Vijaya Kandala

 ప్రకృతిలో సంస్కృతిలో కనిపించే  రంగులన్నీ ప్రతీకాత్మకమైనవి .ప్రత్యకమైనవి . భారతీయ ఆత్మకు అభివ్యక్తీకరణమే రంగుల సమ్మేళనం .రంగులు  మన జీవిత గమనంలో ప్రతి అంశాన్ని ప్రభావితం చేస్తాయి  . మతం  – రాజకీయం– పండుగలు – వేడుకలు అన్నింట్లోనూ  రంగుల ఎంపిక ప్రధాన పాత్ర పోషిస్తుంది. మానవ జీవితంలో రంగులకు ఎంతో ప్రాధాన్యత ఉంది . ప్రకృతిని  ,పరిసరాలను  రాగరంజితం  చేసే  రంగులు మన భావోద్వేగాలను కూడా ప్రభావితం చేస్తాయి .ఋతువులు మారగానే రంగుల కలయిక మారుతుంది .

ఈ రంగుల కథ మనం అనుకున్న దానికంటే క్లిష్టమైనది  .లోతైనది కూడా !మనం ఇష్టపడే రంగు మన వ్యక్తిత్వాన్ని లోకానికి పరిచయం చేస్తుంది .

పసుపు రంగు ఆశావాదానికి ప్రతీక  .శుభకరీ ,శోభస్కరి  ,మంగళకరి అయిన పసుపు లేనిదే ఏ వంటిల్లు సమగ్రం కాదు మన దేశంలో  .హిందూమతంలో పసుపు పవిత్రతకు జ్ఞానానికి చిహ్నం .లక్ష్మీదేవికి సంబంధించిన రంగు. విష్ణుమూర్తి పీతాంబరుడు కదా!

 ఇంద్రధనస్సులో  మూడవ రంగుపసుపు . సూక్ష్మ బుద్ధికి  ,జ్ఞానానికి ప్రతీక చక్ర వ్యవస్థలో మణిపూర చక్రానికి సంబంధించినది . ఈ చక్రం మనిషి అహానికి  ,శక్తికి స్థానం.. చరిత్రకందని కాలంలో కనిపించే గుహల చిత్రలేఖనాలలో కనిపించే  ప్రధాన రంగుల్లో ఒకటిపసుపు రంగు . రోమ్ , ఈజిప్ట్ దేశాల్లో 17 వేల సంవత్సరాల పూర్వం ఉన్నగుహల్లోని  చిత్రలేఖనాల్లో ప్రస్ఫుటంగా కనిపించే రంగు పసుపు.  క్రైస్తవ ధర్మంలో  మోసం , వంచన అనే భావాలకు గుర్తుగా వాడేవారు ఒకప్పుడు .అదే ఈజిప్టులో బంగారు వర్ణమ్  శాశ్వత జీవితానికి ప్రతీక  .ఈజిప్షన్లు దేవతల చర్మం బంగారు పసుపు వర్ణంలో ఉంటుందని ఎముకలు పసుపు రంగులో ఉంటాయని నమ్మేవారు .

ఒకప్పుడు బౌద్ధ ధర్మం లో ఈ రంగు అణ కువకు వినయానికి గుర్తు  .బౌద్ధ శ్రమణులు పసుపు రంగు వస్త్రాలను ధరిస్తారు . వారిలో జాగరుకతను స్థిరపరచడానికి ఈ పద్ధతినిబుద్ధుడు నిర్దేశించాడు .

చైనాలో ప్రాచీన కాలంలో పసుపు రంగు వస్త్రాలను కేవలం చక్రవర్తులే ధరించాలని నియమం ఉండేది . ఈ సంప్రదాయం ఒకప్పుడు రాజరికానికి  గౌరవానికి చిహ్నం  .

 జపాన్లో ధైర్యానికి చిహ్నం అయితే కొన్ని యూరోపియన్ దేశాలలో  అసూయ లేదా ద్రోహభుద్ధి కి సంకేతం  . మనదేశంలో ఈ రంగు జ్ఞానం అభ్యాసానికి చిహ్నం . ముఖ్యంగా వసంత పంచమి వేడుకల్లో సరస్వతి దేవి ఆశీస్సుల కోసం పసుపు రంగు దుస్తులు ధరించడం  ,అమ్మవారికి పసుపు రంగుతో చేసిన ప్రసాదాలు సమర్పించడం ఆనవాయితీ .

కొన్ని ప్రాంతాలలో ఈ రంగుకు  వ్యతిరేకమైన అర్థాలు కూడా కనిపిస్తాయి . దీని వాడకంలో ఎల్లో బెల్లీ అంటే పిరికివాడు అని సూచించడానికి  ,ఎల్లో జర్నలిజం అంటే సత్య దూరమైన  ,అతిశయోక్తులతో నిండిన వార్తలని అర్థం  .చదువరుల దృష్టిని ఆకర్షించడానికి ఇలాంటి రాతలు రాస్తారని , ప్రచారం చేస్తారని దీని భావం .

నూతన సంవత్సర వేడుకల్లో పసుపు రంగులో దుస్తులు ధరిస్తే ధనాన్ని సంతోషాన్ని అదృష్టాన్ని వ స్తుందని చాలామంది లాటిన్ అమెరికన్లు విశ్వసించేవారు ఒకప్పుడు .

మొదటి ప్రపంచ యుద్ధ సమయంలో రంగుల పరిశోధకుడు హోవార్డ్ కెమ్ ప్రాసెసర్ ఆసుపత్రి గదులు ప్రశాంతతను ప్రతిబింబించాలని , రోగుల మనసులో ఆందోళనను తగ్గించడానికి కొన్ని సూచనలు చేశాడు . వాటి ప్రకారం గది పైకప్పుకు ఆకాశపు నీలం , నేలకు ఆకుపచ్చ  ,గోడలు ఉదయించే సూర్యుని  రంగు అయిన పసుపును వాడాలి .

Ketchup And  Mustard theory

ఈ పేరు ఎప్పుడైనా విన్నారా ? బర్గర్ కింగ్  ,మెక్డోనాల్డ్ వారి లోగోలను గమనించారా ?ఇందులో ఎరుపు పసుపు రంగులు ప్రధానమైనవి .శాస్త్రబద్ధమైన ఆధారాలు దొరక్కున్న కొన్ని పరిశోధనలు ఎరుపు రంగు మనిషి ఆకలిని ప్రేరేపిస్తుందని  ,పసుపు రంగు సౌకర్యాన్ని సూచిస్తుందని అందుకని వీరు  రెండు రంగులను వాడారని అంటారు  .దీన్ని అద్భుతమైన కలయికని ఫ్రెంచ్ ఫ్రై లకు టమాటో కెచప్ గొప్ప జోడి అని అంటారు  .ఈ కాంబినేషన్ అత్యంత ప్రజాధరణ పొందిందని అందరికీ తెలుసు

పుష్యరాగం

నవరత్నాలలో పసుపు వన్నెతో ఉండేది పుష్యరాగం  .ఇది గురు గ్రహానికి చెందింది . కోరండం ఖనిజంతోనే పుష్యరాగాలు ఏర్పడతాయి . వీటిలో పారదర్శకమైన పసుపు రంగులో బంగారు వన్నెతో ధగధగలాడే రత్నాలను కనకపుష్యరాగాలని అంటారు . పురాతన కాలం నుండే ఇవి వాడుకలో ఉన్నాయి. ప్రాచీన గ్రీక్ , రోమన్  ,ఈజిప్షియన్  ,సింధులోయ నాగరికతల కాలంలో రాచ కుటుంబాల వారు ఆభరణాలలో వీటిని విరివిగా వాడేవారు .

ఆనందం ఆశావాదం

పసుపు రంగును చూడగానే మెదడులో సెరటోనిన్ అనే హార్మోన్ విడుదల అవుతుంది  .ఇది ఆనందాన్ని ఉల్లాసాన్ని  , ఉత్సాహాన్ని ,ఆశావాద దృక్పథాన్ని పెంచుతుంది  .

ఏ కాగ్రత మేధస్సు

ఇది మెదడును ఉత్తేజ పరుస్తుంది . జ్ఞాపకశక్తిని  ,ఏకాగ్రతను పెంచడంలో సహాయపడుతుంది అందుకే స్టడీ రూము లో  పసుపు రంగు వాడడం మంచిదంటారు  .

ఆకలి

ఆకలిని ప్రేరేపించే రంగు . అందుకే రెస్టారెంట్లలో  ,డైనింగ్ రూములలో ఈ రంగుని ఎక్కువగా ఉపయోగిస్తారు  .

వాస్తు ఇంటి అలంకరణ

ఇంటి హాల్ లేదా డైనింగ్ రూమ్ లో పసుపు రంగు వేయడం వల్ల కుటుంబ సభ్యుల మధ్య ఆనందం సంతోషం పెరుగుతాయని వాస్తు చెప్తోంది  .

పచ్చ కామెర్లు

మూత్రం పసుపు రంగులో రావడం అనేది దీని లక్షణం  .కాలేయ సంబంధిత సమస్య  .

పసుపు రంగు  వ్యక్తిలో ఆహ్లాదకరమైన జ్ఞాపకాలను ప్రేరేపిస్తుందని సైకాలజిస్ట్లు చెప్తుంటారు  .పసుపు మెదడు కార్యకలాపాలను పెంచుతుందని జ్ఞాపకశక్తిని మెరుగు  పరుస్తుందని శాస్త్రవేత్తలు నిర్ధారించారు . అందుకే మార్కెటింగ్ నిపుణులు తమ వస్తువుల ప్యాకింగ్ లలో వాటి ప్రకటనల్లోనూ పసుపు రంగును ఎక్కువగా వాడుతుంటారు .

పసుపు రంగును మెచ్చేవారు

ఈ రంగును ఇష్టపడే వారి గురించి చెప్పడానికి చాలానే ఉంది   .ఆహ్లాదంగా చురుకైన వ్యక్తిత్వం కలిగి ఉంటారు  .వ్యాపార దక్షత ఎక్కువ  .కొత్త కొత్త ఆలోచనలు చేస్తుంటారు . తాను ప్రత్యేకమైన వ్యక్తిని అనిపించుకోవడం వీ రికిష్టం  .ఎక్కువ మందితో స్నేహం చేస్తారు  .చూడడానికి మాడర్న్ గా కనిపించిన పాతకాలపు ట్రెండ్స్ అంటేనే ఎక్కువ మక్కువ  .

ఎం తటి క్లిష్ట పరిస్థితులైన తేలికగా హ్యాండిల్ చేయడం వీరి ప్రత్యేకత  .చాలా ఎమోషనల్  . కానీ ఏ ఫీలింగు బయటికి ప్రదర్శించరు. చాలా త్వరగా నిర్ణయాలు మార్చుకోవడం వీరి బలహీనత .

 త్వరగా  నిర్ణయాలను తీసుకుంటారు  .చురుకుగా పనిచేస్తారు  .సాధారణంగా ఎక్కువ  ఆత్మగౌరవాన్ని కలిగి ఉంటారు . చాలా శక్తివంతులు  .

 ప్రతిభావంతులైన వ్యక్తులకు పసుపు రంగు పువ్వులు ఇవ్వడం ఆచారం. అతని ప్రతిభకు ప్రశంసలు ఈ రూపంలో అందిస్తున్నారని అర్థం. వీ రు ఎప్పుడు చుట్టుపక్కల వారికి ఆనందాన్ని పంచే స్వభావం కలిగి ఉంటారు కొత్త విషయాలు తెలుసుకోవడంలో ఆసక్తి చెబుతారు ఉత్సాహంగా ఉంటారు ఎటువంటి పరిస్థితినైనా సానుకూల దృక్పథంతో స్వీకరించి ముందుకు సాగడం వీధి ప్రత్యేకత .

పసుపు గురించి మరి కాస్త

ఇది కంటికి అత్యంత ప్రకాశవంతంగా కనిపించే రంగు కనుక ట్రాఫిక్ లైట్స్ లో ఉపయోగిస్తారు .

బంగారం , ఉదయిస్తున్న సూర్యుడు   ,నిమ్మకాయ ఈ రంగు పేరు చెప్పగానే గుర్తుకొస్తాయి  .

ఫోటోగ్రఫీలో గోల్డెన్ అవర్ అంటే సూర్యోదయం తర్వాత మొదటి గంట  ,సూర్యాస్తమయానికి ముందు చివరిగంట  .ఈ సమయంలో సూర్య కాంతి చాలా మృదువుగా  ,వెచ్చగా ఉంటూ అందమైన నీడలను ఇస్తుంది .ఫోటోలకు అద్భుతమైన రూపం ఇస్తుంది . పోర్ట్రైట్స్ , ల్యాండ్ స్కేప్  ,రొమాంటిక్ ఫోటోషూట్లకు సరైన సమయం .

మీకు తెలుసా పసుపు రంగును  చూసి భయపడే వారి భయాన్ని Xantophobia అంటారు .

 ఇది చాలా ప్రకాశ వం తమైంది . ప్రస్ఫుటంగా కనిపించే రంగు  .

పసుపు రంగుకు సంబంధించిన  సాంస్కృతిక చరిత్ర కొన్ని వందల సంవత్సరాలుగా ఉన్నది

 ట్రాఫిక్ లైట్లు మొట్టమొదటిసారిగా అమెరికాలో 1920 ప్రాంతాలలో ప్రవేశపెట్టారు  .తొలుత పసుపు నలుపు రెండు రంగులు మాత్రమే ఉండినవి .

రంగులు మన మెదడులో రకరకాలైన రసాయనాలను రిలీజ్ చేస్తాయి  .

 పసుపు రంగు మన మెదడులో  సెరటోనిన్ అనే రసాయనాన్ని విడుదల చేస్తుంది .ఈ సరటోనిన్  మనల్ని సంతోషంగా ఉంచడంలో సహాయపడుతుంది  .

పొలాలలో కీటకాలను బారి నుంచి రక్షించడానికి పసుపు రంగు స్టిక్కీ ఉపయోగిస్తారు ఎందుకంటే కీటకాలు పసుపు రంగును త్వరగా ఆకర్షింపబడతాయి .

ఒకప్పుడు ఎల్లో ఫీవర్ అనేవ్యాధి  వ్యాప్తిలో ఉండేది  .ఇది దోమల ద్వారా  సోకుతుంది   .ఫ్లూ వంటి లక్షణాలతో తీవ్రమైన శారీరక బాధతో ఒకప్పుడు ప్రజలు బాధపడేవారు  .

మన దంతాలు పసుపు రంగులో మారడానికి కాఫీ టీ సో డాలాంటివి తాగడం ముఖ్యమైనకారణం . మన పంటి పైన ఉండేటువంటి ఎనామిల్ బలహీనం చేసి పసుపు రంగు పోరని ఏర్పరుస్తాయి

మరో వింతైన విషయం YELLO DAY అనేది కూడా ఉంది . సంవత్సరం మొత్తంలో చాలా సంతోషకరమైన రోజుగాదీన్ని  జరుపుకుంటారు . ప్రతి సంవత్సరం జూన్ 20వ తేదీన జరుపుకుంటారు .

2016 ఫిబ్రవరిలో మలేషియన్ గవర్నమెంట్ పసుపు రంగు టీ షర్ట్ లను బ్యాన్ చేశారు  .ఎందువల్ల అంటే ఇది వేసుకున్న నిరసనకారులు ప్రధానమంత్రి పదవికి రాజీనామా చేయాలని పెద్ద ఉద్యమంలో లేవదీశారు .

John D. Hertz అనే  వ్యక్తి    Yellow Cab Company స్థాపించా .రు ఆయన కా రలన్నింటికీ   పసుపు రంగు పెయింట్తో ఉండేది  .ఆయన  పసుపు రంగు చాలా దూరం నుంచి కూడా త్వరగా గుర్తించడానికి వీలవుతుంది అని తెలుసుకున్నారు . అందువలన టాక్సీలు  అన్నిటికీ కూడా పసుపు రంగు వేయించి ఎల్లో క్యాబ్ కంపెనీ అనే పేరుతో ఒక కంపెనీని ప్రారంభించారు .

చివరిగా మరొక్క మాట

సమస్యలు ఎన్నున్నా  , సంఘర్షణలెన్నైనా మనసుంటే మార్గం అంటుంది  పసుపు రంగు .ఇదే జీవిత సత్యం .

విజయ కందాళ

9912842104

మానవ జీవితంలో రంగులకు ఎంతో ప్రాధాన్యత ఉంది. ఒక్క నిమిషం రంగులు లేని ప్రపంచాన్ని ఊహించుకోండి  .మన వల్ల కాదు . ప్రకృతిలో ఎన్నో వర్ణాలు ఉన్నాయి  .అవన్నీ  మన వ్యక్తిత్వంపైమనకు  తెలియకుండానే చెరగని ముద్ర వేస్తాయి . వేసాయి  .వేస్తున్నాయి . మానవ ప్రవర్తన  పై రంగుల ప్రభావాలను గురించి ఎన్నో పరిశోధనలు జరిగాయి .ఆ వివరాలను గురించి మరోసారి చెప్పుకుందాం. ప్రతి రంగుకు ఓ ప్రత్యేకత ఉంది . ప్రతి మనిషికి ఉన్నట్టుగానే  .అయితే రంగుల గురించి ఎక్కడ చెప్పినా , ఎప్పుడు చెప్పిన ఎవరు చెప్పినా ,  మనసులో మెదిలే తొలి రంగు తెల్లని తెలుపు .

అందరూ ఇష్టపడేది  తెలు పే . పిండార బోసినట్లు వెన్నెల  ,పౌర్ణ మి  చంద్రుడు   , మల్లెలు  , ఐరావతం  ,పాలు ,నందివర్ధనం  , పారిజాతం ఎవరికి ఇష్టం కాదు చెప్పండి .  తెలుపు రంగులో ప్రత్యేకంగా ఉండే  కొన్నింటిని గురించి చెప్పుకుందాం . వాటి గురించి  మీకుచాలా  తెలుసని నాకు తెలుసు . అయితే అరుదుగాకనిపించి  , మురిపించి  మనల్ని  ఆలోచింపచేసే  కొన్ని విశేషాలను రేఖామాత్రంగా గుర్తు చేసుకుందాం.

మనిషి ఎప్పుడు మొదట  తన గురించి ఆలోచిస్తాడు  . తెలుపు రంగును బాగా అభిమానించే వారితో  మొదలు పెడదాం. తెలుపు రంగును ఇష్టపడేవారు పరిశుభ్రతను , పరిపూర్ణతను , నిరాడంబరతను  ఇష్టపడతారు .వీ రు నిజాయితీగా , అమాయకంగా ఉంటారు . అన్ని రంగులు తెలుపులో దాగినట్లుగా వీరి భావాలు అంత త్వరగా బయటపడవు . శాంతి ప్రియులు . ఎవరిపైన ఆధారపడి ఉండడం వీరికి నచ్చదు. ఎవరిని నొప్పించడం కూడా నచ్చదు . జీవితంలో వచ్చే కష్టసుఖాలను బ్యాలెన్స్ చేసుకోవడంలో నేర్పరులు  .ఏ విషయంలోనైనా పాజిటివ్గా ఆలోచిస్తూ  ,ఆత్మవిశ్వాసంతో మెలుగుతారు . ఇవన్నీ అధిక శాతం వారిలో కనిపించే  అంశాలు  .

ఇక్కడ నుంచి మెల్లగా జంతు లోకంలోకి అడుగుపెడదాం.

