కవిత్వాస్వాదన – ధారావాహికవిశ్లేషణా వ్యాసాలు

డాక్టర్ నలిమెల భాస్కర్ రచించిన “కన్నీరు తడి పంటలు” కవితపై విశ్లేషణా వ్యాసం.

ప్రముఖ కవి, బహుభాషావేత్త, కేంద్ర సాహిత్య అకాడమీ ఆవార్డ్ గ్రహీత, డాక్టర్ నలిమెల భాస్కర్ కలం నుండి జాలువారిన “కన్నీరు తడి పంటలు” కవితపై విశ్లేషణ.

“కన్నీరు తడి పంటలు” అనే ఆధునిక కవిత హృదయాన్ని తడిపే భావోద్వేగంతో పాటు, సమాజ చైతన్యాన్ని మేల్కొల్పే అంతర్లీన సందేశాన్ని తనలో నిక్షిప్తం చేసుకుంది.

వ్యవసాయాన్ని, కవిత్వాన్ని రెండు విభిన్న జీవన ప్రక్రియలుగా చూడకుండా, వాటి అంతర్లీన అనుబంధాన్ని ఆవిష్కరిస్తూ, రెండింటిని ఒకే ఉపాధిగా, ఒకే సృజనాత్మక ప్రవాహంగా మలచడం ఈ కవిత ప్రత్యేకత. నేలను దున్నే చేతులే భావాలను దున్ని, అక్షరాల పంటను పండించే సృజనాత్మక శక్తికి ప్రతీకలుగా నిలుస్తాయి.

శ్రమజీవుల చెమటలో దాగిన వేదనను, వారి జీవితాల్లో పేరుకుపోయిన కన్నీటి తడిని కవి సున్నితమైన అక్షరాలతో ఆవిష్కరించారు. వారి అంతరంగ ఆవేదనకు, జీవన పోరాటానికి, మానవీయ స్పందనకు ఈ కవిత అక్షర రూపంగా నిలుస్తుంది. అందుకే “కన్నీరు తడి పంటలు” కేవలం ఒక కవితగా కాకుండా, శ్రమజీవుల జీవితాలను ప్రతిబింబించే సామాజిక దర్పణంగా పాఠకుల హృదయాలను తాకుతుంది.

ఈ కవితలోని పంక్తులు సహనశీలతకు, మానవీయ వేదనకు ప్రతీకలుగా నిలుస్తాయి. కవిత్వం కేవలం పదాల కూర్పు కాదు ; అది సమాజపు లోతుల్లోంచి, ముఖ్యంగా శ్రమజీవుల కన్నీటి చుక్కల్లోంచి పుట్టే సజీవ స్వరూపం. కవి దృష్టిలో కన్నీరు బలహీనతకు చిహ్నం కాదు ; అది సృజనకు మూలం. అది హృదయంలోని స్పందనకు ప్రతిరూపం. అది అక్షరాలకు జీవం పోసే ఆర్ద్రత.

వ్యవసాయంలో విత్తనం మొలకెత్తి పంటచేనుగా ఎదగడానికి నేల, నీరు, గాలి, వెలుతురు వంటి సహజ మూలకాలు అవసరం. అదేవిధంగా, నిజమైన కవిత్వం పుట్టి సమాజంలో చైతన్యాన్ని నింపడానికి అనుభూతి, ఆవేదన, స్పందన,మానవీయత వంటి అంతరంగ మూలకాలు అవసరం. ఈ రెండు ప్రక్రియల మధ్య ఉన్న అంతర్లీన సారూప్యాన్ని కవి అద్భుతమైన ప్రతీకల ద్వారా ఆవిష్కరించారు.

శీర్షికలోని అంతరార్థం:

“కన్నీరు తడి పంటలు” అనే శీర్షికే కవితకు ప్రధాన భావసూచకంగా నిలుస్తుంది. సాధారణంగా కన్నీరు దుఃఖానికి, ఆవేదనకు, అనుభూతికి ప్రతీక. పంట మాత్రం నేలతో, విత్తనంతో, నీటితో, రైతు  చెమటతో పెనవేసుకున్న జీవన ప్రతీకగా నిలుస్తుంది. ఈ రెండింటిని కలిపి “కన్నీరు తడిపంటలు” అనే ప్రతీకను కవి ప్రతిపాదించడం ద్వారా, మానవ అనుభవాల తడి నుంచి మొలకెత్తే సృజనకు ఒక సార్థకమైన రూపకాన్ని నిర్మించారు.

