కవి గుండు రమణయ్య వృత్తిరీత్యా కరీంనగర్ లోని వాణి నికేతన్ బాల విహార్ తెలుగు మీడియం పాఠశాలలో డ్రాయింగ్ టీచర్ గా సేవలందిస్తూ, ప్రవృత్తిరీత్యా రచనా వ్యాసంగంలో నిమగ్నమై ఉన్నారు.ఇటీవలే తల్లిని కోల్పోయిన వేదనలో ఆమె స్మృతిగా అమ్మ అనే కవితను రచించారు.గుండు రమణయ్య కలం నుండి జాలువారిన “తొలి మెట్టు” కవితా సంపుటిలోని అమ్మ కవిత పై విశ్లేషణా వ్యాసం.అమ్మ ప్రేమ,త్యాగం,వాత్సల్యానికి ప్రతిరూపం.నవ మాసాలు గర్భంలో మోసి మనకు జన్మనిచ్చే అమ్మ, నిస్వార్ధమైన ప్రేమను కురిపిస్తూ, పిల్లల సంతోషం కోసం తన జీవితాన్ని అంకితం చేసే కల్పవృక్షం.అమ్మ చల్లని నీడలో కష్టాలు కరిగిపోతాయి.ఆమె ఆశీస్సులు జీవితానికి కొండంత అండగా నిలుస్తాయి.సృష్టిలో కనిపించే నిజమైన దైవం అమ్మ. బిడ్డకు నడక,నడత,సంస్కారం, మంచి – చెడులను నేర్పే మొదటి గురువు అమ్మ.ఎలాంటి ప్రతిఫలం ఆశించకుండా తన పిల్లల సౌఖ్యం కోసం శ్రమించే త్యాగమయి. బిడ్డకు క్షేమం,భద్రత,ధైర్యానికి కవచం అమ్మ.అమ్మ రుణం తీర్చుకోలేనిది.ఆమెను గౌరవించడం,ప్రేమించడం ప్రతి బిడ్డ బాధ్యత.అలాంటి అమ్మ కవితా చరణాల్లో నిక్షిప్తమైన భావాలను ఆస్వాదిస్తూ,కవిత్వానుభూతుల సుగంధంలోకి మనం ప్రవేశిద్దాం.
“అమ్మ నడిచిన అడుగుల గుర్తులు/నా భవిష్యత్తుకు వెలుగు బాటలయ్యాయి/కవి తల్లి పాత్రను అత్యంత గౌరవంతో చిత్రించారు. అమ్మ గొప్పతనాన్ని చాటి చెప్పే ఈ కవితా పంక్తులు లోతైన అర్థాన్ని కలిగి ఉన్నాయి.అమ్మ కేవలం జన్మనిచ్చిన తల్లి మాత్రమే కాదు, బిడ్డకు ఈ లోకాన్ని పరిచయం చేసే తొలి గురువు.బిడ్డ నడక నేర్చుకునేటప్పుడు,అమ్మ వేసిన అడుగులే బిడ్డకు ఆధారం అవుతాయి.ప్రేమకు ప్రతిరూపంగా, త్యాగానికి నిలువుటద్దంగా అమ్మను వర్ణిస్తారు.ఇక్కడ ‘అమ్మ అడుగుజాడలు’అంటే,ఆమె అనుసరించిన విలువలు మరియు ఆమె పడిన కష్టం అని అర్థం.
అమ్మ మార్గదర్శకత్వం బిడ్డ నడిచే ప్రతి అడుగుకు దారి చూపుతుంది. అమ్మ తన జీవిత ప్రయాణంలో ఎదుర్కొన్న సవాళ్లు,చూపిన ఓర్పు,ఆమె పాటించిన ధర్మం – ఇవన్నీ బిడ్డకు మార్గదర్శకంగా నిలుస్తాయి.అమ్మ నడిచిన అడుగుల గుర్తులు,అనుభవాల పాఠాలుగా మారి,బిడ్డ జీవితంలో ఎదురయ్యే కష్టాలను తగ్గించడంలో సహాయపడతాయి.
అమ్మ చూపిన వెలుగు బాట బిడ్డ భవిష్యత్తుకు దిశానిర్దేశం అవుతుంది.చీకటిలో వెలుగు ఎలా దారి చూపిస్తుందో,అలాగే అమ్మ నేర్పిన సంస్కారం,ఆమె చూపిన ఆదర్శం బిడ్డ భవిష్యత్తును ప్రకాశవంతం చేస్తాయి. తల్లి పడిన శ్రమను,ఆమె ఆశయాలను అర్థం చేసుకున్న బిడ్డ,అమ్మ అడుగుజాడల్లో నడుస్తూ ఉన్నత శిఖరాలను అధిరోహిస్తాడు.
కవి ఈ పంక్తులలో ప్రధానంగా తెలియజేసేది ఏమిటంటే,తల్లి తన జీవితాన్ని త్యాగంగా మార్చి బిడ్డ భవిష్యత్తు కోసం పునాది వేస్తుంది. తల్లి అనుభవాలే బిడ్డకు దిశానిర్దేశం చేసే జ్ఞానజ్యోతులు. అమ్మ అడుగుజాడలు కేవలం గుర్తులు మాత్రమే కావు ; అవి విజయవంతమైన జీవితానికి రాజ మార్గాలు.
వస్తుపరంగా,ఈ కవితలో తల్లి జీవితం,ఆమె అనుభవాలు,ఆమె చేసిన త్యాగాలు – పిల్లల భవిష్యత్తుకు మార్గదర్శకాలుగా నిలుస్తాయని తెలియజేస్తుంది. ’తల్లి నడిచిన అడుగుల గుర్తులు’ అనేది ఒక రూపకం (metaphor). అది కేవలం భౌతిక అడుగులు మాత్రమే కాదు ; ఆమె జీవన విలువలు,కష్టనష్టాలను ఎదుర్కొన్న తీరు,నైతిక బోధనలు – అన్ని ఇందులో అంతర్లీనంగా ఉన్నాయి.
