నా పేరు సర్వేశ్వరరావు నీలం. నా స్వస్థలం ఎన్టీఆర్ జిల్లా కంచికచర్ల. నేను గతంలో 7 సంవత్సరాల పాటు డ్రాయింగ్ టీచర్గా పని చేశాను. ప్రస్తుతం నిరంతర సాహిత్య అధ్యయనం చేస్తూ కవితలు, పుస్తక సమీక్షలు రాస్తున్నాను. సామాజిక అంశాలపై స్పందిస్తూ 2021లో అత్యాచారాలకు వ్యతిరేకంగా సంఘీభావం తెలుపుతూ 'యుద్ధనారి' పుస్తక సంపాదకీయాన్ని వెలువరించాను. అలాగే 2022లో బ్రజ్ భూషణ్ శరణ్ సింగ్కు వ్యతిరేకంగా 'మల్లయోధ' సంపాదకీయాన్ని వెలువరించాను. సమకాలీన సమస్యలపై కవిత్వం రాయడం, పుస్తకాలపై సమీక్షలు చేయడం నా ప్రధాన వ్యాపకం. అతి త్వరలో నా సొంత కవిత్వ సంకలనాన్ని కూడా వెలువరించబోతున్నాను. నా ఫోన్ నెంబర్: 6304664725.
కవయిత్రి నాంపల్లి సుజాత గారి ‘హోం మేకర్’ కవితా సంపుటిలో మొదటి కవిత అయిన ‘హోం మేకర్’ మొత్తం పుస్తక ఆత్మను మరియు అంతస్సూత్రాన్ని మనకు పరిచయం చేస్తుంది. నన్ను ఎప్పటినుందో తొలిచేస్తున్న నా అధిక్షేపణ ఏమంటే- ఒక ఉత్తమ సాహిత్య సమీక్ష అంటే కేవలం కవితలోని పైపై పదాలను విశ్లేషించడం కాదు; కవి/కపయిత్రి సుప్త చేతనలో, అచేతన మనస్సులో దాగిన నిగూఢ సత్యాలను, ఆమె సమాజానికి చెప్పాలనుకున్నవాటిని, అలాగే పితృస్వామ్య సంఖెలల పల్ల కవితలో నేరుగా చెప్పలేకపోయిన వాటిని కూడా సమీక్షకుడు తన శైలితో తాకి బయటకు తీసి ఎలివేట్ చేయగలగాలి. కవయిత్రి నాంపల్లి సుజాత గారు తన ‘హోం మేకర్’ కవితలో దాచిన ఆ నిశ్శబ్ద ఆవేదనను, అక్షర రూపాల వెనుక ఉన్న సజీవ నరకాన్ని పసిగట్టి, సమాజం ముందుకు తీసుకురావడమే ఈ సమీక్ష యొక్క ముఖ్య ప్రయారిటీ. ఒకవేళ సమీక్షకుడు కవిత అంతరంగాన్ని లోతుగా తడిమే ఈ బాధ్యత నుండి వైదొలిగితే, అది కపయిత్రి సాహిత్య సృజనకు మరియు ఆమె వ్యక్తిత్వానికి తీరని అన్యాయం చేసినట్లవుతుంది అనే అంతిమ నిర్ణయంతో సాగిన హృదయ సంవాదం ఇది.
నిస్సందేహంగా, ఈ పురుషాధిక్య సమాజం ఒక గృహిణి పట్ల చేస్తున్న అన్యాయం కేవలం ఒక పొరపాటు కాదు; అది ఒక ఘోర సామాజిక మారణహోమం, ఒక నిలువు దోపిడీ, స్త్రీ అస్తిత్వాన్ని సలిపేసే ఒక క్రూరమైన నేరం. మహామహులైన శాస్త్రవేత్తలు, ఆఖరికి ఐన్స్టీన్ లాంటి మేధావి సైతం తన జీవితంలో తన మెదడు సామర్థ్యాన్ని కేవలం పది శాతమే వాడాడని అంటుంటారు; కానీ ఒక ఇల్లాలు మాత్రం ఎలాంటి గుర్తింపు లేకపోయినా, కేపలం ఇల్లనే యుద్ధక్షేత్రాన్ని ఒంటిచేత్తో నడపడానికి తన మెదడులోనే తొంభై శాతానికి పైగా ఉద్దీపన శక్తినంతా రక్తంగా మార్చి అహర్నిశలూ ధారపోస్తోంది!
జింక కళ్లలో రెటీనా దీర్ఘచతురస్రాకారంలో ఉండడం వల్ల దానికి తనపైకి ముంచుకొచ్చే ప్రమాదాలు ముందే తెలిసిపోతాయి; అలాగే మిణుగురు పురుగుకు లేదా పాముకు చెపులు లేకపోయినా కేవలం భూమి ప్రకంపనల వల్లే ప్రమాదాన్ని పసిగట్టి ఆత్మరక్షణ చేసుకోగలుగుతుంది. సరిగ్గా ఆ జింకల మల్లే, ఆ మిణుగురు ప్రాణుల మల్లే ఒక ఇల్లాలు కూడా పురుషస్వామ్య వ్యవస్థ నుండి, సొంత కుటుంబం నుండి తనపైకి దూసుకొచ్చే మానసిక దాడులను, అవహేళనలను ముందే పసిగడుతూ, ప్రతి క్షణం ఆత్మరక్షణ కోసం పోరాడుతూ బతుకుతోంది. ఈ నిరంతర ఆందోళనల వేగాన్ని శాస్త్రీయంగా చూస్తే, మన ఇళ్లల్లో వెలిగే ఒక సాధారణ విద్యుత్ బల్బు సెకనుకు వంద సార్లు వెలిగి ఆరిపోతూ ఉంటుంది. లోపల అంత తీవ్రమైన ఘర్షణ, అరిపోవడం జరుగుతున్నా, బయటి ప్రపంచానికి మాత్రం అది నిరంతర వలయంలా వెలుగుతున్నట్లే భ్రమింపజేస్తుంది.
అదేవిధంగా, ప్రకృతిలో ఒక చిన్న దోమ, తేనెటీగ లేదా హమ్మింగ్ బర్డ్ లాంటి పక్షి గాలిలో ఎగరడానికి, తన ఉనికిని కాపాడుకోవడానికి సెకనుకు ఏకంగా ఆరు వందల సార్లు తన రెక్కలను కొట్టుకుంటూ శ్రమిస్తుంది. పితృస్వామ్యపు ఒత్తిడిలో కవయిత్రి నాంపల్లి సుజాత గారి అంతరంగం కూడా సరిగ్గా ఈ బల్బు వేగం లాగా, ఆ దోమ, తేనెటీగ లేదా హమ్మింగ్ బర్డ్ రెక్కల ఆరాటం లాగే క్షణక్షణం కొట్టుమిట్టాడుతోంది అనిపిస్తుంది. ఈ అంతరంగ ఆరాటాన్ని, నిరంతర శ్రమ ఘర్షణను అత్యంత ప్రతీకాత్మకంగా పట్టిచూపుతూ కవితలోని మొదటి పంక్తి సాగుతుంది. “ఇలా సాంకేతిక యుగంలోనూ పది చేతులతో నిరంతరం యుద్ధం చేస్తున్న ఇల్లాలు, కేవలం ఒక యంత్రంలా శ్రమించడమే కాదు… ఇల్లే ఒక సామ్రాజ్యమైతే అందులో ప్రతి బాధ్యతనూ తానే అయి నడిపిస్తోంది. ఆ బహుముఖ పాత్రల అంతరంగాన్ని ఆవిష్కరిస్తుంది తర్వాతి పంక్తి..”
మొదటి పంక్తి నుండి రెండవ పంక్తికి సాగే తాత్విక పరిణామ క్రమం: ఆశ్రయించిన గొడుగు ఇచ్చే నియంతృత్వం నుండి స్త్రీ ఉనికి ఒక నిర్జీవమైన అకృతిగా మారే తదుపరి తాత్విక దశను ఈ క్రింది పంక్తి ఆవిష్కరిస్తుంది. “ఇప్పుడింకా పెరిగిన సాంకేతిక వేగానికి… తీగ మీద నడుస్తూ పది చేతుల సమరం నాదే..!” అనే మాటలను చూసినప్పుడు, సెకనుకు వంద సార్లు వెలిగి ఆరిపోయే ఆ ఫిలమెంట్ లా, సెకనుకు ఆరు వందల సార్లు కొట్టుకునే ఆ జీవుల రెక్కల ఆవేదనలా ఆమె మనసు క్షణక్షణం నలిగిపోతూ, చచ్చి బతుకుతోంది కానీ, బయటకు మాత్రం తను అలసిపోని ఒక యంత్రంలా, కుటుంబానికి నిరంతర వెలుగునిచ్చే బల్బులా కనిపిస్తూ నిశ్శబ్ద సజీవ దహనాన్ని అనుభవిస్తోంది.
అయితే, స్త్రీ కేవలం ఒక సాధారణ మనిషిగా పుట్టదు. ఆమె పుట్టుకతోనే పదహేను సంవత్సరాల ముందస్తు జీవితానుభవంతో పుడుతుంది అని పితృస్వామ్య సమాజం చెప్పే మాటల వెనుక ఒక భయంకరమైన భూస్వామ్య కుట్ర దాగి ఉంది! నిజానికి ఇది మాతృస్వామ్య వ్యవస్థను నిలువునా పాతేయడానికి పితృస్వామ్యం స్త్రీల తలల్లోకి ఎక్కించిన ఒక ప్రమాదకరమైన మాదకద్రవ్య జన్యువు. ఆమె శ్రమను, త్యాగాన్ని పుట్టుకతోనే వచ్చిన సహజ లక్షణం అని రంగు పూసి సమ్మించడం ద్వారా, ఆమె చేసే అంతులేని వెట్టిచాకిరిని ఒక బాధ్యతగా మార్చేసి, దానికి జీతం ఇవ్వక్కర్లేదని, సెలవు ఇవ్వక్కర్లేదని, కనీసం గుర్తింపు కూడా ఇవ్వాల్సిన పనిలేదని భూస్వామ్య విధానం అడుతున్న పరమ నీచమైన రాజకీయ వ్యూహం ఇది. ఈ ముత్తుమందు లాంటి భావజాలంతోనే, ఏ కళాశాలలోనూ చదపకపోయినా, ప్రపంచంలో ఏ స్త్రీ అయినా గాని సమాజం గుర్తించని, పట్టా పొందని ఒక అద్భుతమైన లెక్కల టీచర్ అంటూ మునగచెట్టు ఎక్కిస్తారు!
