మయూఖ
  • హోమ్
  • కవితలు
  • కథలు
  • ధారావాహిక నవల
  • వ్యాసాలు
  • బాల‌సాహిత్యం
  • ఇంద్రధనుస్సు
  • ఇంట‌ర్వ్యూలు
  • పుస్త‌క స‌మీక్ష‌
  • అనువాద సాహిత్యం
  • About Us
పుస్త‌క స‌మీక్ష‌

జ్ఞాన గుళిక: 2

by Naresh Chary November 24, 2025
written by Naresh Chary

ఏకధార (కందాళై రాఘవాచార్య గారి కవితా సంపుటి)
8790593638

ఎవరి కవితనైనా చదివిన తరువాత తన విలక్షణమైన స్పందనతో ఆకట్టుకునే కందాళై రాఘవాచార్య గారు బహుముఖ ప్రజ్ఞాశాలురు.వీరు బండలింగాపురం( ఉమ్మడి కరీంనగర్ జిల్లా) వాస్తవ్యులు ,1969 నుంచి కవిత్వం రాస్తున్న సీనియర్ కవుల్లో ఒకరు. అప్పటినుంచి ఇప్పటివరకు దాదాపుగా 4000లకు పైగా కవితలు రాశారు. నాకు సోమవారం కవి సమ్మేళనం ద్వారా పరిచయమైన కందాళై రాఘవాచార్య గారు తన విశిష్టమైన కవితా వస్తువులతో, కవిత్వంతో నన్ను ఆకర్షించారు. నేను అడగ్గానే తన తొలి కవిత సంపుటి “ఏకధార”ను నాకు 12-07-2021న పంపించారు. పంపిన రోజే దాన్ని పూర్తిగా చదివి అభిప్రాయం కూడా చెప్పాను.వారు చాలా సంతోషించారు కూడా. అనంతరం తనను మయూఖ‌ ఆన్లైన్ పత్రిక కోసం ఇంటర్వ్యూ కూడా చేశాను. అందులో వారు ఎన్నో కొత్త విషయాలను వెల్లడించారు.
ఇక ఈ కవితా సంపుటి ” ఏకధారలో “మొత్తం 100 కవితలున్నాయి. ఈ నూరు కవితలు / రేపటి నారు కవితలని కవి ఎంతో ఆశాభావంతో చెప్పడంవల్ల కవిత్వం ఎలా ఉంటుందో ఓ అంచనాకు రావచ్చు. ఈ సంపుటిలో నందిని సిధారెడ్డి రెడ్డి సార్ గారి ముందు మాటలు,తన చిరకాల మిత్రుడైన వి.పి చందన్ రావు గారి స్పందన విశేషంగా ఆకట్టుకుంటాయి.
ఏ కవికైనా తొలినాళ్ళలో తన చుట్టూ ఉన్న వాతావరణం,పరిస్థితులు కవితావస్తులవుతాయి అందులో చెరువు కచ్చితంగా ఉంటుంది. ఎందుకంటే బతుకమ్మ పండుగప్పుడు,ఈతలు నేర్చుకుంటున్నప్పుడు, చేపలు పడుతున్నప్పుడు చెరువు బాల్యానికి విశేషమైన జ్ఞాపకాలను ఇస్తుంది. అందుకే గ్రామీణ వాతావరణంలో పుట్టిపెరిగిన ప్రతి ఒక్కరికీ చెరువుతో విడదీయరాని అనుబంధం ఉంటుంది. అందుకే ప్రతికవీ చెరువు మీద కవిత రాయకుండా ఉండలేడు. కందాళైగారు కరువు కాలం నాటి చెరువుల గురించి ఏమంటారంటే “భూమి పూజ కాదు/చెరువు పూజ చేయాలి/ ఇప్పుడు ఉన్నవన్నీ పేరున్న చెరువులే/ నీరున్న చెరువులు కావు/అని చెరువులు ఎండిపోతున్న వైనాన్ని కళ్ళకు కడతాడు. సానుభూతి,సహానుభూతి ఉంటే తప్ప కవిత్వం రాదు. కవికి ఒక్కొక్కరు ఒక్కో విధంగా నిర్వచనాలు ఇచ్చారు.కందాళైగారు ” కవి/ దుఃఖానికి చిరునామాగా /అందరి నోటా నానుతున్నాడని” కవికి కొత్త భాష్యం చెప్పారు. (దుఃఖం ద్వీపకల్పం). ఈ ప్రపంచం మొత్తం దుఃఖమే ఉందని రాస్తూ దుఃఖం హృదయ మథనంగా/ నిలువెత్తు మనిషిని నీరు చేస్తుంది/ దుఃఖానికి జవాబులు ఏ గ్రంథంలో దొరుకుతాయి” (దుఃఖద్వీపకల్పం) అని ప్రశ్నిస్తూనే సమస్యలను ధైర్యంగా ఎదుర్కోవడమే దుఃఖనివారణకు సరైన పరిష్కారమని పరోక్షంగా చెబుతాడు. సమాజంలోని సమస్యలను ఎత్తిచూపడం, అన్యాయాన్ని ప్రశ్నించడం కవి లక్షణం. మన సమాజంలో అస్పృశ్యత ఇప్పటికీ అక్కడక్కడా కనిపిస్తూనే ఉంది.అస్పృశ్యత గురించి కవులు ఎన్నో రకాలుగా కవితాస్త్రాలను సంధించారు. కందాళైగారు కూడా అస్పృశ్యతను ప్రత్యక్షంగా చూసి కవితాస్త్రాన్ని సంధించారు.”ఊర్ల ఓట్లకాడ అందరం ఒకటంటారు/ రమ్మంటరు – రాకుంటే లేప్కపోయి ఓట్లేపిస్తరు/ దొరలను అరుసుకున్నట్లు అరుసుకుంటరు/రాస్కుని పూస్కొని తిరుగుతరు/ అప్పుడు గిట్ల ముట్టుడు లేదు-అంటుడు లేదు/ ఈడ చాగిలాస దగ్గర ముట్టుడచ్చింది”(చాగిలాస) అని వాస్తవ స్థితిని మన కళ్ళకు కడతాడు,ఆలోచనలో పడేస్తాడు.
మనకు స్వాతంత్రం వచ్చి ఇన్ని సంవత్సరాలైనా ఇంకా అన్యాయాలు,అక్రమాలతో భరతమాత దుఃఖిస్తూ ఉన్నదని చెబుతాడు. అందుకే “దేశం నాలుగు దిక్కులూ కన్నీటికి వేదికే/ కొన్ని కోట్ల జనాల కన్నీళ్ళతోనే సముద్రం పురుడు పోసుకుంది”(కన్ను జాగ్రత్త- కన్నీరు జాగ్రత్త). నేడు దేశానికి అన్నం పెట్టే రైతన్నకు భూమి కరువవుతోందని ఇప్పుడు “దున్నేవాడిది కాదు భూమి /కొన్న వాడిదే భూమి/ కబ్జాతంత్రం చేసినవాడిదే భూమి /ఇక పంట భూమిలోని నాగలికి పక్షవాతం వచ్చినట్టే అని వాస్తవాన్ని మనకు తెలియజేస్తూనే “భూమిపై ఎవడూ జెండా పాతలేడు/భూమే అందర్నీ పాతేస్తుంది” అనే నగ్న సత్యాన్ని చెబుతాడు(కొన్న వాడిదే భూమి). అంతేకాకుండా ఈ కవిత సంపుటిలో భూమిపైనే రాసిన మరిన్ని కవితలు మనల్ని ఎంతో ఆలోచనలో పడేస్తాయి, ఆర్ద్రతను కలిగిస్తాయి. “భూమి జపం” శీర్షికన రాసిన కవితలోని కొన్ని కవితా వాక్యాలు ఒకసారి పరికించండి “భూమి ఈరోజు ఒకడిది /రేపు మరొకటిది/ చేతులు మారిన భూమికి ఇద్దరూ రక్తం అంటిస్తారు/ కొందరు జెండాలు నాటితే/ కొందరు తూటాలు చల్లుతారు/ అమాయకులు భూమిపై ఒరిగిపోతారు/ అని చెబుతూనే వర్షం పడని కాలం భూమికి ఆకాల జ్వరం – కరువు క్యాన్సర్ అంటాడు. “పంట భూమి పట్నం వాడి చేతిలోకి కట్నంగా పోతుంది/ ఏమీ లేని వాడికి భూమి లేమి బుక్కలేమి”/ అంటూ సామాన్యుని పక్షాన నిలబడతాడు.
తెలంగాణ తొలి దశ పోరాటాన్ని మలిదశ పోరాటాన్ని ప్రత్యక్షంగా చూసిన కవి కాబట్టి చాలా విషయాలను కవితల్లో చెప్పారు. నీళ్లు, నిధులు, ఉద్యోగాల కోసమే కాకుండా తెలంగాణ భాష యాస సంస్కృతి నిలబెట్టుకోవడం కోసం కూడా తెలంగాణ రాష్ట్ర పోరాటం జరిగింది. దీనిపైన ఎందరో కవులు కవితలల్లారు. 2009 నుంచి 2014 వరకు మలిదశ పోరాటం అనంతరం మన తెలంగాణ ప్రత్యేక రాష్ట్రంగా ఏర్పడింది. తెలంగాణ వచ్చిన తర్వాత ఏమైందో అంటే అవి ఇలా చెప్తాడు “తెలంగాణ రాష్ట్రం మనకు వచ్చినాక /తంగేడు పూలకు రాచరికం వచ్చింది” (పెరట్లో తంగేడు). తెలంగాణ సాంస్కృతిక కళారూపం బతుకమ్మ. దాంట్లో తంగేడు పువ్వుకు విశిష్టమైన స్థానం ఉంది. ఆంధ్ర పాలనలో బతుకమ్మకు అంతగా గుర్తింపు రాలేదు.తెలంగాణ వచ్చాకే బతుకమ్మ విశ్వసుందరైంది.