ఇక్కడ “కన్నీరు” కేవలం దుఃఖాన్ని వ్యక్తం చేసే ద్రవబిందువు కాదు ; అది జీవనాన్ని మొలకెత్తించే సృజనాత్మక తడి, రైతు చెమటతో. కన్నీటితో తడిసిన నేలలో పంట మొలకెత్తినట్లే, కవి హృదయంలోని ఆవేదన, అనుభూతి, మానవీయ స్పందనల లోతుల నుంచి కవిత్వం అంకురిస్తుంది. బాధను అనుభూతిగా, అనుభూతిని ఆలోచనగా, ఆలోచనను అక్షరంగా మలిచే అంతరంగ ప్రక్రియలో కన్నీరు ఒక సృజనాత్మక శక్తిగా పరిణమిస్తుంది. అందువల్ల ఇక్కడ కన్నీరు సృజనకు ప్రతిబంధకం కాదు ; సృజనకు జీవధార. కవిత్వానికి ప్రాణాధారం.

వ్యవసాయం – కవిత్వం: ఒక సృజనాత్మక సమన్వయం

“మట్టి, నీరు, విత్తనం” అనే వ్యవసాయ ప్రతీకలను “కాగితం, పెన్ను, కన్నీరు” అనే సాహిత్య ప్రతీకలతో

అనుసంధానించడం ఈ కవితలోని ప్రత్యేకత. వ్యవసాయంలో విత్తనం నేలలో పడినప్పుడు, నీటి తడితో, రైతు శ్రమతో అది మొలకెత్తి పంటగా మారుతుంది. అదేవిధంగా, కవి హృదయంలో పడిన అనుభూతి విత్తనం, కన్నీటి తడితో అక్షరాల రూపంలో మొలకెత్తి కవిత్వంగా వికసిస్తుంది.

ఈ ప్రతీకల సమన్వయంతో కవి కవిత్వాన్ని ఒక జీవన ప్రక్రియగా దర్శించారు.

రైతు నేలను దున్ని , విత్తనం వేసి, తన శ్రమతో పంటను పండిస్తాడు. రైతు శ్రమించి పండించిన పంట సమాజానికి ఆహారాన్ని అందించడమే కాకుండా, సమాజ అవసరాలకు కావలసిన ధాన్యాన్ని కూడా సమకూరుస్తుంది. అదే విధంగా  కవి తన అనుభవాలను హృదయంలో దాచుకుని, వాటిని అక్షరాలుగా మలుస్తాడు. కవి కలం నుండి జాలువారిన కవిత్వం సమాజానికి చైతన్యాన్ని అందిస్తుంది.

ఈ విధంగా వ్యవసాయం, కవిత్వం రెండూ మానవ జీవన వికాసానికి దోహదపడే సృజనాత్మక ప్రక్రియలుగా కవి ప్రతిపాదించారు.                                                                                  ”కన్నీటి తడిలో మొలకెత్తే కవిత్వం” అనే భావనలో మనిషి అనుభవించే బాధ, స్పందన, ఆవేదన, అనుభూతి – ఇవన్నీ కవి హృదయంలో పడిన విత్తనాలుగా మారుతాయి. ఆ విత్తనాలకు కన్నీటి తడి తోడైనప్పుడు అవి కవిత్వంగా మొలకెత్తుతాయి. ఈ కవిత్వం కేవలం వ్యక్తిగత భావోద్వేగాల వ్యక్తీకరణగా మాత్రమే మిగిలిపోదు ; అది సమాజపు వేదనను తనలో ఇముడ్చుకుని, సామూహిక చైతన్యానికి ప్రతినిధిగా నిలుస్తుంది.