భావపరంగా,కవితలో తల్లి పట్ల బిడ్డ చూపిన కృతజ్ఞతాభావం స్పష్టంగా వ్యక్తం అవుతుంది.కవి తన జీవితంలో పొందిన దారిదీపం తల్లిదే అని అంగీకరిస్తూ,ఆమెను వెలుగుదారి చూపే మార్గదర్శిగా చిత్రించారు.
‘వెలుగుల బాటలు’అనే పద ప్రయోగం ద్వారా తల్లి చూపిన దారి సత్యం,సద్గుణం విజయానికి నడిపించేదిగా సూచించబడింది.
శైలీ పరంగా,ఈ పంక్తి చాలా సరళంగా ఉంది.అలంకారాలు ఎక్కువగా లేకపోయినా,భావ గాఢత స్పష్టంగా కనిపిస్తుంది. స్వల్ప పదాలతో,గంభీరమైన సందేశాన్ని అందించడం ఈ కవిత ప్రత్యేకత.
ఈ కవితలో తల్లి జీవితం పిల్లల భవిష్యత్తుకు మార్గదర్శకంగా నిలుస్తుందని,ఆమె చూపిన దారిలో నడిస్తే పిల్లల జీవితం ప్రకాశవంతంగా మారుతుందని తెలియజేస్తుంది.తల్లి పట్ల కృతజ్ఞత,గౌరవం,ప్రేమ వంటి భావాలను హృద్యంగా ప్రతిబింబించిన కవితగా ఇది నిలుస్తుంది.
“అమ్మ చెప్పిన మంచి మాటలు/ నాకు చక్కని జీవితాన్నిచ్చాయి../ అమ్మ మాటల్లోని శక్తిని,అవి ఒక వ్యక్తి వ్యక్తిత్వాన్ని ఎలా తీర్చిదిద్దుతాయో ఈ పంక్తులు చాలా చక్కగా వివరిస్తున్నాయి. ఇందులో అంతర్లీనంగా ఉన్న భావం ఎంతో లోతైనదిగా, హృద్యమైనదిగా అనిపిస్తుంది.
అమ్మ చెప్పిన మంచి మాటలను అమృతంతో సమానంగా భావిస్తారు.అమ్మ మాటను వేద వాక్కుతో పోలుస్తారు.ఒక బిడ్డకు మంచి చెడుల మధ్య విచక్షణను అమ్మ నేర్పుతుంది.అమ్మ చెప్పిన చిన్న చిన్న నీతి కథలు,ఆమె ఇచ్చే మంచి సలహాలు బిడ్డ మనసులో బలమైన ముద్రను వేస్తాయి. ఇక్కడ‘మంచి మాటలు’అంటే కేవలం సంభాషణ మాత్రమే కాదు ; అవి బిడ్డ జీవితానికి అవసరమైన విలువలు, సంస్కారం.అమ్మ నేర్పిన సంస్కారమే బిడ్డ జీవితానికి అసలైన ఆస్తి అని భావిస్తారు. ’అమ్మ చెప్పిన మంచి మాటలు నాకు చక్కని జీవితాన్నిచ్చాయి’ అన్నప్పుడు ఆ జీవితం కేవలం ధనవంతుడిగా ఉండటాన్ని సూచించదు ; అది ఒక ఉత్తమమైన మనిషిగా ఎదగడాన్ని సూచిస్తుంది.అమ్మ మాటలు విత్తనాల్లాంటివి.అవి బిడ్డ మనసు అనే భూమిలో నాటుకుని,పెరిగి, చివరకు బిడ్డ జీవితాన్ని పూల బాటగా మారుస్తాయి.
బిడ్డకు అమ్మ మార్గదర్శకత్వం ఉంటేనే జీవితం చక్కగా సాగుతుంది.లోకం పోకడ తెలియని వయసులో అమ్మ తన మాటల ద్వారా బిడ్డకు దిశానిర్దేశం చేస్తుంది.అమ్మ చెప్పిన మంచి మాటలు ఆ బిడ్డకు దిక్సూచిలా పని చేస్తాయి.అమ్మ నేర్పిన ఓర్పు,సహనం,నిజాయితీ అనే పునాదుల మీదనే బిడ్డకు చక్కని జీవితం నిర్మితమవుతుంది.తల్లి చెప్పే హిత వాక్యాలు బిడ్డ యొక్క వ్యక్తిత్వాన్ని నిర్మిస్తాయి.అమ్మ మాటలను ఆచరించిన బిడ్డ అపజయాలు ఎదురైనా తట్టుకొని నిలబడగలడు.అమ్మ మాటలు వెలుగునిచ్చి ముందుకు నడిపిస్తాయి.అందుకే అమ్మ మాట కేవలం శబ్దం కాదు ; అది ఒక జీవన వేదం.తల్లి మాటల ప్రభావం మనిషి జీవితంపై తప్పకుండా ఉంటుంది.తల్లి మాటలు ఎంత గొప్పవో కవి సూటిగా,సరళంగా వ్యక్తం చేశారు.
వస్తుపరంగా,ఈ పంక్తి తల్లి బోధనల ప్రాధాన్యాన్ని తెలియజేస్తుంది.’మంచి మాటలు’ అనేవి కేవలం ఉపదేశాలు మాత్రమే కావు ; అవి జీవితానికి మార్గ నిర్దేశం చేసే విలువలు,నైతిక సూత్రాలు, అనుభవాల సారం.తల్లి చెప్పిన ప్రతి మాటలో ప్రేమ,శ్రద్ధ,అనుభవ జ్ఞానం నిండి ఉంటాయి. ఇవే పిల్లల జీవితాన్ని నిర్మించడంలో ప్రధాన పాత్ర పోషిస్తాయి.