నిరాశ ఎంతటి మనిషిలోనైనా చైతన్య జ్యోతిని ఆర్పేస్తుంది. ముందుకెళ్లాలన్నా ఏదైనా సాధించాలన్నా ఆశాభావం అనేది చాలా ముఖ్యం.అందుకే కవి “అన్ని పంటల కన్నా/ఆశ పంట గొప్ప/ఆశ కోయవద్దు/ నిరాశ అసలు వద్దు/ నువ్వు బతితేనే /లోకమంతా బతుకు” (పొద్దుతిరగని పువ్వు) అంటూ ఉత్సాహం నింపే కవితా వాక్యాలు రాస్తాడు. వ్యక్తి బాగుపడాలన్నాదేశం బాగుపడాలన్నా,పాలకులు సరైన దిశలో పాలన కొనసాగించాలని చెబుతూ పాలకులు పదేపదే మాట తప్పడం వలన ప్రజలకు నమ్మకం పోతుందని మాట తప్పడం వాళ్ళకు సహజమైపోయిందని కవి వాపోతూ “వేదికలపై నినాదాలు, హామీలు అసంపూర్ణ వాక్యాలే” (అసంపూర్ణ వాక్యం) అంటూ పాలకులకు చురకలంటిస్తాడు”.ఉదయానికి అస్తమయానికి మధ్య ఎప్పుడూ ఒక సంపూర్ణ ప్రణాళిక దర్శనం కాదు /మళ్ళీ ఉదయం కాకుండానే అర్ధరాత్రి చంపబడుతుంది”అంటూ వారు ఏ విధంగా ప్రణాళికలను మధ్యలోనే వదిలేస్తారో ఎండగడతాడు. అగ్గిపుల్ల,సబ్బుబిళ్ళ కాదేది కవితకు అనర్హం అన్నాడు శ్రీశ్రీ .చూడాలే గానీ ప్రతి వస్తువులో కూడా కవికి కవిత్వం కనిపిస్తుంది.”మేడలు శుభ్రంగా ఉన్నాయి /మేడలోని చెత్తతో /నగరమంతా /చెత్త నగరం అయిపోయింది(చెత్త నగరం)అని చెత్త పై కవిత రాస్తూనే మనం చెత్తను నిర్లక్ష్యం చేసే తీరును కళ్ళ ముందుంచుతాడు. అలాగే” దిండు “పై కవిత రాస్తూ “ఈ దిండు/ఆమె సహస్ర శోకాలను దాచేస్తూ/ ఎన్ని కన్నీటి నదులను పీల్చిందో!/నాని నాని పిడుచగట్టుకపోయింది” నిజానికి ఆడవాళ్ళకి దిండే సాంత్వన చేకూర్చే మిత్రురాలిగా మారినట్టు అద్భుతమైన ఊహ చేశాడు.అదే కవిత చివరిలో ఇలా అంటాడు “ప్రతి ఇంట్లో ప్రతి స్త్రీ దుఃఖం ఎవరికీ తెలియదు/ఒక్క దిండుకు తప్ప”.
మన దేశంలో నక్సలిజం ఇంకా పూర్తిగా అంతం కాలేదు ఇప్పటికీ అక్కడక్కడ అడవుల్లో, కొండా కోనల్లో ఎన్కౌంటర్లు జరుగుతూనే ఉన్నాయి. ఎవరివైతేనేమి ప్రాణాలు ప్రాణాలే కదా! ఎవరు చనిపోయినా వాళ్ళ కుటుంబానికి వారు దూరమైనట్టే కదా!ఎవరికైనా కడుపుకోత ఉంటుంది కదా!”అడవిలో కోయిలలు కూయడం లేదు/ తుపాకులు కూస్తున్నాయి రక్తరుతువంటూ( కోయరాని కోయిల) ఆ కవితలోనే “అడవి నిండా పూల తీగలు కాదు /యమపాశాలు వేలాడుతున్నాయి”.అని అక్కడి పరిస్థితిని హృద్యంగా చూపెడతాడు. టెక్నాలజీ ఇంత పెరిగినా వరకట్న సమస్య ఇంకా అక్కడక్కడ కనిపిస్తూనే ఉంది. ఈ వరకట్న భూతానికి మహిళలు ఇంకా చిత్రహింసలకు గురౌతూనే ఉన్నారు. రకరకాల పద్ధతుల్లో స్త్రీ బలి అవుతునే ఉంది. “స్త్రీని వధించడానికి ఈ కట్న వ్యవస్థకు నూగారు చీర సైతం దుష్ట ఆయుధమే /నిరపరాధి చీర అపరాధిగా వేలాడుతోంది/ చీర తాడై ఆమె కట్టె అయిపోయింది/ ఇప్పుడు షోకేస్ లోని చీరలన్నీ నాకు తాళ్ళుగా కనిపిస్తున్నాయి” (చీరతాడు)అంటూ వాస్తవ స్థితిని మన ముందుంచి కంటతడి పెట్టిస్తాడు.
నేటి బాలలే రేపటి పౌరులు.పౌరులందరూ చదువుకొని ప్రయోజకులైతేనే కదా దేశం బాగుపడేది. నేటి కాలంలో చదువు నిర్బంధం చేసారు కానీ దానికి పూర్వకాలంలో ఎక్కువ మంది పిల్లలు హోటల్లలోనూ, దుకాణాలలోనూ ఎక్కడపడితే అక్కడ పనిచేస్తూ కనపడేవారు. వారిని చూసి కవి” బాల భాస్కరులు బతుకు కాలి బాల కార్మికులవుతున్నారు/చిచ్చరపిడుగులు చిచ్చుబుడ్డులై/ గుప్పున ఆరిపోతున్నారు”.( భాస్వరంలో బాల్యం) అంటూ వారి దీనస్థితికి చలించి పోతాడు.వర్ణనా నైపుణ్యం కలవాడు కవి అనేది పెద్దలు చెప్పిన మాట. అలాంటి వర్ణనా నైపుణ్యం పుష్కలంగా కలవారు కందాళైగారు “ఈ చలి ఏ మేడలోకి పోదు/అనాథలపైకి వృద్ధుల పైకి మాత్రం పోతుంది/ ఈ చలి రాత్రి/రేపటి ఉదయానికి చావు కబుర్లు అందిస్తుంది/ పాపం! సూర్యుడు వచ్చి అంత్యక్రియలను చూసి/పడమర అరేబియాలో సముద్ర స్నానం చేసి/ కిరణాలను పిండుకొని పోతాడు!!(చలిరాత్రి). ఎంత గొప్ప ఊహో కదా ఇది. ఇలాంటిదే మరో కవిత “ఒక్క సుఖ స్వప్నం కోసం ఎన్ని రాత్రులను మోసానో/ రెప్పలు ఉబ్బి ఉబ్బి సూర్యోదయాలైనాయి/ ఒక ఆనందభాష్పం కోసం/ ఎన్ని దుఃఖ జలపాతాల్లో తడిచానో/ వసంతం రాకముందే/ శిశిరం ఒంటినంతా మడత పెట్టింది/ఎడారిని పాదాలకు కట్టుకొని/ వీపుపై లోకాన్ని మోస్తున్నాను “(లోక బాధ).
అమ్మ మీద, నాన్న మీద,ఊరు మీద ,చెరువు మీద కవిత్వం వ్రాయకుండాఏ కవి జీవితం కూడా పూర్తికాదు. అందుకు కందాళై వారు కూడా మినహాయింపు ఏమీ కాదు. అమ్మ గురించి కవిత్వం రాస్తూ వారు అన్న” అమ్మ నాలో జీవనదిగా ప్రవహిస్తుంది” (అమ్మ నాలో జీవనది)అనే వాక్యం అమ్మ పట్ల తనకున్న ప్రేమను పట్టి చూపుతుంది. అలాగే నాన్న గురించి రాస్తూ”ఎవరెస్టు శిఖరంలా కనిపించే ప్రతి నాన్నలో /ధ్రువంగా దుఃఖ సముద్రాలు గడ్డకట్టి ఉంటాయి”(నాన్న ఏడ్చాడు)అనే వాక్యాల్లో నాన్న పైకి ఎంత గంభీరంగా ఉన్నా కూడా లోపల సముద్రమంత దుఃఖముంటుందనే విషయాన్ని స్పష్టపరిచాడు. కుటుంబం పట్ల ఎంతో ప్రేమ ఉంటే గాని నాన్నకు దుఃఖం రాదు.
ఏ కవినైనా సంఘటనలు ఇట్టే కుదిపేస్తాయి , కవితా వస్తువులౌతాయి. లాతూర్ భూకంపం ఎంతోమందిని నిరాశ్రయులను చేసింది. ఊరూవాడా అన్నింటినీ ఊడ్చిపెట్టుకుపోయింది. దానిపై కందాళైగారు ” పంట పండించినవాడి కడుపులోకి పోలేదు/పండించిన వాడు భూమి కడుపులోకి పోయాడు/ ఇవి ఆకలి చావులా! కావు- నేలతల్లి ఉన్మాద హత్యలు/కలలుకనే రెప్పలు తెరుచుకోలేదు/భూమి తెరుచుకుని కలలను మూసివేసింది/ రెప్ప కింద ఇప్పుడు కలలు సమాధి/ రేప్పపై ఇల్లు సమాధి/ శ్మశానం ప్రత్యేకంగా లేదు/ ఊరి చివర స్మశానం ఏడుస్తుంది” అంటూ భూకంపం నాటి హృదయవిదారక దృశ్యాలను మన కళ్ళముందు నిలుపుతాడు.
ఈ సంపుటిలో ఉన్న కవితలన్నీ వేటికవే ప్రత్యేకమైనవి.ఎంతో ఆవేదనతో రాసినవి. అధ్యయనం అభ్యాసం, తన కవితా సూత్రాలుగా జీవనం కొనసాగిస్తున్న కందాళై గారు73 సంవత్సరాల వయస్సులోనూ ఇప్పటికీ యువకులతో పోటీపడుతున్నారంటే కవిత్వం పట్ల ఆయనకున్న ప్రేమ మరియు నిబద్ధతే కారణం. ఇవి అందరూ అలవర్చుకోదగిన సుగుణాలు. ఇది అందరూ చదవదగ్గ పుస్తకం.

