హృదయ స్పందనకి, మస్తిష్కపు మథనానికి వెల్లువైసాగే భావోద్వేగాల పరంపరకి అక్షరరూపమే కవిత్వం.అయితే… రాసేది అంతా కవిత్వమేనా? కవిత్వం రాయాలని సంకల్పించిన ప్రతి మదిని తొలిచే ప్రశ్న….

తుప్పల్ తెప్పల్ మాటల్ రాల్చి కవిత్వమని మొరాయించకు
కవిత్వాన్ని వంచించకు
వచనమై సోలిపోతావ్

అంటారు ప్రముఖ కవి త్రిపురనేని శ్రీనివాస్ గారు తమ రహస్యోద్యమం గ్రంథంలో.

మరి పది కాలాల పాటు సాహితీ ప్రపంచంలో నిలిచి పోవాలి అంటే ఏ విధంగా కవిత్వం రాయాలి? కవిత్వం రాయాలి అని నిర్ణయించుకున్న ప్రతి కవి మదిలో మెదిలే ఆలోచనలు ఇవి. ఏం చేయాలి ?ఎలా రాయాలి రాసేదంతా కవిత్వమేనా? అంటూ ఎన్నో సందేహాలతో సతమతమవుతూ వుంటారు. అలాంటి నవ కవులకు కరదీపిక లాంటిది దాస్యం సేనాధిపతి గారు రచించిన దిక్సూచి .

కథ, కవిత్వం, సమీక్షకులుగా, విమర్శకులుగా …అంశం ఏదైనా ఆధునిక సాహితీ ప్రపంచంలో పరిచయం అక్కర్లేని పేరు దాస్యం సేనాధిపతి గారు. వారు ఇప్పటికే వివిధ ప్రక్రియల్లో 14 అమూల్యమైన గ్రంధాలను వెలువరించారు. వారి కలం నుండి వెలువడిన పదిహేనవ గ్రంథం ఇది. సీనియర్ కవి ,రచయిత శ్రీ దాస్యం లక్ష్మయ్య గారి ఆధ్వర్యంలో నిర్వహించబడుతున్న నేటికవిత అంతర్జాల సమూహంలో సలహాదారులుగా ఉంటూ… 80 వారాలపాటు నిర్విఘ్నంగా దాస్యం సేనాధిపతి గారు “మనలో మనం” శీర్షిక పేరుతో నిర్వహించిన కవిత్వ కార్యశాలకు అక్షర రూపం… అందులో నుండి మరింత మంది కొత్త కవులకు ఉపయుక్తంగా ఉండే విధంగా వ్యాసాల రూపంలో అందించబడిన మార్గదర్శి …ఈ “దిక్సూచి”.

ఈ గ్రంథంలో కవిత్వమంటే ఉబుసుపోక చేసే వ్యాపారమో… కాలక్షేప వ్యాపకమో కాదు… కవిత్వమంటే కవి చేసే సామాజిక చింతనకు కళారూపం ,సామాజిక పరిస్థితుల మీద కవి ప్రకటించే తీర్పు కవిత్వం అని ఆచార్య రాచపాళెం చంద్రశేఖర్ రెడ్డి గారి వాక్యాలను సందర్భోచితంగా దాస్యం గారు ఉదహరించిన తీరు బాగుంది.

ఉత్తమ కవిత్వానికి ఉండవలసిన లక్షణాలను గురించి చెబుతూ… మంచి భావన, హత్తుకునే భాష, మనసును మురిపించే శిల్పం… మూడింటి మేళవింపు మంచి కవిత అని ప్రసిద్ధ కవి డాక్టర్ నందిని సిద్ధారెడ్డి గారి అభిప్రాయాలను ప్రస్తావించారు .కవితా వస్తువుకు కాదేది అనర్హం అని శ్రీశ్రీ గారు అన్నట్లు కవితా వస్తువును ఈ ఎంపిక చేసుకోవడానికి వస్తువు ఏదైనా సరే…కవితా వస్తువు ఎంపికలో వైవిధ్యం చూపాలని , సమకాలీన అంశాలను కవితా వస్తువుగా తీసుకుంటూ… పాఠకుల్లో ఆలోచన పెంచే విధంగా ఉండాలి అంటారు దాస్యం గారు.

కవిత శీర్షిక అంశానికి లోబడి ఉంటూ,ఆసక్తిని పెంచేలా , సూక్ష్మంలో మోక్షం అన్నట్లు శీర్షిక మొత్తం కవితా వస్తువును ప్రతిబింబించేలా ఉండాలి అని అభిప్రాయం వ్యక్తం చేసారు.

ఎత్తుగడ అంటే కవితకు స్వాగత తోరణంలా ఉండాలి …పాటకు పల్లవి ఎంత ముఖ్యమో వచన కవితకు ఎత్తుగడ అంత ముఖ్యం అని… ఎత్తుగడ యొక్క ప్రాముఖ్యతను చాలా చక్కగా వివరించారు. ఎత్తుగడ ఏవిధంగా ఉండాలో విపులంగా చర్చిస్తూ డాక్టర్. రాధేయ గారి రెప్పలు మోయలేని దుఃఖం కవిత లోని ఎత్తుగడ

“నేనీ మధ్యనే
మందహాసాన్ని జారవిడిచుకొని
ప్రశ్నార్ధకాన్ని మోస్తున్నాను”.

ని ఉదహరిస్తూ…ఎంత ఆర్ద్రంగా పాఠకున్ని ఎత్తుగడతో ఆకట్టుకోవచ్చో వివరించారు.