భావపరంగా,ఇందులో కృతజ్ఞతాభావం ప్రధానంగా వ్యక్తమవుతుంది.కవి తన జీవితంలో వచ్చిన సౌఖ్యం, స్థిరత్వం,విజయం అన్నీ తల్లి మాటల ఫలితమే అని భావిస్తూ ఆమెకు కృతజ్ఞత తెలుపుతున్నాడు. ‘చక్కని జీవితం’అనే పదబంధం ద్వారా శారీరక,మానసిక,నైతిక పరిపూర్ణత కలిగిన జీవితం సూచించబడింది.
ఈ పంక్తిలో రూపక అలంకారం స్పష్టంగా కనిపిస్తుంది. ’మంచి మాటలు’అనే భావన ఇక్కడ జీవితాన్ని తీర్చిదిద్దే శక్తిగా రూపాంతరం చెందింది.అవి ఒక మార్గదర్శక దీపంలా భావించవచ్చు.తల్లి చెప్పే మంచి మాటలు కేవలం శబ్దాలు కాకుండా, జీవితాన్ని మార్చే శక్తిగా చిత్రీకరించబడ్డాయి. శైలీ పరంగా,ఈ పంక్తి చాలా సహజంగా,స్పష్టంగా ఉంది. క్లిష్టమైన పదజాలం లేకుండా, సాధారణ భాషలోనే గొప్ప భావాన్ని వ్యక్తం చేయడం దీని ప్రత్యేకత.ఇది పాఠకుని మనసును వెంటనే హత్తుకునేలా ఉంటుంది.
ఈ పంక్తి ద్వారా తల్లి బోధనలు బిడ్డల జీవితాన్ని సుసంపన్నంగా, సార్థకంగా మలుస్తాయని తెలియజేస్తుంది.తల్లి మాటలలో దాగి ఉన్న జ్ఞానం,ప్రేమ, మార్గనిర్దేశం జీవితం మొత్తాన్ని ప్రభావితం చేస్తాయని ఈ భావవ్యక్తీకరణ స్పష్టంగా తెలియజేస్తుంది.
“అమ్మ పెందలకడనే లేచి వాకిలి ఊడ్చి కల్లాపుజల్లి/ముగ్గులు పెట్టిన పంచపాల/నా జీవితంలో రంగులు నింపింది/ముఖ్యంగా అమ్మ తెల్లవారు జామున లేచి చేసే పనుల వెనుక ఉన్న సౌందర్యాన్ని ఇది సూచిస్తుంది.
మాతృత్వం ఒక నిరంతర చైతన్యాన్ని సూచిస్తుంది. ’పెందలకడనే’లేచి అనే పదం కేవలం సమయాన్ని మాత్రమే కాదు,అమ్మ బాధ్యతను కూడా సూచిస్తుంది.లోకం ఇంకా నిద్రలోనే మునిగి ఉన్నప్పుడు,ఇల్లు మేల్కొనే ముందే తాను మేల్కొని ఒక చైతన్య శక్తిలా అమ్మ ఇంటిని శుద్ధి చేస్తుంది.అమ్మ కదలికలతోనే ఆ ఇంట్లో ప్రాణం మొదలవుతుంది.
అమ్మ దైనందిన జీవితంలోని ఒక సాధారణమైన పని అయిన ముగ్గులు వేయడం,బిడ్డ జీవితానికి రంగులు అద్దే అద్భుతమైన జీవన చిత్రలేఖనంగా కవి వర్ణించిన విధానం ఎంతో బాగుంది.అమ్మ కర్తవ్యపరాయణతను ఈ ప్రాతః కాల దృశ్యం తెలియజేస్తుంది. పెందలకడనే నిద్ర లేచి,వాకిలిని శుభ్రం చేసి,కల్లాపి చల్లడం అనేది క్రమశిక్షణకు ప్రతీక.ఇది ఒక ఇంటి సంస్కృతికి అద్దం పట్టే దృశ్యం. అమ్మ చేసే పనులు కేవలం ఇంటి శుభ్రత కోసం మాత్రమే కాకుండా, తన కుటుంబం కోసం ఆ రోజును ప్రశాంతంగా,శుభప్రదంగా ప్రారంభించి ఇవ్వాలనే ఆమె సంకల్పాన్ని తెలియజేస్తాయి. కల్లాపి చల్లడం అంటే భూమిని శాంతింప జేయడం.ముగ్గులు పెట్టడం అంటే లక్ష్మీదేవిని ఆహ్వానించడం.అమ్మ కుటుంబం కోసం వాకిలి ముంగిట వేసే ముగ్గులలో ఒక క్రమశిక్షణ,ఒక కళాత్మక దృష్టి ప్రతిపలిస్తుంది.