శ్రమజీవుల కన్నీళ్లను కవి కేవలం చూసి ఆగిపోలేదు ; వాటిలోని జీవన సత్యాన్ని అనుభూతి చెందారు. ఆ అనుభూతి అక్షరాలుగా మారి, కవిత్వంగా రూపుదిద్దుకుంది. అందుకే ఈ కవితలో కన్నీరు ఒక సజీవ ప్రతీకగా నిలుస్తుంది. అది బాధను మాత్రమే కాకుండా, ఆ బాధ నుంచి పుట్టే ఆశను, సృజనను, జీవన వికాసాన్ని కూడా సూచిస్తుంది.

“కన్నీరు తడి పంటలు” అనే కవితలో వ్యవసాయం, కవిత్వం, మానవీయత – ఈ మూడు పరస్పర సంబంధిత జీవన సత్యాలుగా దర్శనమిస్తాయి. రైతు పండించే పంటకు నేల, నీరు, విత్తనం ఎంత అవసరమో, కవిత్వానికి అనుభూతి, ఆవేదన, స్పందన అంతే అవసరం. కన్నీటి తడితో మొలకెత్తిన కవిత్వమే సమాజపు గుండెల్లో చైతన్యాన్ని నింపగలదని కవి ఈ కవిత ద్వారా చాటిచెప్పారు.

ఈ కవితలోని అంతరార్థం ఒక్కటే – కవిత్వం జీవితానికి దూరంగా నిలిచే అలంకారం కాదు ; జీవితం నుంచి, ముఖ్యంగా శ్రమజీవుల కన్నీటి తడి నుంచి మొలకెత్తే సజీవ పంట.

“కవిత్వం – వ్యవసాయం: ఒకే నాణానికి బొమ్మా బొరుసులా”

“గుప్పెడు మట్టి/చారెడు నీళ్లు/ఓ గట్టి విత్తనం/చాలు/నేను కవిత్వమై మొలకెత్తడానికి”                      ఈ పంక్తుల్లో కవి వ్యవసాయ ప్రక్రియను కవిత్వ సృజనకు ప్రతీకగా మలిచిన సృజనాత్మకత          ప్రస్ఫుటమవుతుంది. మట్టిలో పడిన విత్తనం నీటి తడిని అందుకుని మొలకెత్తి, క్రమంగా ఎదుగుతుంది. అదేవిధంగా, జీవితమనే నేలలో పడిన భావబీజం, మానవీయ స్పందన అనే తడిని అందుకున్నప్పుడు కవిత్వంగా మొలకెత్తుతుందనే అంతరార్థాన్ని కవి ఈ పంక్తుల ద్వారా ఆవిష్కరించారు.

“గుప్పెడు మట్టి” కేవలం వ్యవసాయ భూమిని సూచించే పదబంధం కాదు. అది కవి జీవించే సామాజిక వాస్తవికతకు, అతని అనుభవ ప్రపంచానికి ప్రతీకగా నిలుస్తుంది. మనిషి పుట్టి పెరిగిన నేల, అతని చుట్టూ పరివ్యాప్తమైన సామాజిక జీవితం, అతను ఎదుర్కొనే అనుభవాలు – ఇవన్నీ ఈ మట్టి ప్రతీకలో అంతర్లీనంగా ఇమిడి ఉన్నాయి. కాబట్టి, కవిత్వానికి తొలి ఆధారం జీవితమేనని కవి     సూచించినట్లుగా భావించవచ్చు.

“చారెడు నీళ్లు” జీవాన్ని మేల్కొలిపే తడికి ప్రతీక. వ్యవసాయంలో నీరు విత్తనానికి జీవశక్తిని అందించినట్లే, హృదయం నుంచి పొంగిపొరలే కవిత్వంలో మానవీయ స్పందన, అనుభూతి, సున్నితమైన భావోద్వేగాలు, సృజనాబీజానికి జీవం పోస్తాయి. కవి హృదయంలో ఈ స్పందన లేకపోతే, ఒక అనుభవం కేవలం ఒక సంఘటనగానే మిగిలిపోతుంది. కవి అంతరంగంలో అది కవిత్వంగా పరిణమించదు.