ఉదయం లేచింది మొదలు రాత్రి పడుకునే వరకు ఇంట్లోనే ప్రతి పైసా ఖర్చును, వస్తువుల కొలతలను, సమయపాలనను ఆమె లెక్కగట్టినట్లుగా ఏ ప్రొఫెసరు లెక్కించలేరు. కానీ, ఈ రాక్షస వ్యవస్థ ఆమెను ఒక మనిషిలా కూడా చూడకుండా ఎంతో దారుణమైన అపరాధ భావానికి గురిచేస్తూ నిత్యం బోనులో నిలబెట్టడం అత్యంత దయనీయం. సువ్వు పుట్టుకతోనే ఇన్ని ఏళ్ల అనుభవశాలివి కదా, మరి ఇల్లును ఎందుకు స్వర్గంలా మార్చలేకపోతున్నావు అంటూ ఆ పితృస్వామ్య మాదకద్రవ్యమిచ్చిన మత్తుతోనే ఇంట్లో వాళ్లు కూడా ఆమెను నిలదీస్తారు. బయటి సమాజం విసిరే చులకన చూపులు ఒకవైపితే, కంటికి రెప్పలా చూసుకునే సొంత ఇంట్లోని వాళ్లే, ఆమె కష్టాన్ని కళ్లారా చూసే భర్త, పిల్లలే, రోజంతా ఇంట్లోనే కదా తిష్టవేసి ఉండేది, నీకేం తల పగిలే పనుంది అంటూ నోటికొచ్చినట్లు మాట్లాడుతుంటే, ఆ మాటలు ఆమె గుండెల్లో శూలాల్లా గుచ్చుకుంటూ, ఆమె ఆత్మను మానసికంగా ముక్కలు ముక్కలు చేస్తూ, సజీవ దహనం చేస్తుంటాయి. ఇంతటి అపారమైన మానసిక మేధస్సుతో, అంతులేని ఓపికతో ఒక గృహ శాస్త్రవేత్తలా ఇల్లంతటినీ తన నెత్తిన మోస్తున్నా, ఆ అద్భుత శ్రమను పైసా గుర్తించకుండా కాలితో తొక్కేసే సరికి ఆమె ఆత్మగౌరవం నిలువునా బూడిదైపోతుంది. ఈ హోం మేకర్ కవితలోని ఒక్కొక్క రూపకాన్ని తీసుకొని వాటి వెనుక దాగున్న సాహిత్య శైలులను, వాటి అంతరంగాన్ని ఆకాశమంత లోతుగా, విశ్వరూప కోణంలో విశ్లేషిస్తే ఆమె గుండెల్లో రగులుతున్న అగ్నిపర్వతం మనకు సాక్షాత్కరిస్తుంది.
రెండవ పంక్తి నుండి మూడవ పంక్తికి సాగే తాత్విక పరిణామ క్రమం: సాంకేతిక వేగం మధ్య తీగ మీద నడిచే ఆ అభద్రతా సమరాన్ని విశ్లేషించిన కవయిత్రి, ఆ సమరంలో భాగంగా ఒకే శరీరంతో ఇల్లాలు ఎన్ని రకాల పరస్పర విరుద్దమైన పాత్రలను ఏకకాలంలో పోషించాల్సి వస్తోందో, ఆ పాత్రల తాలూకు నిరంతర సుడిగుండాన్ని అత్యంత సృజనాత్మకంగా మూడవ పంక్తి లోనికి అనుసంధానించారు. ముఖ్యంగా కవితలోని ఆ మూడవ పంక్తి అయిన, “రాజు మంత్రి సైనికుడు బంటు బంట్రోతూ దాసీ అన్నీ నా చేతుల మీంచే..!” ఒకే శరీరంలో ఇన్ని పాత్రలను ఇముడ్చుకుని, ఇంటి కోసం రక్తాన్ని ధారపోసే ఆ హృదయ స్పందన వెనుక… ఎప్పటికీ ముగింపు లేని ఒక నిరంతర సుడిగుండం దాగి వుంది. ఒక బానిసత్వం తీరేలోపే మరో వంద బానిసత్వాలూ చుట్టుముట్టే ఆ విరామం లేని శ్రమల చక్రాన్ని కవయిత్రి నాంపల్లి సుజాత గారు ఇక్కడ కళ్లకు కట్టినట్టారు… అనే పంక్తులను చదివినప్పుడు, ఈ లైన్ వెనుక ఉన్న రూపక శైలి మరియు పరోక్ష ప్రస్తావన లంకెను చూస్తే ఒక విశ్వరూపం కనిపిస్తుంది.
ఒక సువిశాలమైన రాజ్యాన్ని నడపడానికి రాజు ఆజ్ఞలు వేయాలి, మంత్రి ప్రణాళికలు రచించాలి. సైనికుడు సరిగ్గా సరిహద్దుల్లో కాపాడాలి, బంటు సేవలు చేయాలి. కానీ ఇల్లనే ఈ చిన్న సామ్రాజ్యంలో ఈ రకరకాల అధికార, సేవా పాత్రలన్నింటినీ ఒకే ఒక్క స్త్రీ తన భుజాలపై వేసుకుంటోంది. ఇది కేవలం పనుల విభజన కాదు, పితృస్వామ్య వ్యవస్థ ఎక్కించిన ఆ తప్పుడు ముందస్తు అనుభవ సామర్థ్యపు ముసుగులో ఒకే మెదడు ఇన్ని విభిన్న మేధో శక్తులను ఏకకాలంలో ప్రదర్శించడమనే అపారమైన మానసిక రూపక ప్రక్రియ. సమాజం పురుషుడిని రాజుగా భావిస్తే, తెరవెనుక అసలైన పాలన, రక్షణ, సేవలు అన్నీ ఇల్లాలే చేస్తోందనే చేదు నిజాన్ని ఈ లైన్ బట్టబయలు చేస్తోంది. ఇంతటి సువిశాల సామ్రాజ్యాన్ని నడిపించే హోమ్మేకర్, ఆ కుటుంబానికి ఒక నిశ్శబ్ద గుండె చప్పుడు లాంటిది. ఒక మానవ గుండె ప్రతి సెకనుకు కేవలం ఒక్కోసారి లబ్-డబ్ అంటూ ఎవరికీ వినిపించకుండా, కనిపించకుండా నిశ్శబ్దంగా రక్తాన్ని ధారపోస్తూ శరీరానికి శ్వాస అందిస్తుంది. గుండె ఒక్క క్షణం అలసిపోయి ఆగిపోయినా మనుగడే శూన్యం. అలాగే, ఈ స్త్రీ కూడా తన గుండె లయను నిశ్శబ్ద త్యాగంతో ఇంటి కోసం అరిగిపోయేలా అహర్నిశలూ కొట్టుకునేలా చేస్తోంది. ఆమె ఆ గుండెలా సర్వాన్ని భరిస్తూ శ్వాస పోస్తోంది కాబట్టే ఇల్లు నిలబడుతోంది.
మూడవ పంక్తి నుండి నాల్గవ పంక్తికి సాగే తాత్విక పరిణామ క్రమం: రాజ్యం మొత్తాన్ని నడిపే సర్వ శక్తులూ తన చేతుల మీదుగానే సాగుతున్నాయని మూడవ పంక్తిలో నిరూపించిన తర్వాత, ఇంతటి సుదీర్ఘ ప్రయాణంలో ఇలా నిరంతరాయంగా పుట్టుకొచ్చే పసుల ప్రవాహంలో ఒక యంత్రంలా అరిగిపోతున్నప్పటికీ, సమాజం మాత్రం ఆమె శ్రమసు గుర్తించకపోగా ఎంత తేలికగా తీసిపారేసిందో, ఆ శ్రమ దోపిడీకి గురవుతూనే కనీసం హక్కులు కూడా లేని ఆ నిస్సహాయ స్థితిని సమాజపు ద్వంద్వ ప్రమాణాల ముందు నిలదీస్తూ తర్వాతి పంక్తి సాగుతుంది. “ఒక పనిలోంచి మరొకటి.. దానిలోంచి ఇంకొకటి.. పుట్టుకొస్తూనే ఉంటాయి” అనే లైన్ వెనుక దాగున్న శైలి ఒక భయంకరమైన అంతర్గత రూపకం మరియు అంతులేని శ్రమకు ప్రతీక అయిన నిరంతర సుడిగుండ దృశ్యమాలికను చూపిస్తుంది. గృహ శ్రమ అనేది ఒక పని ముగిసింది. అనుకునే లోపే వంటగది నుండి, పిల్లల గది నుండి ఇంకో వంద పసులను పుట్టించే ఒక అంతులేని మాయా చక్రం. పురాణాల్లో చెప్పబడినట్లు ఒక కొండపైకి భారీ బండరాయిని ఎంత మోసుకెళ్లినా అది మళ్లీ కిందకు పడిపోతుంటే, మొదటి నుండి మోయాల్సి వచ్చే సిసిఫస్ శ్రమ లాంటిదే ఇల్లాలు బతుకు కూడా. ఈ విరామం లేని, సుడిగుండం లాంటి చాకిరిలో ఆమె లోలోపల కుంగిపోతుంది, రోజురోజుకూ కృశించిపోతుంది, అఖరికి కొసప్రాణంతో కొట్టుమిట్టాడుతుంది.
నాల్గవ పంక్తి నుండి ఐదప పంక్తికి సాగే తాత్విక పరిణామ క్రమం: అంతులేని సిసిఫస్ శ్రమలా పనులు పుట్టుకొస్తూనే ఉంటాయని నాల్గవ పంక్తిలో ఆవేదన చెందిన కవయిత్రి, ఆ అంతులేని శ్రమకు ఈ సమాజం ఇస్తున్న విలువ ఎంత శూన్యమో, దేశ ఆర్థిక వ్యవస్థలో సైతం ఆ శ్రమ ఎలా అదృశ్యం చేయబడుతుందో చూపిస్తూ, ఈ వ్యవస్థీకృత అన్యాయాన్ని చాటిచెప్పే అత్యంత శక్తివంతమైన ముగింపు వంక్తి వైపుకు మనల్ని నడిపిస్తారు. ఆ ఐదవ పంక్తి అయిన, “జీతభత్యాలు, వారాంతపు సెలవులూ లేని పట్టి హోం మేకర్నే నట..!!” అనే లైన్ సమాజపు ద్వంద్వ ప్రమాణాలపై విసిరిన ఒక పదునైన వ్యంగ్య శైలి. లోకంలో ఏ చిన్న ఉద్యోగం చేసినా దానికి ఒక జీతం ఉంటుంది, వారానికి ఒక రోజు సెలవు ఉంటుంది. కానీ ఇరవైనాలుగు గంటలూ రక్తాన్ని చెమటగా మార్చే మనిషికి కనీసం ఒక ఆదివారం కూడా విశ్రాంతి దొరకదు. పైగా అంతా చేసి ఆమెను కేవలం వట్టి హోం మేకర్ అని పిలవడం ఈ సమాజపు క్రూరమైన వ్యంగ్య వైఖరిని పట్టిచూపుతుంది. ఇది ఒక రకమైన సామాజిక పరస్పర విరుద్ధ భావన కూడా. ఎందుకంటే పని లేదా బాధ్యత అనే పదానికి విశ్రాంతి లేదా ప్రతిఫలం అనేవి తోడుండాలి; కానీ ఏవీ లేని ఈ వెట్టిచాకిరిని ఒక గౌరవప్రదమైన హోదాగా చిత్రించడం పరస్పర విరుద్ధమైన శైలికి అద్దం పడుతుంది. ఆ పనిసంతా సాగదీసి కొలిస్తే భూగోళాన్ని రెండుసార్లు చుట్టివచ్చినంత అని ఆ శ్రమను వర్ణించిన తీరు అత్యంత స్పష్టమైన, శక్తివంతమైన అతిశయోక్తి శైలి.