‘నా జీవితంలో రంగులు నింపింది’ అనే పంక్తి చాలా లోతైనది.అమ్మ ఇంటి ముందు వేసే ముగ్గులు కాలక్రమేణా చెరిగిపోవచ్చు.కానీ ఆ వాతావరణంలో పెరిగిన బిడ్డ మనసులో అమ్మ నేర్పిన సంస్కారం,క్రమశిక్షణ,ఆప్యాయత అనే రంగులు శాశ్వతంగా నిలిచి పోతాయి.అమ్మ ఇంటి ముంగిట ముగ్గును సృష్టిస్తుంది. చీకటిని తరిమేసి ముగ్గుతో శూన్యంగా ఉన్న వాకిలిని ఒక అందమైన చిత్రపటంగా మార్చే కళాకారిణి ఆమె.పంచపాల పెట్టె వేదికగా ఆమె నేర్పిన జీవన సూత్రాలే కవిని ఈ రోజు ఇంతటి గొప్ప భావుకుడిగా తీర్చిదిద్దాయి.అమ్మ ముగ్గులు వేయడం అనేది ఒక సాధారణ గృహ కృత్యంలా కాకుండా,ఒక మంగళకరమైన క్రతువులా కనిపిస్తుంది.అమ్మ ముగ్గు కోసం వాడే వస్తువులన్నీ ప్రకృతి ప్రసాదించిన బియ్యపు పిండి,ఇది కేవలం అందం కోసం కాదు ; భూత యజ్ఞంలో ఒక భాగం.చీమలకు,ఇతర కీటకాలకు ఆహారం పెట్టడం ద్వారా అమ్మ జీవ కారుణ్యం అనే పాఠాన్ని ఆ పంచ పాల పెట్టె నుంచే ప్రారంభిస్తుంది. పసుపు,కుంకుమ,గంధం ఇవి మంగళప్రదానికి చిహ్నాలు.ఇంటి గుమ్మం వాకిలిలో వేసిన ముగ్గు మధ్యలో పసుపు,కుంకుమ,గంధం అద్దడం అంటే ఆ ఇంటికి ఒక రక్షణ కవచాన్ని,పవిత్రతను చేకూర్చడమే.రంగుల వెనుక ఉన్న భావోద్వేగం కూడా విశేషమే.తెల్లని బియ్యపు పిండి,సుద్ధతో వేసే ముగ్గులు నిర్మలత్వానికి నిదర్శనం.ఆ తెల్లని ముగ్గు మధ్యలో అమ్మ అద్దే పసుపు, కుంకుమ,గంధం,జీవితంలోని సౌభాగ్యాన్ని,సంతోషాన్ని సూచిస్తాయి.
పంచపాల పెట్టె అనేది సంప్రదాయాల నిధి.పంచపాల చెక్క పెట్టె ఇక్కడ ఒక విలక్షణమైన అంశం.పసుపు,కుంకుమ, గంధం,అక్షతలు,బియ్యపు పిండి,సుద్ధ పొడి వంటివి పవిత్రతకు గుర్తులు.అమ్మ ఆ పెట్టెను పట్టుకొని వెళ్లి ముగ్గులు వేయడం అంటే,ఆమె తనతో పాటు ఐశ్వర్యాన్ని, శుభాన్ని,సాంప్రదాయాలను మోసుకెళ్తున్నట్టే.ఒక శిల్పి ఉలిని వాడినట్లుగా,ఒక చిత్రకారుడు రంగుల పలకను వాడినట్లుగా, అమ్మ ఆ పంచపాల పెట్టెను ఆయుధంగా చేసుకొని,ఇంటి ముంగిట అందమైన ముగ్గులను సృష్టిస్తుంది.
అమ్మ వేసిన ముగ్గులు జీవితానికే రంగులు అద్దినట్లుగా ఉంటాయి. అందుకే ‘అమ్మ నా జీవితంలో రంగులు నింపింది’అనే ప్రయోగం చాలా గంభీరమైనది.ముగ్గు అనేది కేవలం సుద్ధతో వేసిన గీతలు మాత్రమే కావు ; జ్యామితి వలె అది ఒక క్రమ పద్ధతి,ఓర్పు, సృజనాత్మకతకు ప్రతీక.అమ్మ ముగ్గులు వేస్తూ బిడ్డను పెంచడం అంటే ఆ ముగ్గులోని రంగుల్లాగే బిడ్డ జీవితం కూడా ఆనందాలతో, విలువలతో నిండి ఉండాలని ఆమె కోరుకోవడం.ఆమె వేసిన ముగ్గులు ఆ ఇంటికి అందాన్ని తెస్తే,ఆమె నేర్పిన సంస్కారం,బిడ్డ వ్యక్తిత్వానికి వన్నె తెచ్చాయి.
ఈ పంక్తిలో అమ్మ ఒక కళాకారిణి.
పంచపాల పెట్టెలోని పవిత్రమైన వస్తువులతో ఆమె ఇంటి ముంగిట ముగ్గులు వేస్తూనే,తన బిడ్డ జీవితాన్ని ఒక అద్భుతమైన చిత్రంగా తీర్చిదిద్దింది.అమ్మ పడిన కష్టం,ఆమె పాటించిన సంప్రదాయం,బిడ్డ ఎదుగుదలకు పునాదులయ్యాయని ఈ కవితలోని భావాలు తెలియజేస్తున్నాయి.
ఈ కవితా పంక్తులు గ్రామీణ జీవన శైలిలో తల్లి పాత్రను,ఆమె సాధారణ దైనందిన చర్యల్లో దాగి ఉన్న గొప్పతనాన్ని కవి ఎంతో హృద్యంగా ప్రతిబింబించాయి. వస్తుపరంగా,ఈ పంక్తులు తల్లి చేసే చిన్న చిన్న పనులలో ఉన్న మహత్తును తెలియజేస్తాయి. ‘పెందలకడనే లేచి’ అనే పదబంధం ఆమె కష్టశీలతను సూచిస్తుంది.