కవిత్వ నిర్వహణ మరియు నిర్మాణ క్రమం గురించి తెలియజేస్తూ ఎంత ప్రయోజనకరమైన వస్తువును ఎంచుకున్నా అది ఎక్కువమంది పాఠకులను చదివించ లేనప్పుడు ఆ రచన వల్ల ప్రయోజనం ఉండదు కాబట్టి కవితకు ఎత్తుగడ ప్రారంభ పంక్తులు ఎంత ముఖ్యమో , నిర్వహణ నిర్మాణ క్రమంలో అభివ్యక్తి విశ్లేషించడానికి వినియోగించబడే భాష, పదబంధాల ప్రయోగంలో ఔచిత్యం మరియు కవితను గాఢంగా మలచడానికి ప్రతీకలు, ఉపమానాలు, వర్ణనలు, పోలికలు విషయంలో కవి అంత శ్రద్ధ వహించాల్సి ఉంటుంది అని… కవితను అందంగా ,ఆకర్షణీయంగా, ఆలోచనాత్మకంగా, కవితాత్మకంగా గాఢంగా మలచడానికి శిల్పం గురించి చాలా శ్రద్ధ తీసుకోవాలని తమ అభిప్రాయాన్ని వ్యక్తం చేశారు.

కవిత్వంలో అలంకారాల ప్రయోగం గురించి చెబుతూ మంచి కవితకి అలంకారాలు ఆభరణాలు అని చక్కగా పోల్చారు. ప్రతి అలంకారాన్ని ఉదాహరణలతో విశ్లేషిస్తూ ఒక్కో అలంకారాన్ని విడమర్చి వివరించిన తీరు ప్రతి ఒక్కరిని ఆకట్టుకునేలా ఉంది.

ప్రముఖ కవి అలిశెట్టి ప్రభాకర్ గారు రాసిన” మరణం నా చివరి చరణం కాదు” అనే కవితలో

మరణం నా చివరి చరణం కాదు
మౌనం నా చితాభస్మం కాదు
మనోహరాకాశంలో విలపించే చంద్రబింబం నా అశ్రు కణం కాదు …
నిర్విరామంగా నిత్య నూతనంగా
కాలం కలం అంచున చిగురించే నెత్తుటి…
ఊహను నేను
కవితలో ఉపమానాలు కవి యొక్క అభ్యుదయ భావాలకు అద్దం పట్టాయి అని చెబుతూ కవితలో ప్రయోగించబడిన ప్రతి పదబంధాలను ఎంతైనా విశ్లేషించుకోవచ్చు అంటారు.

కవి చెప్పదలచుకున్న భావాన్ని స్వీకరించబడిన వస్తూ ఆధారం చేసుకుని ఒక్కో పంక్తిలో ఎన్ని అక్షరాలు ఉండాలో నిర్ణయించుకుంటూ… భావవ్యక్తీకరణకు భావధార ననుసరించి ఒక్కో భావాన్ని ఆయా భాగాల్లో ఆవిష్కరించుకుంటూ భావ గణాలను విభజించుకోవాలన్నారు. కవిత్వం నిర్వహణలో క్లుప్తత గుప్తతకు పెద్దపీట వేస్తూ పునరుక్తి దోషం రాకుండా కవితని ఆకర్షణీయంగా మార్చుకోవాలన్నారు ప్రముఖ కవి కోటం చంద్రశేఖర్ గారు తమ ఇష్టపది కవితా సంపుటి లో సాహిత్య అకాడమీ చైర్మన్ డాక్టర్ నందిని సిద్ధారెడ్డి గారి గురించి రాసిన ఆయన కవితని ఈ అంశానికి ఉదహరించడం సందర్భోచితంగా ఉంది.

ఆయన కంచు
కరిగే మంచు కూడా
ఆయన ఉరుము,చినుకయ్యే మేఘం కూడా

అంటూ రాసిన ప్రతి పాదం ప్రతి పద బంధం లో అద్భుతంగా సిద్ధారెడ్డి గారి మూర్తిమత్వాన్ని సంక్షిప్త పదాలతో క్లుప్తంగా గుప్తంగా ఏ విధంగా రాయాలో నమూనీకరించారు .

కవిత్వం పఠితుల హృదయాలను కదిలించేలా సమాజంలో మృగ్యమై పోతున్న విలువల గురించి ఆవిష్కరించే క్రమంలోవచన కవిత్వ సృజనలో వక్రోక్తి, ఆర్ద్రతలను ప్రతిబింబిస్తూ మనసులను కదిలించేదిగా ఉండాలి. అలాగే కవిత్వం నిర్మాణంలో ధ్వని, ప్రాస, విసురు, లయ, భావలయ, మెటానమీ, ప్రతీకాత్మక అభివ్యక్తిలు కవితను గాఢంగా మార్చడానికి ఉపయోగపడతాయని తెలియజేస్తూ కవయిత్రి కే రాధిక గారు అన్నదాత శీర్షికతో రాసిన కవితలోని చక్కని ఎత్తుగడ ఉదహరించారు.

చినుకమ్మ పలకరించనిదే
నేలమ్మ నవ్వదు…
నేలమ్మ నవ్వనిదే… చిగురాకు వేయదు…
చిగురాకు వేసి… గింజ చేతికి వస్తే గానీ …
రైతన్న కడుపు నిండదు.

అంటూ అలతి అలతి పదాలలో చిక్కనైన భావాన్ని నిక్షిప్తం చేశారు.

ఎంపిక చేసుకున్న కవితా వస్తువును శక్తివంతంగా సంగ్రహంగా ధ్వని యుక్తంగా చెప్పడానికి ఉపకరించే భావచిత్రాల గురించి తెలియజేస్తూ.. ఒక భావ చిత్రాన్ని కవితలో దృశ్యం మానం చేసే క్రమంలో అది అనుభూతిని పెంచే అంశంగా ఉంటూ ..పాఠకులకు ఉత్తేజ పరిచే విధంగా పదబంధాల ప్రయోగం ఉండాలి. ఎందుకంటే భావ చిత్రం కంటికి కనిపించక పోయినప్పటికీ పాఠకుడు తన పంచేంద్రియాల ద్వారా అనుభూతి చెందుతాడు . కవితా వస్తువులు సమర్థంగా అభి వ్యక్తీకరించేందుకు ఔచిత్యమైన ఉపమానాలు వర్ణనలు చేయడానికి భావచిత్రాలు ఎంతగానో ఉపయోగపడతాయి .ఈ అంశాన్ని గురించి విశదీకరించడానికి సినారే మరియు అహ్మద్ ఫైజ్ ,జున్ను లక్ష్మి గార్ల కవిత్వాన్ని ఉదహరణగా తీసుకోవడం సందర్భానికి తగినదిగా ఉంది.

