన వాళ్ల కోసం ఇంటికి తేవడం లాంటిది/అంటున్నారు.పుస్తకం చదివిన తర్వాత మనసులో ఒక చెప్పలేని అనుభూతి కలుగుతుంది.అందులోని విజ్ఞానాన్ని,ఆనందాన్ని ఇతరులతో పంచుకోవాలి అనే ఆకాంక్షను కలిగిస్తుంది.ఒకరు చదివి ఇచ్చిన పుస్తకాన్ని ఆ వ్యక్తి ఎంతో ఇష్టంగా చదివి,ఆస్వాదించి,విలువైనదిగా భావించి మనతో పంచుకుంటున్నాడు.అతను పుస్తకం చదివిన తర్వాత తనలో కలిగిన అనుభూతిని ఇతరులతో పంచుకోవడం సామాన్యమైన విషయం కాదు.అది అసాధారణమైన పుస్తకం అయి ఉంటుంది.ఒకరు చదివిన పుస్తకాన్ని మనకు ఎందుకు ఇస్తాడు? అందులో ఏదో మతలబు ఉంది.ఆ పుస్తకంలోని సంగతులు ఏమిటో తెలుసుకోవాలి అనే కుతూహలం కలగడం సహజమే.అది కేవలం పుస్తకం కాదు ఆ వ్యక్తి మనసుకు నచ్చిన దానిని తాను ఇతరులతో పంచుకోవడాన్ని తెలుపుతుంది.
ఒకరు దేవాలయంలో ఇచ్చిన ప్రసాదంలో కొంత భాగాన్ని ప్రియమైన వారి కోసం తీసుకువెళ్లడం,వారి పట్ల గల ప్రేమకు,శ్రద్ధకు నిదర్శనమని చెప్పవచ్చు. దేవుని ప్రసాదం తింటే పుణ్యం లభిస్తుంది అని నమ్ముతారు.దేవాలయంలో ప్రసాదం అందించినప్పుడు దానిలో కొంత భాగం తినకుండా మనకు నచ్చిన వారి కోసం ఇంటికి తీసుకురావడం, ఇది ఒక ఆదరణ,అనుబంధానికి సూచికగా భావిస్తారు.అలాగే పుస్తకాన్ని చదివిన వారు దానిని మరొకరికి ఇవ్వడం కూడా ఆ పుస్తకంలోని ఆనందాన్ని,విలువను పంచుకోవాలన్న వారి మంచి సహృదయతను సూచిస్తుంది.ఒకరు చదివిన పుస్తకాన్ని మనతో పంచుకోవడంలో వారు దానిని ఎంతో విలువైనదిగా భావించి,మనకు అదే ఆనందాన్ని పంచాలి అనే ప్రయత్నం కనిపిస్తుంది. అది ఒక ఆత్మీయతను,ఆదరణను,మానవ సంబంధాలలోని ప్రేమను కనబరిచే స్వభావాన్ని వ్యక్తం చేస్తుంది.తాను చదివిన విజ్ఞానాన్ని ఇతరులతో పంచుకోవడంలో ఉన్న ఆనందాన్ని సూచిస్తుంది.మన భారతీయ సంస్కృతిలోని పంచుకోవడం అనే సాంస్కృతిక విలువను నొక్కి చెబుతోంది.ఒకరు తాను అనుభవించి దాని సారాన్ని ఇతరులతో పంచుకోవడం అనేది ప్రేమను, అనురాగాన్ని చూపిస్తుంది.ఈ కవితా పంక్తులలో పుస్తకాన్ని పంచుకోవడాన్ని,గుడిలో పెట్టిన ప్రసాదాన్ని ఇంటికి తీసుకు వచ్చి పంచుకోవడాన్ని పవిత్రమైనదిగా భావించారు.ఇందులో పంచుకోవాలి అనే గొప్ప మనసు,ప్రేమ వంటి భావాలను సున్నితంగా హృద్యంగా చెప్పిన తీరు బాగుంది.
“తోక చుక్క రాలి పడుతుంటే/పక్కనున్న వాళ్ళని తట్టి చూపించడం లాంటిది/అంటున్నారు. ఆకాశంలో ఒక అద్భుతమైన,అరుదైన సంఘటన జరుగుతోంది.విశాల విశ్వంలో తోకచుక్క ఒక అద్భుత విశేషం.మనం ప్రపంచంలో జరిగిన ఒక అద్భుతాన్ని గుర్తించి చూసిన వెంటనే పక్క వాళ్ళకి చూపించాలి,వారితో పంచుకోవాలి అనే తహతహ, సహజమైన అనుభూతి, ఉత్సాహాం ఇందులో కనిపిస్తుంది.ఆకాశంలోని అద్భుతమైన దృశ్యాన్ని చూడటమే కాక గొప్ప క్షణాల్ని పక్కవారితో కూడా పంచుకోవాలి అనే మనిషిలోని ఆతృతను తెలియజేస్తుంది.అనంతమైన ఆకాశంలో వేనవేన చుక్కలు కనిపిస్తాయి.తోక చుక్క ఆకాశంలో అరుదుగానే కనిపిస్తుంది.ఆ తోకచుక్క రాలి పడుతుండగా చూడడం,ఒక వింత అనుభూతి. అటువంటి గొప్ప అనుభూతిని ఒంటరిగా కాకుండా పక్కవారితో పంచుకోవాలి అనిపిస్తుంది కదా?అదే భావన పుస్తకం చదివినప్పుడు కలుగుతుందని చెప్పడం గొప్పగా ఉంది.
“దూరాలనున్న ప్రేమికులు ఫోన్ లో కబుర్లాడుకుంటూ/చందమామను ఇప్పుడే చూడమని/గుసగుసలాడడం లాంటిది/ అంటున్నారు.ఈ కవితా పంక్తులు దూరంగా ఉన్న ప్రేమికుల మధ్య ఉండే భావోద్వేగాన్ని తెలుపుతుంది.వారు ఒకే చోట లేకపోయినా ఒకే సమయంలో ఆకాశంలోని చందమామను చూస్తూ భావోద్వేగాలను పంచుకుంటారు.ఇది వారి మధ్య గల అనుబంధానికి సంకేతం.ప్రేమికులు దూరంగా ఉన్నా ఫోన్ లో మాట్లాడటం వల్ల దగ్గరగా ఉన్న అనుభూతి కలుగుతుంది.గుసగుసలాడడం అనే భావన అంతరంగిక మధుర సంభాషణల స్వభావాన్ని చూపిస్తుంది.ఇది బహిరంగంగా చెప్పే మాటలు కావు.మనసు విప్పి గుసగుసలాడుకోవడం.ప్రేమికుల మధ్య దూరం ఉన్నప్పటికీ ఒకే సమయంలో ఒకే దృశ్యం అయిన చందమామను చూపిస్తూ అనుబంధాన్ని పంచుకుంటున్నారు అనే గొప్ప భావాన్ని వ్యక్తం చేశారు.ఇది ప్రేమలోని లోతును,మౌన సంభాషణల మాధుర్యాన్ని మరియు దూరాన్ని దాటి చేరే మనుషుల బంధాన్ని చక్కగా చూపిస్తుంది.ఇద్దరు ప్రేమికులు,దగ్గరగా లేరు.అతను,ఆమె దూరంగా వేరు వేరు ప్రదేశాల్లో ఉన్నారు.అయినా వారు ఇప్పుడు కలిసి తిరిగే అవకాశం లేదు.వారిరువురు ఫోన్ లో సంభాషిస్తు చందమామను ఇప్పుడే చూడమని చెవిలో చెప్పి గుసగుసలాడడం ఊహకు అందనిది.ప్రేమికులు ఇద్దరు దూరంగా ఉన్నా ఒకే సమయంలో ఒకే విషయాన్ని చూడాలి అని కోరుకుంటారు.అలాగే చదివిన పుస్తకంలోని అనుభూతిని ఇతరులతో పంచుకోవాలి అనిపించడం సహజమే.

“వాళ్లు కలిసి గుర్తు చేసుకోవాలనుకునే/తీపి జ్ఞాపకం లాంటిది/అంటున్నారు.అతను మనతో పంచుకున్న పుస్తకం ఒక మధురమైన జ్ఞాపకం.ఆ పుస్తకంలోని అనుభూతులను పంచుకొని తిరిగి చూసుకునే మధుర క్షణాలను ఎంతో ప్రాధాన్యత ఉన్నదని చెప్పవచ్చు.
“ఒకరు చదివి గుర్తులు పెట్టి ఇచ్చిన పుస్తకం/ నీలాంటి ఎవరో నీ కలలోకి రావడం లాంటిది/ అంటున్నారు.ఒకరు తన ఆలోచనలు,భావనలు, ఆకర్షణలు,గుర్తులు చెప్పి అందించినప్పుడు,అది మనం ఊహించని విధంగా మన హృదయాన్ని తాకుతుంది.అతను పుస్తకాన్ని చదివినప్పుడు కలిగిన భావోద్వేగాలను, గుర్తులు పెట్టిన పేజీలను చూడగానే ఎందుకో తెలియదు మనం కూడా ఆ భావంలో లీనం అయిపోవడం సహజంగానే జరుగుతుంది.అప్పుడు మనం ఆ పుస్తకాన్ని ఒంటరిగా చదివినట్లుగా ఉండదు.ఎవరో మనతో పాటు కలిసి చదివినట్లుగా అనిపిస్తుంది.
“అనూహ్యంగా ఎవరో నీ గుప్పెట్లో పెట్టి/మూసిన ప్రేమ లేఖ లాంటిది/అనుకోని ప్రయాణంలో కలిసి/ అదాటున మనసుకు దగ్గరైన స్నేహం లాంటిది/ అంటున్నారు.అతను,ఆమెతో పంచుకున్న పుస్తకం ఓ ప్రేమ ప్రబంధంలా మారుతుంది.అందులోని అక్షరాలు దాని వెనుక ఉన్న వ్యక్తి మనసే ముఖ్యం అనిపిస్తుంది.ఈ పుస్తకం ఒక ప్రేమ లేఖలా మారి మనుషులను దగ్గర చేసే సాధనంగా మారుతుంది. అనుకోకుండా జరిగిన ప్రయాణంలో ఇద్దరు కలిసిపోవడం,జీవితంలో జరిగే ఒక యాదృచ్ఛిక సంఘటనలకు సంకేతం.కొన్ని పరిచయాలు, బంధాలు ఆకస్మాత్తుగానే మొదలవుతాయి.ఆ యాదృచ్ఛిక పరిచయం తర్వాత ఏర్పడిన అనుబంధం,మన మనసుకు హత్తుకొని గాఢమైన స్నేహంగా మారుతుంది.ఒక చిన్న సంఘటన వల్ల ఏర్పడిన అనుకోని పరిచయం జీవితంలో నిలిచిపోయే విలువైన స్నేహంగా రూపు దాల్చడం సహజం.ఈ కవితా పంక్తులు అందమైన యాదృచ్ఛికాల గురించి చెబుతున్నాయి.ఒక అనుకోని ప్రయాణం వల్ల కలిగిన పరిచయం మనసుకు ఎంతో దగ్గరైన స్నేహంగా మారి మన జీవితానికి కొత్త అర్థాన్ని,కొత్త బంధాన్ని ఏర్పరుస్తుంది.మనిషి జీవిత ప్రయాణం ముందే లిఖించబడిన గ్రంథం లాంటిది.కానీ,దానిలో కొన్ని పేజీలు అనుకోని సంఘటనలతో రాసి ఉంటాయి.ఆ సంఘటనల్లో ఒకటి – యాదృచ్చిక పరిచయం. కవయిత్రి చెప్పినట్లు ఒక అనుకోని ప్రయాణంలో కలిసిన అనుబంధం మనసుకు హత్తుకునే స్నేహంగా పరిణమిస్తుంది.ఇది ఒక రకంగా హృదయానుభూతి. స్నేహానికి మనసును కదిలించే శక్తి ఉంది.ఆ స్నేహం కూడా చాలా సార్లు ముందుగా నిర్ణయించబడింది కాదు.అది అనుకోకుండా జీవిత మార్గంలో దొరికే ఒక వరం.ఇది కవిత్వంలో అనూహ్యత అనే సౌందర్యాన్ని ప్రతిబింబిస్తోంది.ఒక యాదృచ్ఛిక పరిచయం ఆత్మీయ స్నేహంగా మారడాన్ని అద్భుతంగా చూపించారు.