జంతు ప్రపంచం
తెలుపు రంగులో అనగానే గుర్తొచ్చేవి తెల్ల పులి  ,తెల్ల ఏనుగు  ,తెల్ల నెమలి ,కుందేలు .ఒక్కొక్క దాని గురించి కాస్త చెప్పుకుందాం.  మీకో విషయం తెలుసా?  జులై 29 నాడు ఇంటర్నేషనల్ టైగర్ డే గా జరుపుకుంటారుప్రపంచవ్యాప్తంగా  .  తెల్ల  పులులు  .తెల్లటి బొచ్చు  ,నల్లని చారలు ,తెల్లటి చర్మం  ,నీలి కళ్ళతో ఆకర్షిస్తాయి . ఇవి  బెంగాల్ పులి యొక్క ఉపజాతి. జన్యుపరమైన అమరికల వలన పులికి ఇలాంటి తెల్ల రంగు వస్తుంది . అరుదైన రకం  .ఎందుకంటే జన్మించిన ప్రతి పదివేల పులులలో ఒక్కటి మాత్రమే తెల్లనిది  . ఎదిగిన తెల్ల  పులి 570 పౌండ్ల వరకు తూ గుతుంది  .సాధారణ పులుల కన్నా పొడవు ఉంటుంది  .పది అడుగుల కంటే ఎక్కువ పొడవు  .గంటకు 60 మైళ్ళ వరకు పరిగెత్తగలవు . అంటే హైవే మీద పరిగెత్తే కారుతో సమానంగా ప్రయాణిస్తాయి .ఒక తడవకు దాదాపు 18 కిలోల మాంసాన్ని తింటాయి . ఒంటరిగా ఉండడానికి ఎక్కువగా ఇష్టపడతాయి  .కానీ మంచి పెంపకం దారులు .
పిల్లల్ని చాలా బాగా చూసుకుంటాయి . వీటికి ఎక్కువ  స్థలం కావాలి  .దాదాపు 20 చదరపు కిలోమీటర్ల విశా ల  ప్రాంతం అవసరం . . ఉండడానికి ,తిరగడానికి  ,వేటాడ్డానికి  కనీసం ఉండాలి .నీటిలో  బాగా ఈదుతాయి  . పంజాలు ఈదడం లో సహాయపడతాయి  .7 మైళ్ళ వరకు ఒక తడవ వెళుతుంది ఈదుకుంటూ .దేశంలో 1561లో తొలిసారిగా తెల్ల పులి గుర్తించబడింది. ఈ విషయం అక్బర్ నామాలో  రాసి  ఉంది .  అడవుల్లో కనిపించడం అరుదు . ఎందుకంటే వీటి రంగే  వీటిని శత్రువులకు సులువుగా పట్టిస్తుంది  .ఎక్కువగా జూలలో ,థీమ్  పార్కులలో ఉంటాయి .

పులి తర్వాత గుర్తొచ్చేది తెల్ల ఏనుగు .దీన్నే వైట్ ఎలిఫెంట్ అంటారు  .వైట్  ఎలిఫెంట్ అంటాం కానీ  ,నిజానికి  వీటి చర్మం లేత రంగులో ఉంటుంది . కళ్ళు తెలుపు లేదా గులాబీ రంగులో ఉంటాయి. థాయిలాండ్ లో ఎక్కువగా కనిపిస్తాయి . రాజరి  కానికి హోదాకు చిహ్నం   .భారతీయులకు తెల్ల ఏనుగు  అనగానే ఐరావతం గుర్తుకొస్తుంది  .అష్ట  దిగ్గజాలలో ఇది ఒకటి . తూర్పు దిక్కుకు ప్రాతినిధ్యం వహిస్తుంది  .ఇంద్రుని వాహనం కూడాను  .

దీని రంగు గురించి ఒక ప్రాచీనమైన కథ ఉంది  .ఒకసారి  దుర్వాస మహర్షి వెళ్తూ ఉండగా ఏనుగు ఎదుర్పడింది . అయితే  మహర్షిని చూసి నమస్కరించకుండా అహంకారంతో  ,వెళ్ళిపోయింది . ఆయనను గుర్తించనట్టుగా అన్నమాట . .చూసిన మహర్షికి కోపం వచ్చి . దాని నలుపు రంగులో మారిపొమ్మని  శపించారు  .దాంతో దానికి చాలా బాధేసింది . దుఃఖ మ్ వచ్చేసింది .  తెల్లటి ఏనుగు  కాస్త  నల్లగా మారి పోయింది  .ఏం చేయాలో తెలియలేదు  .  బ్రహ్మదేవుని దగ్గరికి వెళ్లి మొరపెట్టుకుంది . బ్రహ్మదేవుడు నావల్ల కాదు  .ఈ పని కేవలం శివుడు మాత్రమే చేయగలడు  .వెళ్లి శివుడి గురించి తపస్సు చేయి అని చెప్పాడు  .అలాగే చేసింది . శివుడు ప్రత్యక్ష మై  , ఇక్కడ ఒక పుష్కరిణి  ఉంది  .అందులో వెళ్లి  ,స్నానం చేసి , దాని పక్కన ఉన్నదేవాలయంలో పూజ చేయి . నీ రంగు నీకొస్తుంది అని వ రమి చ్చాడట  .అంతే  అది పుష్కరిణిలో మునిగి లేవగానే  ,ఆ నలుపు రంగు పోయి   తెల్లటి తెలుపు మళ్ళీ  వచ్చేసింది  .  అందుకని ఆ  పక్కన  ఉన్న దేవాలయాన్ని ఐరావతేశ్వర ఆలయం అంటారు  .ఇది దారాసురం అనే గ్రామంలో ఉంది . ఈ గ్రామం శ్రీరంగానికి చాలా దగ్గరలో ఉంది .

చతురంగబలాలలో ఏనుగుది ముఖ్యమైన పాత్ర  .వీటిని పెంచడం చాలా ఖరీదైన వ్యవహారం .  ప్రత్యేకమైన ఆహారం , శిక్షణ వైద్యం అవసరం .ఒక కార్యక్రమం లేదా ప్రాజెక్ట్ ఖరీదు అయింది లేదా ఆ ఖర్చుకు తగినంత ఉపయోగం ఉండదు అని చెప్పడానికి వైట్ ఎలిఫెంట్ అనే పదం వాడతారు  . గంటకు 40 మైళ్ళ వేగంతో పరిగెత్తగలదు  . అందాన్ని  ఇచ్చే దంతాలే దీనికి శత్రువులు  . వీటి కోసం వేటాడే వారు ఎందరో .

అనేక సంస్కృతులలో ఏనుగులు  బలానికి  ,అదృష్టానికి ప్రతీక . వేల సంవత్సరాలుగా ఇవి మానవ సంస్కృతిలో ఒక భాగం  .మనకైతే ఏనుగు తల ఉన్న దేవుడు గణాలకు అధిపతిగా  , తెలివితేటలకు ,జ్ఞానానికి మూల కారణంగా కొలవబడుతున్నాడు . అదే గణపతి లేదా వినాయకుడు .

మయూరం
అందరికీ ఇష్టమైన పక్షి నెమలి.  పించం  నెమలికి అందం .  అందంగా హుందాగా మహారాణిలా పురివిప్పిన  తెల్ల నెమలి మనకు ఆహ్లాదాన్ని ఇస్తుంది , ధవళ  కాంతులతో మనసు దోచుకుంటుంది  . తెల్ల నెమలి  నెమలి జాతిలో అరుదైన రకం . జన్య పరమైన లోపం వల్ల తెల్లగా ఎదుగుతుంది . ఈ కారణంగా ఈకలు  ,చర్మం తెల్లగా ఉంటాయి . ఇంకో వింత సంగతి చెప్పనా ! తెల్లనెమలి  పుట్టుకతో పసుపు రంగులో  ఉంటుంది .పెరిగే కొద్దీ పసుపే తెలుపు  రంగుగా రూపాంతరం చెందుతుంది . ఒకటి నుండి మూడు సంవత్సరాల వరకు ఈ ప్రక్రియ కొనసాగుతుం ది .  అడవుల్లోఇవి  కనిపించడం అరు దు  .ఎందుకంటే అక్కడ మరింత సులువుగా పట్టుబడిపోతాయి. బ్రతికి బట్ట కట్టడం చాలా కష్టం  .ఇంకో సమస్యతెల్ల నెమలి తో  కలవడానికి ఆడ నెమళ్ళూ  త్వరగా ఇష్టపడవు. అందుకని వీటిని ప్రత్యేకంగా పెంపక కేంద్రాలలో సిద్ధం  చేస్తారు .

సుబ్రమణ్య స్వామి వాహనము నెమలి  .క్రిస్టియానిటీలో తెల్ల నెమలిని ఏసుక్రీస్తు ప్రతీకగా  నమ్ముతారు . బౌద్ధమతంలో ఇది నిర్వా ణానికి గుర్తు. ప్రపంచవ్యాప్తంగా నెమళ్లు అదృష్టానికి , అభివృద్ధికి చిహ్నాలని  నమ్ముతారు . మన జానపద కథల్లో  అందానికి గర్వానికి గుర్తు . ఇవి సర్వభక్షకులు . కీటకాలు  ,పువ్వులు,విత్తనాలు  ,చిన్న పురుగులు , ఎలుకలు  ,బల్లు లు అన్నీ తింటాయి . హానికరమైన కీటకాలను తినడం వల్ల రైతుకు మంచి నేస్తం . మనదేశంలో నె మళ్లను వేటాడు నిషేధం  .ఈసారి హైదరాబాద్ లోని zoo  కి వెళ్ళినప్పుడు చూడండి . అక్కడ తెల్ల నెమ ళ్ళు మిమ్మల్ని పలకరిస్తాయి .

ఇప్పటిదాకా చెప్పుకున్నవన్నీ జన్యుపరమైన మార్పులతో పుట్టిన ప్రాణులు . అలా కాక సహజ సిద్ధంగా ఎక్కువ శాతం తెలుపురంగుతో  అప్పుడప్పుడు గోధుమరంగు  మచ్చలతో  ,మనల్ని మరిపించి  ,మురిపించే బుల్లి ప్రాణి మరొకటుంది  .అది  అందరికీ ఇష్టమైనది కూడా  .

కుందేలు
అదే కుందేలు  .తెల్లని పాలలాంటి రంగు  ,పట్టుకుచ్చు లాంటి వెంట్రుకలు దీనికి పె ట్టని సొమ్ములు  .కుదురుగా ఒకచోట ఉండక  ,హడావుడిగా  ,సందడిగా తిరిగే చిరు ప్రాణి  . శేషము , బన్నీ  ,శశకం  ,కో ని అని కూడా పిలుస్తారు  ,వన్యప్రాణి  .శాకా హారి . చిన్న సైజువి ఐదు సంవత్సరాల వరకు జీవిస్తే  ,కొంచెం పెద్ద రకంగాఉండేవి 12 సంవత్సరాల వరకు బతుకుతాయి  ,సంఘజీవులు .గుంపుగా ఉండడానికి ఇష్టపడతాయి  .ఇంట్లో పెంచాలనుకుంటే కనీసం రెండింటినైనా ఎంచుకోవాలి .

ప్రత్యేకతలు
వీటి దంతాలు జీవితమంతా పెరుగుతాయి  .తినకపోతే  ,అవి మరింత పెరిగి దంత సమస్యలు వస్తాయి . నీళ్లు బాగా తాగుతాయి. ఇంట్లో పెంచేవారు తప్పనిసరిగా వెడల్పాటి పాత్రలో నీళ్లు పోసి ఉంచాలి. తరచూ వాటిని మార్చాలి  .చాలామందికి కుందేలు ఆహారం అంటే క్యారెట్లు అని నమ్మకం  .కానీ ఇది పొరపాటు  .క్యారెట్ లలో చక్కెర శాతం అధికం కాబట్టి  ,అప్పుడప్పుడు ఇవ్వాలి  .కానీ రోజు కాదు . వీటికి బాగా వ్యాయామం అవసరం . అందుకు విశాలమైన స్థలం కావాలి. అక్కడ అవి ఎగురుతాయి  . దూకుతాయి  ,పరిగెత్తుతాయి , కాళ్ళను విశాలంగా సాగదీస్తాయి  .ఇవన్నీటికి స్థలం  అవసరం కదా  !చెవులు బాగా పెద్దవిగా ఉంటాయి  .అందుకని చెవుల పిల్లి అని కూడా అంటారు వీటి వినికిడి శక్తి సా టి లేనిది  .ఈ చెవుల ఆధారంగా తలను 180 డిగ్రీల వరకు తిప్పి చూడగలవు .

ఒక U K  లోనే  రెండు మిలియన్లకు పైగా పెంపుడు కుందేలు ఉన్నాయని అంచనా. రెండు అడుగుల కంటే ఎక్కువ ఎత్తు వరకు ఎగర గలవు . పిల్లులవలే  వీటికి లిట్టర్ ట్రైనింగ్ ఇవ్వచ్చు. వీటి జీర్ణశక్తి ప్రత్యేకమైనది . పీచున్న పదార్థాలను ఎక్కువగా తింటాయి       . చాలా జంతువులకు ఆహారం మనుషులతో సహా .

కళ్ళు ఎక్కువగా ముదురు గులాబీ రంగులో స్వచ్ఛంగా పారదర్శకంగా ఉంటాయి. ఆహారాన్ని నము లుతూ  అటు ఇటు సంచరిస్తూ మనల్ని ఆనందింప చేసే చిట్టి ప్రాణి  కుందేలు .

శ్వేత ప్రపంచం శీర్షికలో  ఇప్పటిదాకా వనవిహారం  చేశాం . జం తువులు మనలా నడవవు. గెంతుతాయి .పరిగెత్తుతాయి. దూకుతాయి . మనమూ అలాగే  దూకి వంటింట్లోకి జొరబడదాం. వంటింట్లో బోలెడు దినుసులు అవి దాచుకోవడానికి బోల్డ్ బోల్డ్ డబ్బాలు  ఉంటాయి .  వెతుకుదాం పదండి .

వంటింట్లో కాలు  పెట్టగానే తెల్లనిది . నిత్యావసరమైంది ఏది అనగానే తొluత గుర్తుకొచ్చేది లవణం  .అదేనండి  రోజు వాడే ఉప్పు .దాన్నే సోడియం క్లోరైడ్ అంటారు .మాకు ఉప్పు గురించి  తెలుసు . అది తక్కువైనా కష్టమే ఎక్కువైనా కష్టమే అంటారా ! మీరు అనుకునేది నిజమే  .అయితే ఇవాళ మరి కాస్త లోతుగా చెప్పుకుందాం  .ఉప్పు ఆహారానికి రుచి మాత్రమే కాదు  .ఇంకా ఎన్నింటికో అవసరం  .ఉప్పు తక్కువైతే ఆవకాయ చెడిపోతుంది  .ఆహార పదార్థాలను నిలవ చేయడానికి ఉప్పునే వాడతాం. ఆహారానికి రుచిని ఇవ్వడంలో ముఖ్యపాత్ర ఉప్పుదె . పచ్చళ్ళు , చేపలను నిలువ చేయడానికి కూడా ఇది అవసరం.

కొన్ని వందల ఏళ్ళ క్రితం ఉప్పును ద్రవ్యంగా వాడేవారు  .బ్రిటిష్ వారు ఉప్పుపై విధించిన పన్నుకు వ్యతిరేకంగా గాంధీజీ దండి ఉప్పు సత్యాగ్రహం కూడా చేశారు  .ఉప్పు ఎక్కువగా వాడితే ఆహారం రుచి మారుతుంది  .తరచు  అలా జరిగితే రక్తపోటు  ,గుండెజబ్బులు  ,మూత్రపిండాల సమస్యలు వచ్చే అవకాశాలు  పెరుగుతాయి .  గాయాలై నప్పుడు ఉప్పు నీళ్లతో కడిగితే ఇన్ఫెక్షన్ అయ్యే అవకాశాలు బాగా తగ్గుతాయట  .షడ్రుచుల్లో దేని ప్రభావమైనా  తగ్గించే శక్తి ఒప్పుకుంది  .అందుకే దాన్ని రుచుల్లో రారాజు అన్నారు .

చాలా పిరికివాడని చెప్పడానికి ఫ లా నా వ్యక్తి ఉప్పు పిరి కి అంటారు . పల్లెటూర్లలో ఆడే ఆట పుప్పన బట్టి  .ఈ ఆట మధ్య యుగాల్లోనూ  ఆడేవారని మనకు ఆధారాలు ఉన్నాయి  .ఉప్పు అని కూత పెడుతూ మధ్యలో గీసిన గీతలను దాటుకుంటూ చివరికి వెళ్లి పిడికెడు మట్టిని తెచ్చి స్వ స్థానానికి వస్తే గెలిచినట్లు . అలా తేవడం గెలుపుకు చిహ్నం  .తేలేని నివాడు  ,భయపడి ముందుకు సాగనివాడు ఉప్పుపిరి కి . అంటే పరమ భయస్తుడు  .

దీని గొప్పదనాన్ని చెబుతూ సుమతి శతకకర్త ఉప్పే పసరుచుల కెల్లా అన్నాడు  .నిజజీవితంలో ఉప్పు మనకు అత్యవసరం  .  ప్రపంచంలో చాలామందికి చాలా కాలం వరకు ఉప్పు తయారీ తెలీదు. మధ్యయుగాల్లో టి బేట్ వంటి దేశాల్లో ఉప్పు బిళ్ళలు రూపాయి బిళ్ళలుగా చలామణి అయ్యేవి. ఇంత విలువ గలది కనుకనే వాని ఉప్పు తిని పెరిగాను  అనే సామెతపుట్టినది .  వేద కాలం లో  నుండి  మనకు  ఉప్పు  తయారీ  తెలుసు  .దాన్ని వాడకమూ తెలుసు  .గుర్రం మొదలైన పశువులకు దానాలో ఉప్పు  , సైంధవ లవణం కలిపి పెడతారు . మర్చిపోయాను రాత్రి పూట ఉప్పు అనకూడదు . బుట్టలోది  .రుచి అని పెద్దవాళ్ళు ఒకప్పుడు చెప్పేవాళ్ళు . ఇప్పుడు  అవన్నీ మానేశామనుకోండి

సంస్కృతంలో లవణ శబ్దం నుంచి లావణ్యమ్  ఏర్పడింది . ఉప్పులో కనిపించే మెరుపును స్త్రీలలో కనిపించే నిగారింపుతో పోల్చారు .  ఇంత కథ ఉంది మన రోజు వాడే ఉప్పులో.

బియ్యం కాని  బియ్యం

బియ్యం కాని బియ్యం అదేనండి  . సగ్గుబియ్యం.ఇవి టాపీయోకా  అనే మొక్క వేర్ల నుండి తయారవుతాయి . దీని  ఉపయోగాలు ఎన్నో  .శరీరానికి త్వరగా శక్తినిస్తుంది . తేలికగా అరుగు తుంది కాబట్టి ఉపవాస సమయంలో ఎక్కువగా వాడతారు  .పోషకాలు  తక్కువగా ఉంటాయి కాబట్టి  ఇతర పదార్థాలతో కలిపి తినడం మంచిది. మహారాష్ట్ర ప్రాంతాల్లో వీటిని వేరుశెనగ గుళ్ళు, బంగాళాదుంపలతో కలిపి వాడుకుంటారు .వండడా నికి  ముందు  బాగా నానాలి    . లేకపోతే త్వరగా అరగదు . రక్తంలో చక్కెర స్థాయిని వేగంగా పెంచుతుంది కనుక మధుమేహంతో బాధపడే వాళ్ళు తగు మాత్రమే వాడాలి  .కడుపుపై మృదువుగా పనిచేస్తుంది.

ఇంకొక విషయం  .చరిత్ర ప్రకారం క్రీస్తుశకం 18 00ప్రాంతంలో ట్రావెల్కూర్ రాజ్యంలో గొప్ప కరువు వచ్చిందట  .అప్పటి రాజు తిరునాళ్ రామ వర్మ అతని తమ్ముడు తిరుణాల్ మహారాజు ప్రజలు కరువుని ఎదుర్కోవడానికి అనేక చర్యలను అనుసరించారు  .అందులో ఒకటి ఆహార వనరుగా   ఈ పిండి దుంపను ప్రవేశపెట్టడం  .రెండో ప్రపంచ యుద్ధం తర్వాత ప్రజలకు కర్ర పెండలం నమ్మకమైన పోషకమైన జీవనాధారంగా మారింది  .బియ్యం ఖరీదైన ఆహారంగా మారిన సమయంలో ప్రజలు వీటిపై ఆధారపడేవాళ్లు ఇది 3000 సంవత్సరాలుగా చైనీస్ వంటకాలలో కీలక పదార్థం .

తర్వాత దేని గురించా అని ఆలోచిస్తున్నారా  ?

తర్వాతది బార్లీ  .  ప్రపంచంలో నాలుగవ ముఖ్యమైన పంట బార్లీ  . ఇండియాలో ఆరవ స్థానంలో దీని దిగుబడి  . శరీర దారుఢ్యాన్ని పెంచుతుంది .  మంచి పోషకాలు కలిగిన ధాన్యం  .మిడిల్ ఈస్ట్ ప్రాంతాలలో వాడిన మొట్టమొదటి సి రియల్  .కనీసం 9000 సంవత్సరాలకు పూర్వమే దీని పండించేవారు అనడానికి చారిత్రక ఆధారాలున్నాయి . ప్రాచీన కాలంలో ఈజిప్టులో పండించేవారు  .ఇందులో అధిక శాతం ప్రోటీన్ బి కాంప్లెక్స్ విటమిన్లు ఉన్నాయి. పండిన పంటలో అధిక భాగం మాల్టుగా మారుస్తారు . పశువుల దానాలో వాడే ముఖ్య పదార్థం కూడా . మాల్ట్ సారాన్ని పసిపిల్లల , వృద్ధుల ఆహారంలో వాడుతారు.