ఓ గట్టి విత్తనం

“ఓ గట్టి విత్తనం” కవి అంతరంగంలో నిక్షిప్తమైన సృజనాబీజానికి ప్రతీక.  ఒక అనుభవం కావచ్చు, ఒక సంఘటన కావచ్చు, ఒక ఆలోచన కావచ్చు, ఒక ఆవేదన కావచ్చు – ఏదైనా కవి మనసులో బలమైన భావబీజంగా నాటుకున్నప్పుడు, అది కవిత్వానికి ఆరంభ బిందువవుతుంది. ఆ  భావబీజాన్ని అక్షర రూపంలోకి తీసుకురావడమే కవి సృజనాత్మక ప్రక్రియ.

ఇక్కడ “విత్తనం” అనే ప్రతీకకు విశేషమైన ప్రాధాన్యం ఉంది. విత్తనం పరిమాణంలో చిన్నదైనా, దానిలో  మహా వృక్షంగా పరిణమించే అంతర్లీన శక్తి ఉంటుంది. అదేవిధంగా, ఒక చిన్న అనుభూతి, ఒక చిన్న సంఘటన, ఒక చిన్న ఆలోచన కూడా కవి అంతరంగంలో ప్రవేశించినప్పుడు, అది విస్తృతమైన కవితా ప్రపంచంగా పరిణమించగలదు. ఈ పరిణామశీలతే కవిత్వ సృజనలోని అంతర్గత శక్తిని సూచిస్తుంది.

“చాలు” అనే ఒక్క పదం ఈ మొత్తం ప్రతీకాత్మక నిర్మాణానికి మరింత బలాన్ని చేకూరుస్తుంది. గొప్ప కవిత్వం పుట్టడానికి ఆర్భాటమైన వనరులు, విస్తారమైన భౌతిక సౌకర్యాలు అవసరంలేదని కవి సూచిస్తున్నారు. జీవితం నుంచి వచ్చిన ఒక అనుభవం, దానికి స్పందించే హృదయం, దానిని కవిత్వంగా మలిచే సృజన శక్తి ఉంటే చాలని ఈ పదం సూచిస్తుంది. పదాల పొదుపులో భావవిస్తృతిని సాధించడం ఈ ప్రయోగంలోని ప్రత్యేకత.

“నేను కవిత్వమై మొలకెత్తడానికి” అనే పంక్తి కవికి, కవిత్వానికి మధ్య ఉన్న అవినాభావ సంబంధాన్ని అత్యంత సున్నితంగా వ్యక్తీకరిస్తుంది. కవి కవిత్వాన్ని సృష్టిస్తున్నాడనే సాధారణ భావనకు భిన్నంగా, “తానే కవిత్వమై మొలకెత్తడం” అనే భావనను కవి ప్రతిపాదించారు. అంటే, కవిత్వం తనకు వెలుపల ఉన్న ఒక వస్తువు కాదు ; తన అంతరంగంలోనే పురుడు పోసుకుని,  తన అనుభవాల నుంచి జీవం పొంది, తానే మొలకెత్తుతుందని కవి భావన.

ఈక్రమంలో “మట్టి – నీరు – విత్తవం” అనే వ్యవసాయంలోని మూడు ప్రాథమిక అంశాలు, కవిత్వ సృజనకు అవసరమైన జీవితం –  మానవీయ స్పందన  – సృజనాబీజంగా రూపాంతరం చెందుతాయి. వ్యవసాయంలో రైతు విత్తనాన్ని నేలలో నాటితే, అది ప్రకృతి సహకారంతో  పంటగా రూపుదిద్దుకుంటుంది. అదేవిధంగా కవి తన చుట్టూ ఉన్న సామాజిక జీవితాన్ని గమనించి, అందులోని అనుభూతులను స్వీకరించి, మానవీయ స్పందనతో వాటికి జీవం పోసి. అక్షరాల రూపంలో కవిత్వమనే పంటను పండిస్తాడు.

అందువల్ల ఈ పంక్తుల్లో వ్యవసాయం కేవలం ఒక జీవన వృత్తిగా కాకుండా, కవిత్వ సృజనకు ఒక శక్తివంతమైన రూపకంగా మారింది. భూమిలో పంటకు పునాది పడినట్లే, కవి హృదయంలోని భావాలు అక్షర రూపాన్ని సంతరించుకుని కవిత్వంగా రూపుదిద్దుకుంటాయి. వ్యవసాయంలో విత్తనం పంటగా పరిణమిస్తే, కవి అంతరంగంలోని భావబీజం సాహిత్య సృజనగా వికసిస్తుంది.  ఈ విధంగా వ్యవసాయ ప్రపంచాన్ని కవితా సృజనతో అనుసంధానించి, కవిత్వానికి జీవితంతో ఉన్న విడదీయరాని సంబంధాన్ని కవి సున్నితమైన ప్రతీకాత్మకమైన శైలిలో ఆవిష్కరించారు.