“చిట్టి పిట్ట మృదుత్వం నీకు అనుభవమవ్వడానికి/దాని ఈకనొకరు నీ చెంపల మీద రాయడం లాంటిది/అంటున్నారు.ఇక్కడ ఒక చిన్న పిట్ట యొక్క మృదుత్వం నేరుగా అనుభవించ లేని ఒక గుణం.దానిని మనకు స్పష్టంగా అర్థమయ్యే విధంగా కవయిత్రి పిట్ట ఈకను చెంపపై రాయడం అనే సన్నివేశంతో పోల్చింది.దీని వల్ల మృదుత్వం అనే భావనకు స్పష్టమైన అనుభూతి లభించింది. మృదుత్వాన్ని ఒక గుణంగా కాకుండా స్పర్శ ద్వారా కలిగే అనుభూతిగా చూపించారు.చిట్టి పిట్ట అనే పదాల ద్వారా చిన్నతనం,అమాయకత్వం, సహజత్వం వ్యక్తం అవుతున్నది.ఈక అనే పదం ద్వారా సున్నితత్వం,లేతదనం ప్రదర్శించబడినది. చెంపపై రాయడం వల్ల మనిషి అనుభవించే మృదుత్వానికి హృద్యమైన రూప కల్పన ఇది.
ఇది మృదుత్వం అనే భావనను స్పర్శగా మార్చి పాఠకునికి అనుభవం అయ్యేలా చేసిన కవితా సంపద.పుస్తకం చదివిన అనుభూతి,సున్నితత్వం కలిగిన మన హృదయాన్ని చలింప జేస్తుంది.
“ఒకరు చదివి,చదవమని ఇచ్చిన పుస్తకం/ జగమంతా తిరిగినా తరిగిపోని/జాబిలి తునక వెలుగు లాంటిది/ఆ అనుభవం/అంటున్నారు. పుస్తకం చదివిన అనుభవం చిరకాలం మనసులో గుర్తుగా మిగిలి పోతుంది.అది మానవీయ సంబంధాల్లో మృదువుగా,శాశ్వతంగా మనలో నిలిచే అనుభూతిని కలిగిస్తుంది.పుస్తకాన్ని
ఎవరో ఒకరు చదివి మనకు అందజేయడం,వారి మనసులో కలిగిన వెలుగును మన చేతిలో పెట్టినట్టే.ఆ వెలుగు ఎప్పటికీ తరిగిపోదు.ఎందుకంటే పుస్తకాన్ని చదివిన అనుభవం మనలో ఎప్పటికీ నిలిచి ఉంటుంది.జాబిల్లి వెలుగు ఎప్పుడు మన కోసం అందంగా,మృదువుగా,శాశ్వతంగా ఉంటుంది‌.ఒక మంచి పుస్తకం నుంచి వచ్చిన జ్ఞానం,అనుభవం కాల గమనానికి లోబడదు.అది ఆనందాన్ని ఇస్తుంది.పుస్తక జ్ఞానం వల్ల మనసు తేలిపోతుంది.ఎందుకంటే పుస్తకం మనం ఎరుగని లోకాల వైపు నడిపిస్తుంది.పుస్తకం ప్రేరణను ఇస్తుంది.ఎందుకంటే ప్రతి పుస్తకం వెనుక ఒక అమూల్యమైన జీవితం ఉంది.ఒకరు చదివి మనకు ఇచ్చిన పుస్తకం అది కేవలం వస్తువు కాదు.అది ఇద్దరిని కలిపే చక్కని బంధం అని చెప్పిన తీరు బాగుంది.
“ఈ లోకంలో సూర్యోదయాలను చూడటానికి/దగ్గరి మిత్రులు కలిసి సముద్రాలకు వెళ్లడం లాంటిది/ అంటున్నారు.ఈ లోకంలో సూర్యోదయాలను చూడటానికి దగ్గరి మిత్రులు కలిసి కన్యాకుమారి సముద్రాల తీరాలకు వెళ్లడం పరిపాటి.మానవ జీవనంలో స్నేహం మరియు సౌందర్యాస్వాదన అనే రెండు విలువలు ఇందులో ఒకే సమయంలో ప్రతిబింబిస్తున్నాయి.సూర్యోదయం మానవ జీవనంలో కొత్త ఆరంభాలకు,ఆశలకు సంకేతం.అది చీకటిని తొలగించి వెలుతురు నింపే గొప్ప క్షణం. కాబట్టి సూర్యోదయాన్ని చూడడం కొత్త దారులను, కొత్త ఆశలను దర్శించడంగా భావించవచ్చు. సముద్రం విస్తారమైనది,లోతైనది.ఇది మానవ హృదయంలోని లోతైన భావాలను ప్రతిబింబిస్తుంది. సముద్ర తీరంలో సూర్యోదయాన్ని చూస్తూ అద్భుతమైన క్షణాలను గడపడం ఉల్లాసంగా ఉంటుంది.సూర్యోదయాన్ని చూడటానికి ఒంటరిగా వెళ్లడం కాకుండా సహచరులతో వెళ్లి చూడడం జీవిత సౌందర్యానికి కొత్త అర్థాన్ని ఇస్తుంది.స్నేహం అనేది జీవితపు ఆనందాలను మరింత పుష్కలంగా అనుభవించడానికి తోడ్పడుతుంది. జీవితంలో సౌందర్యాలను ఆస్వాదించడం మాత్రమే కాదు‌.వాటిని దగ్గరి మిత్రులతో పంచుకోవడం ద్వారా మనసు మరింత తృప్తిని పొందుతుంది.పుస్తకం చదవడం, దానిని పంచుకోవడం అనేది ఒక మంచి అనుభవం.అది సూర్యోదయాన్ని కలిసి చూసే మిత్రుల అనుభూతిలా ఉంటుంది.
“ఎగసే ఒక సంతోష కెరటానికి ఎదురెళ్ళి/ ఇద్దరు మనుషులు నిలువెల్లా తడిసిపోవడం లాంటిది/అంటున్నారు.ఈ కవితా పంక్తులు కేవలం ఒక దృశ్యాన్ని మాత్రమే కాకుండా లోతైన అనుభూతిని సూచిస్తున్నాయి. ఇక్కడ కెరటం అనేది ప్రకృతి వైభవం మాత్రమే కాదు.ఒక భావోద్వేగపూరితమైన ఉప్పెన.సంతోషం అనేది ఒక తాత్కాలిక తరంగంలా వస్తూ పోతూ ఉంటుంది.కానీ, అది ఎగసినప్పుడు ఎదురెళ్ళిన వారిని సంతోషసాగరంలో ముంచెత్తుతుంది.ఒకరికి ఒకరు ఎదురెదురుగా ఉన్నా ఇద్దరు వ్యక్తులు ఒకే కెరటంలో తడవడం వల్ల పంచుకునే ఆనందం హాయిగా ఉంటుంది. ఇది వ్యక్తికి పరిమితం కాకుండా కలిగిన సామూహిక అనుభవం,సంతోషం ఎవరి వద్ద ప్రారంభమైనా అది పంచుకున్నప్పుడు మరింత పరిపూర్ణం అవుతుంది.ఇది నిలువెల్లా తడిసిపోవడం యొక్క గాఢతను తెలుపుతుంది. శరీరం మొత్తం తడిసినట్లే మనసు మొత్తం ఆనందంలో ముంచెత్తబడింది అనే గొప్ప అనుభూతిని సూచిస్తుంది.ఇది జీవితంలో ఒక క్షణ కాలమైనా కొత్త వెలుగుతో నింపుతుంది.పుస్తకం చదవడం ద్వారా వచ్చిన అనుభవం ఇద్దరిని భావోద్వేగాల వర్షంలో తడిపేస్తుంది.అదే నిజమైన అనుభూతిని పంచుకోవడం.ఈ కవితా పంక్తులు ఒక సన్నివేశాన్ని చూపుతూ మనస్సులో కలిగే సంతోషాన్ని ప్రతిబింబిస్తున్నాయి.ఇది కేవలం ఒక క్షణ కాలపు ఆనందం కాదు.పంచుకున్న భావన వల్ల పది రెట్లు పెరిగిన జీవనోత్సవం ఇది. ఒకరు చదివి ఇచ్చిన పుస్తకం అనే విషయాన్ని ఒక మానవీయ అనుబంధానికి ప్రతీకగా చూపించారు.పుస్తకం మార్పు నొంది ప్రేమ,స్నేహం,సంభాషణ,జ్ఞాపకాలు, అనుభూతులు అన్నిటిని పంచుకుని సాధనంగా ఉపయోగపడుతుంది.ప్రేమతో మానవీయతతో అనుభూతులతో నిండిన పుస్తకాన్ని పంచుకోవడాన్ని ఈ కవిత చాలా అందంగా ప్రదర్శిస్తుంది.పుస్తకం అంటే కథ కాదు.అది ఒక అనుబంధం.ఒక మధుర జ్ఞాపకం.ఒక ప్రేమ లేఖ.ఒక మనసుకు స్పృశించే అనుభూతిగా చెప్పవచ్చు.ఒకరు చదివి ఇచ్చిన పుస్తకం అనే అనుభవాన్ని అనేక దృశ్యాల ద్వారా ఉపమానాల ద్వారా కవిత్వ రూపంలో వివరించడం జరిగింది.ఇది సాహిత్య రీతిలో ప్రతీకాత్మక శైలికి దగ్గరగా ఉంటుంది.గుడిలో ఇచ్చే ప్రసాదాన్ని మిగిల్చి తెచ్చి పంచిన విధంగా పుస్తకం కూడా ఆనందాన్ని పంచుకునే దైవీయ అనుభవంగా ఉద్దేశింపబడింది. ఇందులోని భాషా విన్యాసం సాధారణమైనది.కానీ, దానిలోని భావుకత కవిత్వానికి ప్రాణం పోసింది.ఒకే భావాన్ని అనేక రూపాల్లో చెప్పడం బాగుంది.పుస్తకం అనే వస్తువును జ్ఞాన సాధనంగా కాకుండా,భావ సంబంధాలను కలిపే వంతెనగా చిత్రీకరించారు.ఇది ఆధునిక సాహిత్యంలో వ్యక్తిగత అనుభూతుల కవిత్వపు శైలికి దగ్గరగా ఉంది.ఒకరు చదివి ఇచ్చిన పుస్తకం కవయిత్రి దృష్టిలో మానవ సంబంధాల చిహ్నం.అది ప్రేమకు,స్నేహానికి ప్రతీక.జీవితంలోనీ చిన్న చిన్న ఆనందాలకు ప్రతిరూపం.ఇందులోని ప్రతి ఉపమానం,ఆ అనుభవాన్ని మరింత లోతైన మమకారభరితమైన స్థాయికి తీసుకు వెళ్తుంది. సాహిత్యం అనేది మనసులోని అనుభూతులను అందమైన భాషా రూపాల్లో వ్యక్తపరచడం.ఒక్క చిన్న అనుభవం కూడా కవి హృదయంలో విస్తారమైన దృశ్యాలుగా వికసిస్తుంది.ఇక్కడ ఒకరు చదివి ఇచ్చిన పుస్తకం అనే భావం సాధారణ జీవితానుభవమే అయినప్పటికీ కవయిత్రి దృష్టిలో అది అమూల్యమైన ఆత్మీయతకు,స్నేహానికి,ప్రేమకు, జ్ఞాపకాలకు ప్రతీకగా రూపాంతరం చెందింది.ఈ కవితా పంక్తులలో పుస్తకాన్ని కేవలం జ్ఞానం అందించే సాధనంగా కాకుండా అనుభూతులను పంచుకునే వస్తువుగా వర్ణించారు.తోకచుక్క రాలి పడుతుంటే పక్కనున్న వాళ్ళని తట్టి చూపించడం లాగా పుస్తకం పంచుకోవడంలో ఉత్సాహం ఉట్టిపడుతుంది.దూరాన ఉన్న ప్రేమికులు చంద్రుని చూపించడంలాగా పుస్తకం పంచుకోవడంలో గాఢమైన ఆత్మీయత వ్యక్తం అవుతుంది.చిట్టి పిట్ట ఈక చెంపల మీద రాయడం లాగా,సముద్ర తీరంలో సూర్యోదయాన్ని స్నేహితులతో కలిసి చూడడం లాగా ఈ పోలికలు పుస్తకాన్ని పంచుకునే అనుభవానికి కవిత్వ రూపాన్ని తెచ్చి పెట్టాయి. ఇందులోని భావాలు పుస్తకాన్ని ప్రేమలేఖ,చిట్టి పిట్ట,జాబిలి తునక వెలుగుతో పోల్చడం ద్వారా మమకారం,మాధుర్యం,ఆత్మీయత ప్రతిఫలించినాయి.ఒకరు చదివి ఇచ్చిన పుస్తకం అనే ఆలోచన,కవయిత్రి కవిత్వంలో మానవ సంబంధాల మమకారానికి చిహ్నంగా నిలుస్తుంది. అది ఒక వస్తువు కాదు ఒక అనుభూతి,ఒక జ్ఞానం కాదు,ఒక జ్ఞాపకం,ప్రేమ,స్నేహం,ఆత్మీయత, అనురాగం కలిసిన ప్రతిరూపం.కవయిత్రి పంచుకున్న పుస్తకం ద్వారా సరళమైన అనుభవాన్ని కవితా రూపంలో వ్యక్తం చేయడం గొప్పగా ఉంది. ఇది పాఠకులను ఎంతగానో అలరిస్తుంది.అందరి హృదయాలను హత్తుకునే గొప్ప భావనగా నిలుస్తుంది.కవయిత్రి మానస చామర్తి ని అభినందిస్తున్నాను.వారు మరిన్ని మంచి కవితా సుమాలు విరబూయించాలని మనసారా కోరుకుంటున్నాను.