జీర్ణ క్రియలో వచ్చే సమస్యలను సవరించడానికి బార్లీ నీటిని కొంచెం కొంచెంగా దినం అంత తాగా లి . మిగిలిన ఆహారం పరిమాణాన్ని తగ్గిస్తూ ఇలా తాగడం అనేది నేటికీ గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో  అలవాటు .బార్లీ ని ఆహారంగా పానీయాలలో పశువుల దానా గా ఉపయోగిస్తారు . ఇందులో ఫైబర్ ఉంది . కొలెస్ట్రాల్  ,రక్తంలో చక్కెర స్థాయిలను తగ్గించడంలో  చాలా ఉపయోగం  .ఈ ఫైబర్ జీర్ణక్రియను మెరుగుపరుస్తుంది   .మలబద్ధకాన్ని నివారిస్తుంది  .క్యాలరీలు బాగా తక్కువ. కడుపు నిండిన భావన కలిగిస్తుంది  .ఈ కారణంగా బరువు తగ్గడంలో కూడా ఇది   ఉపకారి . గుండె జబ్బుల ప్రమాదాన్ని తగ్గిస్తుంది  .పురాతన రోమ్ లో గ్లాడియేటర్లు బార్లీని ప్రధాన ఆహారంగా తీసుకునేవారుట . దీన్ని సాగు కూడా చాలా సులభం  .అన్ని రకాల వాతావరణ పరిస్థితుల్లోనూ తట్టుకొని పెరుగుతుంది  .

సంపూర్ణ ఫలం

సంపూర్ణ ఫలం అంటే మనకు తెలిసిన కొబ్బరికాయ . కొబ్బరి చెట్టును కల్పవృక్షం అంటారు . అంటే చెట్టులోని ప్రతి భాగం మనకు ఉపయోగిస్తుంది . నిజం చెప్పాలంటే భారతదేశంలోని అనేక ప్రాంతాల్లో పెళ్లి  ,నిశ్చితార్థం నుంచి మొదలైన కొబ్బరితో ప్రయాణం చివరి వరకు కొనసాగుతుంది . హోమాలు, పూజలు, యజ్ఞాలు , పండుగలు ,శుభకార్యాలు అనేక ధార్మిక కార్యక్రమాల్లో కొబ్బరికాయ లేనిదే పని నడవదు.

దక్షిణ భారతదేశంలో చాలా ఇళ్లల్లో కొబ్బరి లేనిదే  రోజువారి వంట పూర్తి అవ్వదు . కేంద్ర వ్యవసాయ మంత్రిత్వ శాఖ విడుదల చేసిన అంచనాల ప్రకారం కొబ్బరి ఉత్పత్తిలో కేరళదే 2018 వరకు అగ్రస్థానం ప్రాచీన కాలం గురించి చెప్పాలంటే పురావ స్తు తవ్వకాలలో , ఆయుర్వేదంలో , బుద్ధుని జాతక కథల్లో  ,చైనా అరేబియా యాత్రిkuల అనుభవాల్లో దీని ప్రసక్తి ఉంది . ఒకటి రెండవ శతాబ్దల ప్రారంభంలో కొబ్బరికాయ ధార్మిక కార్యక్రమాలకు వాడడం మొదలై ఉండొచ్చని ఒక అంచనా .1958లో ప్రచురించబడిన ఒక పరిశోధన పత్రంలో మనిషి ఆవిర్భావానికి ముందే పురావస్తు శాఖకు లభించిన శిధిలాల ప్రకారం కొబ్బరి చెట్లు ఉన్నాయని వ్యాసరచయితలు  కే పి వి మీన న్ , పండలై పేర్కొన్నారు .

శిలా శాసనాల మీద కూడా దేవాలయ ఆస్తులుగా ఉన్న కొబ్బరి తోటల ప్రస్తావన ఉంది   . అంతేకాదు మత్స్య పురాణం , బ్రహ్మవైవర్త పురాణం , బ్రహ్మ పురాణాలలో కొబ్బరి ప్రసక్తి ఉంది . చరక సంహితలో కూడా దీని గురించి చెప్పబడింది . ఆహారంగా మాత్రమే కాకుండా , దానికి ఉన్న ఇతర ఆరోగ్య – ఔషధ – సౌందర్య ప్రయోజనాల దృష్ట్యా దీని కల్పవృక్షం అని ఆధునిక శాస్త్రజ్ఞులు కూడా అంగీకరిస్తున్నారు  .ఆధ్యాత్మికంగా కొబ్బరికాయను మానవ శరీరానికి ప్రతీకగా పోలుస్తారు .  కొబ్బరికాయలు దిష్టి తీయడానికి కూడా వాడుతారు  .నువ్వు నక్షత్రాలను లెక్కపెట్టగలిగితే కొబ్బరితో వచ్చే ప్రయోజనాలను లెక్కించగలవు అనేది ఫిలిప్పీన్స్ సామెత  .సంప్రదాయ పద్ధతుల్లో తీసిన కొబ్బరిపాలను డైరీ ఉత్పత్తులకు బదులుగా వాడవచ్చు . కొబ్బరిలో ఉండే కొవ్వు పదార్థాలు ఎముకల ఆరోగ్యానికి చాలా మేలు చేస్తాయి  .కొబ్బరిలో ఉండే రాగి ,ఇనుము శరీరంలో రక్తం స్థాయిలని నిలిపి ఉంచుతాయి కొబ్బరి కు న్న బహుముఖ ప్రయోజనాల వల్ల సాంఘికంగా ,ఆధ్యాత్మికంగా , ఆర్థికంగా ఈ పంటకు ఎంతో ప్రాముఖ్యత ఉంది.

బియ్యం

ఇక మన ముఖ్య  ఆహారమైనటువంటి బియ్యం దగ్గరికి నడుద్దాం . కోట్లాది ప్రజలకు ప్రధాన ఆహారం బియ్యం  .ఇవి పండినప్పుడు వడ్లు . పొట్టు తీసితే బియ్యం .ఉడికితే అన్నం  .ఆసక్తికరమైన విషయాలు ఎన్నో కలిగి ఉన్న ధాన్యం బియ్యం  .అన్నం అంటే పోషించేది ఆయుష్షుని ఇచ్చేది సంరక్షించేది మాత్రమే కాదని సంసార జీవితాన్ని సుఖమయం చేసేదని ప్రఖ్యాత వైద్యుడు సుస్రుతుడు 2000  సంవత్సరాల కిందటే  చెప్పాడు  .వేలాది సంవత్సరాల నుంచి ఈ ధాన్యం మనకు తెలుసని , చైనా , దక్షిణ తూర్పు ప్రాంతాల్లో పండించే వారని చారిత్రక ఆధారాలు ఉన్నాయి. ప్రపంచ జనాభాలో సగం కంటే ఎక్కువ మందికి ఇది ప్రధాన ఆహారం  .శక్తిని పిండి పదార్థాలని ఇస్తుంది .

చాలా ఆసియా దేశాల్లో ఈ పంటను పవిత్రంగా భావిస్తారు  .వేడుకల్లో సంప్రదాయాల్లో తప్పక ఉపయోగిస్తారు . ప్రపంచవ్యాప్తంగా 1,20,000 మించిన బియ్యం రకాలు ఉన్నాయి   .దేనికదే పోషకాలు , రంగు , రుచి లలో విభిన్నం . ఒక అంచనా ప్రకారం ఒక కిలో బియ్యం పండడానికి సగటున 5000 లీటర్ల నీరు కావాలి  .

కొన్ని సంస్కృతుల్లో బియ్యం అభివృద్ధికి ప్రజన న శక్తికి ప్రతీక . 9000 సంవత్సరాల ముందు నుంచి దీని పండిస్తున్నాం .సంప్రదాయ సాగు విధానాలు ఒక తరం నుంచి మరో తరానికి అందించబడుతూ వచ్చాయి  .ఎన్నో రకాలుగా వాడుకోవచ్చు ఉడికించడం , ఆవిరిపై ఉడికించడం  ,వేయించడం  ,అంతేకాదు వీటిని వాడి  అసంఖ్యాకమైన వంటకాలు కూడా చేయొచ్చు.

ఇంకా ఉంది

ఎన్నో సౌందర్య ఉత్పత్తుల్లో బియ్యాన్ని వాడుతారు  .బియ్యం కడిగిన నీళ్లు కూడా సౌందర్య పోషణలో ఉపయోగిస్తారు  .దక్షిణ భారత దేశంలో  పిల్లలకు తినిపించే  మొదటి ఆహారం బియ్యమే . అంటే అన్నమే . బియ్యాన్ని  వేయించి  , రవ్వలాగా విసిరి , ఉడికించి  పిల్లలకి తినిపిస్తారు  .

ప్రపంచ ఆర్థిక వ్యవస్థ ప్రభావితం చేసే అంశాలలో వరి ఉత్పత్తి ఒకటి ఎందుకంటే ప్రతి ఏటా 500 మిలియన్ టన్నుల బియ్యం ఉత్పత్తి అవుతున్నాయి కోట్లాది ప్రజలకు ఆహార భద్రతను కల్పించేది వరి పంట మాత్రమే . జవాన్ లో దీని పవిత్రమైన పంటగా భావిస్తారు  .సంప్రదాయక వేడుకల్లో , పెళ్లిళ్లలో ముఖ్యపాత్ర పోషిస్తుంది. బౌద్ధ సంప్రదాయంలోను దీనికి ప్రముఖ స్థానం ఉంది  . ఆరోగ్యపరంగా చూస్తే సులువుగా వేగంగా జీర్ణం  అవుతుంది  .

చివరగా మరొక్క మాట అన్నం తినడానికి వేళాపాళ  తప్పనిసరిగా ఉండాలి .వేళకు  తింటేనే ఆయువు   , వీర్యపుష్టి ,బలం శరీర కాంతి పెరుగుతాయి .

మన వంటింట్లో ఉండే జంట కవుల గురించి చెప్పుకోకుంటే ఈ వ్యాసం అసమగ్రం. అసంపూర్ణం . అవే పాలు పె రుగులు .

క్షీర సాగరం

విశ్వమంతా వ్యాపించిన ముఖ్య ఖాద్య  పదార్థం పాలు . ఆరోగ్యాన్ని పెంచేది  .ఆరోగ్యం బా లేకుంటే కోలుకోవడానికి సహకరించేది పాలే . ఇది సంపూర్ణ ఆహారం అని చెప్పొచ్చు . కొబ్బరి సంపూర్ణఫలమైతే పాలు నిస్సందేహంగా సంపూర్ణ ఆహారం  .అనాది నుంచి పశు సంబంధిత పాలను మానవులు వాడుతూ ఉన్నారు . సాధారణంగా ఆవు, బర్రె ,మేక పాలను వాడుతారు  .కొన్ని ప్రాంతాల్లో గుర్రపు పాలు కూడా వాడుతారు .కొన్ని ప్రత్యేక సందర్భాలలో గాడిద పాలను మందులా  వాడతారు  .

తక్కువ చక్కెరతో తల్లిపాలకు రెండు రెట్ల ప్రోటీన్ తో ఆవు పాలు ఉంటాయి  .ఆవు పాలలో కంటే గేదె  పాలలో కొవ్వు ఎక్కువ ఆరోగ్యాన్ని సంరక్షించుకోవడానికి అత్యవసరమైన విటమిన్లు, అనేక ఖనిజాలు ,కొవ్వు పదార్థాలు, కార్బోహైడ్రేట్లు పుష్కలంగా ఉంటాయి ఆవు పాలలో.

ఒక లీటర్ పాలలో ఒక మనిషికి ఒక రోజుకు అవసరమైన కాల్షియం, ఫాస్ఫరస్ మొత్తం లభిస్తాయి. పాలు అరగడానికి గంటన్నర సమయం పడుతుంది. ప్రాచీన వైద్యుడు చరకు ని అభిప్రాయంలో పాలు మనలో బలాన్ని, జ్ఞాపకశక్తిని పెంచుతాయి. అలసటను దూరం చేసి ,శక్తినిస్తాయి .ఆధునిక పరిశోధనలు చరకుని  అభిప్రాయాన్ని బ లపరుస్తున్నాయి .పసిపాపల నుండి పండు వృద్ధుల వరకు అందరికీ సరిపోయే ఆహారం  . గర్భిణులకు బాలింతలకు సమానంగా ఉపయోగం ఈ పాలే . సన్నగా బరువు తక్కువగా ఉన్న వారికి పాలు గొప్ప ఆహారం . రక్తప్రసరణ సరిగా లేని వారికి ఇవి  చాలా ఉపయోగం. ఎసిడిటీకి మంచి మందు చల్లని పాలు .నిద్ర పట్టని వారికి  పడుకునే ముందు కొంచెం తేనె కలిపిన గోరువెచ్చని పాలు గొప్పగా పనిచేస్తాయి  .జలుబు, గొంతులో గరగర ,టాన్సిలైటిస్ అస్తమా వంటి శ్వాస సమస్యలకు లాభకారి  .ఓ గ్లాస్ పాలలో చిటికెడు పసుపు నాలుగు లేక ఐదు నలగొట్టిన మిరియాలు కలిపి మూడు రోజులు వరసగా రాత్రులు తాగితే మంచి ఫలితం ఉంటుంది  .

సౌందర్య పోషణలోనూ ప్రముఖ పాత్ర పాలది . పాల ప్రసక్తి లేకుండా మనకు విందులు, పండుగలు, వేడుకలు, వినోదాలు పూర్తి కావు. పూజలోనూ పాలది ప్రముఖ  స్థానం .

పాలు అనే మాటను  భాగం అనే అర్థం లోను వాడతాం. ఈరోజుల్లో సోయా గింజల నుంచి బాదాం కొబ్బరి లతో సహా అనేక పదార్థాల నుండి పాలను తయారు చేస్తున్నారు .బజార్లో అందుబాటులో ఉన్నాయి కూడా.

 పాముకు పాలు పోసి పెంచిన విషమే కక్కుతుంది

 పాలలో పంచదార ఒలికినట్లు అని సామెతలు ఉన్నాయి. మేకపాలు అనగానే గాంధీజీ గుర్తొస్తారు. తెల్లని వన్నీ  పాలని నల్లనివన్నీ నీళ్లు అనుకుంటాడు అని అమాయకులను గురించి చెప్తూ ఉంటాం. ప్రపంచంలోని  పాల ఉత్పత్తిలో 85% ఆవుపాలు 11% గేదె పాలు 2 శాతం మేకపాలు ఉంటాయి. ఉత్తర భారతంలో పాలను అలాగే తీసుకుంటారు . అదే దక్షిణ దేశంలో కాఫీ లేదా టీ ద్వారా తీసుకుంటాం. పెరుగు లేదా మజ్జిగ రూపంలోనూ వాడతాం .

మరి కాస్త

పాలలోంచి తయారయ్యే  ఉత్పత్తులు లెక్కలేన  న్ని .  పెరుగు ,మజ్జిగ, మీగడ ,నెయ్యి   అందరికీ నచ్చిన పనీ ర్  గురించి చెప్పే పనేలేదు  .మన మిఠాయిల్లో పాల ఉత్పత్తులు ముఖ్యపాత్ర వహిస్తాయి. పూర్వం రోజుల్లో ముఖ్యంగా గ్రామాల్లో అందరి ఇళ్లల్లోనూ పాడి ఉండేది. పాలు పెరుగు అమ్మడం నా మోషిగా భావించేవారు .మజ్జిగ అనగానే నాకు మధురానగరి  లో చల్ల నమ్మ బోదు  అని చక్కటి అందమైన గీతం గుర్తొస్తుంది దాని గురించి మరోసారి చెప్పుకుందాం.

నాగుల చవితికి నాగుల పంచమికి పుట్టలో పాలు పోయడం తెలుగువారి సనాతన సంప్రదాయం .మనం కొలిచే లక్ష్మీదేవి క్షీరసాగర కన్యక కదా! పాలు పొంగిస్తేనే గృహప్రవేశ వేడుక మొదలవుతుంది .పాలు అనగానే క్షీరసాగర మధనం చవితి  చంద్రుని కథ గుర్తు వస్తాయి. పాల ఉత్పత్తుల కథ చెప్పాలంటే మరో భారతం అవుతుంది

పెరుగు

పెరుగు గురించి చెప్పకుండా పాల కథ అసంపూర్ణం .పాలను  కాసింత పెరుగు వేసి ,తోడు పెడితే వచ్చేదే పెరుగు .ఆహ్లాదాన్ని ఉత్సాహాన్ని ఇచ్చేది. ఆ  రుచి మళ్లీ మళ్లీ  తినాలనిపిస్తుంది .యూరప్ అమెరికాలో సాధారణంగా ఆవుపాల పెరుగును వాడితే ,భారతదేశంలో గేదె పెరుగును ఎక్కువగా వాడతారు.రష్యాలో మేక, గొర్రె ,గుర్రం పాలను ఎక్కువగా పెరుగు తయారీలో వాడతారు .పెరుగు నాణ్యత మంచి పాలపై చక్క టి తోడు పై ఆధారపడి ఉంటుంది .వేసవికాలంలో పెరుగు త్వరగా తోడుకుంటుంది .చలికాలంలో ఎక్కువ సమయం తీసుకుంటుంది .కనుక పైనుంచి పెద్ద గిన్నెనో  కంబళినో కప్తారు .వేడి దినాల్లో పెరుగు తయారు కావడానికి 6 నుంచి 8:00  గంటలు పడితే చలికాలంలో 12 నుంచి 16 గంటల కావాలి .ఆహార శాస్త్రాన్ని గమనిస్తే టర్కీలో   తొలుత పెరుగు తయారైందని తెలుస్తుంది. మన దేశంలో పాలతోపాటు పెరుగునూ  సంపూర్ణ ఆహారంగా పరిగణిస్తారు.

పెరుగు శక్తి నిచ్చే  ఆహారం .అవసరమైన ప్రోటీన్ విటమిన్లు మినరల్లు  ఉంటాయి .క్యాల్షియం కూడా దండిగా ఉంటుంది .దీనిలోని ప్రోటీన్లు పాల ప్రోటీన్లకన్నా తేలిగ్గా జీర్ణం అవుతాయి .ఒక అంచనా ప్రకారం తా గిన పాలలో 32 శాతం గంటలో జీర్ణ మైతే అదే గంటలో 91% పెరుగుజీర్ణ మౌతుంది .  పేగులపై ,పొట్టపై మృదువుగా పనిచేస్తుంది .మృదువైన చర్మానికి ఓట్స్ పొడిని పెరుగుతో కలిపి ప్యాక్లా వాడతారు. సౌందర్య సాధనంగానే కాదు, భారతీయులు చాలా వంటల్లో పెరుగును చేరుస్తారు. కేవలం పెరుగు ముఖ్య పదార్థంగా లస్సీ , దహి వడ ,దధి  ఓ ధనం వంటి వంటలు ఎన్నో చేస్తారు. రోజు పెరుగు తినడం వల్ల రక్తప్రసరణ బాగా జరిగి ,గుండె జబ్బులు రావని పలు అధ్యయనాల్లో తేలింది . దీని లోని  లాక్టోబర్ బ్యాక్టీరియా శరీరంలో తెల్ల రక్త కణాలను పెరిగేలా చేస్తుంది.

చాలామందికి పెరుగన్న తినకపోతే భోజనం పూర్తయినట్లు కాదు రోజు పెరుగు సేవిస్తే ,వ్యాధి నిరోధక శక్తి పెరుగుతుంది . ఆయుర్వేదం గేదె పాల పెరుగు కంటే ఆవుపాల పెరుగు మంచిదంటుంది .అయితే ఈ ప్రయోజనాలన్నీ తాజా పెరుగులోనే  లభ్యం .మనదేశంలో ఉత్పత్తి అయ్యే పాలలో దాదాపు 46% పాల రూపంలో వాడితే తక్కిన 54% పాల పదార్థాల వినియోగిస్తున్నాం.

ఇవన్నీ మనకు తెలిసినవే అంటారా . నిజమే. మరోసారి ప్రేమగా , అభిమానంతో గుర్తు చేసుకోవడమే .

రెండవ  , చివరి భాగం త్వరలో  .

మళ్ళీ కలుద్దాం .

ఆత్మకథ రాసిన తొలి మహిళ  పేరు శ్రీమతి సత్యవతి  .ఈ చిరు వ్యాసంలో ఆమె రచించిన ఆత్మ చరితము లోని విశేషాలను  , సారాంశాన్ని  ఒకసారి గుర్తు చేసుకుందాం  .