November 24, 2025 1 comment
0 FacebookTwitterPinterestEmail
అనువాద సాహిత్యం

నవ్వే రాణి

by ఒద్దిరాజు మురళీధరంరావు November 24, 2025
written by ఒద్దిరాజు మురళీధరంరావు

అనగనగా ఒక రాణి ఉండేది. ఆమె ఎప్పుడూ నవ్వుతూనే ఉండేది . ఆమె ఎంత సేపు నవ్వేదంటే … గోడ పైనుండి పటాలు కింద పడేంత వరకు… ప్లేట్లు గూళ్ల నుండి కింద పడేంత వరకు నవ్వేది. చాలా చిన్న విషయం కూడా ఆమె నవ్వుకు ప్రేరణ అయ్యేది. ఆమె నవ్వు ఎంత గట్టిగా ఉండేదంటే…. ఆస్థానంలో ఉన్న వారందరూ, నౌకర్లూ, కింద అంతస్తులో ఉన్నవాళ్లు కూడా వాళ్ళ చెవులు మూసుకోవాల్సి వచ్చేది.
చెవులు మూసుకోవడానికి వాళ్లు ముందు వాళ్ళ వేళ్ళను వాడేవాళ్లు. కానీ, చివరకు చెవిలో దూదులు పెట్టుకొని పనులు పూర్తి చేసుకోవాల్సి వచ్చేది.
ఎవరికీ కూడా ఆ రాణి పేరు ఏంటో తెలియదు . ఎందుకంటే ఆమెను అందరూ “హర్ మెర్రీ మెజిస్టీ” అని పిలిచేవాళ్లు. అంటే, దొరసాని గా పిలిచేవాళ్లు. ఎప్పుడైతే ఛాన్స్లర్ రాజ్యం అప్పుల పాలు కాబోతున్నదని చెప్పాడో, ఆమెకు చెక్కిలిగిలి పెట్టినట్టై అతిగా నవ్వుతూ మెట్ల మీద నుండి జారిపడి కాలు విరగగొట్టుకుంది. భూకంపం వచ్చింది. బంగ్లా ధ్వంసం అయింది . అప్పుడు ఆమె పక్కటెముకలు నొప్పి పుట్టేంతవరకు నవ్వింది . పెద్ద పెద్ద డాక్టర్లు ఆమెకు వైద్యం చేసేందుకు వచ్చారు. కానీ ఆమె చేయి సైగతో వాళ్లను రానివ్వలేదు.
నవ్వు ఆరోగ్యదాయకం అంటూ ఆమె కండ్ల నీళ్లు ఆమె ముఖం పైకి కారేంతవరకు నవ్వేది . కానీ , నవ్వు జీవితంలో ఒక మంచి ఘటన . దాన్ని చాలా జాగ్రత్తగా వాడాలి.
ఆమె అభిప్రాయాలకు ప్రజలు ఆమెతో ఏకీభవించకపోవడం ఆమెకు ఇష్టం అయ్యేది కాదు. అందుకోసం ఆమె చాన్సులర్ నే చంపేసింది.ఇది ఎంత హాస్యము? ఈ హాస్యం ఆమెను నవ్వు ఆపు లేక ఆపుకోలేక పోయి నవ్వి నవ్వి మొస తీసుకోలేక చివరికి చనిపోయింది. చిట్ట చివరకు దర్బారులో ఉన్నవాళ్ళూ, దేశీయులు కొంత శాంతి నిశ్శబ్దాన్ని సంతోషంగా అనుభవించ గలిగారు. అతి సర్వత్ర వర్జయేత్ అని మనం పెద్దలు ఊరికే అన్నారా!!
Too much of everything is bad.
” అతి సర్వత్ర వర్జయేత్ “
*

