కవితలు

మట్టిలోని సారమో సాగునీటి సదుపాయమో
పెరటి మొక్క లిప్తపాటులో కొమ్మలు రెమ్మలతో పచ్చని పందిరై కనువిందు చేసింది
రెప్పపాటులోనే రెమ్మరెమ్మకో పంచవన్నెల రామచిలుక పువ్వై విరిసింది
ఆకు – పసరై బెరడు – కషాయమై వేరు – చూర్ణమైన ఆమూలాగ్ర ఆరోగ్యప్రదాయిని
మానవాళికి ప్రాణవాయువు నందించే ఊపిరియంత్రం
సాధుజంతుల పాలిటి కల్పవల్లి
నీకు నీడనిచ్చి నిన్ను సేదతీర్చే అమ్మ ఒడి
నీ గుండెకు బలమై నీ శ్వాసకు ఆయువుపట్టైన అపర ధన్వంతరి
ఏ పాడు గాలి సోకిందో
ఏ చీడపీడ తగిలిందో
అడవికి పచ్చని పరదాలు వేసి
నేలకు తివాచీలు పరిచి ఆహ్లాద పరిచిన పత్రహరితం
ఎందుకో వడలిపోతోంది
నేల కొరిగిన వృక్షమాత
అనావృష్టికి సూచిక
రేపటి క్షామానికి హెచ్చరిక
వృక్షో రక్షతి రక్షితః

బాట ……
ఇది నున్నని నల్లని తారుబాట
చూస్తున్నకొద్దీ చూడాలనిపించే బాట
ఏవేవో తలపులను రేకెత్తించే బాట
ఎన్నెన్నో మలుపులు తిరిగే బాట

ఎందరినో గమ్యానికి చేర్చే బాట
గమ్యమే ఎరుగని బాట
జీవనగమనంలో నేస్తమైన బాట
జీవితమే గమనమైన బాట

వేకువ వెలుగురేకలు విచ్చుకునే వేళ
ప్రభాత పవనపు స్పర్శకి తలలూపే చెట్లతో
పక్షుల కిలకిలలు,గుడిగంటల సవ్వడితో
ఆహ్లాదకరమైన అందమైన బాట

పాఠశాలలకు వెళ్లే పిల్లల పరుగులతో
ఆఫీసులకు వెళ్ళే ఉద్యోగుల హడావిడితో
వాహనాల రణగొణధ్వనులతో ట్రాఫిక్ తో
చీకాకుపెట్టే చిందరవందర సిటీబాట

మిట్టమధ్యాహ్నపు వేళ
మండిపడే సూర్యుడి ప్రతాపంతో
వేడెక్కి ఊదరగొట్టి
ఉస్సురుస్సురనిపించే బాట

సూర్యాస్తమయాన గూటికి చేరే
పక్షుల్లాంటి పిల్లాపాపలతో,
ఉద్యోగులతో ఉక్కిరిబిక్కిరై
అలసిసొలసే బాట

సాయంకాలపు చల్లని వేళ
బేకరీలు చాట్ బండార్ లను
చేరిన జనంతో సందడి చేసే బాట
పానీపూరీ తినే కుర్రకారుతో
హుషారెత్తించే నగరపు బాట

రాత్రి కాంతుల్లో విందువినోదాలు పంచే
రెస్టారెంట్లు,సినిమాహాళ్ళతో చిత్రమైన బాట
అర్ధరాతిరి సద్దు సేయక నిద్దరోయే వేళ
అనాధలకు ఆశ్రయమిచ్చే అమ్మ ఈ బాట

మండే వేసవి వడగాడ్పులకు వేసారి,
చిరుజల్లుకు మురిసి,జడివానకు తడిసి,
గజగజ వణికించే శీతగాలులకు బిగిసి,
వసంతంలో రంగురంగుల పూలతో విరిసి
మెత్తటి తివాచీలు పరిచి, స్నేహహస్తం చాచి
పిలుస్తోంది ఈ బాట, చిక్కటి అనుభవాల ఊట!