ఆత్మకథని స్వీయ చరిత్ర అని కూడా అంటారు  .ఒక వ్యక్తి తన జీవితం గూర్చి తా నే రాసుకున్నది  ఆత్మకథ  లేక  స్వీయ చరిత్ర  .ఎవరైనా సరే వారి వారి జీవితాల్లో జరిగిన అ ను భవాలను ,సంఘటనలను,  జ్ఞాపకాలను భావితరాలకు అందించడానికి చేసే ప్రయత్నమే స్వీయ చరిత్ర.

భారతీయ భాషలలో స్త్రీలు స్వీయ చరిత్రలు రాయడం 19వ శతాబ్దపు మద్యభాగం నుంచి మొదలైంది. తెలుగులో స్త్రీలు రాసిన స్వీయ చరిత్రలు చాలా అరుదుగా కనిపిస్తాయి . మనం ఇప్పుడు తెలుసుకోబోయే   సత్యవతి గారి ఆత్మ చరితము మొట్టమొదటగా 1934లో ముద్రించబడింది  .ఇది తొలి తెలుగు మహిళా ఆత్మకథ .

మనిషి జీవితం కంటే ఆసక్తికరమైన అంశం మరొకటి ఉండదు .ప్రతి ఒక్కరు వారి వారి జీవితాల్లో అనేక రకాలైన సమస్యలను ఎదుర్కొంటారు .ఒక్కొక్కరు ఒక్కొక్క విధంగా వాటి పరిష్కారానికి కృషి చేస్తారు. అలాగే సత్యవతి గారు కూడా వారి కాలంలో ఉంటే 1934 ప్రాంతంలో జరిగిన సాంఘిక దురాచారాలకు స్పందించి ఈ రచన చేశారు

రచయిత్రి గురించి కొంత

ఈమె సున్నిత మనస్కు రాలు. సమాజంలో జరుగుతున్న సాంఘిక దురాచారాలకు ఎంతగానో బాధపడేవారు. మనసులో ఉన్న ఈ బాధంతా ఆత్మకథ రూపంలో వెలు వరించారు అని చెప్పవచ్చు. అయితే ఇందులో సత్యవతి గారి పుట్టుక ,వివాహం, ఆమె భర్తతో గడిపిన కాలం, అ  కాలంగా భర్త మరణించడం మొదలైన వివరాలన్నీ ఉన్నవి. కానీ వీటన్నిటికీ సంబంధించిన సంఘటన ,తేదీలు కానీ సమయాలు ,కానీ ఎక్కడా కనిపించవు. ఆమె వాటికి ప్రాధాన్యత ఇవ్వాలి అని అనుకోలేదేమో ! అందువలన ఈ పుస్తకం తప్ప దీనికి సంబంధించిన వివరాలు తెలుసుకోవడానికి మనకి ఇంకా ఏ ఆధారము లేదు .పుస్తకంలో చెప్పబడిన విషయాలను బట్టి , ఆనాటి సాంఘిక పరిస్థితులను సత్యవతి గారు ఎదుర్కొన్నటువంటి సమస్యలను గురించి తెలుసుకోవడానికి అవకాశం ఏర్పడింది.

రచయిత్రికి పుస్తక పఠనం బాగా అలవాటుగా ఉన్నట్టు అనిపిస్తుంది ఈ గ్రంథం చదువుతూ ఉంటే .చాలా  చిన్న పుస్తకమైన అలంకారాలు ,మంచి భాష , చక్కటి సమాసాలను ఉపయోగించారు .పదబంధాలను అలవోకగా వాడారు.ఈ రచన చేయడానికి ముఖ్య కారణం స్త్రీ పునర్వివాహాలు, భర్త చనిపోయిన స్త్రీకి శిరోముండనం , ఒకటే పూట భోజనం, సైను బట్టలనే చీరలుగా కట్టించడం, తద్డి నాలకు సంబంధించిన విధి విధానాలను చాలా లోతుగా చర్చించారు. తనకు తోచిన సమాధానాలు కూడా ఇందులో ఆవిడ సాహసోపేతంగా ప్రకటించారు . పుస్తకాన్ని చదివినప్పుడు ఈ గ్రంథం 1934 ఫిబ్రవరిలో అవనిగడ్డలో రాసినట్లుగా తెలుస్తోంది .దీన్ని చనిపోయిన భర్త శ్రీ సీతారామయ్య గారికి ఆమె అంకితం ఇచ్చారు .ఇందులో రెండు భాగాలు ఉన్నాయి. అయితే ముందు చెప్పుకున్నట్లుగా ఇది అర్ధాంతరంగా ముగిసింది .  మొదటి భాగంలో ఈమె జీవిత కథ రెండవ భాగంలో ఆమె అభిప్రాయాలు ఉన్నాయి .అయితే అభిప్రాయాలు ఎక్కువ శాతం దేవుడు -మతం -సమాజం ఈ మూడు అంశాల పట్ల ఉన్నట్టుగా మనకు పుస్తకం చదివితే తెలుస్తుంది.

సత్యవతి గారు తనను తాను పతివ్రతగా భావించారు .సతీ సావిత్రి వలే తాను కూడా భర్తప్రాణాన్ని వెనక్కి తెచ్చుకోగలను అనుకున్నారు .ఒక వితంతువుగా పతివ్రత స్థానం కోసం వాదించడం నేటికీ విచిత్రంగానే అనిపిస్తుంది. మరి ఆ రోజుల సంగతి చెప్పనవసరం లేదు .ఇందులో ఆమె వెల్లడించిన అభిప్రాయాలు చాలా తీవ్రమైనవి .చాలా ఆచారాల్ని, నమ్మకాల్ని హేతువాదంతో ప్రశ్నించారు .సంతృప్తికరంగా సమాధానం దొరక ఉంటే నిరా ధారమైనవి అని కొట్టివేయడానికి కూడా వెనకాడలేదు .ఇలాంటి దృక్పధం ఏర్పడడానికి గల కారణాలను ఆ పుస్తకంలో ఆవిడ చర్చించలేదు.

నాణానికి మరోవైపు

 ప్రఖ్యాత రచయిత శ్రీ చలం గారు 19204లో సావిత్రి నాటకం రచించారు.అందులో ఆయన పురాణ గాధను అంటే సావిత్రి కథను అన్యోన్య ప్రేమను ప్రశంసించేందుకు వాడుకోగా, అదే కథను సత్యవతి గారు పాతివ్రత్యం విలువ కోసం మాత్రమే కాక అన్యోన్య ప్రేమను శ్లా ఘీం చడానికి ,అమ్మాయిలు భర్తల్ని తామే ఎంచు కు నే పద్ధతిని సమర్ధించుకోవడానికి వాడారు .

1934లో ప్రచురించబడిన ఈ గ్రంధంలో అంటే 90 సంవత్సరాల క్రితం తొలి పలుకులో రచయిత్రి లోకమును జరుగుతున్న దురాచారములను నిర్మూలించుటకే నేను ఈ గ్రంథమును ప్రకటించితిని .ముఖ్యంగా అనాధలకు జరుగుతున్న శిరోముం డనాది పరాభవములను తగ్గింపవలెనని నా ముఖ్య ఉద్దేశము అని ప్రకటించుట నిస్సందేహంగా సాహసోపేతమైన చర్య.

సారాంశం

సత్యవతి తండ్రి బెజవాడలో ఓవర్ సీయర్ .ఆమె ఐదేళ్ల వయసులో వాళ్ళ ఊరిలోని బాలి కా పాఠశాలకు పంపించారు. ఆమెకి చిన్నప్పటినుంచి దైవభక్తి ఎక్కువ .పతివ్రత చరిత్రలు ఎక్కువగా చదివేది. పది సంవత్సరాల వయసులో కోరంగి గ్రామంలో జరిగిన ఒక ఉపనయన కార్యక్రమానికి హాజరై, అతనే భర్తగా కావాలనుకున్నది .తర్వాత అతనితోనే ఆమె వివాహం జరిగింది .అతని పేరు సీతారామయ్య అతను ఎఫ్ .ఏ పరీక్షలో ఉత్తీర్ణు డయ్యాక  మామగారి ప్రోద్బలంతో కాకినాడ ఉన్నత కళాశాలలో బిఏ చదివాడు. పోలీస్ సబ్ ఇన్స్పెక్టర్ ఉద్యోగంలో చేరాడు .శ్రీకాకుళంలో ఆరు నెలలు పని చేశాడు. తర్వాత ఆముదాలవలసకు బదిలీ అయింది. అక్కడ అతను అకారణంగా ఉద్యోగం కోల్పోయాడు. మద్రాసు వెళ్లి పోరాడి, తిరిగి ఉద్యోగం సంపాదించుకున్నాడు .పై అధికారి అతని మీద కోపంతో బమినిగాం  అనే ఏజెన్సీ ఏరియాకు బదిలీ చేశారు. అక్కడ నివసించడానికి అనువు గా లేకపోవడంతో సత్యావతి కొద్దిరోజులు భర్త నుంచి దూరంగా ఉండవలసి వచ్చింది. తర్వాత అతనికి దారిగం బాడీ అనే స్టేషన్కు బదిలీ అయింది. అక్కడికి తన భార్యతో పాటు ఒక మనిషిని ఇచ్చి పంపమని మామగారికి ఉత్తరం రాశాడు సీతారామయ్య .సగం దూరం వచ్చిన తర్వాత ,అక్కడి పరిస్థితులు చూసి భయపడి తోడుగా వచ్చిన ముసలామె వెనక్కి వెళ్ళిపోయింది .చివరికి దంపతులిద్దరూ దారిగం  బాడీలో కొద్ది రోజులు కాపురం చేస్తారు. తర్వాత ఇద్దరు అప్పుడప్పుడు జ్వరం బారిన పడుతూ ఉండేవారు. కొంతకాలానికి సీతారామయ్య ఆ జ్వరంతోనే  కన్నుమూశాడు.

 భర్త మీదనే ప్రాణాలు పెట్టుకొని బ్రతుకుతున్న ఆమె  ఆయనతో పాటు చనిపోవాలని సహగ మనం చేయాలని ప్రయత్నం చేసింది .కానీ చుట్టుపక్కల వాళ్ళు ఆమెను ఆపి తిరిగి తండ్రి వద్దకు పంపేశారు. అక్కడ నుంచి మరణించే వరకు ఆమె భర్తనే తలుచుకుంటూ జీవితం సాగించింది అనే విషయం మనకి గ్రంథం చదివినప్పుడు అర్థమవుతుంది.

ఇప్పుడు సత్యవతి గారి అభిప్రాయాలను గురించి తెలుసుకుందాం దానికి ముందుగా మరొక మాట గుర్తుంచుకోవాలి .ఇది 1934 అంటే 90 సంవత్సరాల క్రితం ప్రచురించబడి. రాయబడినటువంటి గ్రంథం అనే విషయం దృష్టిలో ఉంచుకోవాలి.

1. వివాహమైన వెనుక ఎట్టి శ్రీమంతులకు శ్రీమంతునులైనను తమ భర్తను అనుసరింపక తప్పదు .
2.  చదువుకొని చేతికి అందిన కుమారుడు ఇంట నుండి సంపాదింప కున్న తల్లిదండ్రులు ఊరుకొనరు .
3.  పోలీసు వారికి విశ్వాసము సున్న . దయాదాక్షిణ్యములు చుక్కకెదురు. సత్యము వీరికి సవ తి .తల్లి వంటిది. లంచం అన్న మరి మంచినీ రు .
4.   లోకమున భర్తతో పాటు భార్య కూడా కష్టసుఖముల యందు పాల్గొనుట సతి ధర్మము .
5. అందరికీ తమ భర్తలను బ్రతికించుకొని, వారితో సుఖముగా ఉండవ లేనని ఉండును. అది సాగనిచో ప్రాణమునకు తెగించి ,సహగమనము చేయుట మంచిది

 భర్త పోయిన స్త్రీలకు జరపు వంచనలు ,పరాభవములు పొందుట కన్నా, చావే  సర్వోత్తమం అనిపించును .

• దేశము కొరకు ఎన్ని పాట్లు పడుచున్నను గాంధీని కూడా కొందరు దూషించుచునే ఉన్నారు .
• భర్త పోయిన వెంటనే కేశఖండనము చేయించుట,సాయిను గుడ్డ కట్టించి, ముసుగు వేసి ,మూలను కూర్చుండబెట్టుట ,రాత్రులందు  తిండిని మాన్పించుట ఇవన్నీ మానవ స్వభావమునకు విరుద్ధములై యున్నవి .
• ముసుగు వేసికొన్న  మర్యాదలు, పిండి తినినందున వైరాగ్యము అలవాడు నా   ?9)మనదేశమున కన్యాశుల్కము వర సుల్కములు పుచ్చుకొను ఆచారం ప్రభలమైనది .అందుచేతనే అనేక అనర్ధములు వాటిల్లుచున్నవి .

10 ) దంపతుల అనురాగమునకు మనస్సు కలియుటయే ప్రధానము కానీ సూత్రధారణము కాదు .

1. భార్యకు పతివ్రతాత్వం ఎంత ఆవశ్యకమో  భర్తకు పత్నీవ్రతము అంత ఆవశ్యమే.
2.   పుణ్య పాపములు చేసిన వారలకు భేధ మేమియు మరణమున కాన వచ్చుటలేదు .
3.  పుణ్యమన పరోపకారమే అని యు, ఇతరుల హింసించుట, కష్టపెట్టుట పాపమని నా అభిప్రాయము.

ఆమె జీవిత చరిత్రలో కొంతకాలమునకు సంబంధించిన కొన్ని సంఘటనలు మాత్రమే ఇందులో వ్యక్తం చేయబడినవి. నేటికీ కూడా ఆశ్చర్య పడునట్టు అనేక అభిప్రాయం వ్యక్తపరిచిన సత్యవతి గారి సామర్థ్యం ఊహకందని ది .ఆ రోజులలో ఇది ఎంతో దుమారము రేపి ఉండవచ్చు. అందువల్లనే ఇది అజ్ఞాతములో ఉండిపోయనేమో.

 90 సంవత్సరాలకు పూర్వము ఇటువంటి అభిప్రాయములను కలిగి ఉన్నటువంటి ఒక స్త్రీ మూర్తి వాటిని తన మనసులో దాచుకొనక ఒక పుస్తక రూపమున ప్రకటించుకొనుట అనేది చాలా ఆశ్చర్యాన్ని కలిగిస్తుంది. ఈ రోజులలో మనము ఊహించినటువంటి కొన్ని భావాలను ఆవిడ ఆ గ్రంథంలో వెల్లడి చేశారు .ఇటువంటి కాలానికి ముందు నడిచిన వాళ్ళు ఎందరో ఉండి ఉండవచ్చు. మనకు తెలుసుకోవడానికి అవకాశాలు చాలా తక్కువ అనిపిస్తుంది.

ఇదండీ సత్యవతి గారి ఆత్మ చరితము యొక్క చిరు పరిచయం.

 ప్రస్తుతం  ఏ న్యూస్ పేపర్ చూసిన  , వార్తా చానల్ చూసిన  ,యూట్యూబ్ ఛానల్ చూసిన కుంభమేళా _నాగ సాధువులు _అఖారాలు ర ప్రముఖుల సందర్భంగా సాంస్కృతిక కార్యక్రమాలు , పిండ ప్రదానాలు , ఆధ్యాత్మిక వాతావరణం మన నలువైపులా  ఆవరించింది .  ఈ సమయంలో ప్రయాగరాజ్ _ హరిద్వార్ _ఉజ్జయిని _ నాసిక్ ప్రాంతాల నదుల్లోకి  అపరిమితమైన పాజిటివ్ ఎనర్జీ వచ్చి చేరుతుంది అని మన పెద్దలు చెప్పారు .  ఆ హరిద్వార్లో పుణ్యస్నానాలు చేయడానికి మేము ఆరుగురం కలిసి  హైదరాబాదులో బయలుదేరి మరునాటి సాయంకాలం హరిద్వార్ చేరుకున్నాం .

ఢిల్లీ రైల్వే స్టేషన్ లోనే  కొంచెం ఫ్రెష్ అయ్యి బయటకు వచ్చి  ,పక్కగా ఉన్న హల్దీ రామ్ వాళ్ళ హోటల్ గమనించి , టిఫిన్ చేయడానికి వెళ్ళాం . స్టేషన్లో లోపల తినలేము అనుకునే వాళ్లకు , నచ్చిన రుచులు కావాలి అనుకునే వాళ్లకు ఇది ఒక మంచి అవకాశం  . టిఫెన్స్ చాలా రుచిగా ఉండినాయి  . చాలా వేగంగా సర్వీస్ ఉంటుంది  .ఎన్నో   రకాలు  మనకు  దొరుకుతాయి  .బాగా రష్ గా కూడా ఉండింది  .టిఫిన్ చేసి కాసేపు సేద తీరి హరిద్వార్ బయలుదేరం.  ఢిల్లీలో చలి ఉంటుందని తెలుసు అయితే అంతకంటే ఎక్కువగా హరిద్వార్లో ఉండింది .  హోటల్లో దిగి ,లగేజ్  పెట్టేసి సాయంత్రం చుట్టుపక్కల తిరిగాము  .

తెల్లవారి  ప్రొద్దున్నే హ రి కి పౌరీ చేరి  అక్కడే స్నానాలు చేశాము . గంగమ్మకు భక్తితో నమస్కరించుకొని  ,నీళ్లలో దిగి పసుపు, కుంకుమ  రాగి నాణ్యాలు వేసి  నమస్కారం చేసుకొని స్నానాలు చేశాము . దగ్గర్లోనే బట్టలు మార్చుకోవడానికి తాత్కాలిక గదులు కూడా ఏర్పాటు చేశారు .

మరో ముఖ్య విషయం   నీటి వేగానికి తట్టుకుని   స్నానం చేయడానికి వీలుగా ఇనుప  గొలుసులు కూడా ఉన్నాయి . చాలామంది  ఒక చేత్తో గొలుసు పట్టుకుని ఇంకో చేత నీళ్లలో మునిగి లేచి స్నానా లు  చేశారు .

స్నానాఘట్టాల వద్ద  రద్దీగా ఉన్నా  చుట్టుపక్కల చాలా శుభ్రంగా ఉంది  .చెత్తాచెదారం  వెంబడి వెంబడే శుభ్రం చేస్తూ వచ్చారు  .పూజా ద్రవ్యాలు అమ్మే షాపులు , రంగురంగుల పూసలు  ,హారాలు  , అలంకరణ సామాగ్రి   ,శివలింగాలు , రుద్రాక్షలు కొనాలనుకుంటే ఎన్ని ఉన్నాయో చెప్పలేను .  కనులవిందు చేసేవి మరి ఇంకెన్నో . మా హోటల్ నదీ తీరానికి  చాలా దగ్గరలోనే ఉండింది . అందువల్ల మళ్లీ  హోటల్ కు  వచ్చి మానసా దేవి మందిరానికి బయలుదేరాం  . ఆ వెళ్లే దారిలో అన్ని ధర్మశాలలే .అవన్నీ  ఎంతో ప్రాచీనమైనవి . కనీసం 50 , 60 ఏళ్ల క్రితం  కట్టిన వాటిలాగా అనిపించేయి .  ధర్మశాలలు అన్నీ కూడా  చాలా పాతవి చక్కటి చెక్క పనితనం కనిపించిండి వాటిలో  . బాల్కనీలు అవి చూస్తే ఎంత ఆనందంగా ఉండిందో చెప్పలేను మన పూర్వుల భక్తి శ్రద్ధ  నైపుణ్యం చూస్తేఆశ్చర్యం తో బాటు ఆనందం  కూడా వేసింది .

మానసా దేవి మందిరం ఎంట్రన్స్ మా హోటల్ కి బాగా దగ్గర  అక్కడ  కొండ మీద  గుడి ఉంది . అలాగే మూడు కొండల మీద మూడు దేవాలయాలు ఉన్నాయి . ఒకటి మానసా దేవి మందిరం , రెండవది చండీ దేవి మందిరం . మూడవది అంజనమాత మందిరం . అలా మూడు ఉన్నాయి వీటిని రోప్ వి ల  పై చూడడం అపురూపమైన అనుభవం .  ఆంజనేయుల గుళ్ళు అనేకం కానీ ఆ తల్లి గుడి ఇక్కడే కనిపించింది . బహుశా నేనే ఇక్కడ మొదటిసారి గమనించి ఉంటాను . ధ్యానం చేసుకోవడానికి ఆ వాతావరణం అనుకూలంగా ఉండింది . ఐదు నిమిషాలు కళ్ళు మూసుకున్న చాలు గొప్ప ప్రశాంతత మన సొంతం   .మానసా దేవి మందిరం , చండీ మందిరం కొద్దిగా కో లాహలంగా ఉంటే ఇక్కడ ఒక అలోకి క వాతావరణం  ,నిశ్శబ్ద సంగీతం నాకు అనుభవంలోకి వఛాయి .