November 24, 2025 3 comments
0 FacebookTwitterPinterestEmail
అనువాద సాహిత్యం

ఒక బంగారు చేప

by ఒద్దిరాజు మురళీధరంరావు November 24, 2025
written by ఒద్దిరాజు మురళీధరంరావు

(గుడ్ నైట్ స్టోరీస్ నుండి – 2025 ఆగస్ట్ 18)

సముద్రంలో చేపలు పట్టే ఒక ముసలతని పేరు వాసిల్. ఎప్పటిలాగే అతడు సముద్రంలో ఒక మూలకు వలవేసాడు. వలలో ఏమైనా చేపలు పడినాయా చూద్దామని వెళ్లి చూశాడు. ఆ వలను బయటికి తీసి చూసేసరికి దాంట్లో ఒక బంగారు చేప కనిపించింది. దాన్ని బయటికి తీయబోయే వరకు
“నన్ను నీళ్ళల్లోనే వదిలిపెట్టు నీకు ఏది కావాలంటే అది ఇస్తాను” అన్నది చేప.
అతను ఆశ్చర్యపోయి,
” నాకు ఏమీ కావాలో తెలియదు .‌నా భార్యను అడిగి చెప్తాను .” అని ఇంటికి వెళ్లి భార్యతో జరిగిన సంఘటనంతా చెప్పాడు. భార్య నాలుగు చివాట్లు పెట్టి, వెంటనే వెళ్లి తనకు మంచి దుస్తులు కావాలని అడుగు. నాకు కేవలం ఈ చిరిగిపోయిన పాత బ్లౌజ్ ఒకటే ఉంది ” అని అంటుంది . వాసిల్ వెళ్లి కొత్త బట్టలు తేగానే ఆమె తనకు బంగారు బండి కావాలని చెప్పి వెంటనే చేప వద్దకు పంపించింది భర్తను. ఎందుకంటే ఆమె ఎప్పుడూ అటువంటి వాటిల్లో కూర్చోలేదు. ఆ ముసలి వాసిల్ వెంటనే వెళ్లి బంగారు బండి తెచ్చాడు. కానీ ఆ ముసలమ్మకు అది కూడా తృప్తి కాలేదు. ఇప్పుడు ఆమె కోరిక సముద్రపు ఒడ్డున ఒక మంచి బంగ్లా కావాలనీ, దాని చుట్టూ మంచి మంచి చెట్లు, తోటలు, గంపెడు నౌకర్లు కావాలని కోరుతుంది . అవన్నీ వస్తాయి . కానీ, అవి కూడా ఆమెను తృప్తి పరచలేదు. చివరికి ఆమెకు ఒక విచిత్రమైన కోరిక కలుగుతుంది . ఆమె ఆ బంగారు చేప వచ్చి తనకు సేవ చేయాలని తలుస్తుంది.
ఈ విషయం తెలియగానే ఆ చేపకు కోపం ముంచుకు వచ్చింది. వెంటనే ఇచ్చినవన్నీ తీసేసుకున్నది . అప్పుడు ఆ ముసలమ్మ తన గుడిసె ముందు చిరిగిన బట్టలతోనే వల అల్లుకుంటూ కూర్చున్నది.
తెలిసిందా ఇప్పుడు? ఒకవేళ నువ్వు అతి ఆశకు పోతే.. నీకు ఏమీ లేకుండా అవుతాయి.
” అతి ఆశ కొంపకు చేటు”*_

November 24, 2025 3 comments
0 FacebookTwitterPinterestEmail
అనువాద సాహిత్యం

తెలివికల్ల తాబేలు

by ఒద్దిరాజు మురళీధరంరావు November 24, 2025
written by ఒద్దిరాజు మురళీధరంరావు

ఒకరోజు ఒక కుందేలును తాబేలు దాటి ముందుకు పోయింది. తాబేలును దూషించడం మొదలుపెట్టింది. రోడ్డుపై చాలా జాగా ఉన్నప్పటికీ నువ్వు రోడ్డు మధ్యనే ఎందుకు నిలుచున్నావు?” అన్నది.
తాబేలు తల బయటికి తీసి క్షమాపణ కోరుదామని అనుకొని అన్నది. తను తన మిత్రునితో పందెంలో ఉన్నానని కానీ అతడు చాలా నెమ్మది కాబట్టి అతను నన్ను చేరే లోపల ఒక కూర్పు తీద్దామని అని అనుకున్నాను” అని .
అనగానే,
“ఎట్… అంతా అబద్ధం ! “అని కుందేలు తన వెనుక కాళ్ళ మీద నిలబడి అన్నది .
“ఒక్క మాట కూడా నేను నమ్మను నన్ను కూడా దాటేసి వెళ్తానని అంటావు తర్వాత” అని కూడా అన్నది.
దాని ముందు దారికి అడ్డంగా ఒక గీత గీసింది.” రెడీ…. స్టడీ ….గో ….” అన్నది. అని, అది కూడా పరుగెత్తింది.
తాబేలుకు తెలుసు తను గెలిచే అవకాశం లేదని. కానీ, దాని భుజాలపైన చురుకైన తల కలిగి ఉన్నది.
అది దారి ఏటవాలుగా ఉన్నదని గమనించంది. కాబట్టి ఒక గుండు రాయి కొరకు వెతికింది. దగ్గరలో ఉన్న ఆ రాయిని కుందేలు వెనక దొర్లేటట్టు నెట్టింది . ఆ రాయి కుందేలును దాటి ఎప్పుడైతే పోయిందో తాబేలు గట్టిగా అరిచింది, ” చూడు…. నేను నిన్ను దాటేశాను.” అని .ఆ రాయి జారిపోతున్నప్పుడు చాలా మట్టి అంటింది. దాన్ని చూసి తాబేలు తనను దాటిపోయిందని కుందేలు తన ఓటమిని అంగీకరించింది. అప్పుడు తాబేలు గుట్ట మీద నిలబడి నవ్వింది. తను ఎక్కడికి పోకుండానే పందెం గెలిచినట్టు భావించింది తాబేలు.