కవయిత్రి మానస చామర్తి బి.టెక్. కంప్యూటర్ సైన్స్ విద్యను అభ్యసించారు. వీరు సాఫ్ట్ వేర్ కంపెనీలో ప్రాజెక్ట్ మేనేజర్ గా ఉద్యోగ బాధ్యతలు నిర్వహిస్తున్నారు.వీరికి చిన్నతనంలోనే సాహిత్యం పట్ల అమితమైన ఆసక్తి ఏర్పడింది.వీరిలో పదమూడు సంవత్సరాల చిన్న వయసులోనే తొలి కవితకు బీజం పడింది.వీరు రాసిన కవిత మొదటి సారిగా కళాశాల మేగజైన్ లో ప్రచురింపబడింది. వీరు రాసిన పరవశ తొలి కవితా సంపుటి,2022 సంవత్సరంలో అనల్ప పబ్లికేషన్స్ ద్వారా ప్రచురితం అయింది.వీరు ఈ మాట వెబ్ పత్రిక సంపాదకవర్గ సభ్యురాలుగా వ్యవహరిస్తున్నారు.ప్రాచీన ఆధునిక కవిత్వాల నుండి నాన్న ప్రధాన వస్తువుగా ఘంటసాల నిర్మల ప్రధాన సంపాదకులుగా వెలువరించబడ్డ నాన్న బృహత్సంకలనానికి మానస చామర్తి సంపాదకవర్గ సహకారం అందించారు.వీరు మధు మానసం బ్లాగ్ లో తమ అనుభవాలను, జ్ఞాపకాలను గత పదిహేను సంవత్సరాలుగా రికార్డ్ చేస్తున్నారు.వీరు 2015 సంవత్సరంలో ఇస్మాయిల్ పురస్కారం అందుకున్నారు.వీరు 2024 సంవత్సరంలో ఉమ్మడిశెట్టి అవార్డును అందుకున్నారు.వీరికి తొమ్మిది సంవత్సరాల వయస్సు గల కొడుకు ఉన్నాడు.ఆ పిల్లవాడి చుట్టూరా అల్లుకున్న అందమైన ప్రపంచాన్ని గమనించడం తనకు ఇష్టం అంటూ తనలో పొంగి పొర్లుతున్న ఆత్మీయ అనుభూతులను ఆనందంగా పంచుకున్నారు. ‌

గాజోజు నాగభూషణం ప్రాణదీపం కవిత
కవిత్వం ఓ విశ్లేషణా
‌ప్రముఖ కవి,ప్రభుత్వ పాఠశాల ఉపాధ్యాయుడు, గాజోజు నాగభూషణం కలం నుండి జాలువారిన ప్రాణ దీపం కవితా సంపుటిలోని ప్రాణ దీపం కవితపై విశ్లేషణా వ్యాసం.ప్రాణ దీపం కవిత నాకు చాలా నచ్చింది.వేదనలోంచి కవిత్వం పుడుతుందంటారు. అది అక్షరాలా నిజమనిపిస్తోంది.కవి నాగభూషణం ఆషామాషీగా కవిత్వం రాసే వ్యక్తి కాదు.నిబద్ధత కల వ్యక్తి.ప్రాణ దీపం కవితలో అమ్మతో గడిపిన బాల్యాన్ని ఆమెతో పెనవేసుకున్న బంధానికి అక్షర రూపం ఇచ్చాడు.ప్రాణ దీపం కవిత చదువుతుంటే దుఃఖం వస్తుంది.నాకైతే రెండు మూడు రోజులు సరిగా నిద్ర పట్ట లేదు.కవి నాగభూషణం అమ్మ గురించి కవిత రాశాడు.కవితకు ప్రాణ దీపం పేరు పెట్టాడు.నిజంగా మనం ఒక్కసారి మనసు పెట్టి కవిత చదివితే మనకు అమ్మ ప్రాణ దీపం అన్న సంగతి ఎరుకలోకి వస్తుంది.అమ్మ గురించి ఎందరో కవులు కవితలు,గేయాలు, పద్యాలు రాశారు.ప్రాణ దీపం కవిత హృదయానికి హత్తుకునేలా ఉంది.నేటి సంక్షుభిత సమాజంలో అమ్మలు ఎన్నో కష్టాలు ఎదుర్కొంటూ తమ కన్న పిల్లలను సాకుతున్నారు. అయినప్పటికీ ఎన్నో కష్టాలను ఎదుర్కొన్న అమ్మలను మనం మరియు మన సమాజం వృద్ధాప్యంలో సరిగా చూడడం లేదు.అమ్మలను వృద్ధుల ఆశ్రమాల్లో చేర్పిస్తున్నట్లు మనం రోజు వార్తా పత్రికల్లో చదువుతున్నాం.మానవ సంబంధాలన్నీ మసక బారిపోతున్నాయి.మానవ సంబంధాలు మనీ సంబంధాలుగా కొనసాగుతున్నాయి.జీవితంలో అమ్మ ఎదుర్కొన్న కష్టాలను,కన్నీళ్లను,వేదనలను అక్షరీకరించడం సామాన్యమైన విషయం కాదు.కందుకూరి రమేష్ బాబు అమ్మ గురించి సామాన్య శాస్త్రంలో వేలాది మంది అమ్మల ఫోటోలను గ్యాలరీలో ప్రదర్శించారు. కందుకూరి రమేష్ బాబు సామాన్య శాస్త్రం గ్యాలరీకి గాజోజు నాగభూషణం అమ్మ చిత్రం కూడా ప్రదర్శనలోకి చేరాలని మనస్ఫూర్తిగా నేను కోరుకుంటున్నాను.ప్రాణదీపం కవిత అమ్మ యొక్క చరిత్ర.అమ్మ చరిత్రను ప్రాణ దీపం కవితలో ఆవిష్కరించడం అద్భుతంగా ఉంది.ప్రముఖ కవి, రచయిత,శ్రీ ఎస్.కె.పిళ్లె అమ్మ స్మృతిలో అమ్మ గేయ కవిత రాశారు.ప్రముఖ కవి జ్వాలాముఖి అమ్మ గేయ కవితకు పీఠిక రాస్తూ “పిళ్లెగారి కావ్య జగత్తులో ఊపిరి పోసుకుని నిలిచి వెలిగిన అమ్మ ఎవరో కాదు: పీడితుల తాడితుల విముక్తి పోరాటంలో అందరికీ వాత్సల్యాన్నందించి విప్లవకారుల సరసన నిలిచిన వీరమాత,గోర్కీ చెప్పిన ‘అమ్మ’ ఆ విశ్వమాతకు విప్లవ తేజానికి జోహార్’ అని చెప్పారు.ప్రముఖ కవి జ్వాలాముఖి పీఠికలో అమ్మ గురించి రాసిన వాక్యాల్లో ఎంతో బలం ఉంది.ప్రాణ దీపం కవితా సంపుటిని అమ్మకు అంకితమిచ్చారు.నాగభూషణంకు అమ్మంటే ప్రాణం అని మనకు తెలుస్తోంది.అమ్మను చివరి వరకు ప్రేమగా చూసుకున్నారు.ప్రాణ దీపం కవితా సంపుటికి ముఖచిత్రం ప్రముఖ చిత్రకారుడు అన్నవరం శ్రీనివాస్ వేశారు.చాలా చక్కగా ఉంది. ముఖచిత్రం వెనకాల నాగభూషణం కుమారుడు అక్షయ్ కపిల్ నానమ్మ యాదిలో చిత్రం గీశారు. చక్కటి చిత్రాన్ని గీసిన అక్షయ్ కపిల్ ను అభినందిస్తున్నాను.
“చుట్టూ చీకటి కొండలు/పల్లేర్లు పరుచుకున్న దారులు/అడుగు తీసి అడుగు వేస్తే/పాదాలకు చుట్టుకొనే పగల పాములు/దూరమెంతో…. చేరే తీరమెక్కడో/అంతు చిక్కని అనంత పయనం/ అంటున్నారు.ఇవి ప్రాణ దీపం కవితలో మొదటి చరణాలు.కవి నాగభూషణం చుట్టూ చీకటి కొండలు ఉన్నాయంటున్నారు.

“పల్లేర్లు పరుచుకున్న దారులు/అంటున్నారు.పల్లెల్లో చేనులు,చెల్కల్లోని దారుల్లో పల్లేర్లు ఉంటాయి. చేనులు చెల్కల్లో నడుస్తున్నప్పుడు పల్లేర్లు గుచ్చుకుంటాయి.పాదాలకు గాయాలు అవుతాయి. పల్లేర్లు గుచ్చుకోవడం వల్ల రక్త మోడుతుంది.పల్లేర్లు
గుచ్చుకున్న పాదాల అవస్థ చెప్పతరం కాదు.
‘అడుగు తీసి అడుగు వేస్తే/పాదాలకు చుట్టుకొనే పగల పాములు/అంటున్నారు.చేనులు చెల్కల్లో ప్రయాణిస్తున్న అమ్మ అడుగు తీసి అడుగు వేస్తే పగల పాములు పాదాలకు చుట్టుకునేవి.కవి నాగభూషణం పగల పాములు అనడం ప్రతీకలా ఉంది.నేటి వ్యవస్థలో మన కుటుంబంలోని కొందరు మన చుట్టూ నివసించే ఇరుగు పొరుగు వారు పగతో పాములా బుసలు కొడుతుంటారు వారు. ఈర్ష్యా,అసూయా ద్వేషాలతో ఏం చేయడానికైనా వెనుకాడరు.ఈర్ష్యా,అసూయా,ద్వేషాల,జాడ్యం ఇప్పుడు అడుగడుగునా కనిపిస్తుంది.ఈర్ష్య, అసూయతో ద్వేషాలతో రగిలేవాళ్లు మంచితనాన్ని ఓర్వ లేరు.మంచిగా పని చేసుకునే వాళ్లను పని చేసుకోనివ్వరు.ఎప్పుడు ఏదో ఆటంకం కలిగిస్తూ ఉంటారు.ఇతరులు బాధ పడుతుంటే చూసి ఆనందంతో పండుగ చేసుకుంటారు.
‘దూరమెంతో… చేరే తీరమెక్కడో/అంతు చిక్కని అనంతపయనం/అంటున్నారు.అమ్మ పయనంలో దూరమెంతో చేరే తీరం ఎక్కడో అంతుచిక్కని అనంతపయనం అన్న పదాలు అక్షరాల నిజమనిపిస్తాయి.అమ్మ జీవన ప్రయాణం అంతు చిక్కని అనంత పయనం.
‘ఏ గాలికి దీపం ఎప్పుడు ఆరుతుందో/ అంటున్నారు.ఒకప్పుడు దీపాల కింద బతికిన రోజులు.గ్యాస్ నూనె పోసి కందీళ దీపం వెలిగించే వారు.రాత్రంతా కందీళ దీపం వెలుగుతుండేది. జడివాన గాలి హోరుకి కందీళ దీపాలు ఆరిపోతుండేవి.తర్వాత,తర్వాత కరెంటు వచ్చింది. కరెంటు లేనప్పుడు మసక చీకటిలోనే జీవనం కొనసాగింది.
‘చిల్లుపడి,నావ ఎక్కడ మునుగుతుందో/ అంటున్నారు.చిల్లుపడితే నావ మునుగుతుందని, గాలికి దీపం ఆరిపోతుందనే విషయం మనకందరికీ తెలుసు.రంధ్రం పడిన నావ ఎక్కడ మునుగుతుందో తెలియని విధంగా జీవితం ఎక్కడ ఆగిపోతుందో తెలియదు.
‘అంతా తాయి మాయి తండ్లాట/అంటున్నారు. తాయి మాయి తండ్లాట తెలంగాణ పదం.ఏదీ మనసున పట్టుకుంట ఆగమాగం కావడం దీని అర్థం.
‘అయినా నడక సాగాలి/నడకలింకా నేర్వని నాలుగు పసి కెరటాలను/తీరానికి చేర్చే తిమిర సమరంలో’/ ఏకాంత కడలివీ నువ్వే/అలల నెదిరించి నడిచిన నావవూ నువ్వే/అలసటెరుగక నడిపిన సరంగువు నువ్వే/అంటున్నారు.అమ్మ నడక సాగుతూనే ఉంది.అమ్మకు నలుగురు పిల్లలని తెలుస్తుంది. నడకలింకా నేర్వని నాలుగు పసి కెరటాలు వాళ్ళు. నలుగురు పిల్లలకు విద్య వినయం నేర్పాలి. నలుగురు పిల్లలను తీరానికి చేర్చే తిమిర సమరంలో ఏకాంత కడలివి నువ్వే.పెను విషాదంలో ముంచి నాన్న అందనంత దూరానికి వెళ్లిపోవడం వల్ల అమ్మ ఒంటరిదైంది.జీర్ణించుకోలేని నిజం ఇది. అందుకే కవి నాగభూషణం అమ్మను ఏకాంత కడలివి నువ్వే అన్నారు.