పంచపాల అనేది కేవలం ముగ్గులు
వేసేందుకు ఉపయోగించే పదార్థాల సమాహారం మాత్రమే కాదు ; అది భారతీయ సాంప్రదాయం,పవిత్రత, శుభప్రతీకల సమ్మేళనం.ఇందులోని పసుపు, కుంకుమ,గంధం, అక్షతలు,బియ్యపు పిండి,సుద్ద పొడి అన్నీ ఇవి శుభకార్యాలకు మంగళానికి సూచికలు.తల్లి పంచపాలతో ముగ్గులు వేయడం అనేది ఒక సాధారణ దృశ్యంలా కనిపించినప్పటికీ,దీని అర్థం చాలా విశాలమైనది.ఈ పదార్థాలు కలిసినట్లే,తల్లి కూడా తన ప్రేమ,శాంతి, విలువలు, సంస్కారాలను కలిపి పిల్లల జీవితాన్ని అందంగా తీర్చి దిద్దుతుంది. పంచపాల అనేది తల్లి జీవన తత్వానికి ప్రతీకగా నిలుస్తుంది.పసుపు పవిత్రతను, కుంకుమ మంగళాన్ని,గంధం శాంతిని,అక్షతలు సంపూర్ణతను, బియ్యపు పిండి ఆహారాన్ని,సుద్ధ పొడి శుభ్రతను సూచిస్తాయి.ఈ అన్ని గుణాలు తల్లిలోనే సమాహారమై ఉంటాయి. అందుకే కవి ‘నా జీవితంలో రంగులు నింపింది’అని చెప్పినప్పుడు,అది కేవలం ఆనందం మాత్రమే కాకుండా,సంపూర్ణమైన జీవన సౌందర్యాన్ని సూచిస్తుంది.ఇక్కడ రూపక అలంకారం మరింత బలంగా కనిపిస్తుంది.పంచపాలతో వేసిన ముగ్గులు తల్లి చేతుల ప్రేమతో రూపుదిద్దుకున్న జీవితం అనే భావాన్ని వ్యక్తపరుస్తాయి. ముగ్గులోని రంగులు వాకిలిని ఎలా అందంగా మారుస్తాయో,తల్లి ఇచ్చే విలువలు కూడా జీవితాన్ని అలంకరిస్తాయి.సాంస్కృతిక కోణంలో ఈ దృశ్యం భారతీయ గృహ జీవనంలోని నిత్య కర్మలను ప్రతిబింబిస్తుంది.ఉదయాన్నే వాకిలిని శుభ్రం చేసి ముగ్గులు వేయడం అనేది శుభారంభానికి సంకేతం.అదే విధంగా,తల్లి పిల్లల జీవితాన్ని ప్రతిరోజు కొత్త ఆశలతో ప్రారంభించే మార్గదర్శిగా నిలుస్తుంది.
‘పంచపాల’అనే పదం కవితలో సాధారణంగా కనిపించినప్పటికీ, అది తల్లి ప్రేమ,సంస్కారం, శుభ్రత,సంస్కృతుల సమాహారంగా మారి కవితకు మరింత భావ గాంభీర్యాన్ని అందిస్తుంది.
భావపరంగా,ఈ కవితలో తల్లి పట్ల గాఢమైన ప్రేమ,గౌరవం,కృతజ్ఞత వ్యక్తమవుతున్నాయి.తల్లి వేసిన ముగ్గులు కేవలం వాకిలి అందాన్ని పెంచేవి మాత్రమే కాకుండా,కవి జీవితానికి కూడా రంగులు నింపినట్లు భావ ప్రకటన ఉంది.ఇక్కడ ‘నా జీవితంలో రంగులు నింపింది’అనే ప్రయోగాన్ని క్రియా రూపకంగా పరిగణించవచ్చు.తల్లి ప్రేమ, సంస్కారం వల్ల జీవితం ఆనందభరితంగా,సార్థకంగా మారిందని ఇది సూచిస్తుంది. అలంకారపరంగా రూపకం (metaphor) ప్రధానంగా కనిపిస్తుంది.ముగ్గులు అనే దృశ్య రూపాన్ని జీవితంలోని రంగులతో అనుసంధానించడం ద్వారా కవి తన భావాన్ని సజీవంగా వ్యక్తం చేశారు.అలాగే ‘పంచపాల’ అనే పదం వర్ణ చిత్రాన్ని కళ్ళ ముందు నిలబెడుతూ దృశ్య రూపాన్ని సృష్టిస్తుంది.
శైలీపరంగా,ఈ పంక్తిలో భాష సహజంగా,గ్రామీణ వాతావరణాన్ని ప్రతిబింబించేలా ఉంది.పదాల సరళతతో పాటు భావ గాఢత కూడా నిండి ఉంది. చిన్న చిన్న దృశ్యాల ద్వారా గొప్ప భావాన్ని వ్యక్తం చేయడం ఈ కవిత ప్రత్యేకత. ఈ కవితలో తల్లి చేసే సాధారణ పనులే,పిల్లల జీవితానికి ఆనందం, విలువలు అందిస్తాయని తెలియజేస్తుంది.ఆమె చేతుల పని కేవలం శ్రమ మాత్రమే కాదు ప్రేమ,సంస్కృతి,జీవన సౌందర్యం దాగి ఉన్నాయని,ఈ కవిత సున్నితంగా వ్యక్తం చేస్తుంది.వాకిలి ఊడ్చి,కల్లాపిజల్లి,ముగ్గులు పెట్టడం వంటి చర్యలు భారతీయ సంస్కృతిలో పవిత్రత,శుభ్రత, క్రమశిక్షణకు ప్రతీకలు.
“కాని.. ఇప్పుడూ…/అమ్మ
స్వర్గస్తురాలై… కూడా/నేను
నిలబడ్డ జీవితానికి ఊత కర్రై/
నా గుండెల్లో నిలిచింది…/అమ్మ భౌతికంగా దూరమైనా,ఆమె అందించిన సంస్కారం తనని నడిపిస్తుందన్న కవి భావం అత్యంత హృద్యంగా ఉంది.అమ్మ భౌతిక అదృశ్యాన్ని,ఇక్కడ స్మృతి సంస్కారంగా భావించవచ్చు. ‘స్వర్గస్తురాలై కూడా’ అనే పంక్తిలో వేదన ఉన్నప్పటికీ,అమ్మ నిజంగా మరణించ లేదన్న సత్యం వ్యక్తమవుతుంది.దీనినే అమరత్వం అంటారు.అమ్మ శరీరం మట్టిలో కలిసినా,ఆమె నేర్పిన పద్ధతులు,వేసిన ముగ్గులు,దిద్దిన అక్షరాలు తనలో ఇంకా జీవిస్తున్నాయి.అమ్మ ఒక వ్యక్తిగా దూరమైనా,తనలో ఒక శక్తిగా స్థిరంగా నిలిచిపోయింది.తన జీవితానికి ఆమె ఊతకర్రగా,అదృశ్య ఆలంబనగా నిలిచింది.కవి ఊహించిన ‘ఊతకర్ర’అనే పద ప్రయోగం అద్భుతమైనది.తాను నిలబడిన జీవితానికి అది ఆసరాగా మారింది.మనిషి జీవితంలో అలసిపోయి,ఆశను కోల్పోయి కింద పడిపోతున్నప్పుడు,ఊతకర్ర ఆసరాతో మళ్ళీ పైకి లేస్తాడు.ఇక్కడ అమ్మ స్మృతి కవికి ఆశను,ధైర్యాన్ని ఇస్తోంది.