November 24, 2025 5 comments
0 FacebookTwitterPinterestEmail
Uncategorized

ఒక తిండి బోతు

by ఒద్దిరాజు మురళీధరంరావు November 24, 2025
written by ఒద్దిరాజు మురళీధరంరావు

ఒక ఊళ్లో ఒక బాబు జన్మించాడు. అతనికి ఆకలిగా ఉన్నప్పుడు నోరు ఎట్లా తెచ్చుకోవాలో తెలియకుండేది.
తన తల్లి చేతికి ఏది అందితే అది ప్రేమతో అందించేది. ఒక కప్పు పాలు, ఒక స్పాంజ్ ముక్క, ఆలుగడ్డ సూప్, ఓట్ల జావ, కోడి చారు ఇంకా ఎన్నో ఇటువంటి వస్తువులు పదార్థాలు ఇచ్చేది. నీకు ఏది కావాలో అది తీసుకో అన్నది తల్లి .
తనకు పేరు పెట్టకముందే అతని ముందర ఏది పెడితే అది తినేస్తున్నందుకు అతన్ని ‘తిండిబోతు’ అని పిలవడానికి అందరూ నిశ్చయించారు. కానీ , త్వరలోనే అతనికి తిండి పెట్టకముందే ఏది కనిపిస్తే అది తినడం మొదలుపెట్టాడు. అట్లా తింటున్నాడు కాబట్టి అతణ్ణి ‘అత్యాశపరుడ’ని పిలవడం మొదలుపెట్టారు. ఆ పిల్లవాడి జీర్ణశక్తి ఎంత ఎక్కువ అంటే మొత్తం రొట్టె ముక్కను ఓ రాస్ బెర్రీ ఫలాన్ని మింగినట్టు మింగేవాడు . ఇంకా ఎప్పుడైతే ఒక ముక్క కూడా ఇంట్లో లేనప్పుడు, అతను టేబుల్, చైర్లు వాటినే కాకుండా బెడ్ రూంలో బెడ్ వంటివీ మింగేసేవాడు. తర్వాత తోటలోకి పోయేవాడు. అక్కడ చెర్రీస్ ఇష్టపడి మొత్తం చెట్టుని ఇదో లెక్క అన్నట్టు తినేవాడు. గేటును వెదకకుండా ఫ్రెండ్స్ నే మింగేసి , గ్రామం లోకి చేరి దారిలో కనబడినవన్నీ తింటాడు .
గ్రామస్తులను భయకంపితులను చేశాడు . అతడు ఇంకా చంటి బాబు కాదు . అతను చాలా పెద్ద కడుపుతో ఒక పెద్ద ఆజానుబాహుడు. పక్క ఇంటి ద్వారం నుండి లారా అనే ఒక అమ్మాయి ఏమంటుందంటే….అతను అట్లా పోలేడు అన్నది. తను పాఠశాలకు పోవటానికి ఆలస్యం కాకుండా టైం కు లేచేందుకు గడియారాన్ని కి అలారం కు కీ ఇచ్చింది. అతను ఇక ముందు మనను కూడా తినేస్తాడు. అని ఆమె చెప్పింది వాస్తవమే కూడా! ఆలస్యం కాకుండానే ఆ తిండిబోతు లారా ఇంటిని మొత్తం మింగేసాడు
అదృష్టవశాత్తు మర్నాడు ఉదయాన్నే అలారం మోగింది. ఆ ధ్వనికి ఆ తిండిబోతుకు ఎంత షాక్ అయిందంటే…. తను నోరు తెరిచాడో లేదో ఇంటిని తిరిగి వాంతి చేసాడు. దాని తర్వాత అతడు తన ఎక్కువ ఆకలిని కోల్పోయాడు.‌ కొద్ది కాలానికి అతణ్ణి వాళ్లు ఇంకా తిండిబోతు అనేవాళ్ళు . కానీ చివరకు అతనికి ఆల్బర్ట్ అనే పేరు పెట్టారు. అతను కూడా అందరి వలెనే చిన్న బాలుడైనాడు.