‘అలలనెదిరించి నడిచిన నావవూ నువ్వే/
‘అల‌సటెరుగక నడిపిన సరంగువు నువ్వే/
అమ్మ అలల నెదిరించి నావను నడిపింది. అలసటెరుగక నడిపిన సరంగు అమ్మ.అమ్మ జీవిత పోరాటంలో అలుపెరగకుండా సాహసంతో జీవనం కొనసాగించింది.
‘తిమింగలాలను తప్పించి/అమంగళాలను దాటించి/ కాలాన్ని కత్తి మొనపై నిలిపి/కడకు తీరానికి మమ్ము చేర్చి/అంటున్నారు.అందనంత దూరానికి అమ్మ నువ్వెళ్ళి పోయావు.సముద్రంలో నావ నడుస్తూ ఉంటే తిమింగలాలు (ఒక రకమైన పెద్ద చేపలు) నావకు అడ్డుగా వచ్చినప్పుడు వాటిని తప్పించి నావను నడపాలి.అమంగళాలు అంటే అరిష్టము, అశుభము.జీవన పయనంలో ఎదురయ్యే కష్టాలను ఎదుర్కొని అమ్మ ముందుకు నడిచింది.కాలాన్ని కత్తి మొనపై నిలిపి కడకు తీరానికి మమ్ము చేర్చి అందనంత దూరానికి అమ్మ వెళ్ళిపోయింది. ఎవరైనా మిత్రులు కాని బంధువులు కాని కనిపిస్తే అమ్మ బాగా ఉందా అని అడుగుతాం.అమ్మ చనిపోయింది అని ఎవ్వరు చెప్పరు.అమ్మ కాలం చేసింది అని చెప్తారు.ఏదో ఒక రోజు భూమ్మీద పుట్టిన ప్రతి మనిషి కాలగర్భంలో కలిసి పోవాల్సిందే.నావలో కూర్చున్న మమ్ము తీరానికి చేర్చి అమ్మ అందనంత దూరానికి వెళ్లిపోయిందని చెప్పడం బాగుంది.
‘నువ్వు లేని లోకమిప్పుడు/చుక్కలు రాలిన ఆకాశంలా/మొక్కలు మొలువని ఎడారిలా/
దిక్కులు కానరాని దిగులు ప్రయాణంలా/ దీనమై,హీనమై,శూన్యమై/బ్రతుకు రంపపు కోతై/లోలోన రక్తమోడుతోంది/అంటున్నారు.
అమ్మ లేని లోకం ఇప్పుడు చుక్కలు రాలిన ఆకాశంలా ఉంది.చుక్కలు అంటే నక్షత్రాలు. నక్షత్రాలు ఉంటేనే ఆకాశానికి కాంతి,అందం అని మనందరికీ తెలుసు.మొక్కలు మొలువని ప్రాంతాలు ఎడారులు.ఎడారి ప్రాంతం పచ్చదనం కొరవడి వికారంగా ఉంటుంది.ప్రకృతి అంటే చెట్టు చేమలతో వాటి కదలికలతో ఎంతో సుందరంగా ఉంటుంది.ప్రకృతి సౌందర్యం చెప్పనలవి కాదు. దిక్కులు తోచని దిగులు ప్రయాణం ఎంత ఘోరంగా ఉంటుందో మనమందరం ఎరిగినదే. ‘దీనమై,హీనమై,శూన్యమై/బ్రతుకు రంపపు కోతై/రక్తమోడుతుంది/అంటున్నారు.అమ్మ లేని కుటుంబం పొందే దిగులును మాటల్లో వర్ణించలేం. కవి నాగభూషణం అమ్మ లేని బ్రతుకు రంపపు కోతకు గురి అయి రక్త మోడుతున్నట్లుగా ఉందని కవిత ద్వారా చక్కగా వివరించారు.
‘ఇయ్యాల అమ్మల దినమంట/తాతలైన వాళ్లైనా, తండ్రులైన వాళ్లైనా/పావురంగా,గావురంగా/అమ్మ ఒడిలో పసిపిల్లలై/ముసి ముసి నవ్వులతో మురిసిపోతున్నారు/నన్నెందుకమ్మా అమ్మ లేనివాన్ని చేసావు/ అంటున్నారు.పాశ్చాత్య దేశాల్లో మొదలైన మదర్స్ డే వేడుకలు.ఇప్పుడు ప్రపంచమంతా జరుపుకుంటున్నారు.మదర్స్ డేను ఒక పండుగగా జరుపుకుంటున్నారు.నవ మాసాలు మోసి కంటుంది అమ్మ.తన పిల్లలను పెంచి పెద్ద చేస్తుంది.ఎన్ని కష్టాలైనా భరిస్తుంది.పిల్లలను చూసి ముసి ముసి నవ్వులతో మురిసి పోతుంది.పిల్లల్ని ఎత్తుకొని ఆడిస్తుంది.పిల్లలను పాడిస్తుంది.నన్నెందుకమ్మా అమ్మలేని వాన్ని చేసావు అనే వాక్యాలు చదువుతుంటే కళ్ళల్లో దుఃఖం పెల్లుబికి వస్తుంది. అమ్మకు సాటి ఎవ్వరు రారు.అందుకే అమ్మను మాతృదేవోభవ అన్నారు.కనిపించే దేవత అమ్మ. అమ్మ కనిపించకుండా పోతే ఎంతో దిగులుగా ఉంటుంది.ఆ కుటుంబానికి కలిగిన బాధను ఎవరు తీర్చలేరు.అమ్మ స్థానంలో మరెవరు ఆ ప్రేమను, అనురాగాన్ని పూరించలేరు.ఇవాళ వృద్ధాప్యంలో అమ్మను సరిగా చూడడంలేదు.ఈనాడు అమ్మ తన ఇంట్లో బోసిపోయి పిల్లలు ఉండి కూడా వాళ్ళ ఆదరణ కరువై దుఃఖంతో దిగులుతో దీనంగా ఉంటుంది.కానీ,కవి నాగభూషణం అమ్మను చక్కగా చూసుకున్నారు.అమ్మల దినం రోజు అమ్మ నువ్వు ఎందుకు వెళ్ళిపోయావని బాధా తప్త హృదయంతో ఆవేదన చెందుతున్నారు. ‘పొద్దు పొడుపు కంటే ముందు/పొద్దుగాల్ల లేసి నీ మొకమే జూసెటోన్ని/ఇప్పుడు ఏ దిక్కు చూసినా/ శూన్యమే దిక్కైంది/అంటున్నారు.మనమందరం రాత్రి పడుకుంటాం.మళ్లీ ఉదయాన్నే లేస్తాం. పొద్దున లేవగానే అమ్మ మొకమే చూసే సంస్కారం ఎందరికీ ఉంటుంది.అమ్మ అందనంత దూరం వెళ్లిపోయినంక అమ్మను పొద్దు పొడుపు కంటే ముందు పొద్దుగాల్ల లేసి అమ్మ ముఖం చూడడం ఎవ్వరికి సాధ్యం కాదు.ఇప్పుడు ఏ దిక్కు చూసినా అమ్మ లేకుంటే శూన్యమే దిక్కైంది అన్నది అక్షరాలా నిజమనిపిస్తుంది.
“ఇంద్ర లోకమో…చంద్ర లోకమో/నాకైతే తెల్వదు గానీ/చంద్రబింబం లాంటి నీ మొకం మీద/ముద్దు పెట్టుకొనుటానికి/అన్ని లోకాలు దాటి నీ/కన్న పేగు కోసం ఒక్కసారి కదిలి రామ్మా/అంటున్నారు.అమ్మ చని పోయిన తర్వాత ఎక్కడకు వెళుతుందో ఎవ్వరికి తెలియదు.మన పురాణాలు చెప్పినట్లు ఇంద్రలోకం,చంద్ర లోకం ఇంకా మరెన్నో లోకాలు ఉన్నాయి.స్వర్గం,నరకం అని ఏవేవో మనం అనుకుంటాం.కానీ,అవి అన్ని మన ఊహకు అందనివి.ఇంద్ర లోకమో చంద్ర లోకమో నాకైతే తెల్వదు గాని చంద్రబింబం లాంటి నీ మొకం మీద ముద్దు పెట్టుకొనుటానికి అన్ని లోకాలు దాటి ఒక్కసారి కదిలి రామ్మా అనడం ఎంతో బాగుంది.
“బతుకు నాకిచ్చి నువ్వెళ్ళి పోయినంక/ఇప్పుడు బతుకమ్మ పండుగచ్చింది/ఏ వరుసలో ఏ పువ్వు పేర్చిన/నీ నవ్వు మొకమే కనిపిస్తుంది/అంటున్నారు. బతుకమ్మ పండుగ తెలంగాణలో పెద్ద వేడుకగా జరుపుకుంటారు.ఇంటిముందు బతుకమ్మ పేర్చి స్త్రీలందరు బతుకమ్మ బతుకమ్మ ఉయ్యాలో అని పాడుతూ ఆడతారు.స్త్రీలందరికీ బతుకమ్మ పండుగ అదొక వేడుక.ఆడపిల్లలు తమ తల్లుల ఇంటికి వెళతారు.బతుకమ్మ పండుగకు ఇంట్లో తీరొక్క పూలతో బతుకమ్మను పేరుస్తారు.ఏ వరుసలో ఏ పువ్వు పేర్చిన నీ నవ్వు మొకమే కనిపిస్తుంది అంటున్నాడు.అమ్మ ఉన్నప్పుడు ఆనందంగా బతుకమ్మను పేర్చేది.
“నువ్వు లేవన్న నిజం/నిలువెల్లా నిప్పులా కాలుస్తుంది/అంటున్నారు.బతుకమ్మ పండుగ రోజు నువ్వు లేవన్న నిజం నిలువెల్లా నిప్పులా కాలుస్తుంది అని కవి నాగభూషణం తల్లి లేక పోవడం వల్ల కలిగిన బాధను వ్యక్తం చేస్తున్నాడు.

“కనులు మూసినా తెరిచినా/కాలాన్నెదిరించిన నీ కన్నీటి యాత్రే గుర్తొస్తుందమ్మా/అంటున్నారు.కనులు మూసినా తెరిచినా అమ్మ గుర్తుకు వస్తుంది. అమ్మతో ఆనందంగా గడిపిన రోజులు ఎప్పటికీ గుర్తుంటాయి.అమ్మ ప్రత్యక్ష దైవం.కనిపించని దేవుడు ఉన్నాడో లేడో మనం ఎరుగం.కనిపించే అమ్మ దైవం కాదన లేని సత్యం.అమ్మ కుటుంబం కొరకు తన పిల్లల కొరకు తన సంసారాన్ని నిలుపుకోవడానికి ఎంతో పోరాటం చేస్తుంది.ఆ పోరాటంలో అమ్మ విజయం సాధిస్తుంది.ఓటమి ఎదురైనా అమ్మ కుంగిపోదు.అమ్మ విజయం కొరకు మళ్ళీ మళ్ళీ ప్రయత్నించి విజయాన్ని సాధించి కుటుంబాన్ని గట్టెక్కిస్తుంది.
కాలాన్నెదిరించిన నీ కన్నీటి యాత్రే గుర్తొస్తుందమ్మా. ప్రాణం విడిచిన అమ్మను చావు డప్పులతో సాగనంపుతాం.పాడె పై శవాన్ని స్మశానానికి తరలించడానికి అందరు సహకరిస్తారు.ఇరుగు పొరుగు బంధువులు,మిత్రులు,స్నేహితులు ఆ శవయాత్రలో అందరు పాల్గొంటారు. ఇప్పుడైతే వైకుంఠధామానికి శవాన్ని తరలిస్తున్నారు. చనిపోయిన తర్వాత శవానికి స్నానం చేయిస్తారు. కొత్త బట్టలు కడతారు.పాడె మీద ఎక్కించికొని డప్పులతో తరలిస్తారు.దింపుడు కళ్లెం చేస్తారు. చివరికి కట్టెలు పేర్చి అమ్మ శవాన్ని దహానం చేస్తారు.మంటల్లో అమ్మ శరీరం బూడిదగా మారి పోయింది.కాలాన్నెదిరించిన నీ కన్నీటి యాత్ర గుర్తొస్తుందమ్మా అని ఆవేదనతో కవి నాగభూషణం బాధపడుతున్నారు.
“నెత్తిమీద నిండు వడ్ల బస్తా/ఒక చేతిలో నేను/ఇంకో చేతిలో సాయానికో కట్టె/గంగలో దిగి/ఆ ఒడ్డు నుంచి ఈ ఒడ్డుకు/ఒక్కో బస్తా నువ్వు జార గొడుతుంటే/నీ దుక్కంలో కారిన కన్నీళ్ళతో/కలిసి పారినట్లే అనిపించింది గంగ/అంటున్నారు.