ఒకప్పుడు పంచపాలతో ముగ్గులు వేయడానికి వంగిన అమ్మ వెన్నెముక, ఇప్పుడు తన జీవితం నిటారుగా నిలబడేందుకు ఊత కర్రగా మారిందని చెప్పడం కవి కృతజ్ఞతాభావానికి పరాకాష్ట.
అమ్మ గుండెల్లో నిలిచిన గోపురంలా ఉంటుంది.పంచపాలతో వసారాలో ముగ్గులు వేసినా,ఇప్పుడు అమ్మ తన హృదయమనే అంతరంగంలో నిలిచిపోయింది.అమ్మ వేసిన ముగ్గులు గాలికి,వర్షానికి చెరిగిపోవచ్చు.కానీ బియ్యపు పిండి,పసుపు,కుంకుమలతో అమ్మ తన మనసుపై వేసిన సంస్కారపు ముగ్గు ఎప్పటికీ చెరగనిది.అమ్మ ఇప్పుడు భౌతికంగా లేకపోయినా,ప్రతి కష్ట కాలంలో ఆమె స్మృతి తనను ఎల్ల వేళలా తాను పడిపోకుండా కాపాడుతుంది.ఇక్కడ అమ్మ కేవలం ఒక తల్లి మాత్రమే కాదు ; ఆమె తన జీవితానికి దారి చూపే దిక్సూచి.కటిక చీకట్లో అమ్మ వెలిగించిన దీపం లాంటి సంస్కారమే, నేడు తాను ఎదుర్కొంటున్న లోకపు చీకట్లను చీల్చుకుంటూ ముందుకు నడిపిస్తోంది.అమ్మ జ్ఞాపకం ఒక దుఃఖం కాదు ; తనను నడిపించే నిరంతర ప్రేరణ.
ఈ కవితా పంక్తుల్లో కవి భావ ప్రపంచం మరింత గాఢంగా, భావోద్వేగభరితంగా వ్యక్తమవుతుంది.ఇక్కడ తల్లి భౌతికంగా లేకపోయినా,ఆమె ఆత్మీయ సాన్నిధ్యం జీవితంలో ఎలా నిలిచి ఉంటుందో ఎంతో హృద్యంగా ప్రతిబింబించబడింది.
వస్తు పరంగా,ఈ పంక్తులు తల్లి మరణానంతరం కూడా ఆమె ప్రభావం సజీవంగా ఉండటాన్ని సూచిస్తాయి.‘స్వర్గస్తురాలై కూడా’ అనే పద బంధం ద్వారా తల్లి శారీరకంగా దూరమైనా,ఆమె అందించిన గొప్ప విలువలు,బోధనలు,జ్ఞాపకాలు మాత్రం కవికి శాశ్వతంగా తోడుగా ఉన్నాయని తెలుస్తుంది.
భావపరంగా ఈ పంక్తిలో ఆవేదనతో కూడిన కృతజ్ఞతా భావం కనిపిస్తుంది.తల్లి లేని లోటు స్పష్టంగా కనిపిస్తున్నప్పటికీ,ఆమె ఇచ్చిన బలం వల్లనే కవి జీవితంలో ధైర్యంగా నిలబడగలిగాడు అనే భావం ప్రధానంగా వ్యక్తమవుతుంది.ఇది బాధతో కూడిన గౌరవానుభూతిని ప్రతిబింబిస్తుంది.
అలంకారపరంగా,’ఊత కర్ర’ అనే రూపకం చాలా శక్తివంతమైనది.ఊత కర్ర అంటే నడవడానికి ఆధారం.ఇక్కడ తల్లి జీవితం కవికి ఆధారంగా నిలిచింది అని సూచిస్తుంది.ఈ రూపకం ద్వారా కవి భావాన్ని అత్యంత ప్రతిభావంతంగా చిత్రించాడు. అలాగే,’నా గుండెల్లో నిలిచింది’ అనే పంక్తిలో తల్లి జ్ఞాపకాలు హృదయంలో శాశ్వతంగా నిలిచి పోయినట్లు తెలియజేస్తుంది.
శైలీపరంగా,విరామ సూచకాలను ఉపయోగించడం ద్వారా కవి తనలో చెలరేగే భావోద్వేగాలను ఆప్యాయంగా, కొంత ఆవేదనతో వ్యక్తం చేశాడు.
ఈ కవితలో తల్లి శారీరకంగా లేకపోయినా,ఆమె ప్రభావం ప్రేమ, మార్గదర్శకత్వం మనిషి జీవితంలో శాశ్వతంగా నిలుస్తాయని తెలియజేస్తుంది.తల్లి అనేది కేవలం ఒక వ్యక్తి కాదు ; జీవితాన్ని నిలబెట్టే శక్తి.తల్లి పిల్లల హృదయాలలో చిరస్థాయిగా నిలిచే ఆత్మీయ జ్ఞాపకం అని ఈ భావవ్యక్తీకరణ స్పష్టం చేస్తుంది.