ఒక చిన్న ఇల్లు, వంటగది మధ్య తిరిగే ఇల్లాలు నడిచే దూరాన్ని విశ్వవ్యాప్తమైన భూగోళంతో పోల్చడం ద్వారా, ఆమె పడే అంతులేని అలసటను గుండెలకు హత్తుకునేలా చేశారు. ఆ నిస్సహాయత, ఆవేదనతో ఆమె లోపల అవయవాలన్నీ శకలాలుగా శబలాలుగా మండుతున్నట్లు అనిపిస్తుంది. తన తలంతా విపరీతమైన వేడిమితో బూడిద ధూళిగా మారిపోతున్నట్లు, జీవితమే ఒక నలిగిన పచ్చడిలా అయిపోతున్నట్లు శాతం తీవ్రమైన మానసిక, శారీరక నరకాన్ని అనుభవిస్తుంది. ఇందులో హాస్యానికి తావుండే తప్పుడు పదాల ప్రయోగం అస్సలు లేదు, కానీ సమాజం తన స్వార్థం కోసం ఆమె శ్రమను తక్కువ చేసి మాట్లాడే తప్పుడు పదాల దారి తప్పింపు ఇందులో ఇమిడి ఉంది. ఇంటి నాలుగు గోడల మధ్య జరిగే ఈ వెట్టిచాకిరిని కేవలం ‘పట్టి హోం మేకర్’ అనే మాటతో సరిపెట్టడం వెనుక పురుషాధిక్య సమాజపు క్రూరమైన రాజకీయ వ్యూహం ఉంది. వ్యక్తిగతంగా, సామాజికంగా జరిగే ఈ వివక్ష ఇక్కడితో ఆగక, దేశ ఆర్థిక మూలాల్లో కూడా ఆమె శ్రమను శూన్యంగా మార్చేస్తూ ఏకంగా వ్యవస్థే బహిష్కరిస్తోంది. ఆ వ్యవస్థీకృత అన్యాయాన్ని చాటిచెప్పే ముగింపు పంక్తిగా “జాతీయ ఆదాయంలో నన్నూ కలుపరు..!!” అనే లైన్ నిలుస్తుంది. ఇది ఆర్థిక మరియు సామాజిక వివక్షకు అద్దం పడుతుంది. దేశంలో తయారయ్యే వస్తువులు, సేవల విలువను లెక్కించే జాతీయ ఆదాయ లెక్కల్లో ఇల్లాలు చేసే ఈ వెలకట్టలేని శ్రమను శూన్యంగా చూపించడం కంటే అన్యాయం ఇంకొకటి లేదు. ఈ గుర్తింపు లేని నిశ్శబ్ద శ్రమ సామ్రాజ్యానికి సజీవ సాక్ష్యంగా నిలుస్తుంది ఈ ‘హోం మేకర్’ తాత్విక దృక్పథం!
కుమ్మరి వాము కవిత సృష్టికి మూలం శ్రమ… నొప్పి లేనిదే సృష్టి జరగడు అనే సామెత మానవ పరిణామ క్రమానికి అక్షరాలా సరిపోతుందని కపయిత్రి నాంపల్లి సుజాత గారు అభిప్రాయపడ్డారు. ఈ గొప్ప సామాజిక చారిత్రక నేపథ్యంలోనే, ‘నేల తల్లికి పుట్టిన ఇద్దరు కవలలైన మట్టి, కుండల సంతానోత్పత్తే ఈ ఆధునిక సామాజిక దృశ్య రూపం’-అనే ఈ విప్లవాత్మక సత్యం నేటి ఆధునిక సామాజిక వాస్తవికతను కళ్లకు కడుతోందని కపయిత్రి నాంపల్లి సుజాత గారి కవితలోని మార్మికతే అది. ఒకవేళ ‘ప్రకృతి తన మీద తాను నిప్పులు పోసుకోకుండా ఉంటే, దహించుకోకపోతే, ఆత్మాహుతి చేసుకోకపోతే ఆదిమానవుడి గమ్యం అగమ్య గోచరంగా వుండేది, బలవత్తరమైన స్వయంకృతాపరాధం -కరుణగా మారే ఒకానొక చారిత్రక పూర్వ దశ అని చెప్పాలి’ అన్నట్లుగా, ప్రకృతి తనను తాను ఆత్మార్పణం చేసుకోకపోతే నేటి ఆధునిక సామాజిక రూపమే ఉండేది కాదని కవయిత్రి నాంపల్లి సుజాత గారు, కుమ్మరి వాము లో దాచిపెట్టారు.
ప్రకృతి చేసిన ఆ త్యాగం, నిప్పు మరియు కుండల కలయికే నేటి ఆధునిక నాగరికతకు ప్రాణం పోశాయని కపయిత్రి నాంపల్లి సుజాత గారు స్పష్టం చేశారు. ఆదిమ మానవుడు అడవిలో జీవించిన కాలం నుండి నేటి అంతరిక్ష యుగం వరకు మానవ నాగరికత నిర్మితమవ్వడానికి పునాది రాళ్లుగా నిలిచాయి మట్టి మరియు నిప్పు. ఈ రెండింటి కలయికతో పుట్టిన అద్భుత సాంకేతిక విప్లవమే “కుమ్మరి వాము” అని కవయిత్రి నాంపల్లి సుజాత గారు వివరించారు. కుమ్మరి వాము అనేది కేవలం మట్టి పాత్రలను కాల్చే స్థలం కాదు; అది మానవ మేధస్సుకు, శ్రమ సంస్కృతికి అత్యంత విలువైన ప్రామాణికమైన ప్రతీక అని కవయిత్రి నాంపల్లి సుజాత గారి అంతర్యంలో ఉండడం వల్లనే మనకది మార్మికత అనిపిస్తుంది.
ఈ శ్రమ తీవ్రతను మరియు నిప్పు సెగ వెనుక ఉన్న కష్టాన్ని కవయిత్రి నాంపల్లి సుజాత గారు కుమ్మరి వాము కవితలో అత్యంత పదునుగా వర్ణించిన మొదటి పంక్తి…
“మండే సూర్యగోళాన్ని తన కడుపున మొయ్యందే మట్టి పాత్రలకు గట్టిదనం ఎక్కడిది.!”
అనే సత్యం కుమ్మరి పడే శ్రమ తీవ్రతను మరియు ఆ నిప్పు సెగ వెనుక ఉన్న కష్టాన్ని మనకు స్పష్టంగా తెలియజేస్తుందని కవయిత్రి నాంపల్లి సుజాత గారు పేర్కొన్నారు. ప్రముఖ అమెరికన్ మానవశాస్త్రవేత్త లూయిస్ హెన్రీ మోర్గాన్ తన ప్రసిద్ధ గ్రంథం ‘ఏన్సియంట్ సొసైటీ’ లో మానవ పరిణామ క్రమాన్ని మూడు దశలుగా విభజించారు. ఆయన సిద్ధాంతం ప్రకారం, మనిషి ఆటవిక దశ నుండి అనాగరిక దశలోకి అడుగుపెట్టడానికి ప్రధాన సాంకేతిక సూచిక కుండల తయారీ మాత్రమేనని కవయిత్రి నాంపల్లి సుజాత గారు ఇక్కడ ఉటంకించారు. పడమటి వైపు పడే చేతుల కదలికలు ‘ఆరాత్ముడ్యభేదనాయం’ లోని ఏతపు కుండలా పైకీ కిందకీ కదులుతూ సృష్టి పరిణామాన్ని సూచిస్తాయని కవయిత్రి నాంపల్లి సుజాత గారు ఎంతో మార్మికంగా వివరించారు. ఆ కాలంలో కుండ అనేది కేవలం పాత్ర కాదు, అదొక కళాఖండం మరియు వ్యాపార వస్తువు అని కవయిత్రి నాంపల్లి సుజాత గారు కవిత భావగర్భితంలో పొందుపరిచారు. మొదటి పంక్తి నుంచి రెండవ పంక్తికి సాగే చారిత్రక పరిణామక్రమం: మట్టి పాత్రల సృష్టి వెనుక ఉన్న నిప్పు సెగను, శ్రమ తీవ్రతను చాటి చెప్పిన కవయిత్రి… మానవ నాగరికత సంచార జీవనానికి స్వస్తి చెప్పి, స్థిర నివాసాల వైపుకు అడుగు వేయడానికి ఈ కుండల అవిష్కరణే తొలి సాంకేతిక విప్లవంగా ఎలా మారిందో నాటి హరప్పా చారిత్రక వైభవ సాక్ష్యాలతో ఈ క్రింది రెండవ పంక్తిలో ఆవిష్కరించారు.
“తనను తాను దహించుకుంటూనే మనకు బువ్వకుండయి కడుపునింపింది దీని నిర్మితి”
చారిత్రక కోణంలో చూస్తే, మానవ నాగరికత మనుగడ కోసం నాడే పట్టణాల వైపుకు ప్రయాణం ప్రారంభించిందని కవయిత్రి నాంపల్లి సుజాత గారు గుర్తుచేశారు. ‘సుదీర్ఘ ప్రయాణాలు చేసే వర్తకులు, బాటలు ఆరి ప్రయాణానికి అనుకూలంగా మారే వరకు నదీ తీరాల్లో తాత్కాలికంగా ఆగినా చోటే నేటి సగరాలు, వ్యాపార కేంద్రాలు మొలకెత్తాయని కవయిత్రి నాంపల్లి సుజాత గారు వివరించారు. ఆ నవీన శిలా యుగంలో (క్రీ.పూ. 10,000) కుండల ఆవిష్కరణతోనే మనిషి సంచార జీవనానికి స్వస్తి చెప్పి, స్థిర నివాసం ఏర్పరచుకున్నాడని కవయిత్రి నాంపల్లి సుజాత గారు పేర్కొన్నారు. ధాన్యాలను, నీటిని దాచుకోవడానికి కుండ ఒక అద్భుత సాధనంగా మారింది. మట్టిని చేత్తో మలిచి, నిప్పులో కాల్చడం ద్వారా ప్రకృతి వస్తువును మానవ నిర్మిత వస్తువుగా మార్చిన తొలి సాంకేతిక విప్లవం కుండ అని కపయిత్రి నాంపల్లి సుజాత గారు అభివర్ణించారు. మన దేశంలో లూహూరాదేవా, మెహర్ఢ్ వంటి ప్రాంతాలలో క్రీ.పూ.7000 నాటికే కుండల వాడకం ఉన్నట్లు ఆధారాలున్నాయి. సింధు లోయ నాగరికత ప్రజలు కుమ్మరి చక్రాన్ని వాడటమే కాక, దానిపై అందమైన జంతువులు, చెట్ల చిత్రాలను గీశారు. ఆ నాటి వైభవాన్ని గుర్తుచేస్తూ, కవయిత్రి నాంపల్లి సుజాత గారు ఈ ప్రశ్నను వేయడం ఇక్కడ ఎంతో సందర్భోచితంగా ఉంటుందని విశ్లేషణలో పేర్కొన్నాను.
రెండవ పంక్తి నుండి మూడప పంక్తికి సాగే సామాజిక శ్రమ పరిణామం: నాడు చారిత్రక వైభవాన్ని కుమ్మరి చక్రంపై పడే చేతులకు సృష్టి పరిణామాన్ని గుర్తు చేసిన కవయిత్రి… ఆ అద్భుత నాగరికత కేవలం ఒక్కరితో సాధ్యం కాలేదని, సమాజం మనుగడ కోసం యామినీ తాము దహించుకుంటూ బువ్వ కుండను నింపిన బదుగురు శ్రమ బ్రాహ్మలు (విశ్వకర్మల) పరస్పర సహకార వ్యవస్థను ఈ తర్వాత మూడవ పంక్తిలో అత్యంత మార్మికులుగా చాటి చెబుతున్నారు.
“గిసి గిసి బేరమాడే కుండ మాత్రమే మనకు తెలుసు దాని వెనుకనున్న నిప్పురవ్వలూ చెమట చుక్కలు ఎవరికి ໖.!?”