November 24, 2025 2 comments
0 FacebookTwitterPinterestEmail
వ్యాసాలు

బాలల హక్కుల అవగాహన

by డా.కందేపి రాణీప్రసాద్ November 22, 2025
written by డా.కందేపి రాణీప్రసాద్

బాలలకు సైతం పెద్దవారికి మాదిరిగా హక్కులున్నాయని తెలుసా? హక్కులు, బాధ్యతలు అనేవి చిన్నా, పెద్దా అని వయసుతో సంబంధం లేకుండా ప్రతి వ్యక్తికి రాజ్యాంగం కొన్నిటిని కల్పించింది. వాటిని అతిక్రమించే హక్కు ఎవరికీ లేదు. బాలల రక్షణకు సంబంధించి కొన్ని చట్టాలు కుండా ఉన్నాయి. వారి హక్కుల్ని పరిరక్షించడానికి చట్టాలను ఏర్పాటు చేశారు. చట్టాలను అతిక్రమించిన వారికి శిక్షలు తప్పవు. కానీ సాధారణ సమాజంలో బాలల చట్టల గురించి ఎవరికీ అవగాహన లేదు. తల్లి దండ్రులకు, ఉపాధ్యాయులకు ఈ హక్కులు, చట్టాల గురించి అవగాహన కలగజేస్తే బాగుంటుంది.
మనం తల్లిదండ్రుల తర్వాత ఉపాధ్యాయులకే అత్యంత ఉన్నత స్థానాన్ని ఇచ్చాము. ఈనాడు ఏ ఉపాధ్యాయుడికీ పిల్లల సమస్యల గురించి పట్టదు. కనీసం పసివాడు ఎంత చదవగలడు ? ఎంత రాయగలడు? అన్న వివేచన కూడా ఉండదు. పిల్లవాడు అల్లరి చేయుకుoడా చూడటమే వారి పని. అుదుకే పిల్లలు కదలకుండా, మాట్లాడకుండా కాపలా కాస్తుంటారు. శృతిమించిన క్రమశిక్షణ పిల్లల్లోని సృజనాత్మకతను, సహజ సిద్ధతనూ కోల్పోయేలా చేస్తుంది. ఉత్సాహం, చలనం లొపించిన బాలలు ప్రాణంలేని బొమ్మలతో సమానం. పిల్లల్లోని సహజత్వానికి భంగం కలగకుండా పాఠాలు బోధించాలి సున్నితత్వాన్ని అమాయకత్వాన్ని కోల్పోయిన పిల్లల్ని బాలలు అనలేము. ఏ వయసు పిల్లలకు ఎంత హోంవర్కు అవసరమో అంతే ఇవ్వాలి. వారి ఆటపాటల సమయాన్ని హరించేసే హోంవర్కులు పిల్లల ప్రగతికి గొడ్డలి వేట్లు.
తల్లి దండ్రులు సైతం పిల్లల పెంపకాన్ని భారంగానే చూస్తున్నారు. తమ్మ చదువులు, ఉద్యోగాలు, కెరీర్ పైనే శ్రద్ధ పెడుతూ పిల్లల్ని అనవసర భారంగా భావిస్తున్నారు. లక్షల ఫీజులైనా కట్టేసి పెద్ద పెద్ద సూళ్ళలొ చేర్పించేసి చేతులు దులుపు కుంటున్నారు హాస్టళ్ళలో వారి అవస్థలు చెప్పనలవి గాదు. కొంత మంది గడుసు పిల్లలకు సమస్యలేం రాకపోవచ్చు. కొంత మంది సున్నిత మనస్కులుగా ఉంటారు. అటువంటి పిల్లలు తమ సమస్యలను అందరికీ చెప్పుకోలేరు ఇటువంటి పిల్లలు కాన్నిసార్లు తల్లి దండ్రుల వద్ద కూడా నోరు విప్పి చెప్పరు. పెద్ద క్లాసు పిల్లలు, రౌడీ పిల్లలు తమ హోంవర్కుల్నీ, మిగతా పనుల్నీ నెమ్మదస్తులమేత చేయిస్తుంటారు. ఇవి టీచర్ల దాకా వెళ్ళవు. ఒక వేళ వెళ్ళినా గడుసు పిల్లల్నే తెవివగల పిల్లలుగా టీచర్లు మెచ్చుకుంటుంటారు నిదానస్తులకు, నిజాయితీ పరులకు ఎక్కువ పేరు ప్రతిష్టలు రావు.
ప్రపంచ వ్యాప్తంగా బాలల హక్కుల దినోత్సవం జరుపుకుంటారని తెలుసా? బాలల హక్కుల గురించి ప్రజల్లో చైతన్యం, అవగాహన కల్పించటం కోసం ఈ దినోత్సవాన్ని ప్రతి ఏటా నవంబరు 20వ తేదీన జరుపుకుంటారు. ఐక్యరాజ్యసమితి 1954వ సంవత్సరంలో డిశంబరు 14వ తేదిన ఒక తీర్మానం చేసింది. ప్రతి సంవత్సరం ప్రపంచ బాలల దినోత్సవాన్ని జరపాలని నిర్ణయించింది. 1959 వ సంవత్సరం నవంబరు 20వ తేదీని ప్రపంచ బాలల హక్కుల దినోత్సవంగా నిర్వహించడానికి ఐక్యరాజ్య సమితి జనరల్ అసెంబ్లీ ఆమోదించింది. బాలల సంక్షేమం, బాలల హక్కులు కాపాడబడటం కోసం విద్యా సంస్థల అధ్వర్యంలో వేడుకగా నిర్వహిస్తారు. ఇంకా స్వచ్ఛంద సంస్థల నుంచి అంతర్జాతీయ బాలల హక్కుల వారోత్సవాలు నిర్వహిస్తారు.
బాలల సంరక్షణ దేశానికి చాలా ముఖ్యం బాలల హక్కులను పరిరక్షించడం అందరి బాధ్యత. సమాజంలో ప్రతి ఒక్కరు ఈ హక్కుల పరిరక్షణ కోసం పాటుపడాలి. విద్య అనేది ప్రతి భారతీయ పౌరుడి యొక్క ప్రాథమిక హక్కు. విద్య ప్రతి ఒక్కరికీ మౌలికస్థాయిలో ఉచితంగా లభించాలి. నిర్భంధం గానైనా బాలలందరికీ విద్యా హక్కు అమలు కావాలి అప్పుడే నవ భారతం లో కాబోయే నూతన పారలు దేశాన్ని రక్షించుకోగలగుతారు.
బాలలు అత్యధికంగా హింసకు గురి అవుతున్నారని అనేక నివేదికలు వెల్లడిస్తున్నాయి. స్త్రీ శిశు సంక్షేమ మంత్రిత్వ శాఖ అధ్వర్యంలో బాలల గురించి సర్వేలు చేయబడ్డాలు. ఐదు నుంచి పన్నెండు సంవత్సరాల బాలలు ఎక్కువగా హింసతో పాటు అత్యాచారాలు కూడా జరుగుతున్నట్లుగా సర్వేలు చెబుతున్నాయి. భౌతిక మరియు లైంగిక, మానసిక దాడులకు పిల్లలు బలవుతున్నారు. బాల కార్మికుల సమస్య కొంతవరకూ తగ్గినప్పటికీ పూర్తిగా మాసిపోలేదు. బాల కార్మికులు ఇంతకు పూర్వం ఇటుక బట్టీలలో, కొండల తవ్వకాలలో, గ్రానైట్ క్వారీరులలో పనిచేసేవారు. ప్రమాద పరిస్థితుల్లో పనిజెసే బాలల్ని బాలకార్మికులు అనేవారు. ఇప్పుడు బాలకార్మిక వ్యవస్థ రూపం మార్చుకుని స్కూళ్ళలో చేరింది. బస్తాల బస్తాల పుస్తకాలు మోయటం, రాత్రనక పగలనక రాసినవే రాయటం, స్లిప్ టెస్ట్ లు , వీక్లీ టెస్ట్ లు, మంత్లీ టెస్ట్ లు అoటూ రకరకాల టెస్ట్ లతో పిల్లలను మనశ్శాంతికి దూరం చేయడం వంటివన్నీ నేటి స్కూళ్ళలో నిత్య కృత్యమై పోయాయి. పెద్ద పేరున్న స్కూళ్ళ వత్తిడి తట్టుకోలేక ఎంతో మంది బాలలు ఆత్మహత్యలు చేసుకుంటున్నారు. దీనికి తల్లి దండ్రులు నిర్లక్యధోరణి, పట్టించుకోకపోవడం కూడా కారణమవుతున్నాయి.
బాలల సంక్షేమం కొరకు పార్లమెంటు కొన్ని చట్టాలు చేసింది. జువైనల్ జస్టిస్ చట్టం, బాల కార్మికుల నిషేధ చట్టం, న్యానసేవల చట్టం, నిర్భంద ప్రాధమిక విద్య హక్కు, బాలల అక్రమ రవాణా నిషేధ చట్టం, శిశు నిర్ధారణ పరిక్షల నిషేధ చట్టం, శిశు పౌష్టికాహార ఉత్పత్తి, సప్లై చట్టం వంటి ఎన్నో చట్టాలను చేసింది. ఆర్టికల్ 15 ద్వారా పిల్లల సంక్షేమానికి ప్రత్యేకమైన నిభందనలు రూపొందించవచ్చు సమానత్వ హక్కు ఆర్టికల్ 14 ద్వారా, వివక్షకు వ్యతిరేకంగా హక్కు ఆర్టికల్ 15 ద్వారా వ్యక్తిగత స్వేచ్చ మరియు న్యాయ ప్రక్రియ యొక్క హక్కు ఆర్టికల్ 21 ద్వరా అక్రమ రవాణా నుంచి రక్షించబడే హక్కు ఆర్టికల్ 23 ద్వారా బాలలకు హక్కులు ఏర్పరచ బడ్డాయి. ఈ విధంగా పిల్లలకు కూడా పెద్ద వారితో సమానంగా పన్నెండు బాలల హక్కులు ఇవ్వబడ్డాయి. పిల్లల హక్కుల పరిరక్షణకు తల్లిదండ్రులు లేదా సంరక్షకాలు బాధ్యత వహించాలి. నేడు ప్రపంచ వ్యాప్తంగా బాలల హక్కుల పట్ల పెద్ద ఎత్తున చర్చ జరుగుతున్నది. కాని ఆచరణలో సాధ్యం కావటం లేదు. బాలల హక్కుల గురించి భారత రాజ్యాంగంలో ఎన్నో అంశాలు పొందుపరచబడినవి.