అమ్మ నెత్తి మీద నిండు వడ్ల బస్తా ఎత్తుకొని నడుస్తోంది.ఒక చేతిలో కవి నాగభూషణం తల్లి చేతులు పట్టుకొని గంగలో నడుస్తున్నాడు.ఇంకో చేతిలో సాయానికో కట్టె.అమ్మ గంగలో వట్టిగ నడవడం లేదు.నెత్తి మీద నిండు వడ్ల బస్తా ఎత్తుకొని నడుస్తోంది.ఆ రోజుల్లో ప్రయాణ సౌకర్యాలు అందుబాటులో లేవు.ఇప్పటిలాగా బస్సులు,ఆటోలు ఏవి ఉండేవి కావు.ఎక్కడికి ఏ ఊరుకు వెళ్ళాలన్న కాలి నడకన వెళ్ళే వాళ్ళు.కొన్ని ఊర్లకు వెళ్లాలంటే గంగ దాటి వెళ్ళాలి.అమ్మ గంగలో దాటి ఆ ఒడ్డు నుంచి ఈ ఒడ్డుకు ఒక్కో బస్తా జార గొడుతుంటే ఆమె దుక్కంతో కారిన కన్నీళ్ళతో కలిసి పారినట్లు అనిపించింది గంగ.అమ్మ అలసట అన్నది ఎరుగకుండ గంగలో నడిచింది. గంగలో నీళ్ళు ఎప్పడు పారుతుంటాయి.అమ్మ దుక్కంలో కారిన కన్నీళ్ళతో కలిసి గంగ పారినట్లు అనిపించింది అన్న వాక్యాలు చదివితే మనకు కళ్ళపొంటి కన్నీళ్ళు ఉబికి వస్తాయి.గంగ దాటడం అంటే ఎంతో ప్రయాసతో కూడిన పని.నెత్తి మీద నిండు వడ్ల బస్తా చేతిలో కొడుకు నాగభూషణం మరో చేతిలో సాయానికో కట్టె అన్న వాక్యాలతో అమ్మ గంగ దాటుతున్న తీరును కళ్ళకు కట్టినట్లుగా కవి నాగభూషణం వెల్లడించాడు.
“తాత ఇచ్చిన నాలుగు వడ్ల బస్తాల సాయం కోసం/ సాహసోపేతంగా నడిచిన నీ అడుగులు/నా బతుకు పయనంలో/భరోసా నింపిన పాద ముద్రలు/ అంటున్నారు.తాత ఇచ్చిన నాలుగు వడ్ల బస్తాల సాయం కోసం అమ్మ సాహసోపేతంగా గంగలో నడిచి వడ్లను తీసుకు వచ్చి కుటుంబాన్ని కాపాడింది.అమ్మతో పాటు ప్రయాణం చేసిన కవి నాగభూషణం భరోసాతో బతుకు పయనం కొనసాగించాడు.
“ఇంటిని కాజేయాలని/కాచుకున్న గుంట నక్కలను/ గడ్డపారతో అడ్డంగా నిల్చొని ఎదిరించిన/నీ గుండె నిబ్బరమే కాదె/నా గుండెల్లో గుట్టంత దైర్యాన్ని నింపింది/అంటున్నారు.ఇంటిని కాజేయాలని కాచుకున్న గుంటనక్కలను అమ్మ ఎంతో ధైర్యంతో గడ్డపారతో ఎదిరించింది.తన కుటుంబానికి తన నలుగురు పిల్లలకు ఆ ఇల్లు బాసటగా ఉంటుందని ఈ సాహసం చేసింది.అమ్మ అలా ఉగ్ర నరసింహ అవతారం ఎత్తడం వల్లనే ఆ ఇల్లు మాకు దక్కిందని కవి నాగభూషణం అంటున్నాడు.అమ్మ నా గుండెల్లో గుట్టంత ధైర్యాన్ని నింపింది.అమ్మ తీసుకున్న చర్య కుటుంబానికి రక్షగా ఉంది.అమ్మ ఇల్లును కాపాడుకుంది.ఎందరు మహిళలు ఈనాడు సాహసంగా పోరాడుతున్నారు?అమ్మ ఆనాడు సరియైన సమయంలో సరైన నిర్ణయం తీసుకున్న చర్య అభినందనీయం.అమ్మ ఆనాడు తీసుకున్న చర్య ఈనాటి మహిళలకి ఎంతో స్ఫూర్తిగా ఉంటుంది.
“లేమితనంలో నువ్వు/ఒక్కో గడపాఎక్కి దిగుతుంటే/నీ వేలు పట్టుకొని నడిచిన నన్ను/తెలిసీ తెలియని వయసులోనే/తొలిచిన ప్రశ్న/ఇంతగా పేరుకున్న అంతరాలు/అంతమయ్యే దెట్లా/ అంటున్నారు.అమ్మ లేమితనంలో ఒక్కో గడపా ఎక్కి దిగుతుంటే నాగభూషణం అమ్మ వేలు పట్టుకుని నడిచినాడు.ఏమీ తెలియని వయసులోనే ఇంతగా అంతరాలు ఎందుకు ఉన్నాయి?అంతరాలు అంతమయ్యే దెట్లా?అనే ఆలోచన కవికి కలిగింది.
“ఆనాటి అలజడులే కదమ్మా/నాకు కొత్త దారుల్ని పరిచయం చేసింది/అంటున్నారు.అమ్మ ఎదుర్కొన్న ఆనాటి అలజడులు తనకు కొత్తదారుల్ని పరిచయం చేసింది అని కవి నాగభూషణం అంటున్నారు.
“రోజంతా ఉపాసమున్న మాకు/పెరట్లో అట్టిగనే కాసిన అనిగెపు కాయలను/ఉడికించి ఆ పూట ఆకలి దీర్చి/అంటున్నారు.పేదరికం శాపం లాంటిది. తిండికి కూడ ఉండదు.ఉపాసముండి బతకాల్సి వస్తుంది.రోజంతా ఉపాసమున్న మాకు పెరట్లో కాసిన అనిగపు(సొర) కాయలను ఉడికించి అమ్మ ఆ పూట ఆకలి తీర్చింది.అమ్మ తన పిల్లలను ఉపాసముంచదు.అనిగెపు కాయలను ఉడికించి పిల్లల ఆకలి తీర్చిన అమ్మ ప్రేమను దేనితో కొలవగలం?
“పిడికెడు బియ్యమైనా దొరకని పరీక్షా కాలాన/ఎట్టికి తెచ్చిన తౌడును రొట్టెలుగా కాల్చి/తినిపిచ్చి తీరొక్క శోకం దీసిన/అంటున్నారు.ఆ కాలంలో పిడికెడు బియ్యం కూడా దొరకని రోజులు ఉన్నాయనే వాస్తవాన్ని మనకు తెలియ జేశాడు.అమ్మ తౌడును రొట్టెలుగా కాల్చి పిల్లలకు తినిపించింది.తీరొక్క శోకం దీసింది.అమ్మ గడ్డు రోజులను తల్చుకుని ఏడ్చింది.వ్యవసాయదారులు పశువులకు తౌడు కలిపి పెడుతారు.పశువులు తినే తౌడును రొట్టెలుగా తయారు చేసి పిల్లలకు తినిపించింది.ఒరిస్సాలోని కలహండి ప్రాంతంలో గడ్డి గడ్డలను తిన్నట్లు మనం చదువుకున్నాం.ప్రాణదీపం కవిత చదువుతుంటే కన్నీళ్లు ఉబికి వస్తాయి భగవంతుడు అమ్మకు ఎన్ని బాధలు కల్పించాడు.ఆ బాధలను అమ్మతో పాటు పిల్లలు కూడా అనుభవించారు.ఇవ్వాళ కరువు దినాలు పోయి సరైన ఆహారం తింటున్నాం.ఆ రోజుల్లో తినడానికి ఏమీ దొరికేది కాదు.కరువులు, కాటకాలు పేదరికం పెను శాపంగా ఉండేది.
“దుక్కంలోంచే కదమ్మా నేను/దూసిన కత్తినై మెరిసింది/అంటున్నారు.అమ్మతో పాటు కవి నాగభూషణం దుక్కాన్ని అనుభవించాడు.అందుకే అంటున్నాడు దుక్కం లోంచే కదమ్మా దూసిన కత్తినై మెరిసింది నేను అని.
“దీపంతో పాటు నువ్వు కాలిపోతూ/ఎన్ని రాత్రులనో కరగదీసి/బీడీలు చుట్టి, ఊపిరితిత్తుల్ని/పొగ జూరిన ఉత్తి తిత్తులుగా మార్చుకున్న/నీ వేదనలోంచే కదా నాలో వేల శోధనలు వెల్లు వెత్తింది/అంటున్నారు. దీపం తాను కాలిపోతూ వెలుగును పంచుతుంది. దీపంతో పాటు అమ్మ ఎన్ని రాత్రులనో కరగదీసి వట్టిగ ఉండలేదు.అమ్మ బతకడం కొరకు కుటుంబం పోషణ చేయడం కొరకు బీడీలు చుట్టే వృత్తిని ఎన్నుకొంది.పొద్దున లేచిన దగ్గర్నుండి రాత్రి పడుకునే దాకా బీడీలు చుట్టేది.బీడీలు చుట్టే వాళ్ళ శ్రమకు వచ్చేది అరకొర కూలీ డబ్బులు మాత్రమే. అయినప్పటికీ అమ్మ ఎంతో శ్రమకోర్చి బీడీలు చుట్టి ఊపిరితిత్తుల్ని పొగ జూరిన ఉత్తి తిత్తులుగా మార్చుకున్న తీరును చూస్తే మనకు ఎంతో బాధ కలుగుతుంది.అమ్మ అనుభవించిన వేదనలోంచే కవి నాగభూషణంలో వేల శోధనలు వెలువెత్తి గొప్ప కవిగా మరియు గాయకుడిగా రూపుదిద్దుకున్నాడు.
“ఇప్పటిదాకా ముళ్ళ గాయాలను నువ్వు మోసి/ పూల వాసనలు మాకు పంచావు/అంటున్నారు. అమ్మను పూల చెట్లతో పోలుస్తున్నాడు.గులాబీ చెట్టుకు ముళ్ళు ఉంటాయి.అయినప్పటికీ మనం ముళ్ళు ఉన్న గులాబీ చెట్టును మన ఇంట్లో పెంచుతాం.గులాబీ పువ్వులు దేవుని పటాలకు అలంకరిస్తాం.గులాబీ పువ్వు కమ్మని వాసన కలిగి ఉంటుంది.స్త్రీలు తమ సిగలో గులాబీ పూలు అలంకరించుకుంటారు.ప్రేమికులు తమ ప్రేమకు గుర్తుగా ప్రియురాలుకు గులాబీ పువ్వు బహుకరిస్తారు.అమ్మ గురించి గులాబీ చెట్టులాగా ముళ్ళ గాయాలను మోసి పూల వాసనలు మాకు పంచావు అని కవి నాగభూషణం తల్లిని గూర్చి గొప్పగా చెప్పినాడు. “నన్ను పూలు లేని కొమ్మను చేసి/గాలికి మలిగిన వత్తివై నువ్వారి పోయావు/అంటున్నారు.కవి నాగభూషణం ఎంతో వేదనతో నన్ను పూలు లేని కొమ్మను చేసి గాలికి మలిగిన వత్తివై నువ్వారి పోయావు అని అమ్మను గూర్చి అంటున్నారు.మనం పూలు లేని కొమ్మను ఆదరించం.గాలికి వెలిగిన దీపం ఆరిపోవడం సహజమని భావగర్బితంగా చెప్పిన వాక్యాలు ఇవి.
“ఇప్పుడు నాకంటూ మిగిలిందల్లా/ తడియారకుండా ఉన్న/నీ తలపుల తవ్విపోతలే/ అంటున్నారు.అమ్మ వెళ్ళిపోయిన తర్వాత మనకు ఉండేవి అమ్మ మిగిల్చిన జ్ఞాపకాలు మాత్రమే. అప్పుడప్పుడు అమ్మ జ్ఞాపకాలను గుర్తుకు తెచ్చుకుంటాం.మనకు ఇష్టమైన అమ్మ జ్ఞాపకాలను ఇతరులతో పంచుకుంటాం.కవి నాగభూషణం ఇప్పుడు నాకంటూ మిగిలిందల్లా తడి ఆరకుండా ఉన్న నీ తలపుల తవ్విపోతలే అనడం ఎంతో బాగుంది.
“నడిచే దారుల్లో/నీ విలువల విత్తనాల్ని నాటుకోవడమే/పొడిచే పొద్దు/నీ ముద్దు మోమేనని మురిసిపోవడమే/అంటున్నారు.అమ్మ అందరాని లోకాలకు వెళ్ళిపోయింది.అయినప్పటికీ అమ్మ వెళ్లిపోయిన తర్వాత మన జీవితానికి కొనసాగింపు ఉంటుంది.అమ్మ వెళ్లిపోయిన తర్వాత మనం నడిచే దారుల్లో అమ్మ అందించిన విలువల విత్తనాల్ని నాటుకోవడం,పొడిచే పొద్దులో అమ్మ ముద్దు మోమును చూసి మురిసి పోవడం తన దినచర్యగా మారిందని కవి వ్యక్తం చేయడం గొప్పగా ఉంది.