ఆధునిక సైన్స్ పుట్టకముందే మన సమాజంలో ఐదుగురు శ్రమ బ్రాహ్మలు లేదా విశ్వకర్మలు తమ మేధస్సుతో సమాజాన్ని నడిపించారని కవయిత్రి నాంపల్లి సుజాత గారు పేర్కొన్నారు. వారిని మనం సగర్వంగా శ్రమ శాస్త్రవేత్తలు అని పిలపవచ్చునని కవయిత్రి నాంపల్లి సుజాత గారు అభిప్రాయపడ్డారు. అందులో కుమ్మరి ఇనుమును వేల డిగ్రీల కొలిమిలో కరిగించి, వ్యవసాయ పనిముట్లు చేసి అడవులను నరికి భూమిని సాగు చేయడానికి కారణమైన తొలి మెటలర్జీ ఇంజనీర్. వడ్రంగి గృహ నిర్మాణాలకు, రవాణాకు చక్రాలు తయారుచేసిన తొలి ఆర్కిటెక్ట్. శిల్పి రాతికి జీవం పోసి చరిత్రను నిలిపిన స్థానం అయితే, చేనేత కార్మికుడు నూలు పోగుల నుండి వస్త్రాన్ని నేసి మనిషికి నాగరికత నేర్పిన తొలి టెక్స్టైల్ ఇంజనీర్ అని కవయిత్రి నాంపల్లి సుజాత గారు వివరించారు. ఇక కుమ్మరి గతిశీల శక్తి మరియు అపకేంద్ర బలాన్ని ఉపయోగించి కుమ్మరి చక్రాన్ని తిప్పుతూ కుండను సృష్టించిన మెకానికల్ ఇంజనీర్ అని కవయిత్రి నాంపల్లి సుజాత గారు శ్లాఘించారు.
రైతు ధాన్యమిస్తే, కుమ్మరి వంట పాత్రలను, వడ్రంగి పనిముట్లను ఇచ్చే పరస్పర సహకార వ్యవస్థ ద్వారా నాటి గ్రామీణ సమాజం వర్ధిల్లింది. ఈ అద్భుత సృష్టి వెనుక ఉన్న అసలు త్యాగాన్ని చాటిచెబుతూ, తనను తాను దహించుకునే కుమ్మరి వాము తత్వాన్ని కవయిత్రి నాంపల్లి సుజాత గారు కవితలో ఎంతో మార్మికంగా వివరించారు. ఎటువంటి కష్టాలు అడ్డువచ్చినా పైకే ఎగిసే అగ్నిజ్వాల లాంటి ‘అగ్నిశిఖ న్యాయం’ తరహాలో, కుమ్మరి వృత్తిలోని శ్రమ సౌందర్యం ఎంతటి అణచివేతనైనా తట్టుకుని ఆత్మగౌరవంతో నిలిచి ఉంటుందని కవయిత్రి నాంపల్లి సుజాత గారు ఇక్కడ వ్యక్తపరిచారు. శ్రమజీవుల ప్రాచీన మూలాలను కాలగర్భంలో తొక్కేయాలని చూడటం ‘ఆకాశముష్టిహనన న్యాయం’ లాగా ఆకాశాన్ని పిడికిళ్లతో కొట్టడం లాంటి వ్యర్థ ప్రయాస మాత్రమే అవుతుందని కవయిత్రి నాంపల్లి సుజాత గారు హెచ్చరించారు!
మూడో పంక్తి నుంచి నాల్గవ పంక్తికి సాగే సమకాలీన వాస్తవికత: ప్రాచీన శ్రమ జీవుల నైపుణ్యాన్ని తొలి ఇంజనీర్లు గారి, ఆర్కిటెక్టులుగా సగర్వంగా గుర్తించిన కవయిత్రి… దానికి భిన్నంగా, నేటి ఆధునిక సమాజం ఆ శ్రమ సౌందర్యం వెనుక ఉన్న కష్టాన్ని విస్మరించి, కేవలం పైపై రూపాలను చూసి బేరమాడే కృతజ్ఞతను మనస్తత్వాన్ని ఈ క్రింది నాల్గవ పంక్తి ద్వారా పదునైన ప్రశ్నగా మన ముందు ఉంచుతున్నారు.
“చాటలతో మంటలను రాజేసిన ఆ చేతులు మా తాతవి..! ఇప్పటికీ తలచుకుంటే.. నా కళ్లల్లో చెమ్ము మాడి మస్చైనా..”
నేడు ఎంత సాంకేతికత పెరిగినా మన నిత్య జీవితం మట్టి, నిప్పు లేకుండా సాగదని కవయిత్రి నాంపల్లి సుజాత గారు గుర్తుచేశారు. మనం ఉండే ఇళ్లు, ఆఫీసులు కట్టే ఇటుకలు మట్టితో చేసి నిప్పులో కాల్చినవే, అంటే మనం నివసిస్తున్న భవనాలే ఒక పెద్ద కుమ్మరి వాము సృష్టి అని కపయిత్రి నాంపల్లి సుజాత గారు వివరించారు. పూజల్లో వెలిగించే ప్రమిద, పెళ్లిళ్లలో వాడే ఐరేని కుండలు లేకపోతే మన సంస్కృతి ముందుకు సాగదు. ఆరోగ్య పరంగా చూసినా ఫ్రిజ్ నీటి కంటే కుండ నీరే ప్రకృతిసిద్ధమైన ఖనిజాలను అందిస్తూ రక్షణగా నిలుస్తుంది. నేటి ఆధునిక పరిశ్రమలలో లోహాలను కరిగించే భారీ కొలిమిల లోపలి పొరలను కూడా ‘సిరామిక్’ అంటే కాలిన మట్టితోనే నిర్మిస్తారని కవయిత్రి నాంపల్లి సుజాత గారు పేర్కొన్నారు. కుమ్మరి వామును నిలువునా ముంచే శోచనీయ స్థితిని ఈ కవిత ప్రతిబింబిస్తోండని కపయిత్రి నాంపల్లి సుజాత గారు ఆవేదన చెందారు.
సంస్కృత న్యాయదీపికలోని ‘అగ్నికుంభ న్యాయం’ లాగా, లోకజ్ఞానం లేని ఆధునిక సమాజం తన సంస్కృతి అనే నిప్పును పారిశ్రామికీకరణ అనే నేటి కుండలో వేసి ఆర్చేసుకుంటోందని కవయిత్రి నాంపల్లి సుజాత గారు విశ్లేషించారు. నేటి సుఖాలు ‘అసిధారామధులేహన న్యాయం’ తరహాలో ఖడ్గపు అంచుపై ఉన్న తేనెను నాకడం లాంటివి, ఇవి తాత్కాలిక అనందాన్ని ఇస్తూనే సాంప్రదాయాల నాలుకను కోసేస్తున్నాయని కపయిత్రి నాంపల్లి సుజాత గారు వాపోయారు. సమాజంలోని ఈ ఆర్థిక మొండితనాన్ని బేరసారాల మనస్తత్వాన్ని ఎండగడుతూ సమాజాని కడిగిపారేసే ఈ ప్రశ్న మనల్ని తీవ్రంగా ఆలోచింపజేస్తుందని కవయిత్రి నాంపల్లి సుజాత గారు పేర్కొన్నారు. శూన్యం నుండి మట్టితో రూపాలను సృష్టించే కుమ్మరి మట్టి బ్రహ్మ అయితే, నేటి తరం మొబైల్ స్క్రీన్లు, ఆన్లైన్ షాపింగ్ అనే వర్చువల్ భ్రమల మాయలో పడి శ్రమ సౌందర్యాన్ని మరిచిపోయింది. ప్లాస్టిక్, స్టీల్ వస్తువుల వ్యాప్తి వల్ల, ఫ్రిజ్ సంస్కృతి వల్ల కుండల మార్కెట్ పడిపోయింది. టాటా, జిందాల్ వంటి కార్పొరేట్ సంస్థల స్టీల్ పరిశ్రమలు “కుమ్మరి వాము” స్థానాన్ని ఆక్రమించాయి. ఇదంతా ‘అంధగజ న్యాయం’ లాగా సమాజం శ్రమలోని అంతర్లీన వాస్తవాన్ని పూర్తిగా తెలుసుకోకుండా, కేవలం పైపై రూపాలను చూసి బేరమాడుతోందనే సత్యాన్ని కవయిత్రి నాంపల్లి సుజాత గారు చాటిచెప్పారు.
నాల్గవ పంక్తి నుండి ఐదవ పంక్తికి సాగే అత్యంత బాధాకరమైన ఆవేదనా క్రమం: ఆధునిక పారిశ్రామికీకరణ, కార్పొరేట్ మాయాజాలం వల్ల కుండలు మార్కెట్ పడిపోయి సంప్రదాయ వృత్తుల వారు నగరాల వైపు నెట్టబడడాన్ని నిరసించిన కవయిత్రి… ఒకప్పుడు సమాజ వికాసానికి బువ్వ కుండలో సృష్టికి కారణమైన ఆ చేతులు నేడు నగరాల కాంక్రీట్ అడవుల్లో బ్రతుకుతెరువు కోసం కూలీలుగా మారి అల్లాడుతున్న శోచనీయ దుస్థితిని ఈ చివరి ఐదవ పంక్తిలో కళ్లకు కట్టారు.
“జాతీయ ఆదాయంలో నన్నూ కలుపరు..!!”
ఈ కవితా సమీక్షలోని అత్యంత బాధాకరమైన సమకాలీన వాస్తవికతను కవయిత్రి నాంపల్లి సుజాత గారు వివరిస్తూ నాటి శ్రమజీవుల ఆవేదనను కళ్లకు కట్టారు. మనం గమనిస్తే, కుండ బోర్లా పడకుండా స్థిరంగా నిలబడాలంటే కింద ‘కుదురు’ ఎంత ముఖ్యమో, సమాజం గౌరవంగా నిలబడాలన్నా ఈ వృత్తిపనివారల శ్రమ అంతే ముఖ్యమని కవయిత్రి నాంపల్లి సుజాత గారు స్పష్టం చేశారు. కానీ, నేటి ఆధునిక పారిశ్రామికీకరణ వల్ల సంప్రదాయ వృత్తుల వారు గ్రామాల్లో బతుకుదెరువు కోల్పోయి నగరాల వైపుకు బలవంతంగా నెట్టబడుతున్నారని కవయిత్రి నాంపల్లి సుజాత గారు కన్నీరు పెట్టారు. ఫలితంగా, నేటి ఆధునిక మనిషి తన సంస్కృతిని, వేర్లను కోల్పోయి, ‘అడుగు లేని గిన్నెలాంటి కుదురు లేని మనిషిగా మిగిలిపోతున్నాడని కవయిత్రి నాంపల్లి సుజాత గారు ఆందోళన చెందారు.
ఒకప్పుడు కుమ్మరి వాము దగ్గర సృష్టికి కారణమైన చేతులు, నేడు రోడ్డు పక్కన ఉండే ఫాస్ట్ ఫుడ్ సెంటర్లు, హోటళ్ల దగ్గర ‘కొమరంబండ’ల నిప్పుల సెగలో మాడిపోతూ కూలీలుగా మారుతున్న వైనాన్ని కవయిత్రి నాంపల్లి సుజాత గారు వర్ణించారు. నాటి సమాజానికి బువ్వకుండను సృష్టించి ఇచ్చిన శ్రమజీవి. నేడు నగరాల కాంక్రీట్ అడవులలో బతుకుదెరువు కోసం ఇతరులను యాచించాల్సిన పరిస్థితి వచ్చింది. ఒకప్పుడు సమాజ వికాసానికి పునాది వేసిన వాడు, నేడు బతుకు తెరువు కోసం ‘ఇతరులను అడగాల్సిన, యాచించాల్సిన దుస్థితికి రావడం మన సామాజిక వతనానికి అద్దం పడుతోందని కవయిత్రి నాంపల్లి సుజాత గారు నినదించారు. కపయిత్రి నాంపల్లి సుజాత గారు పడే ఈ ఆవేదన మన కళ్లు చెమ్మగిల్లేలా చేస్తుంది. మనిషి జీవితం పుట్టుక నుండి చాపు దాకా మట్టితో, నిప్పుతోనే ముడిపడి ఉంది. ఈ సత్యం ‘అవినాభావసంబంధ న్యాయం’ లాంటిదని, ఒకదానిని విడిచి మరొకటి ఉండలేదని కపయిత్రి నాంపల్లి సుజాత గారు నిరూపించారు. మనిషి పుట్టగానే మట్టి ప్రమిదతో దీపం వెలిగిస్తాం, చనిపోయినప్పుడు పెద్ద కొడుకు తలకొరివి పెట్టడానికి పట్టుకునేది ఆ నిప్పుల కుండనే. ఈ విడదీయరాని బంధాన్ని, శ్రమ సంస్కృతిని విస్మరించి, కార్పొరేట్ మాయలో పడుతున్న ఆధునిక సమాజానికి కవయిత్రి నాంపల్లి సుజాత గారు రాసిన ఈ కవిత ఒక గొప్ప హెచ్చరికగా నిలుస్తుంది!