ఎన్నినాళ్ళుగా ఏయే దృశ్యాలను కన్నదో,
ఎన్ని ఏళ్ళుగా ఏయే కథలను విన్నదో
ఎందరెందరిని ఎక్కడెక్కడికి చేర్చిందో
ఎవ్వరికీ చెప్పనిది,ఎల్లలే ఎరుగనిది ఈ బాట

ఉదయపు బాల్యాన్ని, మధ్యాహ్నపు యవ్వనాన్ని ,
సాయంకాలపు వృద్ధాప్యాన్ని చవి చూస్తూ
అనుభూతులను నెమరు వేసుకుంటూ
జీవనగమనానికి భాష్యంగా నిలిచింది ఈ బాట !

మలుపు మలుపుకీ మజిలీ చేయిస్తూ,
క్షణం క్షణం,తరం తరం, నిరంతరం
తరగని పయనానికి లక్ష్యమైనది ఈ బాట!!
గడిచే కాలానికి సాక్ష్యమైనది ఈ బాట!!!

జానపదులు గ్రామ దేవతకు సమర్పించుకునే నైవేద్యం

పసుపు పూసిన కొత్త కుండలకు
కుంకుమ ముగ్గుపిండి వేపమండలు వెలిగే దివ్వెల శోభల నడుమ అన్న పానీయాలతో అమ్మవారికి సమర్పించే భోజనమే బోనం

సంప్రదాయ వస్త్రధారణలో
సౌభాగ్య చిహ్నాలు ధరించిన
సర్వమంగళ స్వరూపిణులు

కల్లాపి జల్లిన వాకిళ్లు కొలువుదీరిన రంగవల్లులు
పసుపు రాసిన గడపలు వేప కొమ్మలతో అలంకరించబడిన వీధులు జానపద శైలిలో హోరెత్తించే అమ్మవారి కీర్తనలు

ఒంటిపై పసుపు నుదుట కుంకుమ
కాలి గజ్జెలు ఎర్ర వస్త్రం ధరించిన స్ఫురద్రూపి బలశాలి అమ్మవారి సోదరుడే పోతరాజు

కార్యక్రమ ఆరంభకుడు
భక్త సమూహ రక్షకుడు

రౌద్రాంశ ప్రతీకైన కాళీమాతను
శాంతింపజేసే తంత్రమే సాక

కర్ర కాగితంతో కూర్చిన తొట్టెలు ప్రత్యేక ఆకర్షణ

గుగ్గిలం మైసాచి డబ్బు చప్పుళ్ళు పోతరాజు విన్యాసాల నడుమ దుష్టశక్తులను దునుమాడే తతంగమే అమ్మవారి ఊరేగింపు

రంగం గావు ఫలహారపు బళ్ళు
పల్లె పాటలు ప్రాంతీయ నృత్యాల నడుమ ఆషాడంలో అంగరంగ వైభవంగా జరిగే రాష్ట్ర పండుగ

              పద్మశ్రీ చెన్నోజ్వ

కొడిగట్టే దీపాన్ని వెలిగించే ధన్వంతరీ ప్రతినిధి

సృష్టికి ప్రతిసృష్టి చేసే అపరబ్రహ్మ

దేహమనే ప్రమిదలో జ్వాలై వెలిగే జీవాత్మకు చమురునందించే శక్తి ప్రదాత

నిస్తేజమయ్యే శక్తి కేంద్రాలను ఉత్తేజపరిచే చైతన్యమూర్తి

తిమిరంతో సమరం చేసే మేని యంత్రాన ఆయువు నింపే ప్రాణదాత

పట్టుతప్పే అంగాలకు ప్రాణవాయువు నందించే జ్ఞానదీపం

ఆరోగ్య పరిరక్షణకే అంకితమైన కారుణ్యమూర్తి

పవిత్ర వృత్తికి తోడైన మహోన్నత ప్రవృత్తితో రోగిని యోగిగా మలిచే విశ్వబ్రహ్మ

ఇంటి వాడి కోపము ఇంగిలీకమోలె
భగ్గుమంటే సంతు సదురుకున్నట్టు…

ఆకలై కాలు చేయి;పెయ్యి కదలనట్టు… కాలమసలు కదలడమే లేదు!

పేదవాని ఆలోచనోలె! పగలు సెగలు
తెగుత లేదు ముడిపడుతులేదు!

ఉద్దెరకు సామానియ్యడని తెలిసీ
దుకాణానికి పోయినట్టు-
ఉత్తరానికి తిరిగే సూర్యుడేమో!

చేతగానోణి కోపమోలె
రోజురోజుకు ఎండ మండిపోయె!