సజల నేత్రం – కన్నీరు తడి

“ఇంచుక కాగితమ్ముక్క/వేలెడు పెన్ను/ఒక్క సజల నేత్రం/సరిపోతుంది/నేను పంటచేనై తల ఎత్తడానికి/

ఈ కవితలోని పంక్తులు అత్యంత కీలకమైనవి.”సజల నేత్రం”అంటే ఆర్ద్రతతో, కరుణతో ఎదుటివారి బాధను చూసి చలించే కన్ను, సమాజంలోని పేదరికాన్ని, రైతుల కష్టాలను, ఆకలి వేదనలను చూసి    ఏ కన్నైతే కన్నీటితో తడుస్తుందో, ఆ కన్నీటి తడి నుంచే నిజమైన కవిత్వం పుడుతుందని కవి భావించారు. అందుకే “కన్నీరు తడి పంటలు” అనే శీర్షికలోనే కవితా సృజనకు కన్నీటిని జీవజలంగా ప్రతిష్టించారు.

“నేను పంటచేనై తల ఎత్తడానికి”

అనే పంక్తిలో కవి తపన అంతా నిక్షిప్తమై ఉంది. కవి రాసిన అక్షరం చివరకు సమాజానికి మేలు చేసే పచ్చని పంట చేనుగా మారాలని కవి ఆకాంక్ష. పంటచేను పదుగురి ఆకలిని తీర్చినట్లే, కవి రచించిన కవిత్వం కూడా సమాజంలో చైతన్యాన్ని నింపి, అణగారిన వర్గాల పట్ల స్పందనను కలిగించాలనే ఆశావహ దృక్పథం ఇందులో వ్యక్తమవుతుంది.         “ఒక్క సజల నేత్రం” అనే ప్రయోగం కవితలో అత్యంత హృద్యమైన ప్రతీక. కన్నీటిలో దుఃఖం మాత్రమే కాదు ; అనుభూతి, ఆవేదన, కరుణ, మానవత్వం కూడా అంతర్లీనంగా ఉంటాయి. హృదయపు లోతుల్లో నుంచి ఉద్భవించే  ఆ  అనుభూతి కవితకు జీవం పోస్తుంది.అందుకే కవి కన్నీటిని కవిత్వానికి జీవజలంగా చిత్రించారు.

ఇక్కడ “సజల నేత్రం” నీటికి ప్రతీకగా కనిపిస్తుంది. కాగితంపై కలంతో రాసే అక్షరాలు విత్తనాల్లా మారి, కన్నీటి తడితో జీవాన్ని పొందుతాయి. ఈ విధంగా వ్యవసాయ ప్రక్రియను కవితా సృజనతో కవి అనుసంధానించారు.

ఈ పంక్తుల్లో కవిత్వం వ్యక్తిగత భావోద్వేగం నుంచి సామాజిక అనుభూతిగా పరిణమించే అద్భుతమైన క్రమం దర్శనమిస్తుంది. ఒక్క కన్నీటి బిందువులో మొలకెత్తిన భావం, కాగితంపై అక్షరాల రూపాన్ని సంతరించుకుని, చివరికి పంటచేనంత విస్తారమైన కవితా ప్రపంచంగా వికసిస్తుంది. ఒక వ్యక్తి అంతరంగంలో పుట్టిన భావం, అక్షరాల ద్వారా సామూహిక అనుభూతిగా రూపాంతరం చెందే కవితా ప్రక్రియను కవి ఎంతో సున్నితంగా ఆవిష్కరించారు.