 మూడు చూసుకొని  మళ్లీ బయలుదేరి మా బసకు  దగ్గరలో ఉన్న హోటల్లో భోజనం చేసి కాస్త రెస్ట్ తీసుకుని , గంగాహారతిని చూడడానికి వెళ్ళాము  .ఎంత బాగుందో ఎదురుగా గంగమ్మ గంగకి ఎదురుగా వరుసగా మెట్ల మీద అశేష ప్రజానీకం చక్కటి భజనలు , సామూహిక జయ జయ డ్వానాలూ  కొత్త లోకంలోకి ప్రవేశించినట్లు అనిపించింది  .అందరూ కలిసి మనకు  జీవన ప్రదాతలైన జలసిరులకు మనసా వాచా కర్మణా నమస్కారం చేసే అద్భుత దృశ్యం అక్కడ చూసాం .  ఎందుకంటే మన జీవన విధానం వికసించిందినదీతీరాల్లోనే  . భారత ప్రధాని జవహర్లాల్ నెహ్రూ గారు చెప్పినట్లు గంగ భారతీయ ఆత్మ .

ఎంతో తృప్తితో బయటికి వచ్చి మా హొటెలకు బయలు దేరాము.

దారిలో వెచ్చదనాన్ని ఇచ్చే అనేక సాధనాలు  చూసాం. వేడి వేడి సమోసాలు  ,కచోరీలు , పూరీల అమ్మకాలు మరోపక్క  స్వెటర్లు బ్లాంకెట్లు స్కార్ఫ్లు బ్లౌజులు సాక్సులు ఇంకోపక్క డ్రై ఫ్రూట్ షాప్స్ అంతేనా . అంతేకాదు సుమ ఇంకా…

ఖరీదైన రాళ్లు  ,శంఖాలు , రుద్రాక్షలు , స్పటిక రస లింగాలు భగవంతుని పూజకు కావలసినటువంటి అనేకమైన సామాగ్రి  కోరినవన్నీ ఒకే చోట దొరికే కన్జ్యూమర్స్ పారడైజ్ అని చెప్పవచ్చు . ప్రతివారికి అవసరమైన వస్తువు అందుబాటు ధరలో దొరకడం ఇక్కడ ప్రత్యేకత  .షాపులుకూడా బాగా పొద్దెక్కాక తెరుస్తారు . రాత్రి పొద్దు పోయే వరకు పెద్ద పెద్ద బాణలిలో వేడివేడిగా వేగుతున్న సమోసా , రగడ , కచోరీ , గులాబ్ జాములురారమ్మని  అని పిలుస్తూ ఉంటాయి. రోడ్డు మీద నడుస్తూ ఉంటే  దాని నుంచి తప్పించుకోవడం కష్టమే  .ఆ చలికి ఈ వేడివేడి ఆహారం సరి అయిన జవాబు అనిపిస్తుంది చాలాసార్లు  .వాళ్ళు ఎంతో మర్యాదగా మనల్ని ఆహ్వానిస్తారు . షాపులోకి రమ్మని చెప్పే విధానం  బలే బలే నచ్చుతుంది .

రాత్రంతా అలా విహరించి లాడ్జికి చేరి అలసి సొలసి నిద్రపోయాం . తెల్లవారి పొద్దున్నే ఋషికేశ్ బయలుదేరామ్ . హరిద్వార్ పదహారేళ్ల పడుచు పిల్లలాగా చెంగుచెంగున గంతు లేస్తుంటే , అనుభవాల మంద గమనంతో భారంగా నడుస్తున్న మధ్య వయసు స్త్రీ లా కనిపిస్తుంది రిషికేష్  . అయితే హరిద్వార్  ఆధ్యాత్మిక ప్రదేశం మాత్రమే కాదు  .పెద్ద వాణిజ్య కూడలి . అక్కడ టెక్స్టైల్ పరిశ్రమ విశ్వరూపం కనిపిస్తుంది   .రిషికేష్ లో కూడా త్రివేణి సంగమం ఉందంట . అక్కడికి వెళ్ళాక తెలిసింది . పైన ఉన్న నీలకంఠ మహేశ్వర్ దేవాలయానికి వెళ్ళాం . కొండపైన ఉంది  .ఆ కొండలే మన అహంకారానికి అడ్డు కట్టలు  . పెద్ద ఘాట్రోడ్  .ప్రాచీనమైన మందిరం .  క్రిందికి చూస్తే నయనం  దకర దృశ్యం . కొండనుండి కిందికి వచ్చి ఋషి కేష్ లో  స్నానం చేశాం . అప్పటికే 12:00 అయినట్టుంది అందువల్ల శరీరానికి అంత ఇబ్బంది కలగలేదు  .రోడ్డుకు రెండు వైపులా చిన్నచిన్న దుకాణాలు వాళ్ల కళ్ళల్లో మన పట్ల పెద్ద పెద్ద ఆశలు .

మళ్లీ వ్యాన్ లో కూర్చుని ఒక గంట ప్రయాణం చేసి ఇస్కాన్ వారి రెస్టారెంట్లో భోజనం చేసాం  .మెల్లిగా నడుస్తూ అక్కడి నుంచి పరమాత్మానంద ఆశ్రమం , గీతా ఆశ్రమం చూసుకుంటూ నడుచుకుంటూ జానకి జుల చేరుకున్నాం   . అక్కడ ఫోటోగ్రఫీ నిషిద్ధం  . జానకి ఝులా   ఫోటో  క్రింద ఈఆస్తాను . చూడండి .ఒకప్పుడు లక్ష్మణఝులా  వేరే ఎక్కువగా వినిపించేది . చెక్క వంతెన పై ఇప్పుడు చిన్న కంకర సిమెంట్ లాంటిది కలిపి రోడ్డు లా వేశారు  . చిన్న కదలిక అయినా అనుభవం బాగుంటుంది

ఇక్కడ అంటే రిషికేశ్లో ఒక విషయం గమనించాను . బేరం అనేది ఇక్కడ బాగా తక్కువ . అన్ని షాపుల్లో ఇంచుమించు ఒకే రేట్ చెప్తారు . అయితే ఎన్నిసార్లు అయినా వివరిస్తారు  .ఎన్ని వస్తువులు అయినా చూపిస్తారు  .

 మాయాదేవి మందిరం , దక్షిణేశ్వర్ మహాదేవ మందిరం చూసాము . చాలా బాగుందినవి .ఆరోజు అక్కడ ఎలక్షన్స్ జరుగుతుండె  . మా హోటల్ స్టేషన్ కి దగ్గరే .కానీ  లగేజ్ ఉంటుంది కదా  .సాయంత్రం ఆటో ట్యాక్సీ దొరకడం కష్టమని చెప్పారు చుట్టుపక్కల వాళ్ళు . అందువల్ల చాలా త్వరగా రైల్వే స్టేషన్ కి వెళ్ళిపోయాము . సాయంత్రం నాలుగున్నర గంటలకు బి కానిర్ ఎక్స్ప్రెస్ లో బయలుదేరి కురుక్షేత్ర దిగాము .  ఆ రోజంతా కురుక్షేత్ర  తిరగాలనుకున్నారాత్రి అయిపోయిన అందువల్ల మా  హోటల్ కి దగ్గరలో చుట్టుపక్కల కాస్త చూసుకుంన్నా ము.   ఇక్కడ పొద్దుటి పూట చలి ఎక్కువగానే ఉండింది .మొదలు చిన్న బ్రహ్మసరోవరం చేరుకున్నాం. ఇక్కడే దుర్యోధనుడు జల స్తంభన విద్యతో నీటిలో దాగి  ఉన్నాచోటని చెప్పారు . స్వచ్ఛంగా శుభ్రంగా నీళ్ళు బావుంది  .దానికి ఎదురుగా లక్ష్మీనారాయణ గుడి ఉంది  .అది చూసుకొని మళ్లీ బయలుదేరి పెద్దబ్రహ్మ మానస సరోవరం  వెళ్ళాము .కనుచూపుమేర నీళ్లు చల్లని గాలి అక్కడ   స్థానికులు గోధుమ పిండిని చపాతీ పిండిలా తడిపి పొడి పిండిలో దొర్లించి చిన్న చిన్న  గుండ్రెడ్డి బాల్స్ లాగా చేస్తారు .

ఈ చిన్నది గుండ్రటి బాల్స్ ని  నీళ్లలో విసిరేస్తే  చాలా తక్కువ ఖర్చు తో అపురూపమైన అనుభవాన్ని మన సొంతం చేసుకుంటాం  . నీటిలో మునిగి ముక్కుతో పట్టి గుటుక్కున మింగుతాయిబాతులు . చూడడానికి బాగుంటుంది 

ఆ తరువాత గీతోపదేశం జరిగిన  ప్రదేశానికి  వెళ్ళాము . ఫోటోలు క్రింద ఇస్తాను చూడండి . ఆ ముఖాల్లో హావ భావాలు ఎంత ప్రస్ఫుటంగా కనిపిస్తున్నాయో . చివరికి గుర్రాలు కూడా ఓ నిమిషంలో మన మీదికి దుకాస్తయేమో అన్నంత సహజంగా ఉన్నాయి  . కదలికలను  ,వేగాన్ని కళ్ళ ముందర కళ్ళకు కట్టినట్టు నిలబెట్టిన అజ్ఞాత శిల్ప లకు పాదాభివందనాలు  . అంతకుమించి ఇంకేం చేయలేం కదా .

అక్కడే కూర్చుని గీతలో రెండు  అధ్యాయాలు మనసులో చదువుకున్నాను . ఆ తర్వాత జ్యోతి సర్ వెళ్ళాం అంటే పాండవులు ఆయుధాలు దాచిన స్థలం . అక్కడ భారీ ఎత్తున కృష్ణ భగవానుని విశ్వరూప దర్శనం మోడల్ ఉంది . అర్జునుడు  ఏమో కానీ మేము విభ్రాంతులమై అలా నిలబడిపోయాము .  లౌకికమైన అనుభూతికి అందని భావమది .

అక్కడ ఇంకో రెండు అధ్యాయాలు గీత చదువుకుని భీష్మ పితామహుడు అంప శయ్య మీద పడి ఉండిన ప్రదేశానికి వెళ్ళాం  .ఆ పక్కనే అర్జునుడు భీశ్ముని కోసం గంగను తెప్పించిన సంఘటనకు గుర్తుగా పాతది మెట్ల బావి కూడా అక్కడే ఉంది . డాన్ని బాణ గంగ అంటారు . అక్కడి నుంచి భద్రకాళి గుడికి వెళ్ళాము . సాధారణంగా మనం చూసేదానికి భిన్నంగా ఇక్కడ అమ్మవారు  శాంతంగా ప్రసన్న వదనంతో , చిరునవ్వుతో చక్కగా మనల్ని పలకరిస్తున్నట్టుగా , ఒక తల్లి అక్కడ ఎదురు చూస్తోంది మనకోసం అన్నట్టుగా అనిపించింది చూస్తుంటే  . ఆ పక్కనే చిన్న పద్మవ్యూహం టైపులో మెలికలు తిరిగిన దారి ఉంది. అలా తిరుగుతూ వచ్చి దర్శనం చేసుకోవాలన్నమాట  .అక్కడ ఒక చిన్న మంటపంలో పద్మవ్యూహం కూడా చిత్రించబడి ఉంది చివరిలో ఫోటో ఇస్తాను చూసుకోండి

ఒక విషయం నా దృష్టికి వచ్చింది యాత్రను ఇక్కడ ముఖ్యంగాఅంటే  కురుక్షేత్ర చు ట్టు పక్కల ప్రాంతాల్లో కాళీ దేవాలయాలు  ,కాలభైరవ ఆలయాలు చాలా కనిపించాయి  .అయితే ప్రధాన ఆలయం లేక ఉపాలయాల రూపంలో తప్పనిసరిగా ప్రతి గుడిలోనూ కా ళీ లేదా భైరవ ఆలయం కనిపించింది ఆ తృప్తిని గుండెల నిండా నింపుకొని కురుక్షేత్రం నుండి ఢిల్లీకి అక్కడి నుంచి హైదరాబాదు చేరుకున్నాము .

ఇక్కడితో కుంభమేళాలో పుణ్యా స్నానం చేయాలన్న నా పన్నెండేళ్ల కల తిరిగి  తీరింది .

అయితే యాత్ర విశేషాలు ఎప్పుడు సశేషాలే  . ఇదొక అనంత భావ స్రవంతి  .మరో ప్రయాణానికి బయలుదేరే వరకు ఈ విశేషాలు  మనసులో  మల్లెల పరిమళాలను వెదజల్లుతాయి .  తృప్తిగా  మరికొంత కాలం  ఉత్సాహంగా ఉండేలా చేస్తాయి  .

 ఇక్కడితో  మా కుంభమేళా యాత్ర రెండవ మరియు చివరి భాగం పూర్తయింది  .

మరోసారి మరో మంచి అంశంతో కలిసే వరకు సెలవా మరి

మీ   విజయకందాళ

9912842104

13 జనవరి 2025 నుండి మొదలైన మహాకుంభమేళా సందర్భంగా అందిస్తున్న ప్రత్యేక వ్యాసం. మయూఖ పాఠకులకు ప్రత్యేకం..

పరిచయం

మహాకుంభమేళా అనేది కోట్లాది హిందువులు సంస్కృతి సంప్రదాయాలపై అచంచల విశ్వాసంతో చేసే యాత్ర ఈ సంవత్సరం 13 జనవరి నుండి 26 ఫిబ్రవరి 2025 వరకు సాగే 45 రోజుల యాత్ర.

ఇందులో నాలుగు రకాలు ఉంటాయి. సాధారణ కుంభమేళా ప్రతి నాలుగు సంవత్సరాలకు ఒకసారి జరుగుతుంది . ప్రతి ఆరు సంవత్సరాలకు జరిగేది అర్థ కుంభమేళా పూర్ణకుంభమేళా ప్రతి 12 సంవత్సరాలకు ఒకసారి ప్రయాగ హరిద్వార్ ఉజ్జయిని నాసిక్ లలో జరుగుతుంది . ఇలా 12 పూర్ణకుంభమేళాలు జరిగాక జరిగేది మహాకుంభమేళా . అంటే 144 సంవత్సరాలకు జరిగేది .ఇది అలహాబాద్ లో మాత్రమే జరుగుతుంది. అయితే ఈ రోజులలో 12 సంవత్సరాలకు జరిగే దాన్నే మహాకుంభమేళా అని పిలుస్తున్నారు.

కుంభం అంటే సంస్కృతంలో కుండ అని కలశం అని అర్ధాలు ఉన్నాయి . ఖగోళ శాస్త్రం ప్రకారం కుంభం ఒక రాశి కూడా కుంభరాశిలోనే ఈ పండుగను నిర్వహిస్తారు. మేళ అంటే కలవడం, జాతర అని అర్థాలు, లక్షలాది హిందువులు గంగ ఒడ్డుకు చేరుకొని . చేసే వేడుక ఈ జాతర మరిచాను లక్షలాది ఒకప్పుడు . నేఊ కోట్లాది అనాలి. 2013లో జరిగిన కుంభమేళాకు దాదాపు 20 కోట్ల మంది వచ్చారని ఉత్తర ప్రదేశ్ ప్రభుత్వం అంచనా సూర్యుడు, బృహస్పతి గ్రహాల స్థానాల ఆధారంగా ఈ మేళా జరుగుతుంది . సూర్యుడు బృహస్పతి సింహరాశిలో ఉంటే త్రయంబకేశ్వర్లో సూర్యుడు మేషరాశిలో ఉంటే హరిద్వార్లో కుంభమేళా జరుగుతుంది .

అలాగే బృహస్పతి వృషభ రాశిలో సూర్యుడు మకర రాశిలో ఉంటే ప్రయాగరజ్ లో బృహస్పతి- సూర్యుడు వృశ్చిక రాశిలో ఉంటే ఉజ్జయినిలో జరుగుతుంది . ఇందువల్లే ప్రతి స్థలంలోనూ బృహస్పతి సూర్యుడు చంద్రుడు స్థానాల ఆధారంగా మేళా తేదీలను నిర్ణయిస్తారు. వాటిని షా హిస్నాన్ లేదా రాజస్నాన్ అని అంటారు.

పౌరాణిక ఆధారాలు

పురాణాల ప్రకారం క్షీరసాగర మధనంలో, భాగవత విష్ణు పురాణాలలో రామాయణం, మహాభారతాల్లో దీని ప్రసక్తి కనిపిస్తుంది. – క్షీరసాగ చిలకడం మొదలు పెడతారు. తీరా అమృతం దొరికాక ఎక్కువ వాటా కోసం గొడవలు పడతారు రాక్షసులు చేతిలో ఆ అమృత కుంభం పడితే వారి అరాచకాలకు హద్దులు ఉండవని తెలిసిన మహావిష్ణువు కుంభాన్ని ఆ ప్రదేశం నుంచి దూరంగా తీసుకెళ్తాడు .అలా వెళ్ళినప్పుడు కొన్ని అమృత బిందువులు ప్రయాగ ఉజ్జయిని హరిద్వార్ నాసిక్లలోని నదుల్లో పడ్డాయని ప్రజల విశ్వాసం .

ఎన్నో ఏళ్లుగా ప్రయోగరాజ్ లో పురోహిత్యం చేస్తున్న తెలుగు పురోహితుడు శ్రీ ఎడవల్లి చంద్రశేఖర ప్రవీణ్ శర్మ గారి అభిప్రాయంలో ఈ నాలుగు ప్రదేశాలలోనే కుంభమేళా నిర్వహించడంపై భిన్న కథనాలున్నాయి . సామ. అధర్వణ వేదాల ప్రకారం సముద్ర మధనం లో వచ్చిన అమృత కలశాన్ని మొదటగా జయంతుడు అనే కాకి నోట కరచుకొని భూమి చుట్టూ తిరుగుతుంది. అలా తిరగడంలో నాలుగు చుక్కలు ఈ ప్రదేశాల్లో పడ్డాయని, అందువల్లనే ఈ నాలుగు క్షేత్రాలలో కుంభమేళ జరుగుతుంది. అయితే అమృత కలశాన్ని నోట కరుచుకొని వెళ్ళింది కాకి కాదు గరుడ పక్షి అని మరో కథనం..

చరిత్ర ఏం చెస్తోంది ?

క్రీస్తు శకం 629 -645 మధ్యకాలంలో మన దేశానికి వచ్చిన చైనా యాత్రికుడు హుయున సాంగ్ కుంభమేళాను గురించి ప్రస్తావించాడు. ఇతను హర్షవర్ధనుని కాలంలో మన దేశానికి వచ్చాడు.

ఆధునిక కాలంలో దీని గురించిన ఆధారాలు మనకు కనిపిస్తున్నాయి. ఈస్ట్ ఇండియా కంపెనీ పాలనలో ఇంపీరియల్ గజేటి ఆఫ్ ఇండియా లో 1796 లో రెండు మిలియన్ల మంది 1889లో 2.5 మిలియన్ల యాత్రికులు కుంభమేళాకు వచ్చినట్లు ప్రకటించారు.

జ్వర్ కుంభమేళాలో బ్రిటిష్ అధికారి రాబర్ట్ మాంటి గౌరీ మార్టిన్ సందర్శకులలో బుఖారా కాబుల్ తుర్కిస్తాన్ నుండి వచ్చిన గుర్రాల వర్తకులు ఉన్నారన్నాడు. వీధితో బాటు అరబ్బులు పర్షియన్లు గుర్రాల వ్యాపారం కోసం వచ్చారని చెప్పాడు. ఆ మేళాలో రోడ్డుకు ఇరువైపులా ధాన్యం, తినుబండారాలు, బట్టలు, బొమ్మలు అమ్మవారున్నారట. యాత్రికులు నీళ్లలో వదిలే దీపాలు కదలే నక్షత్రాలలో కనిపించేవని కూడా చెప్పాడు. ఎందరో హిందూ రాజులు సిక్కు ప్రభువులు నవాబులు మేళా చూడడానికి వచ్చే వారిని కూడా చెప్పాడు ప్రయాగ లో 1895 లో జరిగిన కుంభమేళాకు వచ్చిన ప్రఖ్యాత రచయిత మార్క్ ట్వేయిన్ దీన్ని చాలా మెచ్చుకున్నాడు . 1938లో లార్డ్ అక్లాండ్ యాత్రికులపై పన్నును రద్దు చేశాడు. అందువల్ల యాత్రికుల సంఖ్య గణనీయంగా పెరిగింది.