సగటు ఆడదాని నిట్టూర్పు వలె,
వేడి గాడ్పులు వీయబట్టె!

చెప్పులు లేని కాళ్ళకు
ఇసుక సెగలై తాకె!

అప్పులున్నోడికి అరువు పుట్టనట్టు…దప్పి తీర్చుకొన…
బావులు -చెరువులెండిపోయె! చెలిమెలే కరువాయె

బాటసారులొచ్చి నీడకని ఆగంగ-
పుకడుకొచ్చే నీళ్లు- పుడిసెడుకు
పిరము చేసి అమ్మబట్టె!అంగడోడు!

చెట్టు – చేను చెలుకలెండిపోయె!
అధికారి ముందు నౌకరోలె
మాడ మంట పుట్టి-నోట మాట రాక పాయె!

నాలుగు తలలోడికి – నెగులెందుకో?
మింట మంట పెట్టి- నీళ్ళు మసలబెట్టి,
కర్వరిమీద…కుమ్మరించె!

ఆలిమీద మగడు అరచినట్టు,
అడవి మీద అంగారాలే ఆరబోసె!
అమ్మ-అయ్య పంచాయితీ పెట్టుకుంటే
పోరగాండ్లు బొంతల -దూరినట్టు;

పుట్టల్ల మంట బుట్టంగ -పాములన్ని పొదల దూరిపోయె!

ఇంటోడి కోపం ఇంగిలీకమోలె
భగ్గుమంటే – సంతు సదురుకున్నట్టు..

ప్రకృతి అంత వాడిపోయి ముడుచుకొనె!

ఇది అది అని చెప్ప నలవి కాదు!
గ్రీష్మ తాపమింతింత కాదయా!

రంగరాజుపద్మజ.

ఈరోజు అంతటా
ఎన్నెన్ని సంబరాలో?
ముద్దులు మురిపించి
పట్టుకొని నడిపించి
వ్యక్తిత్వ చిత్రణకు
ప్రేమరంగులు పులిమి
జీవనతీరం చేరికకు
ఎదురీతలను నేర్పి
అరిగిన భుజాల చాటున
మమకారాన్ని దాచిన
తండ్రి కోసం
అక్షరార్చనలు

దుఃఖపాతం
నా గుండె లోతుల్లోని
పసివయసు గురుతులను
ఎగిసి చిమ్ముతోంది
ఊహ కూడా సరిగా రాలేదేమో!
సరిగమలు పలికించిన
ఆ జంటస్వరం
సాగిపోయింది గాలివాటుగా
హార్మోనియం మరుగున దాగి
అటకెక్కింది ఒంటరి వేదనగా
తెగిన నా నాద తంత్రులు
గొంతులో దాక్కున్నాయి నిస్వనంగా

క్రమశిక్షణ సిద్ధాంతంగా
కర్తవ్యదీక్ష ప్రమాణంగా
విలువలు నేర్పిన బోధకుడు
గంభీర గాన స్వరయుతుడు
సంగీత సాహిత్య సంయోగంలో
నిరంతర చైతన్యశీలుడు
నా గాన కౌశలం కోసం
తపించిన పిపాసితుడు

ఓ నాలుగున్నర దశాబ్దాల కాలం
వెనక్కి మరలితే బాగుండు!
వడలిపోని ఆ దరహాసాన్ని
అందమైన ఆ అపురూపాన్ని
అరుదైన ఆ కళానిధిని
పట్టి బంధిస్తా
నా చేయి వీడకుండా
కాలునికి అందకుండా !!

ఆ సప్త వర్ణాల వస్త్రాలు నేసేటి వైనమ్
మనల మానాల కాపాడె దారాలు అల్లుతావు
అందుకో మా వందనమ్
నీ చేత పుట్టిన నేత బట్టల గట్టి మెరిసేను మానవ సోయగమ్
పొగడలేంత ఘనత …
చెరిగిపోని చరిత…
చేనేత కార్మికా నీ సొంతం……. చేనేత కార్మికా నీ సొంతం.