ఈ కవితలో వ్యవసాయ జీవన  ప్రపంచం, కవితా సృజన ప్రపంచం ఒకదానికొకటి ప్రతిబింబాలుగా నిలుస్తాయి. మట్టి కాగితంగా, నీరు  కన్నీరుగా, విత్తనం భావంగా, విత్తేసాధనం కలంగా, పంట కవిత్వంగా, పంటచేను విస్తరించిన సాహిత్య సృజనగా రూపాంతరం చెందుతాయి. ఈ ప్రతీకల పరస్పర అనుసంధానం కవితకు అంతర్లీనమైన  భావసౌందర్యాన్ని ప్రసాదిస్తుంది.                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                 “మొలకెత్తడానికి”,  “తల ఎత్తడానికి” వంటి పదప్రయోగాలు ఈ రూపక సౌందర్యానికి మరింత వన్నె తెస్తాయి. విత్తనం నేలలో పాతుకుని మొలకెత్తినట్లే, కవి హృదయంలో నాటుకున్న భావం  అక్షరరూపంలో మొలకెత్తుతుంది. ఆ మొలక క్రమంగా ఎదిగి పంటగా విస్తరించినట్లే, ఒక చిన్న        

భావబీజం కూడా కవిత్వంగా వికసించి.విస్తృతమైన సాహిత్య అనుభూతిని ప్రసాదిస్తుంది.   ఒక చోట విత్తనం మొలకెత్తడం, మరోచోట అదే మొక్క పంటచేనుగా విస్తరించి తలెత్తడం – కవితా సృజన నుంచి కవితా వికాసం వరకు సాగే  సహజమైన పరిణామక్రమానికి ప్రతీకగా నిలుస్తుంది.

ఈ రూపకంలో భావబీజం నుంచి కవిత్వ పంట వరకు సాగిన సృజనాత్మక ప్రయాణం ఎంతో సహజంగా, సుందరంగా ఆవిష్కృతమవుతుంది. వ్యవసాయ క్షేత్రంలో పంటను పండించే రైతు శ్రమకు, హృదయ క్షేత్రంలో కవితను పండించే కవి సృజనాత్మక తపనకు మధ్య ఉన్న అంతరంగ సంబంధాన్ని ఈ ప్రతీకలు స్పష్టం చేస్తాయి.

అలాగే,”గుప్పెడు, చారెడు, ఇంచుక, వేలెడు, ఒక్క” వంటి పరిమాణసూచక పదాలు కవిత్వానికి కావలసిన వనరులు ఎంత స్వల్పమైనవో, ఆ స్వల్పమైన వనరుల నుంచి పుట్టే సృజన మాత్రం ఎంత విస్తృతమైనదో సూచిస్తున్నాయి, “గుప్పెడు మట్టి, చారెడు నీళ్లు, చిన్న విత్తనం” పంటగా విస్తరించినట్లే, ఇంచుక కాగితం, వేలెడు పెన్ను, ఒక్క సజల నేత్రం” నుంచి విశాలమైన కవితా ప్రపంచం ఆవిర్భవిస్తుంది.

మొదటి భాగంలో “మట్టి – నీరు – విత్తనం” అనే వ్యవసాయ ప్రపంచం ఆవిష్కృతమవుతే, రెండో భాగంలో “కాగితం – పెన్ను – కన్నీరు” అనే కవితా ప్రపంచం రూపుదిద్దుకుంది. ఈ రెండు ప్రపంచాల మధ్య ఉన్న అంతర్లీన సంబంధమే కవితకు నిర్మాణ సౌందర్యాన్ని, భావ గాంభీర్యాన్ని అందించింది.

“ఇంచుక కాగితమ్ముక్క” విశాలమైన భావ ప్రపంచాన్ని ఆవిష్కరించడానికి ఒక చిన్న కాగితం ముక్క చాలు అని సూచిస్తుంది. ఇక్కడ కాగితం కేవలం రాసే వస్తువు కాదు ; కవి అంతరంగాన్ని ఆవిష్కరించే కవితా క్షేత్రంగా దర్శనమిస్తుంది.

“వేలెడు పెన్ను” ద్వారా ఆ  ఇంచుక కాగితమ్ముక్క అనే కవితా క్షేత్రంలో భావాలను విత్తే సాధనంగా   పెన్ను ప్రతీకాత్మకంగా నిలుస్తుంది. పెన్ను కేవలం రాయడానికి ఉపయోగించే సాధనం మాత్రమే కాదు ; అంతరంగంలో నిక్షిప్తమైన భావాలను అక్షరాలుగా మలిచే సృజనకు సాధనంగా నిలుస్తుంది.