“మాలో వెలుగుతున్న/మమ్మల్ని వెలిగిస్తున్న/ప్రాణ దీపం నువ్వే కదమ్మా/ అంటున్నారు.అమ్మ మనల్ని నవ మాసాలు మోసి కన్నది.అమ్మ ప్రేమతో పెంచి పెద్ద చేసింది.అమ్మ చేయినందుకుని పెరిగాం. అమ్మనే మనకు వెలుగును ఇచ్చింది.అమ్మా! మమ్ము వెలిగిస్తున్న ప్రాణ దీపం నువ్వే కదమ్మా అనడం అక్షరాలా నిజం.అమ్మ ప్రాణ దీపం వెలుగులు కవి నాగభూషణంకు అందాలని మనసారా కోరుకుంటున్నాను.విశ్వంలో ఉన్న ప్రతి తల్లి ప్రాణదీపమై తన సంతానానికి వెలుగులు పంచాలని ఆశిస్తున్నాను.కవి గాజోజు నాగభూషణం మరిన్ని మంచి కవితా సుమాలు విరబూయించాలని మనసారా కాంక్షిస్తున్నాను.

మాదాడి నారాయణ రెడ్డి (మానారె) అరణ్య రోదన కవితపై విశ్లేషణా వ్యాసం

ప్రముఖ కవి,ఆదిలాబాద్ జిల్లా జానపద గేయాల సేకరణ కర్త,రిటైర్డ్ ప్రిన్సిపల్, ఎస్.ఆర్.ఆర్.ప్రభుత్వ డిగ్రీ కళాశాల, కరీంనగర్,మాదాడి నారాయణ రెడ్డి (మానారె) కలం నుండి జాలువారిన అరణ్య రోదన కవితపై విశ్లేషణా వ్యాసం.అరణ్య రోదన అంటే అరణ్యం యొక్క ఏడుపు లేదా ప్రకృతి విలాపం. అరణ్య రోదన అంటే – అడవిలో నిర్మానుష్యమైన చోట ఏడిస్తే ఆ ఏడుపును ఎవరు వినలేరు. ఇతరులెవరూ కూడా సహాయం చేయలేరు.ఈ నికృష్టమైన స్థితి వల్లే అరణ్యాల ఏడుపులు,వాటి బాధలు తీర్చే వారు లేక అరణ్య రోదనగా ఉన్నదని కవి భావించడం జరిగింది.ప్రకృతిలోని ఆర్తనాదం. పచ్చని చెట్లను నరికి వేయడం, జంతువుల ఆవాసాలను ధ్వంసం చేయడం వంటివి అరణ్యానికి నొప్పిని కలిగించి అది విలపిస్తున్నట్టుగా అనిపిస్తుంది.అరణ్య రోదన అనేది మనుషుల నిర్లక్ష్యం,దోపిడీకి ప్రకృతి వ్యక్తం చేసే మౌన విలాపం. చెట్లను నరికి వేయడం వల్ల పక్షులు గూళ్లు కోల్పోతాయి.అడవులు నాశనం కావడం వల్ల జంతువులు ఆవాసం లేక వలస వెళ్లాలి.నదులు ఎండిపోవడం,వర్షపాతం తగ్గిపోవడం,భూక్షీణత వంటి సమస్యలు ఉత్పన్నమవుతాయి.ఈ కవితలో ప్రకృతి నాశనం పట్ల ఒక హెచ్చరికను అందించారు. అరణ్యంలో ఏడిస్తే వినే వారు ఎవ్వరూ లేని పరిస్థితి.కవి సామాజిక సమస్యలపై తన వేదనను వ్యక్తం చేసినా సమాజం వినకపోతే అది అరణ్య రోదనగా మిగిలిపోతుంది.అరణ్య రోదన ప్రకృతి రోదన కూడా.ప్రకృతి పట్ల మనిషి నిర్లక్ష్యం,సమాజం యొక్క నిర్లిప్తత,మనిషిలోని మౌనవేదన అన్నీ అరణ్య రోదన అనే పదబంధం చేత వ్యక్తం అవుతున్నాయి.అడవులు దయనీయమైన స్థితికి చేరినాయి.అటవీ శాఖ వారు చేష్టలుడిగిపోయి చూస్తున్నారు.అసలు ఏ మాత్రం పట్టించుకోవడం లేదు.మానవుల మనుగడకు చెట్లు ప్రధానం.ప్రతి ఒక్కరు విరివిగా చెట్లను నాటాలి.అట్టి నాటిన చెట్లను పరిరక్షించాలి అని పర్యావరణవేత్తలు గొంతు చించుకొని చెప్పుచున్నారు.మరో ప్రక్క అక్రమార్కుల ఇష్టా రాజ్యం కొనసాగుతోంది. అక్రమార్కులు ఇష్టం వచ్చినట్లుగా చెట్లను నరుకుతూనే ఉన్నారు.అటవీ శాఖ వారు సరైన చర్యలు తీసుకోవడం లేదు.అక్రమార్కుల ఆగడాలకు అడ్డుకట్ట పడడం లేదు.అందు వల్ల అడవుల దుస్థితి చక్కబడడం లేదు.ఈ దారుణమైన స్థితి వల్లే అరణ్యాల ఏడుపులు,బాధలు తీర్చే వారు లేక అరణ్య రోదనగా ఉన్నది అని కవి భావించడం జరిగింది.అరణ్యాలు నశించడం,అడవి జంతువులు జనుల నివాసాలలోకి రావడం,నీళ్ళ ట్యాంకులో పడి కోతులు దుర్మరణం పాలైన వార్తల చేత అశేష ప్రజానీకం తీవ్రమైన దిగ్భ్రాంతికి లోనైంది.ఇట్లాంటి దారుణ సంఘటనలను లోకంలో ఎవ్వరు ఇష్టపడరు.అందరి మనస్సులలో తీవ్రమైన ఆవేదన నెలకొన్నది.కొందరి దుర్మార్గపు చేష్టల వల్ల అడవులు తగ్గిపోయి కోతులు జనుల ఇండ్లలోకి వచ్చి నీళ్ల ట్యాంకులో పడి చనిపోవడం కవి నారాయణ రెడ్డి (మానారె)హృదయాన్ని ద్రవింపజేసింది. వేదనలో నుండి కవిత్వం పుడుతుంది అంటారు.ఆ వేదనలో నుండి కవిత పురుడు పోసుకుంది.ఈ కవితలో ప్రకృతి సంపద, అటవీ జీవ వైవిధ్యం,మనిషి లోభం,వాని ఫలితంగా పర్యావరణానికి కలిగే హాని హృదయానికి హత్తుకునేలా చెప్పబడింది.
“చీమలు దూరని చిట్టడవులూ/కాకులు దూరని కారడవులూ/కథల పుస్తకాలలోనే కాదు/ పృథులమైన పృథ్వి అంతటా ఉండేవి/ అంటున్నారు.చీమలు కూడా ప్రవేశించ లేని చిట్టడవులు పూర్వం ఉండేవి.కాకులు కూడా చేర లేని మిక్కిలి దట్టమైన అడవులు ఉండేవి.ఇవి కేవలం కథల్లో ఉండే కల్పితాలు కాదు.నిజంగా అలాంటి అడవులు భూమి మీద ఉండేవి అని మనకు గుర్తు చేస్తున్నారు.విస్తృతమైన ఈ భూమి విస్తారమైన అడవులకు నెలవు. ఈ కవి ప్రకృతి యొక్క స్వర్ణ యుగం నాటి అడవుల పూర్వ రూపాన్ని ఈ కవితా పంక్తులలో అద్భుతంగా చిత్రించారు. పుస్తకాల్లో రాయబడిన కల్పన కంటే ప్రకృతి సహజ సౌందర్యం మిన్న అని కవిత ద్వారా తెలుపుతున్నారు.

“సింహాల రాచరికపు కొలువులూ/జంతు సమూహాల నెలవులూ/అడవుల నిండా ఉండేవి/అంటున్నారు. ఆనాటి అడవులు అనేక రకాల జంతు సమూహలతో కళకళలాడుతూ ఉండేవి.వన్య జీవులు ఒకప్పుడు తమ సహజ పరిసరాల్లో అధికంగా ఉండేవి.సింహాలు,పులులు,కోతులు, పక్షులు,అడవులలో స్వేచ్ఛగా తిరుగాడుతూ కనిపించేవి.కవి ఆ కాలపు జీవులు కలిసి జీవించే తీరును కవితలో చూపించారు.ఆనాడు జీవజాల సమృద్ధితో సింహాలు,పులులు,ఎలుగుబంట్లు, కోతులు,పక్షులు స్వేచ్ఛగా కలిసి జీవించే వాతావరణం నెలకొని ఉండేది.
“పక్షుల కిలకిలా రావాలు/చెవులకు విందు చేసేవి/ సెలయేరుల సరిగమలు/సరసంగా వినిపించేవి/ అంటున్నారు.పక్షుల కిలకిలమనే ధ్వనులు,పరుగెత్తే వాగుల నీటి శబ్దం,ప్రకృతిలోని సంగీతం మనస్సును పులకింపజేస్తుంది.ప్రకృతి కేవలం ఆహ్లాదాన్ని ఇచ్చేది మాత్రమే కాదు.ప్రకృతి మనస్సును రంజింప చేస్తుంది.పక్షుల స్వరాలు – చెవులకు విందుగాను, వాగుల శబ్దం – సంగీతంగాను చూపించారు.
“మిసిమి చివురుల కొమ్మలతో/గుసగుస లాడే గాలి తెమ్మెరలు/పచ్చదనపు పసిమి సొబగులతో/ అడవులు నందనవనంలా మురిపించేవి/ అంటున్నారు.అడవుల్లో ఎటు చూసినా పచ్చదనంతో కూడిన చెట్లు చేమలతో ప్రకృతి కాంత పరవశిస్తున్నది. అడవిలో గుబురుగా పెరిగిన చెట్లు గాలికి అటు ఇటు ఊగే కొమ్మల సయ్యాటల సౌందర్యంతో అలరారేవి.ప్రకృతి చూడ చక్కగా నందనవనంలా దర్శనమిస్తుంది. మనసును కట్టి పడేసే అందాలు,అడవులలో చిందులు వేస్తున్నాయి.ఇందులో కవి చిత్రణ అద్భుతంగా ఉంది.గుసగుసలాడే గాలిని సజీవంగా చూపించిన తీరు బాగుంది.
“పరికి పండ్లు,పాల పండ్లు,తునికి పండ్లు/వెలగ పండ్లు,మొర్రి పండ్లు,మారేడు పండ్లు/రేగుపండ్లు,గొట్టి పండ్లు,ఊడుగ పండ్లు/పరెం పండ్లు,రాగి పండ్లు, బలుసు పండ్లు/సీతాఫలం,కొండ మామిడి,కొండ నేరేడు/మొదలైన పండ్లకు కొదువే లేదు/ అంటున్నారు.అడవులలో అనేకమైన పండ్లు మెండుగా లభించేవి.పూర్వం అడవులు ఆహారానికి నిల్వ గదుల్లా ఉండేవి.కవి సమృద్ధితో కూడిన ప్రకృతిని,వివిధ రకాల పండ్లతో నిండిన అటవీ సంపదను అద్భుతంగా చిత్రించారు.అడవిలో లభించే పండ్ల జాబితాను చక్కగా వివరించారు
“అడవులలో దుంపలు ఎన్నో దొరికేవి/నార దుంపలు,అడవి ఏలేరి దుంపలు/నాగేల్ మాటి దుంపలు/నోస్కో మాటి దుంపలు/తీగ దుంపలు, నెమలి గడ్డలు/ఇలాంటివి ఇంకా ఎన్నో దొరికేవి/ అంటున్నారు.పండ్లతో పాటు పిండి పదార్థాలు గల అనేక విధములైన దుంపలు సమృద్ధిగా లభించేవి. ఆ కాలంలో జంతువులకు,ఆదివాసులకు ఆకలి సమస్య దాదాపుగా ఉండేది కాదు. అక్కడ నివసించే ఆదివాసుల జీవితం ఏ లోటు లేకుండా గడిచి పోయేది.ప్రకృతి తల్లి అన్ని విధాల తన బిడ్డలకు ఆహారాన్ని అందించి పోషించేది.
“ఇప్పపువ్వుకు కొరతే లేదు/తెల్లారేసరికి పచ్చని పసిమిలా/చెట్ల కింద పరుచుకొని రాలిపడేవి/ అంటున్నారు.ఇప్పపూలను, పాల పండ్లను,తునికి పండ్లను బాగా ఎండబెట్టి గుమ్ములలో భద్రపరుచుకునే వారు.ఇప్ప పువ్వులతో కుడుములు చేసుకుని తినేవారు.ఇప్ప పూలతో సారాను తయారు చేసుకొని ఇష్టంగా త్రాగే వారు.