పోపుల పెట్టె – పితృస్వామ్య వంజరంలో స్త్రీ శ్రమ అస్తిత్వ చైతన్యాల రసరమ్య కాప్యం ఒక తాత్విక దార్శనిక భూమిక పంటిది… నాంపల్లి సుజాత గారి పోవుల పెట్టె కవితపై నేను చేసిన ఈ సమీక్ష కేవలం ఒక పుస్తక పరిచయం కాదు. ఇది స్త్రీవాద సామాజిక తాత్విక రంగాలలో ఒక సూతన దార్శనిక మైలురాయి. పంటింటి నాలుగు గోడల మధ్య నిశ్శబ్దంగా సాగిపోయే ఒక నిత్యకృత్యాన్ని విశ్వజనీన మానవ పరిణామ క్రమంతోనూ అణచివేత సిద్ధాంతాలతోనూ ముడిపెట్టి చూసిన విమర్శనాత్మక శైలి ఇది.
“బుజ్జి బుజ్జి గదులున్న వంటింటి చందమామే ఇది..” అనే ప్రారంభ వంక్తి కేవలం ఒక గృహోపకరణ వస్తువు యొక్క ఉపరితల వర్ణన కాదు. ఇది పితృస్వామ్య వ్యవస్థ స్త్రీ జీవితంపై వేసిన ఒక అదృశ్య సాంస్కృతిక బంధనానికి సజీవ నమూనా. సమాజం స్త్రీ ఉనికిని వంటింటికే పరిమితం చేస్తూ దానికి చందమామ అనే శృంగారభరిత ఉదాత్తమైన ఉపమానాన్ని అద్ది అ బానిసత్వాన్ని ఒక పవిత్రమైన సౌందర్యంగా చిత్రీకరించింది. ఇక్కడే ఫ్రెంచ్ తత్వవేత్త జీన్ పాల్ సార్తే ప్రతిపాదించిన అస్తిత్వవాద అంతఃసూత్రాన్ని అన్వయించవచ్చు. మార్కెట్ నుండి తెచ్చిన విడి ఆవాలు జీలకర్ర వంటి దినుసులు ఈ పెట్టెలోని నిర్దేశిత గదుల్లోకి చేరినప్పుడే వాటికి పోపు అనే సంపూర్ణ సారం సిద్ధించినట్లు పితృస్వామ్య సమాజం కూడా స్త్రీలను నిర్దిష్ట గృహ పరిధుల్లో బంధించినప్పుడే వారి ఉనికికి ఒక సామాజిక లేబుల్ ఇస్తుంది. మట్టి అగ్ని కుమ్మరి వాము శ్రమ కలగలిసి నాగరికతకు ప్రాణం పోసిన కుండల రూపంలో ఆధునిక సమాజం చేసిన శ్రమ దోపిడీ ఈ గదుల నిర్మాణ మూలాల్లో దాగి ఉంది. ఈ చిన్న చిన్న గదులు స్త్రీల సృజనాత్మక ఉనికిని స్వేచ్ఛను శతాబ్దాలుగా నిర్బంధించిన చారిత్రక శిక్షా కేంద్రాలకు ప్రతీకలని నిరూపిస్తూ స్త్రీ జీవితాన్ని వంటింటి శూన్యంతో నింపకుండా వారి స్వేచ్ఛా సత్కర్మలతో సార్థకత చేకూర్చాలనే మొదటి సామాజిక చైతన్య రథాన్ని ఈ విశ్లేషణ కదిలిస్తుంది.
మొదటి పంక్తి నుండి రెండవ పంక్తికి సాగే చారిత్రక పరిణామ క్రమంలో మట్టి పాత్రల సృష్టి వెనుక ఉన్న నిప్పు సెగను శ్రమ తీవ్రతను చాటిన కవయిత్రి మానవ నాగరికత సంచార జీవనానికి స్వస్తి చెప్పి స్థిర నివాసాల వైపు అడుగులు వేయడానికి ఈ కుండల ఆవిష్కరణే తొలి సాంకేతిక విప్లవంగా ఎలా మారిందో నాటి హరప్పా చారిత్రక వైభవ సాక్ష్యాలతో తదుపరి పంక్తిలోకి మనల్ని నడిపిస్తారు.
“కాస్తా మూత తెరిస్తే.. అమ్మమ్మ వల్లించిన ఆనాటి ఘాటు ఘాటు చిట్కా వరిమళాలే..!” అనే పంక్తి ద్వారా చారిత్రక చైతన్య స్రవంతిలోకి సమీక్ష ప్రవేశిస్తుంది. ఇక్కడ మూత తెరవడం అనేది కేవలం ఒక డబ్బా మూత తీయడం కాదు. శతాబ్దాలుగా పురుషాధిక్య సమాజం స్త్రీల సృజనాత్మకతపై మేధన్సుపై రుద్దిన అణచివేత ముసుగులను బద్దలు కొట్టి వారి ఆత్మగౌరవ పోరాట వారసత్వాన్ని వెలికితీయడం. ఈ మూత తెరవగానే వెలువడే ఘాటు చిట్కా పరిమళాల వెనుక ఆధునిక నాగరిక సమాజం అడుగులు వేయకముందే ప్రకృతి ఒడిలో బతుకుతూ ఏది తినాలో ఏది తినకూడదో కనుగొన్న ఆదివాసీల చారిత్రక శాస్త్రీయ అడవి జీవన విధానపు వైజ్ఞానిక జ్ఞానం దాగి ఉంది. తమ ప్రాణాలను పణంగా పెట్టి విషపూరితమైన దుంపలను సైతం ఉడకబెట్టి విషాన్ని తోసిరాజని అమృతంగా మార్చిన ఆనాటి ఆదివాసీ శాస్త్రవేత్తల ఘాటు శ్రమను నేటి వంటిల్లు కేవలం ఒక సాధారణ తాలింపుగా మార్చి ఎలా కించపరిచిందో ఇక్కడ వివరించబడింది. ఈ సువాసనల కలయికను బౌద్ధ తత్వంలోని ప్రతీత్యసముత్పాదం సిద్ధాంతంతో ముడిపెడుతూ దినుసులు తమ వ్యక్తిగత అహాన్ని కోల్పోయి ఏకమవ్వడం ద్వారా కుల లింగ వివక్షల గోడలను బద్దలు కొట్టే చారిత్రక విమర్శనాత్మక విశ్లేషణగా ఈ భాగం రూపాంతరం చెందుతుంది.
రెండవ పంక్తిలోని హరప్పా నాగరికత కుమ్మరి చక్రం వెల్లువతో సాధించిన వైజ్ఞానిక ప్రగతిని అనాదిగా పంటింట్లో స్త్రీ నిర్వహిస్తున్న జీవ వైజ్ఞానిక సమతుల్యతతో అనుసంధానిస్తూ మూడవ పంక్తిలోని ఆయుర్వేద రహస్యాల్లోకి విశ్లేషణ అడుగుపెడుతుంది.
“అల్లం ఆవా మిరియం మిర్చి, మెంతి జీరా జాజి.. ధన్వంతరియై కడుపు నింపుతుంది” అనే పంక్తి వంటింట్లోని మానవ శరీర నిర్మాణ శాస్త్రానికి ఆయుర్వేద వైద్యానికి గల విడదీయరాని చారిత్రక బంధాన్ని అవిష్కరిస్తుంది. పోవుల పెట్టెను శరీరంలోని వాత పిత్త కఫాలనే మూడు దోషాలను సమతుల్యం చేసే ఒక అద్భుతమైన నియంత్రణ వ్యవస్థగా గుండె చుట్టూ అవయవాలు అమరి ఉన్నట్లు మధ్యలో ప్రధాన గిన్నెతో కూడిన ఒక చిన్న శరీర నిర్మాణ నమూనాగా వర్ణించడం అత్యున్నత దార్శనికతకు నిదర్శనం. సైన్స్ పరంగా చూస్తే సూర్యుని కాంతి శక్తిని గ్రహించి మొక్కలు జరిపే కిరణజన్య సంయోగక్రియ ప్రక్రియకు మన వంటిల్లే ఒక హరితరేణువు లాంటిదని వంట ద్వారా ఆ శక్తి మానవ శరీరంలోకి జఠరాగ్నిగా మారి కడుపు నింపుతుందని నిరూపిస్తూనే ఇక్కడే ఒక ప్రచండమైన సోషల్ క్రైటీరియాను ఎండగట్టాను. కూర్మక్షీరన్యాయం ప్రకారం తాబేలు పాలు తాగడం ఎలాగైతే అసంభవమో పితృస్వామ్య చట్రంలో స్త్రీ చేసే ఈ వెలకట్టలేని శారీరక వైజ్ఞానిక శ్రమను ఏ ఆర్థిక వ్యవస్థా గుర్తించకపోవడం అంతే కఠిన వాస్తవం. ఒకపక్క ఈ పోపుల పెట్టెలోని ఆయుర్వేద సూత్రాలను సమాజం కొనియాడుతూనే మరోపక్క ఆ పరిధిలోనే నిరంతరం శ్రమించడం వల్ల స్త్రీల చేతులు పాచిపట్టి యవ్వనంలోనే శారీరకంగా ముసలితనాన్ని అనుభవిస్తున్నారనే ఆర్ధిక వైజ్ఞానిక దోపిడీ కోణాన్ని ఇది సుదీర్ఘంగా చర్చిస్తుంది.
శరీర పోషణకు ఆరోగ్య రక్షణకు వెలకట్టలేని ఉచిత వైజ్ఞానిక శ్రమను ధారపోసినా స్త్రీకి లభించని ఆర్థిక గుర్తింపును పితృస్వామ్య సమాజం ఆమె ఆర్థిక హక్కులపై చేసిన నిశ్శబ్ద దాడిని తదుపరి పంక్తిలో ఆర్థిక అణచివేత కోణంతో అనుసంధానించాను.