సృష్టి అందాలన్ని చీరలోన మలచి నక్షత్రాలు తెచ్చి నగిశీల దిద్దేవు
పసిడి కాంతుల్లోన వజ్రాలనద్దేవు

పొదుగూకుల పట్టు బట్టలు నేసి ప్రతిభనే చాటావు
పత్తికన్నా మెత్త మనసున్న నేతన్న……
పత్తికన్నా మెత్త మనసున్న నేతన్న
కొవ్వొతి వెలుగయ్యి కాలేవు దారాన. || చెనేత మగ్గానా ॥

చాలు చాలని పథము సాల మగ్గము రథము
శాలోల్ల యుద్ధాన సాగే సైన్యమవుతాడు
దారం పోగుల దరువు,
తనువు వంచిన ధనువు
వస్త్రాలె అస్త్రాలు పోరాడి గెలిచేడు.
నిండు ఆకాశాన గర్వంగ ఎగిరేటి — జాతీయ జెండయ్యి జేజేలు పొందేడు(వు)

మర మగ్గాల నడుమ మానవ యంత్రమయ్యి
నీ రక్త మాంసాలు ఇంధనంగ చేసి
నీ కండ కరిగించి చేత వస్త్రం నేసి కూడు లేక కోటి తిప్పలే పడతావు

నీ కష్టమే నిలిచి కన్నీళ్లు తుడిచేటి నీ కష్టమే నిలిచి కన్నీల్లు తుడిచేటి
కాలమేదో వస్తుందంటు
కలలెన్నో కంటావు……।
చెనేత మగ్గానా ||

పండగల పబ్బాల, పెళ్లి పేరంటాల రంగు హంగుల వస్త్ర సింగ్గారమయ్యేవు

ఎండా వానల నన్ను సల్లంగ చూసేటి స్నేహితుడవయ్యేవు తనువూ తల్లివి నీవు
ప్రాణమిడిచీ మనిషి మట్టిలో కలువంగ….
ప్రాణమిడిచీ మనిషి మట్టిలో కలువంగ…..
విడివడని బంధమై భూమి ఒడిని చేరేవు || చెనేత మగ్గానా నేతన్నా ॥ ||

నువ్వు నేసే తాడు చేయొద్దు ఉరి తాడు తీసుకోకు ప్రాణం
ఆ ఉరితాళ్లనే తీసి
చిత్రాలుగా చేసి
చేరుకోర గమ్యమ్
తెలిసేను విజయ మార్గమ్

చేనేత మగ్గాన నేతన్నా
నేనున్నానని అనవన్నా నేతన్నా!!
_**

కాకతీయ ప్రభల కాణాచికోటలో
గూడూరునందుదయించె సూర్యుడు!
తెలగాణతెగువకు తేజోవిరాజితుడు
నైజాముప్రభువుకు నిత్యాగ్నిహోత్రుడు!
రాచరికవ్యతిరేక రామబాణమ్మతడు
ప్రజలగుండెల్లోన మరఫిరంగేయతడు!
భూస్వామ్యపద్ధతిని భూస్థాపితముచేసి
సామ్రాజ్యవాదాన్ని చెత్తబుట్టలో వేసే!
సంస్కృతాంధ్రపద్య ధారలను పారించి
ప్రతిఘటించునటుల ప్రజలనుమేల్కొల్పె!
కవనపాండిత్యాన కవచకుండలధారి
విప్లవాగ్నినిరాల్చ విస్ఫొటక ఝరీ!
విశ్వవేదికనందు శాంతికాముక గాంధి
సమరమునుసాగించ శంఖమూదిన క్రాంతి!
నా తెలంగాణ కోటిరత్నాలవీణంటూ
తిమిరములు బాపగ సమరమెంచిన కాంతి!
ఏరులై పారేటి అగ్నిధారలజూసి పారిపోయిరి
దొంగ బూర్జువా దొరలంతా!
ముసలినక్కకుయేల నైజామురాజ్య?మని
నైజామురాజాల పైజామాలనడిగే!
నిగ్గుతీసెడి నల్లబొగ్గురాతలతోడ
పదఘట్టనల పద్యగద్యాలమేల్కొలిపే!
రుద్రవీణను మీటి ఉక్కుగొలుసులు తెంచి
గాలీబూగీతాలప్రేమసారము పంచె!
సినీ యాకసమున కవిరవిలాగ పేరొంది
అలుగునేనన్నాడు పులుగునేనన్నాడు
వెలుగునేనన్నాడు తెలుగునేనన్నాడు!
సాహిత్యలోకాన శశికాంతుడయ్యాడు
తెలగాణమేథకు తెలివితానైనాడు!
అందుకో మాచేత దాశరథి మా జోత
అందుకో వందనము మా కృష్ణమాచార్యా!