ప్రకృతి మాత పలు రకాల విరిసిన పుష్పాల సుగంధాలను వెదజల్లుతూ కనువిందు చేసేది.అడవుల్లో సమృద్ధిగా లభించే ఇప్ప పువ్వులను పచ్చని పసిమితో పోల్చడం మనోహరంగా ఉంది.
“కల్తీ లేని జుంటి తేనెకు/అడవులే పుట్టినిండ్లు/ అంటున్నారు.అడవుల్లో సహజమైన తేనె లభించేది.ఇది ప్రకృతి మాత ఆటవికులకు ప్రసాదించిన అమృతం.ఆనాడు ప్రకృతిలో లభించే పండ్లు,తేనె,అటవీ ఉత్పత్తులు కల్తీ రహితంగా ఉండేవి.ఆ అడవి ప్రదేశం పచ్చని చెట్లతో,పారే వాగులతో కూడిన మనోహర దృశ్యాలతో కళకళలాడుతూ ఉండేది.వివిధ రకాలైన పండ్లు, దుంపలు,పూలు,తేనె మొదలైనవి సమృద్ధిగా లభించేవి.
“అడవులు క్షుధార్థుల ఆకలి తీర్చేవి/ సెలయేరులు దాహార్తుల దాహం తీర్చేవి/అంటున్నారు.అక్కడ అడవుల్లో నివసించే జంతువులతో పాటు మనుషులు ఆహారం,నీటి కోసం ప్రకృతి పైనే ఆధార పడి ఉండే వారు.అడవిలో లభించే పండ్లు,దుంపలు ఆకలిని తీర్చేవి.సెలయేరులలోని నీరు దప్పికను తీర్చేది.ప్రకృతి సౌభాగ్యం సమస్త ప్రాణికోటి జీవనానికి సహకరించేది.
“పులులు,సింహాలు,ఎలుగుబంట్లను/ కోతులు, కొండముచ్చులు,కుందేళ్ళను/దుప్పులు,మెకాలు, మహిష జాతులను/ నెమళ్ళు,చిలుకలు, పావురాలను/గువ్వలు,గోరువంకలు,గ్రద్దలను/ మృగజాతులను పక్షుల సంతతిని/అన్నింటిని అడవులు ఆదరించి/ఆహారాన్నిచ్చి దప్పిక తీర్చేవి/ అంటున్నారు.కవి ఇక్కడ వన్య జీవులు ప్రకృతిలో సమూహాలుగా జీవితాన్ని గడపడాన్ని చక్కగా చూపించారు.అడవి కేవలం మనుషులకే కాదు. అడవి తల్లి అన్ని జీవజాతులను తన ఒడిలో పెట్టుకుని పోషించడంతో పాటు రక్షణ కల్పించేది అని గుర్తు చేస్తున్నారు.
“అడవి బిడ్డలకు ఆ వనమాత/అవని తల్లి అన్నింటిని ఇచ్చేది/అంటున్నారు.కవి అడవిని తల్లిలాగా వర్ణిస్తున్నారు.అది తన బిడ్డలైన జంతువులు,పక్షులు,మనుషుల అవసరాలన్నిటిని తీర్చేది అని చెబుతున్నారు.ప్రకృతి పోషించే తల్లి. ఇందులో సందేహానికి తావు లేదు.అది అన్ని జీవజాతులను పోషిస్తుంది అనే గొప్ప సందేశాన్ని ఇస్తున్నారు.
“అడవి తల్లికి పులులు,సింహాలు/చెంచులు, గోండులు రక్షణ కవచాలు/ అంటున్నారు.అడవి తల్లిని పులులు,సింహాలు,చెంచులు, గోండులు, ఆదివాసులు రక్షణ కవచంగా ఉండి చక్కగా కాపాడుకునే వారు‌.ప్రకృతిని రక్షించేది కేవలం ప్రభుత్వాలు తయారు చేసిన చట్టాలు మాత్రమే కాదు.ప్రకృతి ఒడిలో మమేకమైన పులులు,సింహాలు మరియు ఆటవికులు అడవులను రక్షిస్తున్నారు అని కవి ఘంటాపథంగా తెలియ జేస్తున్నారు.
“ఆటవికులు అడవులను కన్నతల్లిలా/కళ్ళలో పెట్టుకుని కాపాడుకునే వారు/గుడిసెలు కట్టు కోవడానికో/గొడ్డలి కామకో నాగటి దుంపకో/వంట చెరుకుకో నెగళ్ళ కొరకో/ఎండి మోడు వారిన చెట్లను తప్ప/ఏ పచ్చని చెట్టునూ నరకని/ప్రకృతి ప్రియులు ఆటవికులు/అంటున్నారు.ఆదివాసులు వీలైనంత వరకు తమ అవసరం కొరకు ఎండి మోడు వారిన చెట్లను మాత్రమే ఉపయోగించే వారు.తమ అవసరాలైన గుడిసెలు కట్టుకోవడానికి,నాగటి దుంపలకు, గొడ్డలి కామలకు,వంట కట్టెలకు,ఇంటి ముందు చలి మంటలకు,ఎండి మోడు వారిన చెట్లను మాత్రమే వాడుకునే వారు. అంతే గాని ఏ ఒక్క పచ్చని చెట్టును నరికే వారు కాదు.పచ్చని అడవులను ఆటవికులు కంటికి రెప్పలా కాపాడుకునే వారు.ఆదివాసులు పచ్చని చెట్లను నరక వద్దు అనే నియమాన్ని ఆచరించిన వారు. ఆదివాసుల సుస్థిరమైన జీవన విధానం అందరికీ ఆదర్శంగా నిలవాలనే సందేశం ఈ కవితలో స్పష్టం చేయబడింది.
“స్వార్ధపరులైన నాగరికుల ప్రవేశంతో/అటవీ సంపదకు ఆపద వాటిల్లింది/అంటున్నారు. ఆటవికులు ప్రకృతిని అమితంగా ప్రేమించే వారు. మధ్యలో లోభులైన నాగరికులు అడుగు పెట్టడం వల్ల అడవుల వినాశనం మొదలైంది.నాగరికులైన స్వార్థపరులు ప్రకృతిని నాశనం చేస్తున్నారు అనే వాస్తవాన్ని కవి భావాలలో వ్యక్తం అవుతున్నది.
“అమాయకులైన గోండు గూడాలల్లో/కోయ గూడాలల్లో,చెంచు గూడాలల్లో/అమ్మకాలు కొనుగోళ్ళు మొదలైనాయి/అంటున్నారు.ఏ పటాటోపం హంగులు ఆటవికులకు తెలియదు. సాదా సీదాగా జీవించే ఆదివాసుల గ్రామాల్లోకి వాణిజ్యం ప్రవేశించడంతో వారి జీవితాల్లో పెను మార్పు వచ్చింది.వాణిజ్యం ప్రవేశించడం చేత, వర్తకుల దోపిడీ విధానం వల్ల ఆదివాసులు బానిసత్వం చెరలోకి నెట్టబడ్డారు.దానితో ప్రకృతి సంరక్షణకు ముప్పు ఏర్పడింది.
“అటవీ సంపద కొల్లగొట్టడానికి ప్రణాళికలు సిద్ధమైనాయి/అడవి జంతువులను వేటాడడం/ మాంసాన్ని అమ్ముకోవడం మొదలైంది/పులి చర్మం, జింక,దుప్పి చర్మాలకు/చీకటి అంగళ్ళలో గిరాకీ పెరిగింది/అంటున్నారు.అడవిలోని జీవ రాశిని, విలువైన కలపను కొల్లగొట్టడానికి ప్రణాళికలు సిద్ధం అయినాయి. విశృంఖలంగా వన్య జీవుల వేట కొనసాగింది.జంతువులను చంపి మాంసాన్ని అమ్ముకోవడం,జంతువుల చర్మాలను అమ్మడం మొదలైంది. విపరీతమైన స్వార్థం మనుషులలో పెరిగింది.స్వార్థపరుల దుందుడుకు చేష్టలతో మూగ జీవులైన జీవజాతులు నాశనం చేయబడ్డాయి.ఇది అత్యంత క్రూరత్వం అని కవి తెలియజేస్తున్నారు.
“కలప రవాణా నగరాలకు మొదలైంది/ కర్కశ మనస్కులైన మనుషులు/క్రూర మృగాల అవతారమెత్తారు/అంటున్నారు.పెరుగుతున్న జనాభా కారణంగా అతి వేగంగా నగరాలు విస్తరించాయి.అట్టి నగరాల నిర్మాణం కోసం కలప దోపిడీ విచ్చలవిడిగా పెరిగింది.మనుషుల హృదయాల్లో క్రూరత్వం చోటు చేసుకున్నది అని తెలియజేస్తున్నారు.ఇందులో మనిషి లోభత్వం – క్రూర మృగాల కంటే ప్రమాదకరమైనది అని చూపించబడినది.
“దిన దినం అడవి మాయమై పోయింది/మృగ పక్షుల సంతతి సన్నగిల్లింది/అంటున్నారు.అడవిలో చెట్లను నరకడం,జంతువులను వేటాడి చంపడం నేరం.చట్టాన్ని పరిరక్షించాల్సిన వాళ్ళ అలసత్వం, నిర్లిప్తత వల్ల అటవీ వినాశనం పెరిగింది.వాస్తవంగా వన్య జీవుల సంఖ్య తగ్గిపోవడం జరిగింది. జంతువుల సహజ జీవనానికి ముప్పు ఏర్పడడం, పర్యావరణం దెబ్బ తినడం సరియైనది కాదు అని కవి తెలియ జేస్తున్నారు.ఆటవికులైన గోండు,చెంచు, కోయ గూడాలలోని ప్రజలు ప్రకృతిని తల్లిలాగా భావించి అవసరానికి మించి ఏ వనరును వినియోగించని తత్వం కల వారు.ఇది సహజ వనరుల సమతుల్యతకు చక్కటి తార్కాణం.మనిషి లోభం,నాగరికత అడవుల నాశనానికి దారి తీసింది. కవి మానవులలో స్వార్థం పెరిగి అడవులపై ఎలా విరుచుకు పడ్డారో చక్కగా వివరించారు. జంతువులను వేటాడి మాంసం,చర్మాలను అమ్మడం,చెట్లను నరకడంతో కూడిన కలప వ్యాపారం,అటవీ ప్రాంతాల్లో వ్యాపార లావాదేవీలకు మూలమైంది.కవి ఇక్కడ మనిషి నాగరికత అనే ముసుగులో ప్రకటితమైన క్రూరత్వాన్ని వ్యక్తం చేశారు.కర్కశ మనస్కులు క్రూర మృగాల కంటే ప్రమాదకరం అని సూచించారు.
“తరగని ఆహార భాండాగారం/ఆదివాసుల పెరటి కల్పకము/వట్టి పోయి ఉసూరుమంటున్నది/ అంటున్నారు. ఒకప్పుడు అడవి ఆహార సంపదలతో కళకళలాడుతూ ఉండేది.అట్లాంటి అడవి రూపురేఖలు మారిపోయాయి.అడవిని పెరటి కల్పకము అని అన్నీ ఇచ్చే కల్పవృక్షంగా పోల్చి చెప్పినారు.