ఈస్ట్ ఇండియా కంపెనీ ఈ రకమైన మేళాలను ఆదాయ వనరు గానే పరిగణించి, ప్రోత్సహించింది. పన్నులు కూడా వసూలు చేసేది . ఈ సందర్భంలో జరిగే అమ్మకాలపై టాక్స్ కూడా విధించేవారు. 1954లో ఐదు మిలియన్ల మంది 1977లో 10 మిలియన్ల మంది 1989లో 15 మిలియన్ల మంది కుంభమేళాను దర్శించుకున్నారు.

ఎన్సైక్లోపీడియా బ్రిటానికా అంచనా ప్రకారం 2019 కుంభమేళాలో 200 మిలియన్లకు పైగా యాత్రికులు వచ్చారు. ఇది ప్రపంచంలో Largest People Gadharing కుంభమేళా అధికారులు ఒకేరోజులో అత్యధిkuలు దర్శించిన తేదీలు 10 ఫిబ్రవరి 2013లో 30 మిలియన్లు 4 ఫిబ్రవరి 2019లో 50 మిలియన్లు అని ప్రకటించారు.

అయితే ప్రాచీన వేదకాలం నుండే ఈ ఆచారం ఉన్నట్లు వేద విద్వాంసులు అంటారు .ఈ కుంభమేళా స్నానాలు 850 ఏళ్లకు పైగా జరుగుతున్నట్లు, ఆదిశంకరులు దీనికి ఆద్యుడు అని కూడా చెప్తారు .వీరి తర్వాత శంకరుల శిష్యులు, అనుయాయు లు, సన్యాసులు,అఘోరాలు, నాగ సాధువులు రాజస్నానానికి ఏర్పాట్లు చేసేవారు. ఇలా షాహి స్నానం చేయడం వల్ల గత జన్మల పాపకర్మల నుండి విముక్తి కలిగి, మోక్షం పొందుతారని ఆస్తికుల విశ్వాసం. అందుకే ఒకప్పుడు లక్షల్లో ఉన్న యాత్రికుల సంఖ్య కోట్లల్లోకి పెరిగింది పెరగబోతోంది రాబోయే కాలంలో,

మరి కాస్త ముందుకొస్తే 1982లో అమృత్ కుంటే ర్ సంధానే అనే బెంగాలీ సినిమా కుంభమేళా దృశ్యాలను చిత్రీకరించింది. .2001లో మారజయో యో బెంజో, నిక్ డేలు The Greatest Show on earth అనే డాక్యుమెంటరీ తీశారు. నదీముద్దీన్ KUMBH MELA Songs of the river అని 2004లో మరొక డాక్యుమెంటరీ ని చిత్రించాడు. 28 ఏప్రిల్ 2017 BBC. Greatest Show on Earth Kumbha Mela పేరుతో ఇంకో ఆడియో వీడియో రిపోర్టును కూడా విడుదల చేసింది.

అంతేనా

అంటే కాదు అనే చెప్పాలి కుంభమేళా అంటే కేవలం స్నానాలే అనుకుంటే పొరపాటే . అంతకు మించిన విశేషాలు లెక్కలేనన్ని . తర్పణాలు, పిండ ప్రదానాలు, పితృ పూజలు, దాన ధర్మాలు, సంతలు, విద్యావిషయక చర్చలు, వేద పండితుల వాద ప్రతి వాదాలు సాధువుల సంతుల ప్రవచనాలు, సాంస్కృతిక కార్యక్రమాలు You Name It we have it అన్న రీతిలో ఉంటాయి. సామూహిక భజనలు ప్రార్ధనలు, పారాయణాలు అడుగడుగునా కనిపిస్తాయి.

ప్రభుత్వం, స్వచ్ఛంద సంస్థలు నడిపే భోజనశాలలు, ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రాలు, బస ఏర్పాట్లు , స్నానానికి కావలసినటువంటి ఏర్పాట్లతో పాటు బట్టలు మార్చుకోవడానికి కూడా ఏర్పాట్లను చేశారు .టెంట్ సిటీని నిర్మిస్తున్నారంటే ఏ స్థాయిలో ఏర్పాట్లు జరుగుతున్నాయో ఆలోచించుకోండి. ఇవన్నీ ఎప్పటికప్పుడే ఔరా అనిపిస్తాయి.

ఈ రోజుల్లో మనలాంటి సాధారణ భక్తులతో పాటుగా, వీఐపీలు, నాగా సాధువులు, ఇతర సాధువులు, కల్పవాసీలు ( నెల రోజులు దీక్షలో ఉండేవారు) పీఠాధిపతులు, మఠాధిపతులు, విదేశీ వార్తా విలేకరులు ప్రసిద్ధిగాంచిన వీడియో గ్రాఫర్లు, స్వదేశీ వార్తా సంస్థల ప్రతినిధులు మరెందరెందరో వీటిని ప్రజలకు అందించడానికి ప్రతీక్షణం ప్రయత్నాలు చేస్తూ ఉంటారు.

అయిపోయిందా

నాగా సాధువుల ప్రసక్తి లేకుండా కుంభమేళా వేడుకలు వ్యాసాలు అన్నీ అసంపూర్ణమే అసమగ్రమే వేలాది నాగ సాధువుల ప్రవేశం వారి అద్భుత విన్యాసాలు మనల్ని నిశ్చేష్టులను చేస్తాయి.

వీరి ప్రవర్తన, వేషధారణ అన్ని ప్రత్యేకమే. వ రు తప్పకుండా ఈ కుంభమేళా వస్తారు ఎలా వస్తారో తెలీదు. మేళా అయ్యాక ఎక్కడికి వెళ్తారో ఎలా వెళ్తారో కూడా తెలీదు. చాలామంది ఒంటినిండా బూడిద పూసుకొని నగ్నంగా ఉంటారు . తలంతా జడలు కట్టి ఉంటుంది . మేళా మొదలయ్యేసరికి సిద్ధం తర్వాత మాయం. కచ్చితంగా బ్రహ్మచర్యాన్ని పాటిస్తారు. ఎక్కువగా మాట్లాడడానికి ఇష్టపడరు . సడన్గా తిట్టడం కూడా మొదలెడ తారు .కసురుకుంటారు .ఏ కాలమైనా, ఎలాంటి వాతావరణమైనా దిగంబరులే బంధాలను ఇష్టపడరు. అత్యంత తీవ్రమైన పద్ధతులలో శారీరక క్రమశిక్షణను పాటిస్తారు . మనసుతో శరీరాన్ని శాసిస్తారు .ఈ యాత్ర సమయంలో మాత్రమే జనాలతో కలుస్తారు.

సభ్య సమాజం వీరిని దూరంగా పెట్టినా, అసహ్యించుకున్న, భయపడ్డా గ్రామీణ ప్రాంతాల వారు, విదేశీయులు బాగా నమ్ముతారు . ప్రత్యక్ష దైవాలుగా కొలుస్తారు. వారి ఆగ్రహాన్ని భరించి, ఆశీస్సులను పొందడానికి రకరకాలుగా ప్రయత్నాలు చేస్తారు . సాధువులు, బిక్షకులు, మఠాధిపతులు, పీఠాధిపతులు, అధికారులు ప్రభుత్వం సాధారణ భక్తులు, దేశ విదేశీ సందర్శకులు ఫోటోగ్రాఫర్లు, వీడియోగ్రాఫర్లు, చరిత్రకారులు, స్వచ్ఛంద సంస్థలు ఇందరు మరెందరో ఎప్పుడెప్పుడు వస్తుందా అని ఎదురుచూస్తున్న కుంభమేళా కొన్ని గంటల్లో మన కళ్ళ ముందుకు రాబోతోంది .రెండు చేతులు చాచి తరతరాల సంస్కృతి సంప్రదాయాలకు విశ్వాసాలకు భారతీయతకు చిరునామాగా నిలిచిన ఈ కుంభమేళాను ఆనందిద్దాం. ఆహ్వానిద్దాం. మన మధ్యలో రాజకీయాలను చేరనీయకుండా మానవత్వాన్ని పరిమళింప చేద్దాం .ఎందుకంటే ఇది 12 ఏళ్లకు ఒకసారి వచ్చే పండుగ ఎందుకంటే ఇది ది గ్రేటెస్ట్ షో ఆన్ ఎర్త్ కనుక.

రెండవ మరియు చివరి భాగం కొరకు ఎదురు చూడండి. త్వరలో..

తెలుగు భాషకు అపారమైన పదసంపద ఉంది . మనలో చాలామందికి  తెలుగులో మాట్లాడడం ,రాయడం నామోషీ . తాము వాడే  కాసిన్ని మాటలు తా మనుకుంటున్న  అర్థాన్ని ఇస్తున్నాయా  అని తెలుసుకోవడం అవమానం. తెలిసిన పెద్దవారినీ ,నిఘంటువులనూ  సంప్రదించడము అనవసరమనే  విశ్వాసం . ఇవన్నిటికి  తోడు మనం మాట్లాడేది కల్తీ లేని తెలుగనీ అభిప్రాయం.

ఇలా నడుస్తున్న రోజులలో వచ్చిన కరొన ప్రపంచాన్ని ఓ కుదుపు కుది పింది .

దాంతో వ్యక్తుల ఆలోచన ధో రణిలో  కొంత మార్పు వచ్చింది . మన చా రిత్రక  , సాంస్కృతిక మూలాలను గురించి తెలుసుకోవాలనే  ఆలోచన మొదలైంది . మాతృ భాష చదవడం   సరిగ్గా రాకున్న విని ఆనందించడం ,కొత్త విషయాలను తెలుసుకోవాలనే ఆరాటం అనేకవిధాలుగా విస్తరిస్తున్నది . ఇది శుభ పరిణామం .

ఈ నేపధ్యంలో తెలుగు భాషాభిమానిగా నాకు తోచిన రీతిలో తరచుగా వాడే  పదాలలో కొన్నింటిని ఎంచుకొని ,వాటి వెనకున్న ఆసక్తికర అంశాలను క్లుప్తంగా తెలియచెప్పాలని ప్రయత్నించా  .

 ఒక ముఖ్య గమనిక . ఈ మాటల మూటలు  నిత్య జీవితంలో మాటలను ప్రయోగించేటప్పుడు  ,కాస్త  తెలుసుకోవాలనే ఉత్సాహవంతులకోసమే గాని ,పండితులకు , కవులకు ,  రచయితలకోసం  ఉద్దేశించినది కాదని మనవి .

   ఇలాంటి విషయాలు తెలుసుకున్నప్పుడు భాష పట్ల ఆసక్తి పెరుగుతుందని ,పెరగాలని  చిన్న ఆశ.

ఎక్కడినుంచి మొదలెట్టాలి అనేదే పెద్ద ప్రశ్న . మాటలమూట  లు అనుకున్నాం గనుక అక్షరం నుండి మొదలెడతా  .

 అక్షరం అనే మాటను అక్కరం ,అచ్చరం అని కూడా అంటారు .  ఇది సంస్కృత పదం . క్షరం కానిది –నశించనిది అని అర్థం . భాష అనేది ధ్వనులుగా మొదలై లిపి ఏర్పడి ,తాటాకులు ,భూర్జపత్రాలు ,రాగిరేకులు ,శిలలపై  ప్రయాణం సాగించి ,కాగితాలు వరకూ సాగి, ఆ  తర్వాత అనేక విధాలుగా విస్తరించింది. ఈ రకంగా భాష , సాహిత్యం కలకాలం నిలిచి ఉంటుందని ,నశించనవి అనే అర్థంలో అక్షరాలన్నారు . కొందరి అభిప్రాయంలో అ నుండి క్ష వరకున్న వర్ణమాలలోని ఆద్యంతా లను చేర్చి , అక్షరమైందని అన్నారు .

  సంఖ్య లో వెల్లడించిన సమాచారం కన్నా ,అక్షరాలలో రాసిందే ప్రామా ణీకమనే  మన న్యాయ వ్య వ హారాల్లో నూ , బ్యాంక్ లా వా దేవీల్లోనూ   నమ్ముతారు . అందుకే దస్తావేజుల్లో  , బ్యాంక్ పత్రాల్లోనూ అక్షరా లా ఇంత అనీ  మళ్ళీ రాస్తారు .అంకెలను దిద్దినంత సులభంగా అక్షరాలను దిద్దలేము కదా . అదీ  సంగతి.

అంతేకాదు . ఆయన మాట అక్షరాలా జరిగి  తీ రాల్సిందే   అన్నప్పుడు తప్పకుండా ,మార్పు లేకుండా అనే అర్థాలు అక్షరాలా కు వర్తిస్తాయి . ఇదండీ  అక్షరాలా అక్షరాల కథ .

  అత్తెసరు

  నిఘంటువుల ప్రకారం చూస్తే ఇది అత్తు +ఎసరు అనే రెండు పదాలతో ఏర్పడ్డ సమాసం . వంటకు సంబంధించి ముఖ్యంగా బియ్యం అన్నంగా మారే  ప్రక్రియ లో వాడే మాట . ఇప్పుడంటే కుక్కర్లు వచ్చాయిగానీ ,ఒకప్పడు విడిగా వండి ,గంజి వార్చడం ఒక పద్ధతి . మరో విధానంలో నీళ్ళను మరిగించి ,తగిన పాళ్ళలో  కడిగిన బియ్యం వేసి ,ఉడికించడం . ఎన్ని నీళ్ళకు ఎంత బియ్యం అనేది అనుభవసారం . దీంట్లో అన్నం వార్చే పని ఉండదు . అయితే అన్నం బిరుసు గాను,పలుకుగాను ఉండకూడదు . అలా ఉంటే నీళ్ళు తగ్గినట్లు లేదా గిన్నె సరి పడిందిగా లేనట్లు . అన్నం మృదువుగా ఉండాలి . ఎక్కువగా ఉడికి ముద్దలా కారాదు .  అత్తెసరు  అంటే నీరు ,బియ్యం కలిసి అన్నం మాత్రమే మిగలడం అన్నమాట . దీ నికి సారూప్యంగా  అత్తెసరు మార్కులు అని వాడతారు . అంటే  బొటాబోటీగా  సరిపోయేటట్లుగా ,పెద్ద విశేషంగా చెప్పనక్కర్లేని అని  అర్థం.

 ఆటవిడుపు

ఈ రోజుల్లో చదువుల్ని ఆటపాట ల రూపంలో  నేర్పించాలనే పద్ధతికి  ఆదరణ పె రిగింది  . అదివారాలు , పండుగలు , వేడుకలప్పుడు  పరీక్షల తరువాత సెలవులు ఉంటూనే ఉంటాయి . మరి వెనకటి రోజుల సంగతి ఏంటి ?అని ఆలోచిస్తే వారికీ మరో  విధంగా సెలవులు ఉండేవి  .అలా అడుకోవడానికి కేటాయించే సమయమే ఆటవిడుపులు . ఒకప్పుడు ఆశ్రమాలకు , గురుకులాలకు వెళ్ళి చదువుకునేవారు . అ చదువంతా చెట్ల కిందనే జరిగేది . అందువల్ల ముసురు పట్టినా ,ఆశ్రమానికి ప్రముఖులు ,గురువులు వచ్చినా సెలవులే .దాంతో బాటు పౌర్ణమి  దానికి ముందు రోజు ,అమావాస్య ,దానికి ముందు రోజు ఇలా నాలుగు రోజులూ  అనధ్యయనపు దినాలు .అయితే , ఆ  రోజుల్లో దినమంత  ఆటల్లో  వృధా చేయకుండా ,కొంత చదువు , కొంత వినోదం కలిసొచ్చేలా కొన్ని కంట స్థ పద్యాలనిచ్చి నేర్చుకొమ్మనే వారు . ఇలా సాధారణంగా సుమతీ ,వేమన , కృష్ణ ,దాశరధి శతక పద్యాల నిచ్చి నేర్చుకునేలా  చేసేవారు . క్రమంగా అసలర్ధం   మరుగున పడిపోయింది . విశ్రాంతి ,పనిలేకపోవడం ,పని చేయకపోవడం అనే కొత్త అర్ధాలు స్తిరపడిపోయాయి .

ఇంగితం

         ఇంగితం అంటే సంస్కృతంలో అభిప్రాయం అని అర్థం . ఒకప్పుడయితే నుదురు చిట్లించడం ,బొమముడి అనే అర్థంలో కూడా వాడేవారు . ఈ పదాన్ని విశేషణంగా తీ సుకుంటే చలించిన ,కదిలిన అనే అర్థాలు ఏర్పడుతాయి . నామవాచకంగా తీసుకుంటే కదలిక , చలనం ,మనోభావం ,అభిప్రాయం  అనే అర్థాలు వస్తాయి .

ఇంగితజ్ఞు డు  అంటే ఇతరుల అభిప్రాయం తెలుసుకోగలిగినవాడని  భావం . అయితే  ఇంగిత  జ్ఞానం   అనే మాటకే వాడు కెక్కువ ఇంగితం  లేదంటే ఎవరితో  ఎలా మాట్లాడాలో తెలియని వాడ న్నమాట . పాత  అర్థాల  స్థానంలో కొత్త అ ర్థా లొచ్చేశాయి . 

ఈసడించు

ఇది క్రియా  పదం . డి క్షనరీల్లో వెతికేతే ,రోతపడు , కోపించు ,నిరసించు ఇలా ఎన్నో అర్థాలు .  నేటి కాలంలో తగ్గించి , తీసివేసి ,తక్కువ చేసి మాట్లాడు అనే అర్థాలు మిగిలా యి . ఈసడించారు ,ఈసడించి మాట్లాడారు . అనేవే నేటి ప్రయోగాలు .

ఉడుం పట్టు

ఉడుం అనేది బల్లి జాతికి చెందిన ప్రాణి . పాతకాలంలో అంటే రాజరికపు రోజుల్లో సైనికులు దీన్ని పెంచి , తర్ఫీదు నిచ్చి యుద్ధాలలో ,ముట్టడులలో  ఉపయోగించేవారు ఉడుం నడుముకు మోకుకట్టి ,బలంగా కోట గోడలమీదికి విసిరేవారు . దాని నాలుకకు తేనె రాసేవారు . ఏ పాటి పట్టు దొరికినా  అది గోడను కరిచి పట్టుకుంటుంది . ఎంత బలంగా అంటే వేలాడే మోకును పట్టుకుని సై నికులు పైకి పాకి కోట గోడ పైభాగానికి  చేరి ,లోపల్నుంచి తలుపులు తెరిచేవారు . బయటి నుండి  సైన్యం లోనికి చేరి, రాజనగరును ముట్టడించి స్వాధీనం చేసుకునేవారు .

ఇప్పుడు అలాంటి అవసరాలు లేకున్నా పట్టినపట్టు వీడని ,వదలని మొండి పట్టును సూ చించడానికి ఉడుం పట్టు అనే మాటను వాడు తున్నాం  .

ఊదరపెట్టు

               అదే పనిగా నస పెట్టు , పొగ బెట్టు అనే అర్థం లో వాడుతాము . ఎలుకల వంటి వాటిని బయటికి వెళ్ళ గొట్టడానికి పొగబెట్టడాన్ని ఉదరబెట్టడం అంటారు . చుట్టలను , సిగరెట్లను ఒకదానికొకటి ఆ నించి నిప్పు అంటించడాన్ని ఊదరబెట్టడమంటారు . అగ్గిపెట్టలు అందుబాటులోకి వచ్చాక దీ నీ  అవసరం తీ రిపోయింది  . మామిడి వంటి కాయలను త్వరగా పళ్ళుగా మార్చడానికి పెట్టే పొగను ఊదర అంటారు . ఒక విషయాన్ని పదే పదే చెప్తూ ఉండ డాన్ని  ఈ రోజుల్లో ఊదరపెట్టుగా అంటున్నాం

ఋ జువు

          ఋ కారాన్ని పలకడం , రాయడం ఎప్పుడో మానేసాము . అయితే వినిపించే కొద్ది మాటల్లో ఎక్కువగా వినిపించే మాట ఋ జువు . సంస్కృతం లో ఈ పదానికి సత్యం , సూటి అనే అర్థాలున్నాయి . నిదర్శనం అనే అర్థం లో తెలుగులో ఉపయోగిస్తున్నాం . ఈ అర్థంలో వాడే ఈ మాట పర్షియన్ నుంచి హిందీ ద్వారా తెలుగులోకి ప్రవేశించింది .