అయితే, వీటన్నింటి కంటే ముఖ్యమైనది “ఒక్క సజల నేత్రం.” అది కేవలం కన్నీటితో నిండిన కన్ను మాత్రమే కాదు ; అనుభవాలతో తడిసిన హృదయం, ఇతరుల బాధను తనదిగా భావించే కరుణ, జీవితాన్ని లోతుగా దర్శించే స్పందన, మానవ అనుభవాల పట్ల సున్నితత్వం – ఇవన్నీ ఈ ఒక్క ప్రతీకలో ఇమిడి ఉన్నాయి.   కవి వద్ద రాయడానికి కాగితం, పెన్ను ఉన్నప్పటికీ, కవి హృదయంలో స్పందన, అనుభూతి లేకపోతే  కవిత్వం పుట్టదు. అందుకే కవి  “సజల నేత్రం” ను కవిత్వానికి జీవజలంగా ప్రతిష్టించారు. ఇక్కడ కన్నీరు బలహీనతకు చిహ్నం కాదు ; మానవీయ స్పందనకు, అనుభూతికి, సృజనకు మూలమైన జీవజలం.

“నేను పంటచేనై తల ఎత్తడావికి”

అనే పంక్తిలో కవిత ఒక సంపూర్ణ రూపకంగా పరిణమిస్తుంది. కవి భావనలో మొదట కవిత్వం ఒక     భావబీజంగా మొలకెత్తుతుంది. అనంతరం అది అక్షరాలుగా రూపుదిద్దుకుని, చివరకు పంటచేనుగా తల ఎత్తుతుంది. అంటే, కవి హృదయంలోంచి వెలువడే ఒక చిన్న అనుభూతి నుంచి పుట్టిన కవిత, పాఠకుల హృదయాల్లో విస్తరించి సామూహిక అనుభూతిగా మారుతుంది. ఇదే ఈ కవితా శిల్పంలోని ప్రత్యేకత.ఇదే ఈ కవితకు ప్రాణం పోసింది.                                         వ్యవసాయ జీవనాన్ని కవితా సృజనకు రూపకంగా మలిచిన తీరు విశేషంగా ఉంది. ఈ కవితలో మట్టి కాగితంగా, విత్తనం భావంగా, పెన్ను విత్తే సాధనంగా, నీరు కన్నీరుగా, పంట కవిత్వంగా రూపాంతరం చెందడం ద్వారా కవి రెండు భిన్నమైన ప్రపంచాలను ఒకే భావసూత్రంతో అనుసంధానించారు.                                                                                   ఈ ప్రతీకల పరంపర కవితకు అంతర్లీనమైన నిర్మాణ సౌందర్యాన్ని అందించింది.  అలాగే “గుప్పెడు, చారెడు, ఇంచుక, వేలెడు వంటి పరిమాణసూచక పదాల ద్వారా కవి ఆసక్తికరమైన విరుద్ధతను సృష్టించారు. కవిత్వానికి అవసరమైన వనరులు చాలా స్వల్పమైనవే అయినప్పటికీ,  వాటి నుంచి పుట్టే సృజన మాత్రం అపారమైనదిగా ఆవిష్కృతమవుతుంది.

ఈ కవితలో కవి కన్నీటిని బలహీనతకు చిహ్నంగా కాకుండా, సృజనకు జీవజలంగా మలిచారు.    “మట్టి – నీరు – విత్తనం” అనే వ్యవసాయ ప్రపంచాన్ని, “కాగితం – పెన్ను – కన్నీరు” అనే కవితా ప్రపంచంతో అనుసంధానించి, అనుభూతి ఉన్నచోట కవిత్వం మొలకెత్తుతుందని, ఆ కవిత్వం చివరికి పంటలా విస్తరిస్తుందని సున్నితమైన ప్రతీకల ద్వారా ఆవిష్కరించారు.   “కన్నీరు తడి పంటలు” పరిమాణంలో చిన్నదైన కవిత. అయితే దాని అంతరార్థం మాత్రం అనంతమైన