కవిత్వంలో విరామ చిహ్నాలు గురించి తెలియజేస్తూ కవితలో పాదాన్ని ఎక్కడ విరవాలో తెలుసుకోవడం ఒక కవిత్వ నిర్మాణాత్మక కళ. కవితలో ఒక పంక్తి/ వాక్యం/ పాదం అంత మైనప్పుడు ఒక క్షణం విరామం తీసుకుంటాం. తర్వాతి పాదాన్ని చదివే ముందు ఆలోచిస్తాం… కాబట్టి కవితలు పదాన్ని సరైన చోట ముగించడం వల్ల గొప్ప అర్థాన్ని ఇవ్వగలిగిన వాళ్లమవుతాం అంటారు. ఫుల్ స్టాప్, కామ, సెమీ కోలన్, కోలన్ , హైఫన్ ,బ్రాకెట్ వంటి విరామ చిహ్నాలు కవితా పాదాల్లో సరైన విధంగా ఔచిత్యరీతిలో… ప్రయోగించడం వల్ల కవితలు మరింత ప్రభావవంతంగా శక్తివంతంగా మలచవచ్చు అంటారు విరామ చిహ్నాలకు కవితల్లో సముచిత స్థానం కల్పిద్దాం అంటూ సూచించారు ఇలా విరామ చిహ్నాలతో పదబంధాలు బలంగా ప్రయోగిస్తూ… కోటం చంద్రశేఖర్ గారు రాసిన ఒక గులాబి కథ అనే కవితని ఉటంకించారు.

మానవతే మాయం, అత్యంత హేయం
కుళ్ళిన చర్య, దారి మళ్లిన చర్య-
మగాడైతే గర్వమా, మృగాడై కీచకపర్వమా
పదే పదే ఆవిష్కృతం
పదే పదే పునరావృతం
ఇది “అణకువ అణచివేత” లో గాయపడ్డ ఒక గులాబీ కథ
” ఆత్మాభిమానం గుండెకోతలో” రాలిపడ్డ ఒక గులాబీ కథ

అవసరం ఉన్న చోట అవసరమైనవే సందర్భోచితంగా భావ గణం కవితా వస్తువుకు పుష్టిని ఇచ్చే విధంగా చిహ్నాల ప్రయోగం ఉండాలి అని అభిప్రాయపడ్డారు. కవిత్వంలో పదబంధాల ప్రయోగం ఔచిత్యం గురించి వివరిస్తూ…

నిన్ను నువ్వు వెతుక్కోవటం ప్రారంభిస్తే
లోకాన్ని దూషించవు…
జీవితం గుండెల్లో చిత్రశాల నువ్వే…!
దరహాసానివీ నువ్వే!

అంటూ కవి ఏటూరి నాగేంద్రరావు గారు రచించిన చిత్రశాల కవితలోని నర్మగర్భంగా అద్భుత భావాలకు అక్షరాకృతి ఇచ్చిన కవి గారిని ప్రశంసిస్తూ పద బంధ ప్రయోగంలో ఔచిత్యాన్ని పాటించారు అంటారు.

మరొక అంశం “స్వగతం” గురించి ప్రస్తావిస్తూ సాధారణంగా వేదన భరితమైన అంశాలను, నివేదన రూపమైన అంశాలను, అంతరంగం లోని ఆలోచన తరంగాలను వస్తువుగా స్వగతం రూపంలో నిక్షిప్తం చేస్తాము. వీటిని ఆర్తిని జోడించి అభ్యర్థన రూపంలో ఆవిష్కరించవచ్చు లేదా ఆకాంక్షలను అక్షరాల్లో సంబంధిత పదబంధాల్లో జొప్పించవచ్చు. స్వగతంలో కవి నేరుగా వస్తువు పక్షాన నిలిచి తన భావ ప్రకటన చేయడం సహజం. చాలా సందర్భాల్లో మనకు చెట్టు గురించి అంతర్వేదన …ఇల్లు గురించిన స్వగతం…ఇల్లాలి గురించిన అంతరంగం… అమ్మ గురించి, నాన్న గురించి స్వగతాలు చదువుతూ ఉంటాం.స్వగతం గురించి స్వయంగా దాస్యం సేనాధిపతి గారి మొదటి కవితా సంపుటి నుంచి తీసుకున్న ఒక కవితను పరిశీలిస్తే…

ఎవ్వరూ పట్టించుకోరు
పర్యావరణం అంటూ…
పెద్ద పెద్ద మాటలు!
ట్రీ గార్డులో ట్రిమ్ముగా
నేను షోకేస్ బొమ్మను!
మున్ముందు ఫలాలను ఇస్తానని కాబోలు
నాతో ఫోటోగ్రాఫులు
గుక్కెడు నీళ్లే
బుక్కెడు బువ్వ నాకు !
అయినా ఎవడూ
ఓ చుక్క విదల్చడు
పర్యావరణం
ప్రతి వాడికీ ఓ ఫేషన్!
అంటూ ఒక మొక్క యొక్క అంతర్వేదనను ఆర్థ్రంగా ఆవిష్కరించారు.

మనిషి అంతరంగంలో భావ తీవ్రత ఉన్నప్పుడు మాత్రమే కవిత్వం రాయగలడు అయితే వస్తువుని విశ్లేషించే క్రమంలో… వస్తువుని బలంగా వ్యక్తీకరించే సందర్భంలో కవికి ఆసరాగా నిలిచేది… కవిని కవిగా నిలబెట్టేది…భాషే! చక్కని భాషతోనే కవిత్వం నిలబడ గలుగుతుంది. కవిత్వం సృజన చేసే క్రమంలో… కవికి భాష గౌరవాన్ని తెచ్చిపెడుతుంది అంటారు. అంతేకాకుండా కవిత్వ రచనలో ఎక్కడ సంక్లిష్టతకు , సందిగ్ధతకు తావు ఇవ్వకుండా భాషను ప్రయోగించాలనీ… సరళంగా వ్యక్తీకరించినప్పటికీ… అలతి అలతి పదాలను ఎంపిక చేసుకున్నప్పటికీ …కవితాత్మకంగా రాయడం మాత్రం మరువకూడదు. చేతి రాతలోనే కానీ… టైపు లో కానీ అక్షర దోషాలు దొర్లకుండా చూసుకోవాలి అని సూచించారు.