“అమ్మ చిల్లర పైసలను ఎవరికంటా పడకుండా దాచిన గల్లాపెట్టె ఇదే..!” అనే పంక్తి గుర్తింపు లేని ఈ ఉచిత శ్రమ వల్ల స్త్రీలు తమ ఆర్థిక స్వతంత్రాన్ని సార్వభౌమత్వాన్ని పూర్తిగా కోల్పోయిన తరుణంలో వారి గుప్త అస్థిత్వ పోరాటాన్ని ఆర్థిక అణచివేతను మరియు అత్యంత భావోద్వేగభరితంగా అవిష్కరిస్తుంది. పురుషాధిక్య సమాజం స్త్రీల ఆర్థిక హక్కులను నిశ్శబ్దంగా స్వాహా చేసి వారిని పురుషుడిపై ఆధారపడేలా చేసిన నేపథ్యంలో ఈ పోపుల పెట్టె ఆమెకు ఒక రహస్య ఆర్థిక ఆసరాగా చిన్న గల్లాపెట్టెగా మారిందని చెప్పడం అత్యంత లోతైన సామాజిక పరిశీలన, కూరల్లో ఉప్పు వేయమని నేరుగా అడగకుండా బుట్టలోది కొంచెం వేయమని పిలవడం వెనుక గృహిణుల ఆర్ధిక సామాజిక స్వేచ్ఛను హరించి వారిని కేవలం వంటింటి యంత్రాలుగా మార్చిన ఆధిపత్య స్వభావం స్పష్టమవుతోంది. సాల్డ్రే చెప్పినట్లు మనిషికి ఎంచుకునే పూర్తి స్వేచ్ఛ ఉన్నప్పటికీ తప్పుడు సాంప్రదాయాల ఎంపికల వల్ల వచ్చే చేదు ఫలితానికి స్త్రీలే బాధ్యులవుతున్నారని హెచ్చరిస్తూ తమ ఆర్ధిక ఆత్మగౌరవాన్ని కోల్పోయేలా చేసే సాంప్రదాయాల ఎంపికలను నిలదీయాలనే ప్రత్యక్ష నిరసన తిరుగుబాటు చైతన్యానికి ఈ “పోపుల పెట్టె” కవిత ఒక ప్రతీకగా నిలుస్తుంది.
ఆర్థిక రక్షణ కోసం వెతుక్కున్న గల్లాపెట్టె ఆసరా నుండి శతాబ్దాల అణచివేతను బద్దలు కొట్టే సామూహిక విముక్తి వైపు స్త్రీ చైతన్యాన్ని నడిపిస్తూ అంతిమ రాజకీయ తిరుగుబాటు శంఖారావంగా చివరి పంక్తితో ఈ సమీక్షను ముగిస్తున్నాను.
“వారసత్వంగా నా వెన్నంటే వచ్చి నను కాచుకునే నా ఆరోగ్య ప్రదాత” అనే పంక్తి ఆర్థిక రక్షణగా నిలిచిన ఆ పోపుల పెట్టె చివరికి తరతరాలుగా స్త్రీల నుండి స్త్రీలకు బదిలీ అవుతున్న వంటింటి శిక్షల వారసత్వాన్ని అదే సమయంలో ఆ శిక్షల లోంచే వారు సృష్టించుకున్న ఆత్మగౌరవ రక్షణ కవచాన్ని ప్రతిబింబిస్తుంది. ఆకాశంలో మినుకుమినుకుమనే చుక్క నడి సముద్రంలో పడవ నడిపేవారికి దిశానిర్దేశం చేసినట్లే ఆధునిక కవి నినాదం ప్రకారం ఒక్క చుక్క సిరాతో కోటి మెదళ్లను తట్టి లేపుతామనే చైతన్యాన్ని మహిళల సుదుటిపై పెట్టే చుక్కబొట్టు వెసుక ఉన్న మానసిక తాప నివారణ శాస్త్రాన్ని ఈ భాగం అనుసంధానిస్తుంది. సమాజంలో ఆడ ఈడ అనే పదాల వెనుక ఉన్న వందలాది అర్ధాలను చర్చిస్తూ సామెతలు ఆడదాని బుద్ధిని అవమానించినా అస్తిత్వమే ఆస్తిగా నిలబడటమని ఈ వారసత్వం నిరూపిస్తుంది. విశ్వమనే పెద్ద పాత్రలో పంచభూతాలను బంధించి కాలమనే మూత పెట్టినట్లే మానవ శరీరం కూడా ఐదు తత్వాలతో నిర్మితమై ప్రాణం పోగానే శూన్యంలో కలిసిపోతుంది. కానీ స్త్రీల ఆత్మగౌరవ పోరాటం మాత్రం అదురంగా నిలుస్తుంది.
ఈ కవితలో నాంపల్లి సుజాత గారు స్త్రీల అత్మగౌరప రక్షణ కవచాన్ని మరియు వారి అంతర్గత సౌందర్యాన్ని అత్యంత ఖచ్చితంగా పట్టుకున్నారు. స్త్రీలను నిరంతరం వంటింటికే పరిమితం చేయడానికి ఆ పోపుల పెట్టెను కేవలం ఒక ఆహార పరికరంగా మార్చడం వెనుక వితృస్వామ్య సమాజం పన్నిన ఒక రాజకీయ కుట్ర ఒక పక్కా రాజకీయ వ్యూహం దాగి ఉన్నాయని ఆమె ఈ కవిత ద్వారా నిరూపించారు. పంజరచలసన్యాయం ప్రకారం స్త్రీలందరూ సామూహికంగా తిరగబడితేనే ఈ పితృస్వామ్య పంజరాన్ని బద్దలు కొట్టగలరని కుమ్మరి వాము నుండి పుట్టిన మట్టి కుండల సాక్షిగా వంటింటి శిక్షలను ఎండగడుతూ స్త్రీ నగర్వ ఆత్మగౌరవ పోరాట వారసత్వాన్ని నిలబెట్టడమే ఈ కవితా సమీక్ష యొక్క అంతిమ సామాజిక రాజకీయ వ్యూహంగా నిలుస్తుంది.
పరాధీన కవిత ఎప్పటి నుంచైతే, నీ మనుగడకు ఇంకొకరి గొడుగుని ఆశ్రయిస్తావో/ అప్పటి నుంచే వాళ్ళ నియంత్రణలో కాలం వెళ్లదీయాల్సిందే..!
తెలుగు సాహిత్య విమర్శ రంగంలో పురుష కేంద్రక దృష్టిని నిరసిస్తూ వ్యక్తమైన స్త్రీవాద దృక్పథం, కవయిత్రి నాంపల్లి సుజాత గారి ఈ పంక్తులకు తాత్విక అద్దం పడుతోంది. స్త్రీలకు ఈ చైతన్యం కేవలం ఒక అస్తిత్వ అన్వేషణ మాత్రమే కాదు; అది పితృస్వామ్య సమాజంలో వారి మనుగడకు సంబంధించిన పోరాటం అని కవయిత్రి నాంపల్లి సుజాత గారు బలంగా చాటిచెప్పారు. ఇక్కడ ‘గొడుగు’ అనేది కేవలం ఎండ వాసల నుండి రక్షణ ఇచ్చే సాధారణ వస్తువు కాదు. అది బ్రాహ్మణ్య వ్యవస్థ, పితృస్వామ్యం దేవుడు లేదా దేవత అనే పవిత్రమైన ముసుగులో నిర్మించిన ఒక భయంకరమైన మాయా పంజరం. ఈ ‘గొడుగు’ వెనుక శతాబ్దాలుగా సాగుతున్న సామాజిక, ఆర్ధిక, రాజకీయ కుట్ర దాగి ఉందని కవయిత్రి నాంపల్లి సుజాత గారు ఆవిష్కరిస్తున్నారు.
ఆర్థిక, సామాజిక విశ్లేషణలలోని వరాయీకరణ సిద్ధాంతాల ప్రకారం—ధనస్వామ్య లేదా పెట్టుబడిదారీ వ్యవస్థలో శ్రామికుడు తాను సృష్టించిన వస్తువుకే తనే బానిస అయినట్లు, పితృస్వామ్య కుటుంబంలో స్త్రీ కూడా తన శ్రమతో నిర్మించిన ఇల్లు, సంసారానికే తనే బానిసగా మారిపోతుందని కవయిత్రి నాంపల్లి సుజాత గారి కవితా హృదయం ఇక్కడ స్పష్టం చేస్తోంది. అమరశిల్పి జక్కన్న చెక్కిన అద్భుతమైన రాతి శిల్పాలలోని ప్రతి చిన్న నగిషీ, వెనుక, ప్రతి ఆభరణం వెనుక ఎంతో నిశితమైన మానవ శ్రమ దాగి ఉంటుంది. రాయిని ఒక సృజనాత్మక రూపంగా మార్చే ఆ శిల్పకళా శ్రమ లాగే, మానవ సమాజంలో కూడా శ్రమ అనేది మనుగడకు ఒక అందమైన పునాది కావాలి.
మానవ వికాస చరిత్రలో శ్రమ పరిణామం క్రమంలో చేతులెట్టా మొలిచాయో…- వంటింటి పరిణామం క్రమంలో ఇంటిల్లపాదీకీ ఆనందాలు సంతోషాలు నీ తయారు చేసే యాంత్రిక పరికరము ఐపోయింది..
జక్కన్న శిల్పాలలో రాయిని చేరిస్తే అది ఒక దేవతగా ప్రకాశిస్తుంది, కానీ ఇక్కడ అదే శ్రమ వంటింటి పరిణామ క్రమంలోకి వచ్చేసరికి స్త్రీని ఒక సృజనాత్మక శిల్పంగా కాకుండా, కేవలం ఇంటిల్లపాదికీ సుఖాలను అందజేసే ఒక నిర్జీవమైన యంత్రంగా మార్చివేసింది. ప్రాచీన విగ్రహారాధన లోని తాత్విక విపర్యయం లాగే— మనిషి తన చేతులతో తానే ఒక విగ్రహాన్ని మలచి, దానికి తన సజీవ శక్తులన్నింటినీ బదిలీ చేసి, చివరకు ఆ నిర్జీవ విగ్రహానికే మోకరిల్లి దాస్యం చేసినట్లు, ఇక్కడ స్త్రీ కూడా తన రక్తాన్ని ధారపోసి నిర్మించిన కుటుంబ వ్యవస్థకే తలవంచి బానిసపుతోంది. ఈ ప్రతిమా మృత్యుత్వం వల్ల మనుషుల మధ్య ఉండాల్సిన ఆత్మీయ బంధాలు, కేవలం వస్తుగత లేదా అధికార సంబంధాలుగా మారిపోతాయి.
చేతితో పనిచేసేటప్పుడు పనిముట్టు మనిషి అధీనంలో ఉంటుంది, కానీ పితృస్వామ్య వ్యవస్థ అనే ఫ్యాక్టరీలోకి స్త్రీ అడుగుపెట్టాక, ఆ వ్యవస్థ అనే యంత్రమే ఆమెను తన పనిముట్టుగా మార్చేసుకుంటుంది. సమాజంలో వస్తుగతీకరణ, పరిమాణాత్మకత అనే ధోరణుల వల్ల మనిషి శ్రమను కేవలం ఒక నిర్జీవ వస్తువుగా, సంఖ్యగా మార్చి చూస్తారు. ఇక్కడ పంటింట్లో స్త్రీ చేసే అమూల్యమైన శ్రమకు కూడా ఎలాంటి ఆర్థిక గుర్తింపు లేదా విలుప ఇవ్వకుండా, ఆమె ఉనికిని కేపలం ఒక యాంత్రిక పరికరంగా కుదించివేశారని కవయిత్రి నాంపల్లి సుజాత గారు ఆవేదన వ్యక్తం చేస్తున్నారు. స్త్రీ తన రక్త మాంసాలను ధారపోసి నిర్మించిన ఇల్లే చివరకు ఆమెను బంధించే జైలుగా మారుతుందని కపయిత్రి నాంపల్లి సుజాత గారు వేలెత్తి చూపుతున్నారు.