భావప్రపంచాన్ని ఆవిష్కరిస్తుంది. శీర్షికలోని “కన్నీరు”, “తడి”, “పంటలు” అనే పదాలే కవితా తాత్త్వికతకు ప్రతీకలుగా నిలుస్తాయి. కవి కన్నీటిని బలహీనతకు ప్రతీకగా చూడలేదు ;  సృజనకు జీవజలంగా దర్శించారు. మట్టిని కేవలం నేలగా  కాకుండా జీవన క్షేత్రంగా, విత్తనాన్ని  కేవలం పంటకు మూలంగా కాకుండా కవితా భావానికిబీజంగా, కాగితాన్ని కేవలం అక్షరాలకు ఆధారంగా కాకుండా  అంతరంగాన్ని ఆవిష్కరించే విశాల క్షేత్రంగా భావించారు.

జీవితాన్ని లోతుగా అనుభవించిన హృదయంలోంచి జారిన కన్నీటి బిందువు  కేవలం కన్నీరుగా మిగిలిపోదు ; అది అక్షరమై, భావమై, కవిత్వమై  రూపాంతరం చెందుతుంది. ఆ అక్షరాలకు కవి తన అనుభవాల సారాన్ని జోడించినప్పుడు, అవి క్రమంగా కవితా పంటగా రూపుదిద్దుకుంటాయి. ఆ పంట కాగితపు పొలాన్ని దాటి పాఠకుల హృదయాల్లోకి ప్రవేశించి, అక్కడ స్పందనల మొలకలకు బీజం వేస్తుంది.                                                                             ఈ దృక్కోణంలో  “కన్నీరు తడి పంటలు” అనే శీర్షిక కేవలం కవితకు పెట్టిన పేరు కాదు.

కవిత యొక్క అంతరాత్మను ప్రతిబింబించే  తాత్త్విక ప్రతీక. కన్నీటి తడిలో మొలకెత్తిన కవిత్వం,

అనుభవాల నేలలో వేళ్లూనుకుని విస్తరించి, సామాజిక పంటగా వికసించాలనే కవి ఆకాంక్షను ఈ శీర్షిక అత్యంత సమగ్రంగా ప్రతిఫలిస్తుంది. కవి భాస్కర్ గారి ఈ వచన కవిత సరళమైన పదాలతో నిర్మితమైనప్పటికీ, దాని భావపరిధి మాత్రం

అత్యంత విశాలమైనది. శ్రమజీవుల స్వేదాన్ని, వారి జీవితాల్లోని కన్నీటి తడిని అక్షరాల్లో ఒడిసిపట్టి,  కవిత్వాన్ని కేవలం ఒక కళారూపంగా కాకుండా, సమాజం మనుగడకు ఆధారమైన వ్యవసాయంతో పోల్చడం కవి భాస్కర్ గారి విశిష్టమైన ఆలోచనా వైశిష్ట్యానికి నిదర్శనం.

వ్యవసాయంలో విత్తనం నేలలో పడి మొలకెత్తి, మొక్కగా ఎదిగి  పంటగా సిరులు  కురిపిస్తుంది. అలాగే  కవి హృదయంలో పడిన అనుభవపు విత్తనం, కన్నీటి తడితో సృజనాత్మకతను సంతరించుకుని, కవితకు బీజమవుతుంది. ఆ కవిత పాఠకుని హృదయాన్ని తాకినప్పుడు, అది మరొక అనుభూతికి విత్తనమవుతుంది
 ఈ కవితలో అంతర్లీన భావపరంపరను కవి అత్యంత సహజమైన ప్రతీకల ద్వారా ఆవిష్కరించారు.

ఈ కవితకు ఒక చక్కని తాత్త్విక నిర్వచనాన్ని అందించే భావప్రపంచం నిజంగా అభినందనీయం. “కన్నీరు తడి పంటలు” అనే హృద్యమైన కవితను సాహితీ లోకానికి అందించిన కవి భాస్కర్ గారిని హృదయపూర్వకంగా అభినందిస్తున్నాను. వారి కలం నుంచి ఇలాగే మరెన్నో  భావసుగంధభరితమైన కవితా సుమాలు వికసించి, తెలుగు సాహితీ వనాన్ని పరిమళింపజేయాలని మనసారా కోరుకుంటున్నాను.