ఎద్దు

సరే దీని గురించి తెలియనిదేవరికి ? కాబట్టి దీనికి సంభందించిన కొన్ని విషయాలు చెప్పుకుందాం . ఎద్దు అనగానే నాకు స్పెయిన్ దేశం గుర్తొస్తుంది . అక్కడ ఎద్దుల్ని రెచ్చగొట్టి ,వాటితో పొడిపించుకుంటూ ,తొక్కించుకుంటూ ఆడే ,ఆడించే    Bull Fighting ఆటను   జనాలు వెర్రెత్తినట్లు ఆ డుతారు .  ఎ ద్దులమీద కుక్కల్ని ఉసిగొల్పి ,బుల్ రింగ్ లో ఆడించే ఆట కూడా కొన్ని ప్రాంతాల్లో ఉంది .

పూర్వం వేటాడడానికి  ఎద్దుల్ని ఎరగా చూపించి , సింహల్ని , పులులని వేటాడేవారు . దుక్కిటె ద్దుని హాలికం అని ,బండికి కట్టే ఎద్దుని అన ద్యాహమ్ అనీ  అంటారు . సాధు ఎద్దుని గంగిరెద్దు అంటారు .

నంద్యాల , నందిగామ , మహానంది వంటి గ్రామాలు మనకు ఎద్దులకూ ఉన్న  అనుభందాన్ని గుర్తు చేస్తాయి .

ఏ బ్రాసి

ఈ మాటను రోత మనిషి , అమాయకుడు , చేతగానివాడు మొదలైన అర్థాల్లో ఉపయోగిస్తారు . అసహ్యమైన వ్యక్తి అనే అర్థంలో సంస్కృతంలో ఏభ్య రాశి అనే పదం ఉంది . ఈ మాట నుంచి ఏర్పడ్డ తెలుగు పద్యం ఏబ్రాసి . ఏబ్రాసి వెధవ ,ఏబ్రాసిగాడు అనే వ్యవహారం

ఐ రావతం

ఐ రావతం అంటే భా రీ కాయంతో  తెల్లటి మేని ఛాయ తో ,మెరి సి పోయే ఏనుగు . ఇది క్షీర సాగర మధనంలో  పుట్టింది . ఇo ద్రు నికి వాహనం . దీ న్ని మేఘాల ఏనుగు ,సూర్యుని సోదరుడు అని కూడా పిలుస్తారు . మాతంగ లీల అనే గ్రంధం ప్రకారం బ్రహ్మ వరంతో 8 మగ 8 ఆడ ఏనుగులు పుట్టాయి . మగ ఏనుగులకు ప్రతినిధి ఐ రావతం .

         జైన ,బౌద్ధ మతాలలో కూడా ఐ రావతం ప్రస్తావన ఉంది . థా య్ లాండ్ ,లావోస్ వంటి దేశాలలో దీన్ని ఆరాధిస్తారు . అక్కడి ప్రాచీన రాజ్యాల పతాకాలమీద మూడు తొండములతో ఉండే ఐ రావతం బొమ్మ చిత్రించబడి ఉంటుంది

 ఒంటికంటి  రామలింగం

  ఓ అనగానే నాకు ఒంటికంటి రామలింగం గుర్తొస్తాడు   . ఆయనెవరు ? అని ఆడక్కండి . నాకూ  తెలీదు . ఇంకోలా చెప్పాలంటే ఎవరైనా కావచ్చు . ఎందుకంటే ఇక్కడ రామలింగం అనే  మాట పేరులా  కాక ఒక గుణా నికి ,స్వభావానికి ప్రతీకగా చెప్పుకుంటున్నాం . ఒంటి  కన్ను అంటే ఒక కన్నున్న వాడని గాక ఇతరుల సుఖశాంతులను చూసి ఓర్వలేని వాడని అర్థం .అసూయపరుడిని ఒంటికంటి రామలింగం అని సంభో ధిస్తూంటారు

ఓంకారం

  ఓ అనగానే ఓంకా రం  మెదులుతుంది మదిలో . ఇది అకార ,ఉకార ,మకారాల  సమ్మేళనం . సృష్టిలో మొదట వినబడ్డ శబ్దం ఓమ్ . దీన్ని పదేపదే జపించడం వల్ల శరీరంలో ప్రాణవాయువు శా తం పెరుగుతుంది .కంఠ నాళంలోని అడ్డంకులను తొలగిస్తుంది . స్పష్టమైన ఉచ్చారణకు  తోడ్పడుతుంది . సనాతన హిందూ ధర్మంలో ఓంకారా నికి ఎంతో ప్రాముఖ్యత ఉంది . పరమశివుని నాద రూపమే ఓంకారం . వేద సారం ఓంకారం. ఓమ్ అనేది ఏకాక్షర మంత్రం . ఇది కేవలం ఒక మతానికి సంబంధించినది కాదు .

 నిత్యం సాధన చేయడం వల్ల రక్తప్రసరణ సక్రమంగా జరుగుతుంది .. మానసిక అలసట తగ్గి ప్రశాంతత కలుగుతుంది. దీన్ని జపించే సమయంలో వచ్చే ప్రకంపనలు మన నాడీ వ్యవస్థ పై పాజిటివ్ ప్రభావాన్ని చూపుతాయి . ఏకాగ్రత మెరుగుపడుతుంది .

ఔచిత్యం

నీవు చెప్పిన మాట ఔచిత్యం గా లేదు. పెద్ద మనుషులున్నప్పుడు ఔచిత్యంగా  మాట్లా డా లని తెలీదూ అంటూ ఔచిత్యం ప్రదర్శిస్తూ ఉంటాం . కానీ నిఘంటువులలో ఉచితత్వం , యోగ్యత ,సత్యమనే అర్థాలే ఉన్నాయి . తగినవిధంగా ,యుక్తంగా ,యోగ్యతగా అనే అర్థాల్లోనే వాడుతున్నాం . సందర్భానికి తగినట్లు మాట్లాడుట ,ప్రవర్తించుట అనే సందర్భంగా ప్రస్తుతం వాడుతున్నాం .

  అం –అః

0 ( అః వీటిని వ్యాకరణ పరిభాషలో ఉభయాక్షరాలు అంటారు . ప్రస్తుతం బండి ఱ ను , అరసున్న ను వాడుకలోంచీ పక్కకు జరిపేసాము   . మిగిలిన  రెంటికీ విడిగా ప్రయోగం లేదు . 

అంబరం అంటే ఆకాశం సాధారణ అర్థం . అయితే దిగంబరుడు అంటే దిక్కులే అంబరంగా కలవాడు అని అర్థం చెప్పుకుంటాం . ఇక్కడ అంబరంఅంటే వస్త్రం . నిఘంటువుల్లో దీనికి దూది , అనుస్వారం అనే అర్థాలను ఇచ్చారు .

అంతఃపురం

విసర్గ కు సంస్కృతంలో  బోలెడన్ని ఉదాహరణలు దొరుకుతాయి . తెలుగులో విసర్గ అనగానే టక్కున గుర్తొచ్చే  పదము   అంతఃపురం . రాజుగారికి సంభంధించిన స్త్రీలు ఉండే ప్రాంతం అని అర్థం . రాణివాసం అని కూడా అనవచ్చు గానీ మనకు అంతఃపురమే నచ్చుతుంది ..

ఇ దండీ  అచ్చంగా అచ్చులే  చిరు  వ్యాసం.    కేవలం వ్యాకరణ పరిభాషలో కాకుండా కాసింత ఉప్పు , పులుపు ,కారం  కలిపి గుచ్చెత్తి , వండి వార్చిన వంటకం .

మన ఇళ్లల్లో   వేడుక ,పండుగ ,పర్వం, శుభకార్యం ఏదైనా  తోరణాలు కట్టడంతోనే మొదలవుతాయి . తోరణాలు పంది ళ్ళతో ఇంటికి కొత్త అందం వచ్చి చేరుతుంది . సంబరాలను వెంట తీసుకొని వచ్చేవే తోరణాలు.  అంతెందుకు  వీధిలో అలా నడిచి వెళ్తున్నప్పుడు  ,ఏ  గుమ్మానికో మామిడాకుల తోరణం కనిపిస్తే చాలు, వీరి ఇంట్లో ఏదో శుభకార్యం జరుగుతున్నట్టుంది అనుకుంటారు దారి ని పోయేవారు . అది తోరణ మహా త్యం. ఇందులో ఇంకొక విశేషం ఉంది .మన అలవాటులో తోరణం అంటే మామిడాకులదే.

అసలు తోరణాలు ఎందుకు ?వాటికి మామిడాకులే ఎందుకు? అని ఆలోచిస్తున్నారు కదూ ! నేను అలానే అనుకున్నా సుమండీ .  అనుకోవడంతో ఊరుకోలేదు .జవాబు కోసం ప్రయత్నించా. ఆ వివరాలు క్లుప్తంగా  మీకోసం .

ఒకప్పుడు తోరణాలు అంటే ముఖద్వారానికి మామిడాకులను ఓ పు రి కొ సతో బంధించడమే. ఇప్పుడు కాలం మారింది.  వస్తువులో , విధానాల్లో  ,వైవిధ్యం చోటు చేసుకున్నది. రంగురంగులతోరణాలు రాజ్యమేలుతున్నాయి .పండగల సీజన్ మొదలైంది గా యూట్యూబ్ లో వేలెట్టండి .ఇంకేముంది వందలాది ఉపాయాలు .వేలాది లైకులు . మూడు పువ్వులు ఆరు కాయలుగా విభిన్నతకు అర్థం చెప్పే  కంటెంట్లు  .

ప్రసిద్ధ ప్రాచీన దేవాలయాల గురించి ఓ మంచి మాట చెప్తుంటారు పెద్దలు .నిత్య కళ్యాణం పచ్చతోరణం అని అంటే ఆ .దేవాలయంలో సంవత్సరం పొడుగునా స్వామివారికి కళ్యాణం జరుగుతూనే ఉంటుందన్నమాట .ముహూర్తాలు సరైనవి దొరక్కపోయినా ,కుటుంబ పరమైన సమస్యలు ఎదురైనా ,చాలామంది పుణ్యక్షేత్రానికి వెళ్లి పెళ్లి చేస్తారు.  స్వామివారి కల్యాణం జరిగినందువలన అక్కడ విడిగా వధూవరుల  జాతకం ఆధారంగా ముహూర్తాలు పెట్టకున్న, పెట్టిన దానిలో ఏవైనా దోషాలు ఉన్నా, స్వామి అనుగ్రహంతో తొలగిపోతాయన్నమాట.

సరే ఇప్పుడు మనకు బాగా తెలిసిన మామిడి తోరణాల దగ్గరికి రండి .

జ్యోతిశ్శాస్త్రం  లో మామిడి ఆకులను అంగారక గ్రహానికి కారకంగా చెప్తారు.  అందుకే వేడుక ఏదైనా మావిడాకులని వాడుతారు .  చెట్లు ,మొక్కలను  పూజించడం మన సంస్కృతిలో ఒక  భాగం  .దీనికి గొప్ప ఉదాహరణ కార్తీకం లో ఉసిరి చెట్టును, క్షీరాబ్ది ద్వాదశి కి తులసి పూజను చేయడం ఇంకా మిగిలి ఉన్న సంప్రదాయం.

మామిడి చెట్టు, దాని  భాగాలు  అనేక విధాలుగా  మన సంస్కృతిలో  భాగం . ఒకప్పుడు తోట ఉంది అంటే చాలు మామిడి తోటనా అని మొదటి ప్రశ్న ,మామిడి చెట్లు ఎన్ని ఉన్నాయి ?అనేది రెండవ ప్రశ్నగా అడిగేవారు. మామిడి చెట్లు ఆర్థిక వనరులకు చిహ్నం ఒకప్పుడు . మామిడి చెట్టు ఆకులు, లేత చిగుళ్ళు ,పళ్ళు, కాయలు, బెరడు అన్ని ఆయుర్వేదంలో , గృహవైద్యంలో ఉపయోగకారులు .మామిడి ఆకులను తోరణాలుగా మాత్రమే కాక, కలశం లోను వాడుతా రు .అవి దొరక్కపోతేనే తమలపాకులను ఉపయోగిస్తారు .

మామిడాకుల తోరణాల వెనకున్న నమ్మకాలను గురించి కాస్త చెప్పుకుందాం.

మామిడాకులను తోరణాలుగా వేలాడదీయడం వల్ల, ఇంటికి చెడు దృష్టి నుండి రక్షణ, సానుకూల శక్తికి ఆహ్వానం అనేది ఓ ముఖ్యమైన నమ్మకం. ఈ తోరణాల వల్ల ఇంట్లోకి ధనలక్ష్మి తో పాటు సకల దేవతా పరివారం వస్తారని పండితులఉ  వాచ .

 ఈ ఆకుల్లోంచి విడుదలయ్యే ప్రాణవాయువు వాతావరణాన్ని స్వచ్ఛంగా ఉంచుతుంది . తోరణాలు ఎక్కువమంది గుమికుడినప్పుడు ,ఎదురయ్యే మానసిక ఒత్తిడిని తగ్గిస్తాయి  .ప్రధాన ద్వారం పైన కట్టినప్పుడు ఆ ఇంట్లోని  వాస్తు దోషం పోతుందని ఒక విశ్వాసం  . వెనకటి రోజుల్లో  గ్రామాల్లో బావిలోకి దిగి, శుభ్రం చేయవలసిన సమయంలో ,ఎక్కువ ఆకులు ఉన్న మామిడి కొమ్మను బావిలోకి  చుట్టూ కొంత సేపు తిప్పమని చెప్పే వారు . దాంతో బావిలోని విషవాయువులు తొలగిపోతాయట .ఇది నిరూపించబడింది కూడా .

మామిడి ఆకులలో ఒక ఆహ్లాదకరమైన సువాసన ఉంటుంది అందువలన తోరణాల పరిసరాలు సువాసన , తాజాదనంతో నిండి ఉంటాయి.

  మామిడి ,జువ్వి , రావి , మర్రి , ఉత్తరేణి ఈఐదు చెట్ల  ఆకులను పంచ పల్లవాలంటారు .వీటిని శుభకార్యాల్లో వాడుతారు .అయితే తోరణం లో నిలిచేది మాత్రం మావిడే . యజ్ఞయాగాదుల లో  మామిడి ఆకులను వాడి  ధ్వజారోహణం చేయడం సంప్రదాయం .ధ్వజారోహణం అంటే దేవతలకు ఆహ్వానంపంపడమే.   మావిడాకులు అంటే దేవతలకు ఇష్టమేనన్న మాట .

శివపార్వతుల కళ్యాణం మామిడి చెట్టు కిందనే జరిగిందని , అందుకే శుభకార్యాలలో మామిడి ఆకులను ఉపయోగిస్తారని పెద్దవారంటారు .

 ఇంకో ముఖ్య విషయం ఇక్కడ తప్పక చెప్పుకోవాలి . మన వైపు పెద్ద పండుగలు  ,ఉత్సవాలు ఎక్కువగా సంవత్సరంలోని రెండో భాగంలోనే వస్తాయి .దీనికి మామిడి తోరణానికి సంబంధం ఏంటా అని ఆలోచిస్తున్నారా ? మామిడి పూత సాధారణంగా శీతాకాలం చివరలో మొదలవుతుంది . వేసవిలో కాత మొదలవుతుంది. కత్తిరింపు మొక్క బలంగా పెరగడానికి సహాయపడుతుందని మీకందరికీ తెలుసు కదా! అయినా ఈ విషయం తెలుసుకోవడానికి వృక్షశాస్త్రజ్ఞుని వరకు వెళ్ళనక్కరలేదు . ఏ తోటమాలి అయినా చెప్తాడు .పండుగలప్పుడు మామిడి తోరణాలను కట్టడానికి ఇదొక మంచి కారణం .

ఈ కారణాలన్నింటినీ  విస్తృతంగా అధ్యయనం చేయకున్నా సంప్రదాయ పద్ధతుల ఆధారంగా తరతరాలుగా జనం ఆచరిస్తున్నారు . విశ్వసిస్తున్నారు కూడా.

తోరణాల గురించి ఇన్ని మాటలు చెప్పుకుని ఆగిపోతే అది అసంపూర్తి అవుతుంది  .తోరణం అనగానే మామిడి ఆకుల తర్వాత గుర్తొచ్చేవి కాకతీయ శిలా తోరణాలు . అందమైన ఈ తోరణాలు మన శిల్పుల నైపుణ్యానికి సజీవ సాక్ష్యాలు  .వీటిని తోరణ ద్వారాలు ,తోరణాస్తంభాలు, కీర్తితో రణాలు ,హంస ద్వారాలు ఇలా రకరకాలుగా చరిత్రలో పేర్కొన్నారు.   ప్రభుత్వం నిర్వహించే అన్ని ప్రధాన కార్యక్రమాల్లో దాదాపుగా కనిపించే నమూనా స్వాగత దారాలు ఇక్కడివే .

వరంగల్ కోటలో ఈ కీర్తి తోరణాలు నాలుగు ఉన్నాయి .  నాలుగూ  వేర్వేరు రాజుల కాలంలో నిర్మించబడినా  ఆ తేడాలను మన చూపులు పట్టుకోలేవు.  వీటిపై అధోముఖ పద్మాలు, హంసలు అందంగా  అమిరాయి  . కోటలోని అపార సంపదను , శత్రువులు దోచినా ఈ అమూల్య సంపద మనకు దక్కింది .చూసేవారికి రాచహోదాను ,  ఆత్మవిశ్వాసాన్ని నేటికీ అందిస్తున్నాయి . ఇవి  యుద్ధాల్లో సాధించిన  గెలుపును తెలిపే విజయ చిహ్నాలు అని చరిత్రకారుల వివరణ  .మన బోటి సామాన్యులకు తోరణం  అంటే నెగిటివ్ ఎనర్జీతో , చెడు దృష్టితో , చెడుగాలితో రణమే . పోరాటమే  .దాన్ని ఎదుర్కోవడానికి తోరణాలను కడదాము .  ఆ సువాసనలను  ,ప్రాణ శక్తిని మనసారా  జీవితాల్లోకి ఆహ్వానిద్దాం .