కుటుంబం ఏర్పడటంలో పెళ్లి అనే ఒక తంతు ప్రధాన పాత్ర వహిస్తుంది. ఈ తంతు స్థిరపడ్డాక, అది వ్యక్తుల మధ్య సమాసత్వాన్ని కాకుండా ఒక నియంతృత్వ బాహ్య అపశ్యకతను సృష్టిస్తుంది. రక్షణ ఇస్తుందనుకుని స్త్రీ ఆశ్రయించిన ఆ వితృస్వామ్య ‘గొడుగే’, చివరకు ఆమె సొంత శ్రమపై, స్వేచ్ఛపై హక్కును పూర్తిగా హరించివేసే వ్యవస్థగా మారుతుందని కవయిత్రి నాంపల్లి సుజాత గారు హెచ్చరిస్తున్నారు. సమాజంలోని కొన్ని శక్తులు కలిసి పుట్టిన ఆడపిల్లను అ ఫ్యాక్టరీ లోపల వేసి, ఆమె చిన్నప్పటి నుంచే కొన్ని ఆచారాలను బలవంతంగా నేర్పుతూ, చివరకు ఆమెను పురుషాధిక్య ఫ్యాక్టరీలో తయారైన ఒక కృత్రిమ వస్తువులాగా మార్చివేస్తున్నాయి.
దేవుడు లేదా దేవత అనగానే ఉబ్బితబ్బిబ్బయి లొంగిపోయేలా చేయడం వెనుక ఉన్న పరమ నీచమైన ఆర్ధిక రాజకీయాన్ని గ్రహించలేక, స్త్రీ కళ్లకు గంతలు కట్టుకుని ఇల్లంతటినీ మోసే ఏకైక గానుగ ఎద్దులా మారిపోతుంది. రక్షణ కోసం భర్తను, వివాహ వ్యవస్థను ఆశ్రయించిన మరుక్షణమే ఆమె తన వివేకాన్ని, స్వేచ్ఛను కోల్పోయి ఇతరుల అదుపులోకి వెళ్ళిపోతుంది. చివరకు తన సొంత గూటిలో ఆమె ఒక అపరిచిత రాలై, శరణార్థిలాంటి మానసిక సంక్షోభాన్ని అనుభవిస్తుంది. బ్రతికుండగానే ఒక నిశ్శబ్ద సజీవ దహనాన్ని అనుభవిస్తూ, ఇతరుల నియంత్రణలో కాలం వెళ్లదీయాల్సి వస్తుందని కవయిత్రి నాంపల్లి సుజాత గారు ఈ పంక్తుల ద్వారా నిలదీస్తున్నారు. అయితే, ఈ బాహ్య పీడనను, పరాయీకరణను కేవలం భరించడం కాకుండా, స్త్రీ తన అంతర్గత చైతన్యాన్ని, మానవ సారాన్ని రగిలించుకుని తిరుగుబాటు చేసినప్పుడే ఈ బానిసత్వం నుండి విముక్తి, నిజమైన స్వేచ్ఛ సాధ్యమవుతుందని కవయిత్రి నాంపల్లి సుజాత గారి ఈ విశ్లేషణ మనకు బోధిస్తుంది.
మొదటి పంక్తి నుండి రెండవ పంక్తికి సాగే తాత్విక పరిణామ క్రమం: ఆశ్రయించిన గొడుగు ఇచ్చే నియంతృత్వం నుండి స్త్రీ ఉనికి ఒక నిర్జీవమైన ఆకృతిగా మారే తదుపరి తార్కిక దశను ఈ క్రింది పంక్తి ఆవిష్కరిస్తుంది.
“తప్పక వాళ్లాడించినట్లల్లా ఆడే తోలుబొమ్మవే..!”
మొదటి పంక్తిలో వివరించినట్లుగా ఎప్పుడైతే స్త్రీ రక్షణ అనే భ్రమతో కూడిన ఆ ‘గొడుగు’ నీడను ఆశ్రయిస్తుందో, ఆ మరుక్షణమే ఆమె తన స్వతంత్ర అస్తిత్వాన్ని కోల్పోయి పితృస్వామ్య సూత్రధారుల చేతిలో కేవలం ఒక ‘తోలుబొమ్మ’గా మారుతుందని కవయిత్రి నాంపల్లి సుజాత గారు ఇక్కడ అత్యంత పదునైన సామాజిక సత్యాన్ని హెచ్చరిస్తున్నారు. మొదటి పంక్తిలో ప్రస్తావించిన వస్తుగతీకరణ మరియు పరాయీకరణ శృంఖలాలు ఇక్కడికి వచ్చేసరికి మరింత తీవ్రరూపం దాల్చుతాయి. అమరశిల్పి జక్కన్న చెక్కిన రాతి శిల్పానికి కనీసం ఒక శాశ్వతమైన దైవిక రూపం, పూజలందుకునే గౌరవాలు దక్కుతాయి. కానీ, ఈ పితృస్వామ్య మరియు పెట్టుబడిదారీ వ్యవస్థల ఫ్యాక్టరీలో తయారైన ఈ సజీవ మానవ శిల్పానికి ఆ గౌరవం కూడా దక్కదు.
స్త్రీ చేసే శ్రమ పరిణామం క్రమంలో వంటిల్లు ఒక ఉచ్చుగా మారినప్పుడు, ఆమె శరీరం, మనస్సు, ఆలోచనలు అన్నీ వ్యవస్థ చేతిలోకి వెళ్ళిపోతాయి. చివరకు ఆమె శ్రమను కేవలం ఒక నిర్జీవ సంఖ్యగా మార్చివేస్తారు. ఈ తోలుబొమ్మకు సొంత చైతన్యం ఉండదు: సూత్రధారి ఏ దారాన్ని లాగితే ఆ వైపు కదలాల్సిందే. ఆమె ఎప్పుడు సవ్వాలి, ఎలా ప్రవర్తించాలి, సమాజంలో ఏ పాత్రను పోషించాలి అనేది పితృస్వామ్య కట్టుబాట్లు అనే అదృశ్య దారాలు శాసిస్తాయని కపయిత్రి నాంపల్లి సుజాత గారు వేలెత్తి చూపుతున్నారు.
గతంలో చర్చించిన ప్రతిమా మృత్యుత్వం మరియు సరుకు ఆరాధన అనే భావనలు ఇక్కడ స్త్రీ నిత్య జీవితంలో ప్రత్యక్షంగా కనిపిస్తాయి. స్త్రీ తన శ్రమను, వివేకాన్ని ధారపోసి ఏ సంసారాన్ని అయితే నిర్మిస్తుందో, ఆ నిర్జీవ నిర్మాణమే చివరకు ఆమెను నియంత్రించే సూత్రధారిగా మారిపోతుందని కవయిత్రి నాంపల్లి సుజాత గారు ఆవిష్కరిస్తున్నారు. ఇది కేవలం మనసులో ఏర్పడే అమూర్త భావన కాదు, వాస్తవమైన భౌతిక అణచివేత. చేతితో పనిచేసేటప్పుడు పనిముట్టు మనిషి అధీనంలో ఉంటుంది, కానీ ఇక్కడ కుటుంబ వ్యవస్థ అనే యంత్రమే స్త్రీని తన పనిముట్టుగా మార్చేసుకుని, అమెలోని సజీవ అనుబంధాన్ని చంపేస్తుంది.
వివాహం, కుటుంబ గౌరవం అనే పవిత్రమైన ముసుగుల వెనుక దాగి ఉన్న ఆర్థిక, సామాజిక రాజకీయం స్త్రీని ఒక యంత్రంగా మార్చడమే కాకుండా, ఆ యంత్రం ఆడించినట్లు అల్లా ఆడే ఒక నిస్సహాయ స్థితికి ఆమెను దిగజారుస్తుంది. తన సొంత గూటిలోనే తను పరాయిదై, నిర్జీవమైన తోలుబొమ్మలా ఇతరుల వేళ్ల కదలికలకు అనుగుణంగా జీవిత కాలాన్ని వెళ్లదీసే ఈ బానిసత్వాన్ని కపయిత్రి నాంపల్లి సుజాత గారు ఈ పంక్తి ద్వారా నిలదీస్తున్నారు. అయితే, ఆ తోలుబొమ్మ స్థితి శాశ్వతం కాదని, ఆ దారాలను తెంచుకుని తన మానవ సారాన్ని, అంతర్గత వివేకాన్ని రగిలించుకున్నప్పుడే స్త్రీకి నిజమైన విముక్తి లభిస్తుందని కవయిత్రి నాంపల్లి సుజాత గారి ఈ విశ్లేషణ స్పష్టం చేస్తోంది.
రెండవ పంక్తి నుండి మూడవ పంక్తికి సాగే తాత్విక పరిణామ క్రమం: బాహ్య శక్తులు ఆడించే తోలుబొమ్మ స్థితి నుండి, స్త్రీ తన స్వంత భౌతిక రూపాన్ని కూడా కోల్పోయి కేవలం మరొకరి అదృశ్య ఛాయగా మిగిలిపోయే సంక్షోభాన్ని ఈ క్రింది పంక్తి సూచిస్తుంది.
కవయిత్రి నాంపల్లి సుజాత గారి ఈ వంక్తి, లౌకిక ప్రపంచపు సరిహద్దులను దాటి ఒక భీతిగొలిపే కల లాంటి విచిత్రమైన లోకంలోకి మనల్ని తీసుకెళ్తుంది. ఇక్కడ ‘నీడ’ అనేది కేవలం వెలుతురు లేకపోవడం వల్ల ఏర్పడే నల్లని ఆకారం కాదు; అది స్త్రీ శరీరం నుండి విడిపోయి, పితృస్వామ్య కాంతి కింద పరాయిదైపోయిన ఒక స్వతంత్ర జీవి. అమరశిల్పి జక్కన్న చెక్కిన రాతి శిల్పం నుండి రక్తం కారినట్లు, ఈ వ్యవస్థ అనే ఫ్యాక్టరీలో స్త్రీ తన సొంత ఉనికిని కోల్పోయి, ఒక ద్రవరూప నిశ్శబ్దంగా మారిపోతుందని కవయిత్రి నాంపల్లి సుజాత గారు ఆవిష్కరిస్తున్నారు.
ఈ స్వప్న సదృశ్య విచిత్ర చిత్రణలో, స్త్రీ తన కాళ్ళతో తను నడవడం లేదు; ఆమె పాదాల కింద భూమి కరిగిపోతుంటే, మరొకరి అడుగుల గుర్తులను వెతుకుంటూ సాగే ఒక అసంబద్ద ప్రయాణం ఇది. విగ్రహారాధన లోని ప్రతిమా మృత్యుత్వం లాగే—మనిషి తను సృష్టించిన విగ్రహానికే దాసుడైనట్లు—స్త్రీ తను రక్తమాంసాలతో నిర్మించిన ఇల్లు అనే మాయా పంజరంలో తనే ఒక అదృశ్య నీడగా కరిగిపోతుంది. ఇది ఒక విచిత్రమైన భ్రాంతి: వంటింట్లో పాత్రల చప్పుడు వినిపిస్తుంది. కానీ మనిషి కనిపించదు, కేవలం గోడల మీద కదిలే ఒక పొడవైన నీడ మాత్రమే మిగులుతుంది. ఈ వస్తుగతీకరణ ఆమె మానవ సారాన్ని పూర్తిగా హరించివేసి, ఆమెను ఒక యాంత్రిక పరికరంగా మార్చేస్తుంది.