November 22, 2025 1 comment
0 FacebookTwitterPinterestEmail
వ్యాసాలు

కవిత్వాస్వాదన ధారావాహిక విశ్లేషణా వ్యాసాలు.

by Narendra Sandineni September 29, 2025
written by Narendra Sandineni

ఎర్రోజు వెంకటేశ్వర్లు బ్లాక్ బోర్డ్ కవిత కవిత్వం ఓ విశ్లేషణ
ప్రముఖ కవి,తెలుగు శాఖా అధ్యక్షులు, ప్రభుత్వ గురుకుల డిగ్రీ కళాశాల, నగునూరు,ఎర్రోజు వెంకటేశ్వర్లు కలం నుండి జాలువారిన బ్లాక్ బోర్డ్ కవితా సంపుటిలోని బ్లాక్ బోర్డు కవిత పై విశ్లేషణా వ్యాసం.కవి వెంకటేశ్వర్లు ప్రభుత్వ గురుకుల పాఠశాలలో ఉపాధ్యాయుడిగా ఉద్యోగ జీవితం ప్రారంభించారు.కవి పాఠశాలలో బుడి బుడి నడకల పిల్లల అల్లరిని చూసినారు.పిల్లలు మాట్లాడే ముద్దు ముద్దు మాటలను ఆహ్లాదకరంగా విన్నారు.కల్లా కపటం ఎరుగని చిన్నారి పిల్లలకు బోధిస్తూ మాటలలో చెప్పలేని గొప్ప అనుభూతిని పొందారు. పిల్లల లోకంలో విహరించడం ఎవరికైనా సంతోషంగా ఉంటుంది.పిల్లలకు చదువు సంస్కారాన్ని అందించే గొప్ప పాఠశాల అనే ప్రపంచంలో పని చేశారు.బ్లాక్ బోర్డ్ పై విద్యార్థులకు ఎంతో ఆసక్తితో బోధించాడు.పిల్లలకు చదువు నేర్పే క్రమంలో తనలో కలిగిన స్పందనకు అక్షర రూపం ఇచ్చాడు.బ్లాక్ బోర్డు కవితలో విద్య యొక్క శక్తి, సృజనాత్మకత,జ్ఞానం అందించే వెలుగు సమాజం మార్పు చెందడానికి పాఠశాల ఎంత ముఖ్యమో తెలియజేసారు.బ్లాక్ బోర్డ్ విద్యార్థుల భవిష్యత్తుకు కాంతినిచ్చే దీప స్తంభంలా ఉంది అని కవి భావోద్వేగంతో ప్రకటించారు.కవి వెంకటేశ్వర్లు తన కవిత్వం ద్వారా విద్యా బోధనలో బ్లాక్ బోర్డు యొక్క పాత్రను సమాజానికి చాటిచెప్పారు.
“నల్ల రంగు శుభం కాదంటారు కొందరు/నల్ల మట్టిలో తెల్ల బంగారంలా/నల్లబల్ల మాత్రం మంచినే పంచుతుంది/అంటున్నారు.ఈ కవితా పంక్తులు నల్ల రంగు గురించి ఉన్న సామాన్య అభిప్రాయాలను విభిన్నంగా చూపుతున్నాయి‌.బ్లాక్ బోర్డు తరగతి గదిలో ఉపాధ్యాయులు రాసే నల్లబల్ల.ఇది విద్యా బోధనకు సాధనంలా నిలుస్తుంది. ఉపాధ్యాయుడు నల్లబల్ల ద్వారా విద్యార్థులకు జ్ఞానాన్ని అందిస్తాడు.కొంత మంది నల్ల రంగును శుభం కాదని నమ్మడం గురించి చెప్పబడింది.మన సమాజంలో నల్ల రంగు గురించి కొన్ని లేనిపోని అపోహలు ఉన్నాయి. ఇప్పటికీ సమాజంలో నల్ల రంగును దురదృష్టం, అశుభం అని భావించే వారు ఉన్నారు.శుభ కార్యాలు,పండుగలు వంటి సందర్భాల్లో నల్ల రంగును దూరం పెట్టే పద్ధతి ఉంది.కానీ,వాస్తవానికి నల్ల రంగు చెడ్డది కాదు. నల్ల మట్టి పోషక పదార్థాలతో నిండిన భూమి.మనం విత్తనాలు నాటిన నేల కూడా సాధారణంగా నల్లగా ఉంటుంది.నల్లరేగడి నేలలో విస్తారమైన పంటలు పండుతాయి. నల్ల మట్టిలో పండే పంటలు మనకు బంగారంలాంటివే.అందుకని నల్ల రంగు మన జీవనానికి ఎంతో ప్రధానం అని భావించవచ్చు.
నల్లబల్ల మాత్రం మంచినే పంచుతుంది. నల్లబల్లపై ఉపాధ్యాయులు రాసి విద్యార్థులకు పాఠాలు అర్థమయ్యేలా బోధిస్తారు.నల్ల బల్ల విద్య,జ్ఞానం మరియు వికాసాన్ని అందిస్తుంది.కాబట్టి నల్ల బల్ల మనకు మంచిని నేర్పే సాధనం.నల్ల రంగును అశుభంగా భావించే వారు ఉన్నప్పటికీ నల్ల మట్టి, నల్లబల్ల మంచినే అందిస్తాయి.నల్ల మట్టిలో విలువైన పంటలు పండుతాయి.నల్లబల్ల జ్ఞానాన్ని పంచుతుంది.నల్ల రంగు పవిత్రత,ప్రయోజనం, విజ్ఞానం పంచే రంగు అనే మెరుగైన సందేశం ఇందులో ఉంది.నల్లబల్లపై వ్రాసిన తెల్లని అక్షరాలు విద్యార్థుల లేలేత మనస్సులలో వెలుగుని నింపుతాయి.ఇది అంధకారం మీద వెలుగుకి లభించిన విజయం అనే గొప్ప సందేశం. గురువు నల్లబల్లపై ద్వారా అందించే విద్యా బోధన వల్ల విద్యార్థుల జ్ఞానం పెరుగుతుంది.బ్లాక్ బోర్డు విద్యకు ద్వారం, జ్ఞానానికి వేదిక అని భావించాలి.నల్లబల్ల మనకు చెప్పే పాఠం ఏమిటి?ఒక వస్తువుకి రంగు, రూపం ముఖ్యం కాదు.దాని ఉపయోగమే ముఖ్యం. నల్ల రంగు శుభం కాదనే అజ్ఞానాన్ని వీడాలి.నల్ల రంగు కూడా వెలుగును పంచగలదు అనే జ్ఞానాన్ని పెంచుకోవాలి.నల్లబల్ల మనకు మంచినే పంచుతుంది అనే లోతైన భావాన్ని ఇస్తుంది.ఇది తరతరాలుగా సమాజంలో నల్ల రంగు పట్ల నెలకొన్న మూఢ నమ్మకాన్ని తుడిచి వేస్తుంది.నల్లరంగు జ్ఞానానికి ఆధారం.జ్ఞానమే జీవితానికి వెలుగుని ఇస్తుంది.