 ఇదండీ  తోరణాల కథ

     ప్రపంచ భాషల వ్రాత లిపుల్లో మొదటి ఉత్తమ లిపి కొరియా  దేశానిది కాగా  , రెండవ ఉత్తమలిపి  తెలుగు కావడం మనకు గర్వకారణం .
కాలికి బలపం
        అవసరం ఉన్నందున దూరభారాలు లెక్కించకుండా తిరిగినప్పుడు కాలికిబలపం కట్టుకుని తిరుగుతున్నాడని అంటారు .    బలపం అనేది రాతిముక్క. పలకాబలపం అనే వి ఒకప్పుడు విడదీయలేని జంట పదాలు . ఒకప్పటి విద్య విధానానికి ఆనవాళ్ళు . ఒక్కసారి పలక  కొంటె ఒకరి తర్వాత మరొకరు వాడుకునే సౌకర్యం ఉన్న సాధనం . తిరగలేక బాధపడుతున్నట్లు ,తిరగక  తప్పదన్నట్లు చెప్పడమే దీనిలోని అసలు ఉద్దేశ్యం .
ఖండితం
                ఈ సంస్కృత పదానికి నరకబడినది అని నిఘంటు అర్థం . యుక్తులు చెప్పి ,ఒక వాదాన్ని నిరాకరించడం కూడా ఖండించడమే . ఈ రోజుల్లో ఏ రాజకీయ    నాయకుని ఏ విషయంలో అభిప్రాయం అడిగినా  యదుటివారు చెప్పింది ఖండిస్తున్నాను అనే అంటారు . దేన్ని ఖండిస్తున్నాడు ,ఎందుకూ ఖండిస్తున్నాడు అతనికే తెలియదు . అతనికే తెలీనప్పుడు మనకు తెలిసే అవకాశం లేనేలేదు . ఖండితంగా చెప్పడమంటే స్పష్టంగా ,దాపరికం లేకుండా అనే అర్థంలోనే నేడు వాడుతున్నాం
గుడ్డి గవ్వ
         కొన్ని ఏళ్ళ క్రితం గవ్వలు నాణాలుగా చెలా మణిలో ఉండేవి. అంటే గవ్వలిచ్చి ,కావలసిన సరుకులను కొనేవాళ్ళు . గవ్వ విరిగిన ,పగిలిన అది గుడ్డిగవ్వ . అది వ్యాపార వ్యవహారాలలో చెల్లుబాటయ్యేది కాదు . ఎందుకూ  పనికిరానిదని  అర్థం . బీదవారిని గుడ్డిగవ్వ పాటి ఖరీదు చేయడని  భావించేవారు .
ఘంటాపథం
         తెలుగులో ఈ పదానికి నొక్కి చెప్పుట , బల్ల గుద్ది  చెప్పుట అనే అర్థాలున్నవి . తాను నమ్మిన దాన్ని ఎదుటివారు సంశయించినప్పుడు వారికీ బోధ పడేలా నొక్కి చెప్పడం ఘంటాపథం .
చిరునామా
                        చి రునామా అనేది ఇ ప్పుడెక్కడా  వాడటం లేదు . ఆ స్థానం  లో Address వచ్చి , పీఠం వేసుకుని కూర్చున్నది .ఈ అడ్రసునే ఒకప్పుడు చిరునామా , విలాసం అనే వారు . ఇది హిందీ నుంచి వచ్చిన మాట అని సి. పి  బ్రౌన్ అభిప్రాయం . అన్యదేశ్యం అని మరికొందరి భావన . ఇ వన్నిటిని  పక్కకు నెట్టి అడ్రసు స్థిరపడింది . సులువుగా చెప్పాలంటే క్లుప్తంగా ఒక వ్యక్తి నామ , నివాసస్తలాల వివరం చిరునామా.
జరిగిన కథ
             నిజంగా సంఘటిల్లిన కథను జరిగిన కథ అంటారు . అయితే మనం ఇ ప్పుడీ అర్థంలో వాడటం లేదు . వార , మాస పత్రికలు పెద్ద కథలను ,ధారావా హికలను  ప్రోత్సహించడం ,ప్రచురించడం మొదలె ట్టాక  కథలోని కొద్ది భాగాన్ని ప్రచురించి ,మిగిలిన కథను తరువాతి సంచికలో చదవమని సూచించే అవసరం ఏర్పడింది . మిగిలిన భాగాన్ని ప్రచురించేటప్పుడు  అంతవరకూ  జరిగిందాన్ని క్లుప్తంగా చెప్పాల్సిన పరిస్తితి  ఏర్పడింది . దానివల్ల సత్యమైన ,గడచిన అనే అర్థంలో జరిగిన కథ వాడటం తప్పనిసరైంది .
టిప్పణి
              ఒ  క  గ్రంధంలోని  విశేషాలను వివరిస్తే అది టీక అనీ ,కటిన పదా లకు అర్థాన్ని వివరిస్తే అది టిప్పణీ అని సామాన్యమైన అర్థం . పద్యాల్లోని పదాలను ,అర్థాలను వచన క్రమంలో  పెట్టడమే తాత్పర్యం . తెలుగులో టీ కా తాత్పర్యాలకే ప్రచారం ఎక్కువ . ఒకనాటి సాహితీ సంప్రదాయాలను పరిచయం చేసుకోవాలంటే ఇ లాంటి పదాల పరిచయం అవసరం .
TLAYINCHU
         ఇది హిందీ /ఉర్దూ నుంచి వచ్చిన పదం . తెలుగులో పని ఎగ్గొట్టు ,మోసగించు అనే అర్థాలున్నాయి . అయితే నేడు మనం తప్పించుక తిరుగు ,తప్పుదారి పట్టించు ,మోసగించు అనే అర్థాలతో బాటు కావాలని ఆలస్యం చేయు అనే అర్థంలోనూ వాడుతున్నాం .
డ బ్బాకొట్టు
           డబ్బా అనేది హిందీ మాట  దానికి తెలుగు నిఘంటువుల్లో తుపాకీ మందు ఉంచుకునే తోలుపెట్టే అని అర్థం ఉంది దీనికి కోతలు కోయు ,పొగడు అనే వ్యవహారిక ఆర్గాలు ఉన్నాయి. నేటి వాడుకలో చప్పుడు చేస్తూ పోవడం, పొగడుకోవడంతో పాటు అనవసరంగా పొగడు ,అతిగా పొగడు అనే అర్థాలు ఉన్నాయి నేడు.
అణాకాణీ
               రూపాయికి 100 పైసల విధానం వచ్చాక రకరకాల పాత  నాణా లు వాటి లెక్కలు మరుగున పడిపోయాయి  .పేర్లు కొన్ని వ్యవహారంలో నిలిచిపోయా యి . అలాంటి వాటిలో అణాకాణీ  40 , 50 ఏళ్ల క్రితం వరకు పలుకుబడిలో ఉండేది. ఒకప్పుడు రూపాయికి 16 అణాలు అంటే 96 పైసలు ఉండేవి . దాన్నిబట్టి పదహారణాల ఆంధ్రుడు అనే మాట ఎక్కువగా వినబడేది. అంటే మాట,లో కట్టుబొట్టులో తెలుగు లక్షణాలున్న వాడని అర్థం. రూపాయిలో 16వ వంతు అణా  దాంట్లో నాలుగవ వంతు కాణీ . అందువలన చిల్లర మనిషి అనే అర్థంలో అణాకాణీ  మాట వాడేవారు. ఇలా వాడే రోజుల్లో కాణీ ఖర్చు లేకుండా పెళ్లి చేశాడు అనే మాటలు పుట్టాయి . అణా అనేది సత్తు నాణెం.
తాహతు
 తెలుగు సినిమాల్లో  తరచూ వినిపించే మాట ఇది .  హిందీలో తాకత్ అనే శబ్దం నుంచి పుట్టిన మాట.  హిందీలో ఈ మాటకు బలం , శక్తి , అధికారం అనే అర్థాలు ఉన్నాయి  తెలుగులో  అధికారంతోపాటు హోదా,స్థాయి  అనే అర్థాలు కూడా ఉన్నాయి  
        ఆయన  తాహతు  ఎక్కడ ?   మనది ఎక్కడ ? ఈ మాటలు మన సినిమాల వల్ల రాజకీయ నాయకుల వల్ల ప్రజల నోళ్లలో నానుతున్నాయి.
దుంప నాశనం
          తెలుగువారికి ప్రత్యేకమైనది  ఈ తిట్టు . మొక్కల పుట్టుకకు  ,పెరుగుదలకు మూల కారణమైంది దుంప . అది నశిస్తే , ప్రస్తుతమున్న మొక్క వంశమే నశించినట్లు లెక్క.  ఎదుటి వ్యక్తి గాక  అతని వంశమంతా నశించాలని   దీనికి అర్థం . ఇంగ్లీష్ తిట్లు  అలవాటయ్యాక  తెలుగు తిట్లు  మరిచిపోతున్నాము  అ.యినా  కొన్ని పదాల యొక్క  అసలు  అర్ధాన్ని  తెలుసుకోవాలి .
ధనియాల జాతి
      తిట్టి, కొట్టి బాధిస్తే ,గాని దారికి రాని, పని చేయని వ్యక్తులను గురించి చెప్పేటప్పుడు ఈ మాటను వాడతారు  . ధనియాలను  ఉన్నవి ఉన్నట్లు పాతేస్తే మొలకెత్తవు.   వాటిని  చెప్పు కింద నలిపి, నాటాలనేది విశ్వాసం  అలా  పీడించి, హింసించి, భాధిం చినప్పుడే గాని మర్యాదగా చెప్పితే, పనిచేయని వాళ్లని ధనియాల జాతి అంటారు.
నదీ నదాలు
 ఇది ద్వంద్వ సమాసం .  ఇందులోని నది, నదం రెండూ సంస్కృత పదాలే.   నదం అంటే తూర్పున పుట్టి, పడమటికీ ప్రవహించేది .  మనదేశంలో నర్మదా, తపతి నదాలు .  నది అంటే పడమట పుట్టి, తూర్పుకు ప్రవహించేది.   ఇంత  సూక్ష్మమైన  విషయాన్ని   గమనించి , ప్రత్యేకంగా  పేరు పెట్టిన  మన  పూర్వీకుల పరిశీలనా శక్తికి నమస్కారాలు .
పాలు
 పాలు అనగానే మనకు ఆవు , గేదె ,మేక ,గాడిద  గుర్తొస్తాయి కదా ! ఇవన్నీటిని మరిపింప చేసేది అమ్మ .ఆమె ప్రేమ . ఇవాళ పాలుకు ఉన్న ఎన్నో అర్థాలలో కొన్నింటిని చెప్పుకుందాం పాలతో కలిసి కోపాలు ,తాపాలు ,శాపాలు ,మురిపాలు ఇలా ఎన్నో రకాలు .
          కృష్ణుడు రాయబారంలో పాండవులకు సగపాలిమ్మని అడిగాడు.   ఇక్కడ పాలు అంటే భాగం . రాజుల సొమ్ము రాళ్లపాలు అన్నప్పుడు  రాళ్ళల్లో కలిసిపోయాయని అర్థం . దేవా నా పాల రావా అంటే  నన్ను రక్షించడానికి రావా  అని భావం .   జిల్లేడు పాలు అంటే రసం అనే అర్థం .ఇలా పాలు అనే పదానికి ఎన్నో అర్థాలు ఉన్నాయి .
 ఫల సాయం
             ఫలసాయం   అన్న మాటకి పంట అనే అర్థం ఉంది .  వ్యవసాయం చేయగా వచ్చే ఆదాయం ఫలాయం . కానీ నేడు పంట దిగుబడిని సూచించడానికి ఫలసాయం అనే మాటను  వాడుతున్నాము .
బాదరబందీ
                ఒకప్పుడు నిజాం రాష్ట్రంలో  ఉద్యోగులు పొడుగాటి అంగీ ధ రించడం సంప్రదాయం . వాటికి ఇప్పట్లో లాగా గుండీలు ఉండేవి కావు .ఓవైపు తాళ్లు   ,మరోవైపు వాటిని దూర్చడానికి రంద్రాలు ఉండేవి . ఎదురెదురుగా వాటిలో నుంచి దూ ర్చిన తాళ్ళను ముడి వేసేవారు . ఇవి 12 ఉండేవి . ఈ పద్ధతిని బారాబంది , బారాబుంది అనేవారు .ఇది చాలా సమయం తీసుకుంటుంది .విసుగు పుట్టిస్తుంది .అలా ఈ బారాబంధి కాస్త బాదర  బందీగా మారిపోయింది . సరిగా కట్ట కుంటే నలుగురిలో నగుబాటు . ఇలా 12 ముళ్ళు వేయడం . విప్పటం చికాకు పుట్టించేది .ముళ్ళు సరిగా వేయకుంటే , విప్పడం మరి కష్టం . ఇలా విసుగు పుట్టించే వ్యవహారం ,అనవసర శ్రమ అనే అర్థంలో బాదరబందీ అనే పదాన్ని వాడతారు .
భత్యాలు
             పనిచేసినప్పుడు ఇచ్చేది జీతం .తర్వాత వచ్చేది పింఛన్ . బత్తా   అనే హిందీ లేదా ఉర్దూ మాటకు తెలుగు మాట భత్యం .ఇది తాత్కాలిక , ప్రత్యేక సేవలకు ప్రతిఫలంగా ఇచ్చేది . రాను రాను భత్య మనేది జీతానికి భిన్నంగా , అదనంగా ముట్ట చెప్పేది అనే అర్థం వచ్చింది .  అప్పటినుంచి  కరువు భత్యం ,దిన భత్యం ,ప్రయాణ భత్యం ,  అదనపు భత్యం ఇవన్నీ వచ్చి చేరాయి   .ఒకప్పుడు జీతభత్యాలు ధన రూపంలోనే గాక వస్తు రూపంలో కూడా ఉండేవి
మందలింపు
           తప్పుగా మాట్లాడిన వారిని , తప్పుడు పనులు చేసిన వారిని సుకుమారంగా హెచ్చరించడాన్ని  మందలింపు అంటారు . తెలంగాణ ప్రాంతంలో ఈ మాటకు పరామర్శ , ఓదార్పు అనే అర్ధాలు ఉన్నాయి . మిత్రులు , బం ధువులు ,ఆత్మీయుల్లో ఎవరైనా ఇబ్బందుల్లో ఉంటే పలకరించి , ఓదార్చి , కష్టసుఖాలు విచారించడాన్ని మందలించడం అని అంటారు ఈ ప్రాంతంలో .
యక్ష ప్రశ్నలు
            సమాధానం చెప్పడం సాధ్యం కానీ చిక్కు ప్రశ్నలు ఎవరైనా అదేపనిగా అడుగుతూ ఉంటే యక్ష ప్రశ్నలు వేస్తున్నాడయ్యా అని అంటారు  . ఈ జాతీయానికి సంబంధించిన కథ మహాభారతంలో ఉన్నది . పాండవులు అరణ్యవాసం చేస్తున్న సమయంలో , ఈ సంఘటన జరిగింది .ఒకసారి  పాండవులు అందరికీ అలసట , దాహం కలిగాయి . అప్పుడు చెరువులోని నీరు తీసుకోవడానికి వెళ్ళినప్పుడు అక్కడ ఉండేటటువంటి యక్షుడు ధర్మరాజును కొన్ని ప్రశ్నలు అడుగుతాను వాటికి సమాధానాలు చెప్పితే ,ఈ నీళ్లు తాగడానికి అనుమతి ఇస్తాను అని చెప్పాడు .  యక్షుడు ఎన్నో చిక్కు ప్రశ్నలు అడిగాడు . అన్నిటికీ ధర్మరాజు సరిగ్గా సమాధానాలు చెప్పాడు .  తన తమ్ముళ్లందరినీ కూడా కాపాడుకున్నాడు.
రాజధాని
       రాజులు ఉండే ప్రధాన నగరం రాజధాని . ఇప్పుడు రాజులు  లేరు గాని , రాజభోగాలు ఉన్నాయి.   రాష్ట్రాలు ఉన్నాయి . వాటికి పరిపాలనా కేంద్రాలుగా ముఖ్య పట్టణాలు ఉన్నాయి .వాటిని కూడా రాజధానులనే పిలుస్తున్నాము . రాజు లేకున్నా పాత అలవాటు ప్రకారం ప్రధాన నగరాన్ని రాజధాని అంటున్నాము  .
లక్షణ
          మీరు సరిగానే చదివారు ఇది లక్ష్మణుడు కాదు . లక్షణ . శ్రీకృష్ణుని  అష్టభార్యలలో చివరిది లక్షణ . ఈమెను కృష్ణుడు మత్స్య యంత్రాన్ని కొట్టి ,వివాహం చేసుకున్నాడు . ఈ సంగతి అన్నమాచార్యుల వంశానికి చెందిన తాళ్లపాక తిరువేంగళ నాథుడు అష్టమహిషి  కళ్యాణం అ నే కావ్యంలో  చాలా చక్కగా వర్ణించాడు .మత్స్య యంత్రాన్ని కొట్టడం అనగానే అందరికీ అర్జునుడు మాత్రమే గుర్తొస్తాడు . ఈ లక్షణ స్వయంవరంలో భీముడు , కర్ణుడు కూడా ప్రయత్నించారు , కానీ సాధ్యం కాలేదు . చివరగా శ్రీకృష్ణుడు వెళ్లి మత్స్య యంత్రాన్ని ఛేదించి ,లక్షణను  వివాహం చేసుకున్నాడు
వారాలబ్బాయి
             ఇప్పటిలాగా వసతి గృహాలు , ఉచిత వేతనాలు లేని రోజుల్లో పేద విద్యార్థులు ఏ బడి పంచలోనో  తలదాచుకుని , సంపన్న గృహస్తులను ఆశ్రయించి , భోజన వసతి సంపాదించేవారు . ఏ ఒక్కరి మీదనో ఆధారపడక ,పూటకో ఇంట్లో తింటూ , బట్టల కోసం కొందరినీ ,పుస్తకాల కోసం మరికొందరిని , ఆశ్రయించి , చదువుకునేవాళ్లు . అలా దుర్భర జీవితం గడుపుతూ , చదువుకునే వారిని వారాలబ్బాయి అనేవారు .అమ్మాయిలు ఇలా చదివే పద్ధతి లేనట్టుంది . అందుకే వారాల అమ్మాయి అనే పదం పుట్టలేదు . ఇప్పుడు ఈ రకంగా చదివే వాళ్ళ సంఖ్య చాలా అరుదు .
శాఖాహారం
          చాలా భోజనశాలలను శాఖాహార భోజనశాల అని రాయడం , పలకటం మన అలవాటు . శాఖ అంటే కొమ్మ . శాకం అంటే కూర .మాంసాహారం దొరకదని కూరగాయల వంటలు ఉంటాయని సూచించడానికి  శాకాహారమనే మాట సరియైనది . అయితే  మనము శాఖహారం అంటే కొమ్మలనే ఆహారంగా తీసుకుంటాము అని  ఆ బోర్డు ద్వారా తెలియజేస్తున్నాం . అది సరైనది కాదనుకోండి కానీ , మనకు బాగా అలవాటైపోయింది . అయితే ఇంకొక చిన్న విషయం ఇక్కడ చెప్పుకోవాలి . ఏది శాకాహారం అనే విషయంలో ఒక్కొక్క రాష్ట్రంలో ఒక్కొక్క పద్ధతి , ఒక్కొక్క దేశంలో ఒక్కొక్క పద్ధతి అలవాటులో ఉంది  .అది చాలా పెద్ద విషయం తర్వాత దాని గురించి చెప్పుకుందాం .
షికారు
                ఈ పదానికి వేట ,సంచారము అనే అర్థాలు ఉన్నాయి .  ఇది పార్శీ మాట .హిందీ ,ఉర్దూ ద్వారా తెలుగులోకి వచ్చింది  మూల భాషలో భక్ష్యం, లక్ష్యం , వేట అని అర్థాలు ఉన్నాయి తెలుగులో వేట , స్వారీ ,వా హ్యాళి అనే అర్థాలు ఉన్నాయి . అడవులు తగ్గి ,క్రూర మృగాల సంఖ్య తగ్గిన తర్వాత ,వనభోజనాలకు , వినోద వ్యవహారాలకు పరిమితమైన సామాజిక జీవనంలో వేట అనే అర్థం కన్నా విహారం వాహ్యాలి అని అర్థాలకే ఎక్కువ ప్రసిద్ధి రూపంలో , అర్ధాల్లో మార్పు వచ్చిందని గుర్తుంచుకోవాలి .
సాము గరిడీలు
               సాము గరిడీ అనే రెండు మాటలు ఒకదానికొకటి పర్యాయపదాలు అనే అర్థం లో ఈ ద్వంద్వ సమాసాన్ని వాడుతుంటాము . సిగ్గు బిడియం , అందం చందం అటువంటిదే ఇది కూడా అనుకుంటాము . అయితే సాము అంటే వ్యాయామం . గరిడీ అంటే సాము నేర్చుకునే చోటు . కాబట్టి  సాము నేర్చే నేర్పే ప్రదేశాలని అర్థం.      తెలుగుదేశంలో ఒకప్పుడు తాలింఖానాలు ఉండేవి అక్కడ వ్యాయామ విద్యలు మాత్రమే నేర్పేవారు .  స్వాతంత్రం వచ్చాక ఇవన్నీ ఒక్కసారిగా మాయమైపోయాయి వీటిని గరిడీలు అని కూడా అంటారు కాబట్టి వ్యాయామశాలలు అని అర్థం .
హక్కు
               ఇది ఉర్దూ లేదా హిందీ నుంచి తెలుగులోకి వచ్చిన మాట . . శబ్ద రత్నాకరం ప్రకారం దీనికి బాధ్యత అని అర్థం  నేటి రాజ్యాంగ ,రాజకీయ వ్యవహారాల్లో హక్కు అంటే అధికారమే గాని బాధ్యత కాదు . పదవి వల్ల ప్రత్యేక పరిస్థితుల వల్ల సంక్రమించే స్వామ్యం అధికారం హక్కు . సదరు హక్కు పొందినందువల్ల కర్తవ్యం గా భావించి చేయవలసిన పనులు బాధ్యతలు .నేటి భాషలో ఈ రెండు వేరు వేరు . హక్కు వేరు బాధ్యత వేరు .
            అందరమూ భాషను మాట్లాడుతున్నాము కానీ దానిమీద పట్టును సంపాదించుకోలేకపోతున్నాము .  కారణం శ్రద్ధ తగ్గిపోవడమే .  సామెతలు ,నానుడులు , జాతీయాలు , పదబంధాలు ,  పొడుపు కథలు ఇలాంటివి తెలుసుకున్నప్పుడు  భాష మీద పట్టు దొరుకుతుంది . అలా దొరికినప్పుడు అభిమానము పెరుగుతుంది . అయితే ,కొన్ని పదాల వెనక ఉండే అంతరార్థం కూడా తెలుసుకోవడం అనేది మన భావాలను మరింత స్పష్టంగా వెలిబుచ్చడానికి సాధ్యమవుతుంది అన్న ఉద్దేశంతోటి ఒక చిన్న ప్రయత్నం చేయడం జరిగింది .ఇది రెండు భాగాలుగా  రాయడం జరిగింది . ఈ రెండింటిని  చదవండి .చదివించండి .  అందమైన భాష మనది .దాన్ని మరింత అందంగా  మన భావాలను వెల్లడి చేయడానికి వాడుకుందాం .
విజయ కందాళ