కవిత్వ నిర్మాణం- ముగింపు విషయం గురించి చర్చిస్తూ… కవి ఎంపిక చేసుకున్న కవితా వస్తువును బట్టి ,కవి యొక్క అభివ్యక్తి పటిమను అనుసరించి, కవి యొక్క భాషా సంపత్తిని బట్టి, అన్నింటికీ మించి… కవిత ద్వారా కవి ఏం చెప్పదలచుకున్నాడో దాన్నిబట్టి కవితకు ముగింపు ఇవ్వడం జరుగుతుంది. కాబట్టి ముగింపు మరింత కవితాత్మకంగా ఉండాలి .కవిత్వం ముగింపు విషయంలో కవులు మరింత శ్రద్ధ పెట్టి…
కవిత చివరలో అంశాన్ని బట్టి వ్యంగ్యంగా/ ఓ మెరుపు/ఓ చరుపు/ఓ విరుపులతో స్పష్టంగా ముగించాలి అంటారు.

కవిత్వంలో అభ్యుదయ భావాల ప్రకటన, ధిక్కార స్వరం, భావ కవిత్వంలో ప్రణయ సంకీర్తనం, కవిత్వంలో మానవతావాదం…వంటి అంశాలను గురించి కూలంకషంగా సోదాహరణంగా ప్రముఖుల మరియు వర్ధమాన కవులు యొక్క రచనలు తీసుకొని చక్కగా విశ్లేషించారు.

కవిత్వానికి పెద్దబాలశిక్షవంటి ఈ పుస్తకంలో… కవయిత్రి పాటిబండ్ల రజని , కొండేపూడి నిర్మల ,విమల ,వాసా ప్రభావతి , ముక్తేవి భారతి , శైలజా మిత్ర , కె శివారెడ్డి , నన్నపు వెంకట రామి రెడ్డి ,దాస్యం సేనాధిపతి వంటి ప్రముఖులు రాసిన కవితలే కాకుండా… రమాదేవి బాల బోయిన ,అనుశ్రీ ,గోస్కుల శ్రీలత రమేష్ ,రమాదేవి కులకర్ణి ,బండారు సుజాత ,చీదెళ్ళ సీతాలక్ష్మి , లక్ష్మీ మదన్, రంగరాజు పద్మ , ఉదయశ్రీ ప్రభాకర్ , వకుళవాసు ,అరుణ కీర్తి పతాక ,బుర్ర విజయలక్ష్మీనాగరాజ్ , జయంతి సుధాకర్, వేల్ముల జైపాల్ రెడ్డి ,స్వప్నకృష్ణ ,శ్రీదాస్యం లక్ష్మయ్య, కాసర్ల లక్ష్మీ సరోజ రెడ్డి, చిందం సునీత, విజయ దుర్గ, హసీనా బేగం, లింగుట్ల వెంకటేశ్వర్లు, నవీన్ హోతా ,ఆది విజయలక్ష్మి శ్రీనివాస్, భాస్కర బాలభారతి,అప్సర్వలీషా, వెగ్గళం ఉషశ్రీ ,కొమురవెల్లి అంజయ్య, భాను శ్రీ వంటి వర్ధమాన కవుల రచనలు కూడా ఉదహరించడం ముదావహం. పలువురు వర్ధమాన కవుల కవితలను పరిశీలిస్తూ వాటిలోని గుణదోషాలు తెలియజేస్తూ రాయబడిన ఈ గ్రంథం వారిలో ఆత్మ విశ్వాసాన్ని నమ్మకాన్ని పెంపొందిస్తుంది అనడంలో ఏ మాత్రం సందేహం లేదు.

కవిత్వ రచనలోని ప్రతి అంశాన్ని కూడా సోదాహరణంగా వివరిస్తూ… విపులంగా వ్యాఖ్యానిస్తూ… సీనియర్ రచయితల యొక్క కవితలను అంశాలకు అనుగుణంగా ఉటంకిస్తూ …కవిత్వ రచనలో మెలకువలను గురించి దాస్యం సేనాధిపతి గారిచే రచించబడిన ఈ గ్రంథం వర్ధమాన కవులకు కరదీపిక అనడంలో ఏమాత్రం సందేహం లేదు.
-బుర్ర విజయలక్ష్మీనాగరాజ్
9966559567