“తన నాశ్రయించిన జనాన్ని మృగాదులను/ పోషించలేని అడవి తల్లి/తన చేతకానితనానికి/ విలవిలలాడిపోతున్నది/ఏక ధాటిగా ఏడుస్తున్నది/ అంటున్నారు.అడవి తల్లి తనపై ఆధారపడి జీవించే జంతువులకు,మానవులకు, ఆహారం,నీరు,ఆశ్రయం కల్పిస్తుంది.మనుషుల అహంకారం,అతి దోపిడి,వన నాశనం వల్ల అడవి తల్లి తన బిడ్డలకు కనీస అవసరాలైన ఆహారాన్ని అందించ లేని స్థితికి చేరింది.తల్లి తన బలహీనత,అసమర్థత వల్ల తన పిల్లలకు అన్నం పెట్టలేక విలవిలలాడుతుంది. అలాగే అడవి తల్లి కూడా తన వనరులు నాశనం అయిన తర్వాత ఏమీ చేయలేని దుస్థితిలో ఉంది. అడవి తల్లి ఏకధాటిగా ఏడుస్తున్నది.ఇది కేవలం భావోద్వేగంతో వచ్చిన కన్నీళ్లు కాదు.ఒక హెచ్చరికను తెలుపుతున్నది.వర్షాలు,తుఫానులు, వరదలు,కరువులు వివిధ రూపాలలో అడవి తల్లి తన వేదనను మనకు అందిస్తోంది. ప్రకృతి యొక్క నిరంతర రోదన మనిషి వినిపించుకోకపోతే భవిష్యత్తు మరింత భయంకరంగా మారుతుంది. కన్నతల్లి తన పిల్లలను కాపాడలేని ఘోరమైన స్థితి‌ కొనసాగుతున్నది.నిజానికి పిల్లలే తల్లిని హింసకు గురి చేయుచున్నారు.తల్లి దుస్థితికి తన పిల్లల పెంపకంలో లోపం,పిల్లలలో నెలకొన్న కాఠిన్యం కారణం అని తెలియ చేయడం జరిగింది.అడవి నాశనం అయిన తర్వాత మానవుల పరిస్థితి ఏమిటి అనే ప్రశ్న తల ఎత్తుతుంది.వరదలు,కరువులు, వాతావరణ మార్పులు అన్ని ఒక నిరంతర రోదన రూపాలు.ప్రకృతిని రక్షించకపోతే మన జీవనం కూడా రోదనలతో నిండిపోతుంది. పాలకులు, సమాజం తల్లి వలె తమను ఆశ్రయించిన ప్రజలను రక్షించలేని స్థితికి వస్తే ఆ సమాజం శిథిలం అవుతుంది‌.వరదల రూపంలో ప్రకృతి విలవిల లాడుతుంది.కరువుల రూపంలో ఏడుస్తుంది. తుఫానుల రూపంలో తన వేదనను వ్యక్తం చేస్తుంది. అడవితల్లి జంతువులను,మనుషులను పోషించలేని స్థితికి చేరింది,ప్రకృతి రోదన వినకపోతే మనిషి ఉనికి ప్రమాదంలో పడుతుంది. సమాజ రోదన పట్టించుకోకపోతే దేశం శిథిలావస్థకు చేరుతుంది. నేడు తనని ఆశ్రయించిన జనాన్ని పోషించ లేని అడవి తల్లి ఎదుర్కొంటున్న సంక్లిష్ట పరిస్థితులు ఈ కవితలో ప్రతిబింబిస్తున్నది.ఒక వైపు ప్రకృతి పరిరక్షణ విఫలం.మరో వైపు సామాజిక న్యాయం లోపం కనిపిస్తున్నాయి.అడవి తల్లి బాధతో విలవిలలాడుతున్నది,ఎంతగానో ఏడుస్తున్నది అని కవి భావోద్వేగంతో ప్రకృతి యొక్క నిస్సహాయ స్థితిని తెలియ జేస్తున్నారు.
“అడవి తల్లి కడుపు రగిలిపోతున్నది/దావానల జ్వాలల చేత/ఆత్మాహుతి చేసుకుంటున్నది/ అంటున్నారు.స్వార్థపరుల దుందుడుకు చేష్టల వల్ల జ్వాలలు ఎగసిపడి అడవి తల్లి తగలబడింది.కవి అడవిని దిక్కు తోచని స్థితిలో ఆత్మహత్య చేసుకుంటున్న తల్లిలా చిత్రించడం అద్భుతమైన పోలికగా భావించవచ్చు.
“ఆహారం దొరకని పులులు/జనావాసాల పైన పడుతున్నవి/కోతులు పల్లెలకు,పట్టణాలకు,బ్రతుకు కోసం వలస పోతున్నాయి/తిండి వెదుక్కుంటూ తిరుగుతున్నాయి/ అంటున్నారు.అడవిలో ఆహారం లేక పోవడం వలన వన్య జీవులు మనుషుల నివాసాలకు వస్తున్నాయి.వాటి రాక వల్ల ప్రజలు భయభ్రాంతులకు గురి అవుతున్నారు.ఇందులో ప్రకృతి వినాశనం నేరుగా మనుషులకే ముప్పు తెచ్చి పెట్టింది అనే సందేశం ఉంది.
“ఇండ్లలో దూరి రచ్చ రచ్చ చేస్తున్నాయి/వాటిపై కోపమెందుకు,ద్వేషమెందుకు/ఇందులో వానరాల తప్పేముంది/వాటి ఆవాసాలను మనం ఆక్రమిస్తే/ మన నివాసాలకు అవి చేరాయి/అంటున్నారు. అడవులు క్షీణించడం వల్ల జంతువుల ఆహార వనరులు తగ్గిపోయాయి.పులులు గ్రామాలపై దాడి చేయడం మొదలు పెట్టాయి.కోతులు పల్లెలకు, పట్టణాలకు వలస వచ్చినాయి,ఆహారం కోసం రచ్చ రచ్చ చేయడం మొదలుపెట్టాయి.కోతుల విపరీత ప్రవర్తనపై కోపం వద్దు.ద్వేషం వద్దు. అన్యాయంగా అడవులను నాశనం చేసినాం,కోతుల నివాసాలను మనం ఆక్రమించుకున్నాం.కాబట్టి అవి పల్లెలకు, పట్టణాలకు వలస వచ్చినాయి.అట్టి ఘోరమైన కార్యానికి మనమే బాధ్యులుగా భావించాలి అని కవి సున్నితంగా తెలియజేస్తున్నారు.
“కోతులను ఆంజనేయులనుగా/పూజించే గొప్ప సంస్కృతి మనది/చచ్చిన కోతికి గుడిని కట్టి పూజిస్తున్న పుణ్యభూమి మనది/అంటున్నారు. కోతులను దేవుని రూపంలో పూజించే గొప్ప సంప్రదాయం మనది.చనిపోయిన కోతికి గుడిని కట్టి పూజించే పుణ్యభూమి మనది.ఇందులో మనం మానవత్వం మరియు దయను కలిగి ఉన్నాం అని గర్వంగా చెప్పుకుంటున్నాం అనే సందేశం ఉంది.
“అట్టి సంస్కృతి కేమైందిప్పుడు/మానవత్వాన్ని గట్టున బెట్టి దయా దాక్షిణ్యాలకు తిలోదకాలిచ్చి/ వందల కొద్ది వానరాలకి/విషం పెట్టి చంపిన పాపం/ అంటున్నారు.మనలోని మానవత్వాన్ని దయా గుణాన్ని మరిచిపోయినాం.కోతుల వల్ల విసుగు చెందినాం.కోతులకు విషం పెట్టి వాటిని చంపడం హేయమైన చర్య.ఇప్పుడు కోతులకి విషం పెట్టి చంపే ఘోరమైన స్థితి దాపరించింది.ఇది దిగజారిన మానవతకు స్పష్టమైన ఉదాహరణగా నిలుస్తుంది. మానవులు తరతరాల విశిష్టమైన సంస్కృతిని మరిచిపోయినారు,తమలోని మానవత్వాన్ని కోల్పోయినారు అని ఈ కవిత తెలియజేస్తున్నది.
“నీళ్ల ట్యాంకులో పడి మరణించిన/కోతుల ఉసురు ఊరికే పోదు/వాటిని ఆకలితో నకనకలాడించిన/మానవజాతికి నిష్కృతి లేదు/ అంటున్నారు.నీళ్లు దొరకని స్థితిలో నీళ్ల ట్యాంకులోని నీటిని త్రాగబోయి అందులో కోతులు పడి మరణించినాయి.ఇటు వంటి ఘోరమైన క్రూర ఘటనలకు మూలమైన మానవ జాతికి ఎన్నటికిని నిష్కృతి లేదు.ప్రకృతి వినాశనాన్ని ఘోరమైన పాపంగా భావించాలి.ఈ కవితలో ప్రకృతికి చేసిన ద్రోహం నుండి మానవులు తప్పించుకోలేరు అనే గొప్ప సందేశం ఉంది.
“ప్రకృతిని పోషించి కాపాడుకుంటేనే/ మానవుల మనుగడకు రక్షణ/ప్రకృతి ప్రేమికులారా/ కారుణ్యమూర్తులారా/మానవులారా తస్మాత్ జాగ్రత్త/అంటున్నారు.ఇందులోని సందేశం ప్రకృతిని ఎంతో జాగ్రత్తగా కాపాడుకోవాలి.అప్పుడు మాత్రమే మానవులు,జంతుజాలం మనుగడకు ఆధారం దొరుకుతుంది. ప్రకృతిని కాపాడకపోతే మనమే నశిస్తాం.ప్రకృతి ప్రేమికులారా, కారుణ్యమూర్తులారా,మానవులారా,ప్రకృతిని దీక్ష,పట్టుదలతో రక్షించుకోవాలి అని కవి హెచ్చరిస్తున్నాడు.ఈ కవితలో ప్రారంభం నుండి ముగింపు వరకు పూర్వ కాలపు అడవుల సౌందర్యం,నాగరికత ప్రవేశంతో కలిగిన నష్టం,మన సంస్కృతి క్షీణత,పర్యావరణ హెచ్చరికలను గమనించవచ్చు.ఇందులో ప్రకృతిని తల్లిగా తలంచిన భావం ఉంది.ఈ కవితలో అడవి – తల్లి అనే ప్రతీక ప్రధానంగా కనిపిస్తుంది.తల్లి తన పిల్లలకు ఆహారం,నీరు,ఆశ్రయం,భద్రత ఇస్తుంది. ప్రకృతితల్లి పండ్లు,దుంపలు,నీటి వనరులు, జీవనానికి అవసరమైన అన్నింటిని ఇచ్చింది.కానీ, మనిషి తాను లోభం వల్ల కన్నతల్లి వంటి అడవులనే నాశనం చేసినాడు.మనిషి ప్రకృతి నుండి వేరుపడిన ప్రాణి కాదు.మనిషి ప్రకృతిలో ఒక భాగం.మనిషి ప్రకృతి తల్లిని హింసకు గురి చేయడం తప్పు.మనిషి ఇట్టి ఘోరమైన చర్యలకు పాల్పడడం తనను తాను శిక్షించుకోవడంగా భావించవచ్చు.ప్రకృతి సహజ సమతుల్యతకు దర్పణం లాంటిది.పూర్వం వన్య జీవులు, మనుషులు,చెట్లు,నీరు అన్ని పరస్పర ఆధారంగా జీవించేవి.సింహాలు,పులులు అడవులను నరికే వారిని నియంత్రించేవి. పక్షులు విత్తనాలు వ్యాప్తి చేసేవి.చెట్లు వర్షాలను ఆకర్షించేవి.ప్రకృతిలోని సహజ సమతుల్యతను కోల్పోయినప్పుడు పులులు గ్రామాలపై దాడి చేస్తున్నాయి. కోతులు పట్టణాలకు వలస వస్తున్నాయి. కరువు కాటకాలు పెరిగాయి. మున్నెన్నడు లేనంతగా వరదలు ముంచెత్తుతున్నాయి.అడవులు అగ్నికి ఆహుతి అవుతున్నాయి. కవి నవీన నాగరికత – వరమా? శాపమా?అనే దానిని కవితలో స్పష్టంగా వివరించారు.ప్రకృతిని సంరక్షించుకోవడంలో నిజమైన నాగరికత ఉంది.కానీ,మనం వాణిజ్యం పేరిట వ్యాపారం చేస్తూ కలప రవాణా,జంతువుల వేట వంటి క్రియలతో ప్రకృతిని దోచుకున్నాం. కాగితాల మీద అభివృద్ధికి సంబంధించిన ప్రణాళికలు పెరిగినాయి.భూమి మీద ప్రకృతి సంపద తగ్గి పోయింది.ఈ కవితలో కోతులను ఆంజనేయులనుగా పూజించే గొప్ప సంస్కృతిని ప్రస్తావించారు.పూర్వం జీవులపై అపారమైన కరుణ తొణికిసలాడేది. మనుషుల హృదయాలలో పేరుకుపోయిన కాఠిన్యం వల్ల ఇప్పుడు జీవులకు విషం పెట్టి చంపే ఘోరమైన స్థితి వచ్చింది.మనలో దయాభావం లేకపోతే తరతరాల విశిష్టమైన సంస్కృతికి అర్థం లేదు.అట్టి సంస్కృతి కేవలం ఒక ముసుగుగా నిలుస్తుంది.మానవులారా తస్మాత్ జాగ్రత్త అనే కవితా పంక్తిలో అద్భుతమైన లోతైన అర్థం దాగి ఉంది.ప్రకృతిని మనం సంరక్షించక పోతే మనమే నశిస్తాం.ఇది కేవలం భావోద్వేగపు మాట కాదు.శాస్త్రీయ సత్యం.ఈ కవిత మనకు మూడు స్థాయిల్లో హెచ్చరిక చేస్తున్నది.దయ,కరుణ కోల్పోతే మానవత్వం కొనసాగదు,ఇది నైతిక స్థితి.ప్రకృతి సమతుల్యత లేకపోతే జీవనం దుర్లభం అవుతుంది, ఇది పర్యావరణ పరిరక్షణ ప్రాధాన్యతను తెలుపుతుంది.మనం మారక పోతే,భూమిపై మన బ్రతుకు దుర్భరం అవుతుంది,ఇది భవిష్యత్తుకు చెందిన హెచ్చరిక.అరణ్య రోదన అనే చక్కటి కవితను రాసిన కవి మాదాడి నారాయణ రెడ్డి (మానారె) పాఠకులకు గొప్ప సందేశాన్ని అందిస్తున్నారు.వారిని అభినందిస్తున్నాను.వారు మరిన్ని మంచి కవితా సుమాలు విరబూయించాలని మనసారా కోరుకుంటున్నాను.