ఆనందమంటే
తారల్లా దూరతీరాల్లో ఉన్న మిత్రుడు
తళుక్కుమని చెంతన మెరవడం
రెండుమనసులు ముఖాముఖవ్వడం
కష్టసుఖాల కరచాలనమవ్వడం

ఎదురు చూపులంటే
క్రొత్తజంట కలయిక కోసం కలగనడమే కానక్కర్లేదు
ఇన్నాళ్లు నేను మోసింది
ప్రేయసీ ప్రియుల విరహానికి
ఏ మాత్రం తీసిపోనిదని నేను భావిస్తాను

దీన్ని స్నేహవిరహమని
అనురాగ విరామని అంటాన్నేను

నీళ్లులేక ఎండలకు వలవల
వాడిన పూలచెట్టు
చిరుజల్లులకే
కొమ్మ కొమ్మల పూలై పూచిన చెట్టూ ఆకాశం
పువ్వై నవ్వడమే కదా అందమంటే

ఎన్నాళ్లుగా ఎదురు చూసిన
స్నేహితుని ముఖము
నాకు కేవలంగా కళ్లు ముక్కులు కానేకాదు
అది వేలకొమ్మలు పూచిన మహాపూలమాను

ఎండిన గుండైన చెరువు
వానాకాలం చెరవుగట్టు దాకా
నీళ్లతో నిండిన చందం
చిరకాల మిత్రుడు కలసిన ఆనందం
మమతల మాటలన్నీ అలలు అలలై
మనసునే తాకుతాయి
ఆ సమయమే
ఆ సమయమే మరుపురానిది
ఆ కాలం మిత్రునికాలం.

చందమామను మబ్బులు దాచినట్టు
మిత్రుణ్ణి వేసవి సెలవులు దాచాయి

జీవితాలకే చావుపుట్టుకలు
స్నేహమెపుడూ శాశ్వతమే
మనసున మనసైన
చెలిమి తోడుంటే అదికదా స్వర్గము.

మిత్రుని చెంత ఆనందం ఉంటే
ఆ ఆనందం
వేసవి సెలవులవెంటే ఉందనుకుంటా బహుశా
వేసవి సెలవులు వస్తే
ఉపాధ్యాయులకు,బడి పిల్లలకు సంబరమైతే
అల్లరిపిడుగుల అమ్మానాన్నల్ని,నన్నూ
ఒకింత భరించరానితనం అల్లుకుంటుంది

ఊర పిచ్చుక ఊరు వదిలిందా? ఊరు పొమ్మందా?
చేలల్లో ,చేలకల్లో, వాకిళ్లలో నీ సందడి లేక చిన్న పోతుంది.

వాడదాటి, ఊరు వదిలి, చూరు విడిచి పోయావెక్కడికి?
నీ కిచ కిచల పాటలు
ఓర చూపులు
చిలిపి గంతులు
నీటి ఆటల చిందులు చూస్తుంటే మాకెంత ఆనందమో! తెలుసా?
చిన్ని రెక్కలతో తుర్రుమని ఎత్తులకు ఎగిరిపోతావు.

చూరులో నీవు గూడు కడితే మురిసిపోయాము.
ఇప్పుడేమో
కనపడవు
వినపడవు..
బుర్రుపిట్ట పాటలు
పిట్ట కథలు
పిచ్చుక గుళ్ళు
ఇక కట్టు కథలు అంటే తట్టుకోలేము.

బుజ్జి పిట్ట బాధ ఎవరికి
పట్టదు..
మనిషి మారిపోయాడు..
స్వార్థంతో ప్రకృతి
వినాశనం..
ఎండవేడి భూతాపం కాలుష్యాలు..
తాళలేని చిన్ని ప్రాణి..
తిండి లేక,నీరు లేక, తలదాచుకోలేక తల్లడిల్లుతున్నది. రెక్కలు ఉడిగి పిట్టలు పిట్టల్లా రాలిపోతున్నాయి..
పిల్లల బంగారు
బాల్యంలో బంగారు
పిచ్చుక సందడే
లేదు.

చిన్ని ప్రాణులను
చరిత్రలోకి తోయొద్దు
నిలుపుకుందాం..