పేజీలు:198
వెల :200రూ.
ప్రతులకు :దాస్యం సేనాధిపతి
9440525544

పుస్తకం పేరు: వేములవాడ వైభవం పద్యకావ్యం. రచన: చొప్పకట్ల భాను, వేములవాడ. పుటలు:156. వెల: 116 రూపాయలు.
వేములవాడ క్షేత్రేశ్వరుడైన రాజరాజేశ్వర స్వామి వారిపై ఈ వంద సంవత్సరాలలో ఎంతోమంది కవులు, పండితులు వివిధ ప్రక్రియల్లో విలువైన రచనలు చేశారు. కీ.శే. మామిడిపల్లి సాంబకవి, వేదాంతం కాశీనాథం, కేశన్నగారి రాజశర్మ, వజ్జల సాంబశివశర్మ, బ్రహ్మనగారి నరహరి శర్మ మొదలగు పద్యకవులు స్వామి వారిపై కావ్యాలు రాశారు. దండకాలు రాశారు. స్తుతులు, సంకీర్తనలు, భజన పాటలు రాశారు. 150 సంవత్సరాల క్రితం యోగులైన బ్రహ్మశ్రీ సీతారామ యోగీంద్రులు, సంకేపల్లి రామశాస్త్రులు వంటి వారు స్వామి వారి పై సంకీర్తనలు రాశారు. కర్ణాటక సంగీత విద్వాంసులైన చౌటి భాస్కర్ లాంటి సంగీత కళాకారులు కూడా శాస్త్రియ సంగీతంలో తేనీయల్లాంటి కీర్తనలు రాశారు. ఇవన్నీ చతుష్కాల పూజల్లో అర్చకులు చదువుతున్నారు. కరీంనగర్ లో 1958-60 ప్రాంతాలలో నివసించిన కవిసమ్రాట్ విశ్వనాథ సత్యనారాయణ కూడా వేములవాడ రాజేశున్ని దర్శించి, స్వామి వారి మహిమను కొనియాడుతూ, మధ్యాక్కరలో పద్యాలు రాసి తన మొక్కు చెల్లించుకొన్నాడు. డా. వడ్డేపల్లి కృష్ణ, మిద్దెరాములు తదితరులు జానపదాల పాటలు, ఒగ్గు కథలు రాశారు. ధర్మపురి శేషప్ప, తిరుమలలో అన్నమాచార్యుడు, తెలుగు వాజ్మయ ప్రథమాచార్యులైన శ్రీ కృష్ణమాచార్యులు సింహగిరి వచనాలు రాసి ఇలా ఎంతో మంది వారి వారి భక్తి మార్గాలలో ఆ పరమేశ్వరున్ని ఆరాధిస్తూ, స్తుతిస్తూ తరించారు. తమ రచనల్లో భక్తి తత్వాన్ని ప్రాతిపదికగా తీసుకొన్నారు. అలాంటి కోవలో హృద్యమైన శివభక్తితో వృత్తాలలో పద్యాలు రాసి తన జన్మను సార్థకం చేసుకొన్నారు, సంస్కృత, తెలుగు పండితులు చొప్పకట్ల భాను గారు. కవి చక్కటి గాయకులు, చక్కగా పాడి వీటిని వాట్సాప్ గ్రూఫుల్లో పోస్టింగ్ లు చేయడంతో ఈ పద్యాలకు ఔచిత్యమేర్పడిందని చెప్పవచ్చును. ఈ పుస్తక ప్రచురణలో వెన్నుముకగా నిలిచిన రచయిత, న్యాయవాది వాసాలమర్రి నాగరాజు గారు ధన్యులు. వేములవాడ బ్రాహ్మణ్యం లో కొత్త నీరు రావడానికి ఇలాంటి రచనలు ఉపకరిస్తాయని చెప్పవచ్చును.

దక్షిణ కాశీగా ప్రసిద్దమైన వేములవాడ క్షేత్ర్రాన్ని, విరాట్ మూర్తులను, అమ్మవారు, గణపతి, నందీశ్వరుడు, దేవాలయ అవరణలోని వివిధ ఉపాలయాలైన భీమేశ్వరాలయం, నగరేశ్వరాలయం, బద్ది పోచమ్మ, కేదారేశ్వరుడు, మహలక్ష్మీదేవి ఆలయాలను చక్కగా కవి వర్ణీస్తాడు. ప్రధాన ఆలయంలో కొలువైన దేవతలు, కోటి లింగాలు, పంచాయతనాలు, ధర్మకుండ పుష్కరిణి, ఇక్కడి పండితులు, వేదమూర్తులు, సంస్కృత విద్యాలయ ఆచార్యులు, అర్చకుల పై ఆధ్యాత్మిక, తాత్విక దోరణీలో 140 పుటల్లో 124 పద్యాలతో వేములవాడ క్షేత్ర వైభవాన్ని పండించడంలో కృతకృత్యులయ్యారు. కొన్ని పద్యాలలో సామాజిక చింతనను రంగరిస్తూ దేవదేవున్ని ప్రశ్నిస్తుంటారు. లోకంలోని అనుచితమైన పోకడలపై దండెత్తుతారు. వీరు రాసిన పద్యాలు సరళంగా ఉండి, సామాన్యులకు అర్ధమయ్యే రీతిలో ఇంపుగా ఉన్నాయి. ప్రతి పద్యంలో ఒక కొస మెరుపుతో శివభక్తి అక్షరమక్షరంలో తాండవిస్తూ కనబడుతుంటుంటుంది. ఈ పద్యాలకు అనుబంధంగా మరో 14పేజీల్లో ఆరు రచనలు చేసి భేషనిపించుకొన్నారు. తాను రాసిన పద్యాల కిందటే భావాన్ని కూడా జతచేసి పఠితులకు ఆహ్లాదం కల్గిస్తాడు.

రచయిత భాను గారు వేములవాడ క్షేత్ర ఆనువంశిక అర్చక సంతతికి చెందిన వారు, తెలుగు, సంస్కృతాలలో పిజీ చేసి, ఉపాధ్యాయ శిక్షణ పూర్తి చేసి, వన భూమి యైన ఆదిలాబాద్ జిల్లాలో మూడు దశాభ్దాలకు పైగా, తెలుగు పండితునిగా ఉద్యోగించి, తన శేష జీవితాన్ని సార్థకం చేసుకోవాడానికై వేములవాడ వైభవం పేరుతో పద్యకృతిని తన ఇష్టదైవమైన రాజన్నకు రాసి సమర్పించుకొన్నారు. గుడి వైభవం పై అలవోకగా పద్యాలు అల్లి తనలోని శివభక్తిని పద్య పుష్పాలుగా, బిల్వ దళాలుగా మలిచి అభిషేకిస్తూ, కైమూడ్పులర్పించుకొన్నారు. ఈ కావ్యంలోని పద్యాలు మోక్ష రసగంగై, సుబోధకమైన రీతిలో అర్థవంతమైన పద బంధాలతో అలరారి, పాటకున్ని ప్రభావితం, ప్రసన్నం చేస్తాయి. ఇందులోని పద్యాలు స్వతంత్ర ప్రతి పత్తిని కల్గి యుండి, దార్శనికునికి వేములవాడ క్షేత్ర సందర్శనను పునీతం చేస్తాయని కవే తన ముందు మాటగా చెప్పుకొన్నారు. మానవున్ని భక్తి మార్గంలో నడిపించడానికి ఇందులోని పద్యాలు మందార మకరంధాలై భాసిల్లాయని చెప్పడం అతిశయోక్తి కాదేమో. క్షేత్రేశ్వరుడైన మహదేవున్ని పరిపరి రకాలుగా స్తుతిస్తూ, తాత్విక చింతనతో ప్రశ్నిస్తూ, పద్యాలలో కవితా సౌందర్యాన్ని ఇనుమడింపజేశాడు. శివనామ స్మరణమ్ము సేయ మదిలో సిద్దుల్ ప్రవేశించిరో, శివ భావంబు రగిల్చిరో?శివ సుధారసమ్ము త్రాగించిరో అంటూ, శివ ధామమ్ము మహాధ్బుతమ్ము జన సంసేవ్యమ్ము నీ ధాత్రిలోన్! అంటూ దేవదేవున్ని స్తుతిస్తారు. వేములవాడ వైభవము వేడుకగా రచియింప బూని నీ/ నామము నే స్మరింప కవనామృత శైక కృతుల్ జనించె నా/ కోమల పద్యబిల్వములు కోరిక శివార్పణమ్ముగా/ నామది మొక్కి నీకు నిట అంకితమిచ్చితి శీ మహేశ్వరా!!అంటూ తన పద్యాలతో వైభవోపేతంగా కావ్యాన్ని అంకితమిస్తూ శివార్చన చేశాడు.