“అమ్మ పాత చీర కొంగు నేను తినే తిండి/ బియ్యం సంచికి మూతి కట్టయ్యింది…/ఈ కవితా పంక్తులు సామాన్యమైనవి కావు,ఇవి పల్లెటూరి పేదరికంలోని గొప్పతనాన్ని,అమ్మ త్యాగాన్ని ఆవిష్కరించే అద్భుతమైన ప్రతీకలు (metaphors).ఇక్కడ పాత చీర కొంగు ఒక పవిత్ర వస్త్రంలా నిలుస్తుంది. అమ్మ కట్టుకున్న పాత చీర కేవలం ఒక గుడ్డ కాదు ; అది రక్షణ కవచం. ఎన్ని సార్లు ఆ చీరను ఉతికినా,ఆ చీర కొంగులో అమ్మ వాసన,అమ్మ ప్రేమ ఎప్పటికీ అతుక్కునే ఉంటాయి.బియ్యం నింపిన సంచిని పాత చీర కొంగుతో ముడి వేసి కట్టారు.అంటే, అక్కడ ఆ చీర తన మామూలు ఉనికిని కోల్పోయి,బిడ్డల ఆకలి తీర్చే సాధనంగా రూపాంతరం చెందింది.అమ్మ కట్టుకున్న పాత చీర కొంగు త్యాగానికి చిహ్నంగా నిలుస్తుంది.అమ్మ తాను కొత్త చీరలు కొనుక్కోదు ; ఆ పాత చీరను కూడా పారేయదు.ఆ పాత చీరను ఇంట్లోనే ఒక మూలన జాగ్రత్తగా దాచి పెడుతుంది. ఆమె దాచి పెట్టిన పాత చీర కొంగు భాగమే ఇప్పుడు తినే తిండి కోసం ఉంచిన బియ్యం సంచిని ముడి వేయడానికి ఉపయోగపడుతోంది.ఇప్పుడు సంచిలో బియ్యం పోసి,ఆ పాత చీర కొంగుతో ముడి వేసి కట్టి వాడుతున్నారు.ఇక్కడ ‘బియ్యం సంచికి మూతి కట్టయ్యింది’ అనడంలో ఒక లోతైన అర్థం ఉంది.అమ్మ పాత చీర కొంగుతో బియ్యం సంచిని ముడి వేసినందు వల్లనే ఆ బియ్యం సంచి పడి పోకుండా భద్రంగా నిలుస్తుంది.అమ్మ తన బిడ్డల అవసరాల కోసం చీరను త్యాగం చేసింది. బిడ్డల ఆకలి తీర్చే బియ్యం సంచిని కాపాడే కాపలాదారిగా అమ్మ నిలిచింది.ఇక్కడ అమ్మ పట్ల గల కృతజ్ఞతా భావం స్పష్టంగా వ్యక్తమవుతోంది.బిడ్డ తినే ప్రతి మెతుకులోను అమ్మ కష్టం ప్రతిఫలిస్తోంది. అమ్మ పాత చీర కొంగు దీనికి సాక్షిగా నిలుస్తోంది.తాను కట్టుకున్న ఆ పాత చీర కొంగును,బిడ్డకు అన్నం పెట్టే సంచికి ముడి వేసి రక్షణగా మార్చిన అమ్మ ఆలోచనలో ఒక ఆత్మీయ ఆర్ద్రత ఉంది.
ఇప్పుడు అమ్మ తాను జీవించి లేకపోయినా,ఆమె కట్టుకున్న పాత చీర కొంగు,ఆమె వాడిన వస్తువులు,ఇంకా తన బిడ్డ ఇంట్లో పనిముట్లుగా మారి,వారి జీవితాన్ని సాకుతునే ఉన్నాయి.అంటే, అమ్మ తన వస్తువుల ద్వారాను,తన బిడ్డలపై అమితమైన ప్రేమను వ్యక్తపరుస్తునే ఉంది.“అమ్మ పాత చీర కొంగు’ఇది ఒక గొప్ప కవితా పంక్తిగా మారింది.అమ్మ తనను తాను అరిగించుకుంటూ,తన వస్తువులను కూడా అరిగిపోయే వరకు ఉపయోగిస్తూ తన బిడ్డలను ఒక స్థాయికి చేర్చిందనే కృతజ్ఞత ఈ కవితలో ప్రతిబింబిస్తోంది.
ఈ కవితా పంక్తులు సాధారణ దృశ్యాన్ని ఆవిష్కరించినప్పటికీ, వాటి వెనుక ఉన్న అసాధారణ భావం అత్యంత గాఢమైనది.
వస్తు పరంగా,ఈ పంక్తిలో తల్లి ఉపయోగించిన పాత చీర కొంగు ఇప్పుడు బియ్యం సంచికి ముడి వేయడానికి ఉపయోగపడిందనే దృశ్యాన్ని చక్కగా చిత్రించారు.ఇది ఒక సాధారణ గృహ జీవన ఘట్టంలా కనిపించినా,దాని వెనుక తల్లి సాన్నిధ్యం,జ్ఞాపకాలు,ఆమెతో ఉన్న అనుబంధం స్పష్టంగా వ్యక్తమవుతున్నాయి భావపరంగా,ఇందులో లోతైన బాధ, జ్ఞాపకాలతో కూడిన మమకారం వ్యక్తమవుతుంది.తల్లి లేని లోటు ఇక్కడ కనిపిస్తుంది.తల్లికి చెందిన ఒక చిన్న వస్తువు కూడా జ్ఞాపకంగా మారింది.కవి తల్లిని స్మరించుకోవడం ద్వారా ఒక ఆత్మీయ అనుభూతిని కలిగిస్తున్నారు.
“నేను తినే తిండి’అనే పదబంధం ద్వారా తల్లి ఇప్పటికీ అతని జీవనాధారంలో ఏదో విధంగా అనుసంధానమై ఉన్నదనే భావం వ్యక్తమవుతుంది.