పెళ్లి అనే తంతు సృష్టించిన ఈ అధికార సంబంధాల లోకం ఒక చిక్కటి అడవి లాంటిది. ఇందులో స్త్రీ తన సొంత గూటిలోనే తను ఒక అపరిచిత రాలై, తన ముఖాన్ని అద్దంలో చూసుకుంటే వేరొకరి ముఖం కనిపించేంతటి అస్తిత్వ సంక్షోభాన్ని అనుభవిస్తుందని కవయిత్రి నాంపల్లి సుజాత గారు వేలెత్తి చూపుతున్నారు. తన స్వంత ఆలోచనలు, కలలు అన్నీ ఒక కరిగిపోయే గడియారంలా కాల గర్భంలో కలిసిపోతుంటే, నిరంతరం వేరొకరి అస్తిత్వాన్ని అనుసరించి నడవడమే మనుగడ అనుకునే విపర్యయ స్థితిని కవయిత్రి నాంపల్లి సుజాత గారు నిలదీస్తున్నారు. అయితే, ఉపచేతన లోని ఈ నిశ్శబ్ద చీకటిని చీల్చుకుంటూ, తన అంతర్గత వివేకపు చైతన్యాన్ని రగిలించుకున్నప్పుడే, ఆ నీడ భౌతిక రూపాన్ని సంతరించుకుని ఒక స్వయం ప్రకాశిత సూర్యుడిగా విముక్తి పొందుతుందని కవయిత్రి నాంపల్లి సుజాత గారి ఈ తాత్విక విమర్శ మనకు బోధిస్తుంది.
మూడవ పంక్తి నుండి నాలుగవ పంక్తికి సాగే తాత్విక పరిణామ క్రమం: ఇతరులను అనుసరించే నీడలా మారిన స్త్రీ, చివరికి బాహ్య ఒత్తిడి వల్లే కాకుండా తనే స్వచ్ఛందంగా తన అస్తిత్వాన్ని ఖననం చేసుకునే ఆత్మహత్యా సదృశ్య లోతును ఈ క్రింది పంక్తి చర్చిస్తుంది.
“నీ అస్తిత్వాన్ని నీకు నువ్వుగా పాతరేసుకుంటావో/అప్పటినుంచి/ప్రాణం లేని దేహమై/ ఇతరుల ఆదేశానుమతులతో గడపాల్సిందే…!”
కవితలోనే అత్యంత కఠినమైన, తీవ్రమైన అంతర్మథనాన్ని రేకెత్తించే పంక్తి ఇది. ఇక్కడ కవయిత్రి నాంపల్లి సుజాత గారు అణచివేతకు బాధ్యతను కేవలం బాహ్య వ్యవస్థలపైనే నెట్టకుండా, స్త్రీ తన స్వంత వివేకాన్ని కోల్పోయి ఆ వ్యవస్థకు లొంగిపోవడాన్ని ఒక నిశ్శబ్ద ఆత్మహత్యతో పోల్చారు. పితృస్వామ్య, ధనస్వామ్య లోకం త్యాగం, ఇంటి గౌరవం, పతిభక్తి అనే ఆకర్షణీయమైన భాషా పరాయీకరణ ద్వారా స్త్రీలను లొంగదీసుకుంటుంది. ఆ కృత్రిమ పదాల వెనుక ఉన్న ఆర్థిక, సామాజిక కుట్రను గ్రహించలేక, స్త్రీ తన స్వంత కలలను, ఆలోచనలను, ఆశయాలను తన చేతులతో తనే గోతిని తవ్వి పాతరేసుకుంటుంది అని కవయిత్రి నాంపల్లి సుజాత గారు నిలదీస్తున్నారు.
ఆర్థిక మరియు సామాజిక విశ్లేషణలలో చెప్పబడిన అంతర్గత ఆవశ్యకత వర్సెస్ బాహ్య ఆవశ్యకత అనే తాత్విక వైరుధ్యం ఇక్కడ సంపూర్ణంగా ఆవిష్కృతమవుతుంది. స్త్రీ తన అంతర్గత సృజనాత్మక ఆశయాల ప్రకారం జీవించాల్సింది పోయి, సమాజం విధించిన బాహ్య నియమాలకు లొంగిపోయినప్పుడు ఆమె ఒక జీవచ్ఛవంగా మారుతుంది. కవయిత్రి నాంపల్లి సుజాత గారు ఆవిష్కరించినట్లు, అమరశిల్పి జక్కన్న చెక్కిన అద్భుతమైన శిల్పం నిలిచి ఉండటానికి భూమి పునాది అయితే, ఇక్కడ స్త్రీ తన ఉనికిని నిలబెట్టుకోవాల్సిన వంటింటి శ్రమ పరిణామ క్రమమే ఆమె అస్తిత్వాన్ని ఖననం చేసే సమాధిగా మారుతోంది.
విగ్రహారాధన లోని తాత్విక విపర్యయం లాగే మనిషి తను సృష్టించిన విగ్రహానికే దాసుడైనట్లు—స్త్రీ తను రక్తమాంసాలతో నిర్మించిన ఇల్లు అనే మాయా పంజరంలో తన సజీవ అనుభూతులను పూడ్చిపెట్టుకుంటుంది. పెళ్లి అనే తంతు సృష్టించిన అధికార సంబంధాల వల్ల, ఆమె తన సొంత గూటిలోనే ఒక అపరిచిత రాలై, తన మానవ సారాన్ని పూర్తిగా కోల్పోతుంది. బ్రతికుండగానే తన అస్తిత్వాన్ని తానే పాతరేసుకుని, కేవలం శ్వాస తీసుకునే ఒక నిర్జీవమైన యాంత్రిక పరికరంగా మిగిలిపోవడంలోని భయంకరమైన వేదనను కవయిత్రి నాంపల్లి సుజాత గారు ఇక్కడ ఎండగట్టారు. ఇది
కేవలం సామాజిక లొంగుబాటు కాదు; తన స్వీయ ఉనికిని తనే రద్దు చేసుకునే అత్యంత దారుణమైన తాత్విక సంక్షోభం అని కవయిత్రి నాంపల్లి సుజాత గారు హెచ్చరిస్తున్నారు.
పైగా ఈ ఆత్మఖసనం అనేది ఒకే రోజులో జరిగేది కాదు. శతాబ్దాలుగా అలవాటు చేసిన సామాజిక సంస్కృతి స్త్రీల ఉపచేతనలోకి ఇంజెక్ట్ చేయబడింది. తాను బానిసననే స్పృహ కూడా లేకుండా, ఆ బానిసత్వంలోనే పరమ పవిత్రతను వెతుక్కునేలా వ్యవస్థ ఆమె మనోజగత్తును కలుషితం చేసింది. ఫలితంగా, తన సొంత వ్యక్తిత్వాన్ని పాతరేసుకోవడాన్ని ఒక పవిత్రమైన విధిగా, కుటుంబ ధర్మంగా భావించి స్త్రీ మోసపోతోంది. హక్కుల కోసం పోరాడాల్సిన చేతులే తన సొంత ఉనికికి సమాధి కడుతున్న ఈ స్థితిని కవయిత్రి నాంపల్లి సుజాత గారు అత్యంత కరుణాత్మకమైన తాత్విక కోణంలో ఇక్కడ ప్రశ్నిస్తున్నారు.
నాలుగవ పంక్తి నుండి ఐదవ పంక్తికి సాగే తాత్విక పరిణామ క్రమం: తన చేతులతో తనే తవ్వుకున్న బానిసత్వపు సమాధి చీకట్ల నుండి, సంకెళ్లను బద్దలు కొడుతూ సంపూర్ణ చైతన్య విముక్తి వైపు సాగే విప్లవాత్మక పరిణామాన్ని ఈ చివరి పంక్తి ప్రకటిస్తుంది.
“ఆ సూర్యుడివి ఎందుకు కాకూడదు!?”
ఇంతవరకు నడిచిన నిరాశాజనకమైన బానిసత్వ చీకటి నుండి, కవయిత్రి నాంపల్లి సుజాత గారు ఒక్కసారిగా స్త్రీని చైతన్యం పరిచే ఒక మహా విప్లవాత్మకమైన తిరుగుబాటు ప్రశ్నకు ఇక్కడ వేదికను సిద్ధం చేశారు. ఇది కేవలం ఒక సాధారణ ప్రశ్న కాదు; పరాయీకరణ శృంఖలాలను తెంచుకుని, అస్తిత్వ శూన్యతపై సాధించాల్సిన విజయానికి ప్రతీక, నీడగా మారిన స్త్రీని మరొకరి వెలుగు కోసం, ఇంకొకరి గొడుగు రక్షణ కోసం ఎదురుచూడొద్దని, తానే ఒక సూర్యుడిగా మారి తన జీవితాన్ని తానే ప్రకాశింపజేసుకోవాలని కవయిత్రి నాంపల్లి సుజాత గారు శక్తీకరణ పిలుపునిస్తున్నారు.
సూర్యుడు ఎవరి కిందనూ బతకడు, ఎవరి రక్షణ కోరడు; అతడు స్వయం ప్రకాశి, సమస్త సృజనాత్మక శక్తుల నిలయం. చేతితో పనిచేసేటప్పుడు పనిముట్టు మనిషి ఆధీనంలో ఉన్నట్లు, స్త్రీ తన జీవితాన్ని, తన శ్రమను తన ఆధీనంలోకి తెచ్చుకోవడమే ఈ సూర్య తత్వం యొక్క మూల సూత్రం. తోలుబొమ్మలా ఆడటం ఆపేసి, నీడలా అనుసరించడం పక్కన పెట్టి, తన చేతులతో తనే పాతరేసుకున్న అస్తిత్వాన్ని తిరిగి తవ్వి తీసి, సమాజంలో ఒక చైతన్యం నిండిన శక్తీకరణగా ఎందుకు ఎదగకూడదు అని ప్రశ్నించడం ద్వారా కవయిత్రి నాంపల్లి సుజాత గారు ఈ కవితకు ఒక మహోన్నత తాత్విక ముగింపునిచ్చారు.
ఈ బాహ్య పీడనను, పరాయీకరణను కేవలం భరించడం కాకుండా, స్త్రీ తన అంతర్గత మానవ సారాన్ని గుర్తించి, శ్రామిక జగత్తులో తనదైన ఉనికి కోసం తిరుగుబాటు చేసినప్పుడే నిజమైన విముక్తి మరియు సంపూర్ణ స్వేచ్ఛ సాధ్యమవుతాయని కవయిత్రి నాంపల్లి సుజాత గారి ఈ విశ్లేషణ మనకు బోధిస్తుంది. నిశ్శబ్ద బానిసత్వం నుండి సూర్యుడి లాంటి స్వయం ప్రకాశిత విముక్తి వైపు సాగే మహా ప్రయాణమే ఈ కవితా ముగింపులోని పరమార్థం అని కవయిత్రి నాంపల్లి సుజాత గారి ఈ కవితా ధోరణి చాటుతోంది.
ఈ సూర్యప్రకాశం అనేది కేవలం ఒక వ్యక్తిగత ఎదుగుదల మాత్రమే కాదు; అది మొత్తం వ్యవస్థను పునర్నిర్మించే ఒక విశ్వచైతన్యం. సూర్యుడు ఉదయిస్తే చీకటి మాయమైనట్లే, స్త్రీ తన స్వయం ప్రకాశాన్ని కనుగొన్నప్పుడు ఆమె చుట్టూ ఉన్న పితృస్వామ్య బంధనాలు, కపట సామాజిక ఆచారాలు కరిగిపోతాయి. పరాధీనత అనే జైలు నుండి విముక్తి పొంది, సృష్టికి మూలమైన తన శ్రమశక్తిని తానే శాసించే సార్వభౌమత్వాన్ని అందుకోవడమే ఈ సూర్యతత్వం. కవయిత్రి నాంపల్లి సుజాత గారు స్త్రీని ఒక బాధితురాలిగా మిగిల్చేయకుండా, ఒక జగజ్జేతగా మార్చే విప్లవాత్మక ముగింపును ఈ ప్రశ్న ద్వారా ఇక్కడ సాక్షాత్కరింపజేశారు.