మా ఊరే ఒక ఈశ్వరార్చన పదమ్మూ వూరు కైలాసమే/ మా వూరందలి ధర్మకుండ జలముల్ మందాకినీ తీర్థముల్/ మా వూరినంతకు గాలి వెల్గు నతడే మా ఊరి రాజన్నయే/ మా ఊరంగల గోపురాల వితతుల్ మాహేశ్వర స్థానముల్!! అంటూ వేములవాడ క్షేత్ర ప్రాధాన్యతను కళ్ళకు కడుతాడు. మా ఊరి రాజన్న గోపురాలన్నీ మహేశ్వరుని స్థానాలేనని కవిసమయాన్ని వెల్లడిస్తాడు. ధర్మకుండ పుష్కరిణి ప్రాశస్త్యాన్ని గూర్చి రాస్తూ, ఇవి మందాకినీ(పవిత్ర గంగానది) జలములని, ఆ దేవేంద్రుడు బ్రహ్మహత్యా పాతకాన్ని పోగొట్టుకొన్నాడని, మోక్షాత్ముండయి తానమాడె తమితో మోక్షార్థియై నిచ్చటన్!! అని చెబుతాడు. ధర్మకుండ జలాన్ని పవిత్రంగా దూడాలని, అపవిత్రం కాకుండా కాపాడుకోవాలని నివేదిస్తూ, ఆందోళన చెందుతాడు. అతి కాలుష్యపు భాండమయ్యే నికటా, స్థితి తప్పి కాసారమై పోయిందని అంటూ, గతి నీవే సర్వ కల్మష హరా గంగాధరా శంకరా అంటూ వేడుకొంటాడు. అరు, ఏడు పద్యాలలో దేవాలయంలోని ప్రాచీనమైన చరిత్ర కనుమరుగై పోయిందని, బౌద్ద, జైన మూర్తుల కళాఖండాలు, కోమలుల విగ్రహాలు వంటివి శిల్పవిధంసములై మాయమై పోయాయని, మౌనంగా ఉండటం నీకిది ధర్మమేనాని నిందాస్తుతిలో ప్రశ్నిస్తాడు. లేరే అర్థ నిమిలితాక్షులు శీలా లీలా కళా ఖండముల్ /వారేరయ్యా తదీయ ధర్మ నిరతుల్ వాక్సత్య సంశోధితుల్ అంటూ ఆరవ పద్యంలో ధర్మాగ్రహాన్ని వ్యక్తం చేస్తాడు.

రాజన్న రాజగోపురాలను పరమేశ్వర స్థానంగా, సుమహోహరంగా వర్ణించడంలో కవి తన నేర్పరి తనాన్ని, స్థానీయతను ప్రదర్శిస్తాడు. అదిగో చూడు మహోర్ధ్వ లోక మదిగో, ఆనంద సంధాయక/మదిగో, వేదమహర్షి దర్శిత మహామంత్ర ప్రభావమ్మదే/ అధిగో బ్రహ్మ మురారి ముఖ్య సురులే యాశించు భవ్య స్థల/ మదిగో చూడుము రాజగోపుర మదే, మాహేశ్వర స్థానమిదే|| పూర్తిగా దేవాలయ వైభవాన్ని ఇలా చెబుతాడు. ఆ దేవాలయ శిల్పముల్ శిఖరముల్, కోడెమొక్కుల విధం, ధర్మకుండపు జలం, భవ్య గర్భాలయ ఆ దివ్యోజ్జ్వల రాజలింగని మదిన్ తలుతున్ అని చక్కటి దైవీభావ అనుభూతికి లోనై చెబుతాడు. ఆలయంలోని ఒక పక్కగా పేర్చి యున్న కోటిలింగాలను 19వ పద్యంలో ఇలా చెబుతాడు. ఏ రాజన్యులు పేర్చిరో, ఏ రుష్యాదుల ఊహయో నిల్పిరి దివ్య లింగ వితతిన్ అంటూ కవితాధారలో అభిషేకిస్తాడు. క్షేత్ర స్థలపురాణాన్ని, వేములవాడ చాళుక్యుల చారిత్రక పాలనను సమ్మీళితం చేస్తూ పద్యాలు భావబందురతో రాయడం కనిపించింది. తొలి చాళుక్యపు రాజరాజు ఇచటనే తోయంబునన్ స్నాతుడై గనినట్టి రాజమూర్తియని దక్షిణామూర్తి లింగ వర్ణనలో 28, 83వ పద్యాలలో చెబుతాడు. విరాన్మూర్తి రాజలింగాన్ని ద్వాదశ జ్యోతిర్లింగాలలో, పంచభూత లింగాలతో మయమైన లింగంగా పోలుస్తూ వర్ణించి చెప్పే విధానం, కవి జ్నాన సంపన్నుడై, ఎంతగా శివభక్తిలో తాదాత్యం చెందాడో అర్థమవుతుంది. కాశీనాథ విశ్వేశుడై వెలిశాడని, శివ గోకర్ణ, కాళహస్తీశ్వరుడై, భువి రామేశ్వరుడై, చిదంబర పురీ వాసుడై,హేమాద్రి పురాన వెలసిన కేదారేశ్వరుడై ఇట అమరనాథేశ్వరుడు భాసిల్లుతున్నాడని స్తుతిస్తాడు. పదమొక పద్యమయ్యె శివపాదపు పీఠిక నాశ్రయించి సొంపెదిగిన వాక్యముల్ విమల బిల్వ దళంబుల రూపమెత్తగా పదపద భావముల్ చెలగి పారినాయని 54 వ పద్యంలో కవి తన్మయుడై పోతాడు. అమ్మవారైన తల్లి శ్రీరాజరాజేశ్వరీ దేవి గూర్చి 74,75,77,79 పద్యాలలో రసరమ్యంగా స్తుతించారు. కల్లోలముల్ బాపు నట్టి భవ లోకానంద స్తోత్రముల్/ ఉల్లమ్మంతయు నిండె విశ్వజననీ, ఉద్యప్రభా రూపిణీ అని కీర్తిస్తాడు. ఇది ఒక రాజపీఠ మనే శక్తి పీఠమని, ఇందుకు గ్రంథాల్లో ఆనవాళ్ళు లేకున్నా తల్లి పాదముల వద్దే కాసేపు నిలిచినట్లయితే నిజం తెలిసి పోతుందని తన్మయుడవుతాడు. శ్రీ రాజేశ్వరి పాద పద్మ యుగమా, శ్రీ చక్ర స్థానమేనని, ఒక మణీద్వీపమని శక్తి స్వరూపాన్నిసుందరంగా ఆవిష్కరిస్తాడు. చల్లని తల్లివమ్మ హరిచందన చర్చిత చారుగాత్రివే, చల్లని చూపులున్న సిరి జల్లుల వెల్లి వరాల తల్లివే||అని ప్రార్థిస్తాడు.