అలంకారపరంగా,ఈ పంక్తుల్లో రూపక అలంకారం సున్నితంగా ప్రతిఫలిస్తుంది. పాత చీర కొంగు కేవలం వస్త్ర భాగం మాత్రమే కాదు ; అది తల్లి సాన్నిధ్యానికి ప్రతీకగా మారింది.బియ్యం సంచికి చీర కొంగును కట్టి ముడి వేయడం ద్వారా తల్లి ఇప్పటికీ పిల్లల ఆహారాన్ని కాపాడుతున్నట్టుగా భావ వ్యక్తీకరణ కనిపిస్తుంది.ఇది ఒక భావాత్మక రూపాంతరంగా నిలుస్తుంది.
ప్రతీకాత్మకంగా,ఈ దృశ్యం ఎంతో గాఢమైనది.తల్లి జీవితంలో ఉపయోగించిన వస్తువులు కూడా ఆమె ప్రేమను,జాగ్రత్తను ప్రతిబింబిస్తాయి.తల్లి ఇప్పుడు భౌతికంగా లేకపోయినా,ఆమెకు సంబంధించిన వస్తువులు పిల్లల జీవితాలలో భాగమై ఉండటం ద్వారా ఆమె ఉనికి ఇప్పటికీ కొనసాగుతుందని సూచిస్తుంది.
శైలీ పరంగా,కవి చాలా సరళమైన, సహజమైన పదాలతో లోతైన భావాన్ని వ్యక్తం చేశారు.ఎలాంటి క్లిష్టమైన అలంకార పదజాలం లేకపోయినా,ఈ పంక్తులు పాఠకుని మనసుని మృదువుగా తాకుతాయి.
ఈ కవిత ద్వారా తల్లి జ్ఞాపకాలు,ఆమెకు చెందిన చిన్న చిన్న వస్తువులు కూడా బిడ్డల జీవితాలలో ఎంతో ఆత్మీయమైన స్థానం కలిగి ఉంటాయో తెలియజేస్తుంది.తల్లి అనుబంధం కాలంతో పాటు ముగియదు,అది ప్రతి రోజు మన జీవనంలో ఏదో రూపంలో కొనసాగుతూనే ఉంటుందనే భావాన్ని ఈ కవిత స్పష్టంగా వ్యక్తం చేస్తుంది.అమ్మ అనే చక్కటి కవితను అందించిన కవి రమణయ్యను అభినందిస్తున్నాను.వారు మరిన్ని మంచి కవితా సుమాలు విరబూయాలని మనసారా కోరుకుంటున్నాను. ఉన్న అనుబంధం స్పష్టంగా వ్యక్తమవుతున్నాయి భావపరంగా,ఇందులో లోతైన బాధ, జ్ఞాపకాలతో కూడిన మమకారం వ్యక్తమవుతుంది.తల్లి లేని లోటు ఇక్కడ కనిపిస్తుంది.తల్లికి చెందిన ఒక చిన్న వస్తువు కూడా జ్ఞాపకంగా మారింది.కవి తల్లిని స్మరించుకోవడం ద్వారా ఒక ఆత్మీయ అనుభూతిని కలిగిస్తున్నారు.
“నేను తినే తిండి’అనే పదబంధం ద్వారా తల్లి ఇప్పటికీ అతని జీవనాధారంలో ఏదో విధంగా అనుసంధానమై ఉన్నదనే భావం వ్యక్తమవుతుంది.
అలంకారపరంగా,ఈ పంక్తుల్లో రూపక అలంకారం సున్నితంగా ప్రతిఫలిస్తుంది. పాత చీర కొంగు కేవలం వస్త్ర భాగం మాత్రమే కాదు ; అది తల్లి సాన్నిధ్యానికి ప్రతీకగా మారింది.బియ్యం సంచికి చీర కొంగును కట్టి ముడి వేయడం ద్వారా తల్లి ఇప్పటికీ పిల్లల ఆహారాన్ని కాపాడుతున్నట్టుగా భావ వ్యక్తీకరణ కనిపిస్తుంది.ఇది ఒక భావాత్మక రూపాంతరంగా నిలుస్తుంది.
ప్రతీకాత్మకంగా,ఈ దృశ్యం ఎంతో గాఢమైనది.తల్లి జీవితంలో ఉపయోగించిన వస్తువులు కూడా ఆమె ప్రేమను,జాగ్రత్తను ప్రతిబింబిస్తాయి.తల్లి ఇప్పుడు భౌతికంగా లేకపోయినా,ఆమెకు సంబంధించిన వస్తువులు పిల్లల జీవితాలలో భాగమై ఉండటం ద్వారా ఆమె ఉనికి ఇప్పటికీ కొనసాగుతుందని సూచిస్తుంది.
శైలీ పరంగా,కవి చాలా సరళమైన, సహజమైన పదాలతో లోతైన భావాన్ని వ్యక్తం చేశారు.ఎలాంటి క్లిష్టమైన అలంకార పదజాలం లేకపోయినా,ఈ పంక్తులు పాఠకుని మనసుని మృదువుగా తాకుతాయి.
ఈ కవిత ద్వారా తల్లి జ్ఞాపకాలు,ఆమెకు చెందిన చిన్న చిన్న వస్తువులు కూడా బిడ్డల జీవితాలలో ఎంతో ఆత్మీయమైన స్థానం కలిగి ఉంటాయో తెలియజేస్తుంది.తల్లి అనుబంధం కాలంతో పాటు ముగియదు,అది ప్రతి రోజు మన జీవనంలో ఏదో రూపంలో కొనసాగుతూనే ఉంటుందనే భావాన్ని ఈ కవిత స్పష్టంగా వ్యక్తం చేస్తుంది.అమ్మ అనే చక్కటి కవితను అందించిన కవి రమణయ్యను అభినందిస్తున్నాను.వారు మరిన్ని మంచి కవితా సుమాలు విరబూయాలని మనసారా కోరుకుంటున్నాను.