లోకవిదితమైన బాధలను పేర్కొంటూ, కక్షలు శిక్షలు శివుని కాలిగోటిని తాకగలవా ప్రశ్నిస్తూ కోపతాపాల శివశివా అని 62వ పద్యంలో చెబుతాడు. సదముల భక్తి భావనయు, సంచిత పుణ్య ఫలార్ధ సంపదన్/ శైవ వైభవ రసామృత పానపరాయణత్వమున్/ధర్మ తత్పరతలు, సద్గుణ శీలతలు, సత్యనిష్టతలు శివ సన్నిధిని చేరే యోగ్యతలని 63వ పద్యంలో యదార్థత భక్తి చింతనను అరటి పండు ఒలిచి పెట్టినట్లు చెబుతాడు. బ్రాహ్మణార్చకుల గూర్చి 91వ పద్యంలో జట ఘన చెప్పగల్గెదరు, చారు మనోజ్న సువర్ణ సంపుటముల వోసినట్లే ఇక్కడి వేదభూమిలో శ్రుతులు వినిపిస్తాయని కడు రమ్యంగా చెబుతాడు. 123లో బ్రాహ్మణుల అగ్రహారంగా మహాగ్రపురమై వేములవాడ భాసిల్లిందని చెబుతాడు. దేవాలయం ఆధ్వర్యంలో నడుస్తున్న సంస్కృత విద్యాలయం గూర్చి 116,117, 118 పద్యాలలో జిజ్నాసతో వర్ణిస్తాడు. ఘన సంస్కృతాలయము, నచ్చట నేర్చిన విశేష పూర్వ పుణ్య ఫలములేనని, ఇది ఒక శిపప్రసాదమేనని, వేద ప్రాజ్నుల బోధనల వల్ల అవధానులు, కవులు, కళాకారులెందరో తయారయ్యారని వర్ణిస్తాడు. నాదోపాసకులర్థ శాస్త్ర విభుధుల్, నాట్య ప్రవీణుల్, వాచక చతురులు వర్థిల్లినారని అంటాడు. ఒక శివ సుప్రభాత, ఒక శతక కావ్యంగా కూడా ఈ రచనా శైలి శివభక్తితో నిండిపోయిందని చెప్పవచ్చును. రాజన్న ఆలయంలో ప్రత్యేకంగా విశిష్ట శివమహా లింగార్చన గూర్చి 76లో చెబుతాడు. మన్నును సంస్కరించి పరమాధ్బుతమౌ శివలింగ విగ్రహా/లన్నియు పేర్చి నొక్కసుకళాకృతి తీర్చి మహేశ లింగమున్ అని వర్ణీస్తాడు. పర్యావరణ విహితమైన రావి చెట్టు, అశ్వత్థ వృక్షాల వర్ణనలు 8.9 పద్యాలలో కానవస్తావి. ఇవి గత కాలపు తీఫి గుర్తులని, చాళుక్యరాజుల సంపదలకు ప్రతీకలుగా నిలిచాయని అంటాడు. 16,17 పద్యాలలో దేవాలయంలోని గండాదీపాన్ని స్తుతిస్తూ, కవి తాత్విక చింతనలు అద్ది చీకటి లోకంలో ఉన్న జనజీవనులకు, ఆకలి చీకట్లు నిండిన లోకానికి, దినదిన గండంగా బతుకుతున్న ప్రజలను పవిత్ర జీవనులుగా మార్చడానికి వెలుగు రేఖలను ప్రసరింపజేయాలని కోరుతాడు. . అనుబంధ రచనల్లో రాజరాజేశ్వర కరావలంబ స్తోత్రం, దండకం, అక్షరార్చన, స్తుతి పంచకంతో సహా శ్రీరామచంద్ర కరావలంబ స్త్రోత్రాన్ని చేర్చి తన భక్తి ప్రపత్తులను వేములవాడ వైభవంలో పొదిగి పునీతుడయ్యారు. ఉపయుక్తమైన ఫోటోలు చేర్చి పద్యాలకు సొగసులు చేర్చారు.

---

            నవతరానికి ప్రతీకగా  నవలా సాహిత్యంలోకి మరో కొత్త గొంతుక వచ్చింది, మను నెల్లుట్ల పేరుతో “ జన్య భారతం” అంటూ . కాలం ఎంత వేగంగా పరుగెడుతుంటే యువకుల ఆలోచనలూ అంత వేగంగా పరుగెడుతున్నాయి అనడానికి ఈ “ జన్య భారత” నవల   ఒక  ఉదాహరణగా నిలిచింది. ఈ నవలను రచించింది మను నెల్లుట్ల , కెనడా దేశంలో నివసిస్తున్నారు.

“జన్య” అనే సంస్కృత శబ్దానికి యుద్ధం , సాధారణ జనులు అనే అర్థాలున్నవి .”మహా “ కాదు ఇది “మామూలు” కూడా ఉంటుందనే భావంతో ఇది జనుల భారతం అనే ఉద్దేశంతో రాసినట్టున్నది నవల. ఈ నవలారచయిత మనోభిరామ్ నెల్లుట్ల ( మను నెల్లుట్ల) నవల పేరు Janya Bharata , క్రింద The War అని రాయడం వలన తెలుస్తున్నది. “ జన్య భారత” నవల ఇంగ్లీష్ భాష లో రాసిన నవల.
మరలనిదేల భారత యుద్ధ కథ అని అనుకోవద్దు . మహాభారత యుద్ధం మొత్తం రాజుల , రాణుల గురించి కురుక్షేత్ర సమరం గురించి ఉంటే ఈ జన్య భారత కథమొత్తం సామాన్యుడు, సామాన్యురాలి గురించి వారి జీవన సమరం గురించి ఉన్నది.
మహాభారత యుద్ధం జరిగింది అని మనమంతా నమ్ముతున్నాం . ఆ యుద్ధంలో కేవలం రాజులే ఉన్నారా? వేరే సాధారణ ప్రజలు లేరా ?అంటే, ఉన్నారు . ఆనాటి ఆ యుద్ధం లో ఎందరో పాల్గొన్నారు.వారిలో ఉస్త్రకర్ణిక అనే పేరుతో పిలువబడే గిరిజనులు ఆ కురుక్షేత్ర యుద్ధంలో కౌరవుల పక్షాన నిలుచుని యుద్ధం చేశారు.
కల్పనాచాతుర్యంతో రచయిత ఈ గిరిజనుల ప్రతినిధిగా మిత్రాజిత్ అనే అతను భారత యుద్ధానికి వెళ్ళినట్లు, వెళ్ళేముందు వెళ్ళిన తర్వాత ఏర్పడిన పరిస్థితులు, అతని కుటుంబము వారి జీవన విధానమూ చిత్రీకరిస్తూ కథను అల్లడం చూస్తాం. ఈ నవల లో యుద్ధం మొదటి
రోజు ఏమైంది?రెండో రోజు ఏమైంది?ఈ సైనికుల పరిస్థి ఏమిటి? ఖడ్గ విద్యలో నిష్ణాతుడైన ఈ కథానాయకుడు మిత్రాజిత్ కు ఏం జరుగుతుంది? అతని కుటుంబమేమయ్యిందనేది ఈ నవల చదివితే తెలుస్తుంది.ఈ “జన్య భారత” నవల అమెజాన్ లో దొరుకుతుంది. భారత దేశంలో ఉన్నవాళ్ళు e Book , కిండిల్ ఎడిషన్ గా తీసుకోవచ్చు.
e Book , పేపర్బాక్, హార్డ్కవర్ వంటి వాటిద్వారా అమెరికా,కెనెడా,ఆస్ట్రేలియా ,ఇంగ్లాండ్ దేశాలవారు కొంటున్నారు.
మను నెల్లుట్ల MPT , MA(Edu), MBA చేసాడు. ఇండియా , రువాండా( సెంట్రల్ ఆఫ్రికా) లో 13 ఏళ్ళు ఫిజియోథెరఫీలో అసిస్టెంట్ ప్రొఫెసర్ గా ఉద్యోగం చేసాడు.ప్రస్తుతం అమెజాన్ లో job చేస్తున్నాడు.అమెజాన్ లో చేరడానికి ముందు కెనెడా లో Actsafe Safety Association కు CEO గా జాబ్ చేసాడు. మను నెల్లుట్ల ఒక మంచి గాయకుడు. సింగర్. ప్రాడ్ కాస్ట్ హోస్ట్ podcast host (Manu Tho Muchatlu) కూడా! Facebook lo సింగర్ మను N గా వెతికితే కనిపిస్తాడు.
270 పేజీలలో 65000 పదాలతో సులభంగా చదవగలిగే ఇంగ్లీష్ తో ఉన్న నవల “జన్య భారత” నవల. ఈ నవల ముఖచిత్రాన్ని అంజన చేపూరి , USA చిత్రించారు.
ఎక్కడెక్కడైతే సంస్కృత శబ్దాలు ప్రయోగాలు చేసాడో ఆ కఠిన పదాలకు అర్థాలను ఇచ్చారు.
“ జన్యభారత ద డెల్యూజ్” అనే పేరుతో దీని కంటిన్యూయేషన్ కూడా రాస్తున్నారు మను .
మహాభారతం చదివిన వారికి ‘ ఔనుకదా వీళ్ళను గురించి ఈ సామాన్యులను ఎవరూ పట్టించుకొని రాయలేదుకదా అని ఈ నవలలోని పల్లెజనుల బ్రతుకు గాథ లను చదివి తప్పకుండా మన మనసులో అనుకొనితీరుతాం.
మను నెల్లుట్ల కు శుభాకాంక్షలు .
ఈ పుస్తకం—
https://lnkd.in/gKi_A99b (Amazon Canada)
https://lnkd.in/gE8FT_HK (Amazon US)
https://lnkd.in/gTC-YFzS (Amazon India) (Ebook version only)
ఈ లింక్ లలో లభిస్తుంది. మనమంతా చదువుదాము!!