“సుద్ద ముక్కల జ్ఞానామృత బిందువుల్ని/ విద్యార్థుల మేధో క్షేత్రంలో/నీల మేఘమై నిరంతరం వర్షిస్తుంది/అంటున్నారు.సుద్ద ముక్కలు ఇక్కడ శుద్ధత,పవిత్రతను సూచిస్తాయి.జ్ఞానం అనేది అమృత బిందువులతో పోల్చి బడింది.శుద్ధమైన జ్ఞాన బిందువులు విద్యార్థుల మేధస్సు అనే బుద్ధి భూమిలో ఎప్పటికీ ఆగకుండా జ్ఞానాన్ని అందిస్తూ ఉంటాయి.జ్ఞానం వాన వలె ఎప్పటికీ కురుస్తూ విద్యార్థుల మేధస్సును అభివృద్ధి మార్గంలో పయనింపజేస్తుంది.జ్ఞానం ఒక పవిత్రమైన వానలా విద్యార్థుల బుద్ధి క్షేత్రంలో నిరంతరం కురుస్తూ వారికి అర్హతను,ఆలోచనా శక్తిని,విజ్ఞానాన్ని లభించేలా చేస్తుంది.గురువు విద్యా బోధనలో భాగంగా విద్యార్థుల మేధస్సులో జ్ఞానాన్ని కురిపించి విజ్ఞానాన్ని పెంచుతాడు.విద్యార్థులు క్షేత్రం లాంటి వారు.గురువు నీల మేఘం లాంటి వారు.జ్ఞానం అమృత బిందువుల వర్షం లాంటిది.దాని ఫలితంగా విద్యార్థి మేధస్సు సారవంతమై అభివృద్ధి చెందుతుంది. శశిగురువు జ్ఞాన ప్రదాతగా ఎంతో గొప్ప వాడు అనే భావం వ్యక్తం అవుతుంది. గురువు తన విద్యా బోధనతో విద్యార్థుల మేధస్సులో పవిత్రమైన జ్ఞానాన్ని నిరంతరం నింపుతూ వారిని మేధావులుగా తయారు చేస్తున్నాడు.
“క్లాస్ ఎంత క్లాస్ గా ఉన్నా/బ్లాక్ బోర్డు సరిగ్గా లేకుంటే/గురు శిష్యులను కలిపే వంతెన కూలినట్లే మరి/అంటున్నారు. తరగతి గది ఎంతో శుభ్రంగా,ఆధునికంగా, అందంగా,అన్ని సౌకర్యాలతో ఉన్నా అది కేవలం బయటికి కనిపించే రూపం మాత్రమే. బోధనకు కావల్సిన వాతావరణం ఉన్నా అది మాత్రమే సరిపోదు.
తరగతి గదిలో గరిష్టంగా ఉపయోగపడే బ్లాక్ బోర్డు పని చేయక పోతే,దానిపై వ్రాతలు సరిగా కనిపించకపోతే,రాయడానికి బోర్డు సహకరించకపోతే బోధనలో లోపం వస్తుంది.బ్లాక్ బోర్డు అనేది గురువు తన ఆలోచనలను,ఙ్ఞానాన్ని శిష్యులకు అందించే మాధ్యమం.అది సరిగా లేకపోతే గురువు బోధనను పూర్తిగా వ్యక్తపరచ లేడు.బ్లాక్ బోర్డు ఉపాధ్యాయుడు బోధించే పాఠాలను విద్యార్థులకు చేరవేయడానికి ఉపకరించే ప్రధాన సాధనం.బ్లాక్ బోర్డు చెడి పోయి ఉంటే,దాని మీద రాసినది స్పష్టంగా కనిపించక పోతే అది వాడటానికి వీలు కాకుండా ఉంటే బోధనలో పరిపూర్ణత ఉండదు.
బ్లాక్ బోర్డు అనేది గురు శిష్యులను వంతెన లాంటిది.ఆ వంతెన బలహీనంగా ఉంటే బోధనలో అనుసంధానం తెగి పోతుంది.బ్లాక్ బోర్డు కేవలం ఒక పరికరం మాత్రమే కాదు.అది గురువు శిష్యుల మధ్య అనుసంధానం కలిగించేది.గురువు బోధించే అంశాలను బ్లాక్ బోర్డు మీద రాసి చూపిస్తే శిష్యుడు సులభంగా గ్రహిస్తాడు.బ్లాక్ బోర్డు ఒక వంతెన లాంటిది.ముఖ్య సాధనం అయిన బ్లాక్ బోర్డు లేకపోతే గురు శిష్యుల మధ్య ఉన్న అనుబంధం, జ్ఞాన ప్రసారం ఆగిపోతుంది.ఒక విద్యా వ్యవస్థలో బాహ్య సౌకర్యాల కంటె చదువును అందించడానికి మూలమైన బోధనా పరికరాల ప్రాధాన్యం ఎక్కువ. జ్ఞానాన్ని చేర వేయడంలో సహకరించే బ్లాక్ బోర్డు వంటి ముఖ్యమైన సాధనం లేకపోతే ఎంతో విలాసవంతమైన తరగతి గదులు ఉన్నా ఎలాంటి ప్రయోజనం ఉండదు.విద్యలో బోధనకు ఉపయోగపడే బ్లాక్ బోర్డు సాధనం అసలైన వంతెన.అదే గురు శిష్యుల సంబంధాన్ని బలపరుస్తుంది. బోధనలో పాఠశాలలోని ఇతర సౌకర్యాల కన్నా బ్లాక్ బోర్డు వంటి సాధనాలకు ప్రాధాన్యం ఎక్కువ అని ఈ కవితా పంక్తులు తెలియ జేస్తున్నాయి.
“తరగతి కనుగుడ్డుకు రెటీనా/దీర్ఘ చతురస్రాకారపు నీలి పలక/శిష్య సుమాల మాలకు సూత్రం/ విద్యార్థికి,గురువుకి మూడో కన్ను/అంటున్నారు.ఈ పంక్తులలో తరగతి గదిని ఒక కంటిగా ఊహించారు. కనుగుడ్డులో రెటీనా ఎలా కాంతిని స్వీకరించి దానిని బుద్ధికి పంపుతుందో,అలానే తరగతి గది విద్యార్థులు జ్ఞానాన్ని స్వీకరించే ప్రదేశం.రెటీనా మన దృష్టి చిత్రాన్ని స్పష్టంగా చూపించే ముఖ్యమైన భాగం.ఇక్కడ తరగతి గదిని విద్యార్థి దృష్టికి జ్ఞానాన్ని అందించే రెటీనాతో పోల్చారు.విద్యార్థి జ్ఞానానికి,ఆలోచనలకు రూపం ఇచ్చేది తరగతి గది అనడంలో సందేహానికి తావు లేదు.
సాధారణంగా బోర్డు/పలక నలుపు,నీలి రంగులో దీర్ఘ చతురస్రాకారంగా ఉంటుంది.నీలిపలక పాఠంను విద్యార్థికి అందించే సాధనం.విద్యార్థికి స్పష్టమైన బోధనను అందించే అద్దం వంటిది.నీలి పలక మీద రాసే విషయాలు విద్యార్థులకు జ్ఞానాన్ని అందిస్తాయి.
ఇక్కడ శిష్యులు అనే పూలను గురువు దండలాగా కూర్చడానికి ఉపయోగపడే దారం వంటిది ఈ నీలి పలక.విద్యార్థులు జ్ఞాన సుమాలు.ఒక్కొక్కరు వేరు వేరుగా ఉండ వచ్చు.గురువు బోధనతో శిష్య సుమాలను మాలగా కూర్చి అందంగా తీర్చిదిద్దుతాడు.గురువు బోధనతో విద్యార్థులకు నిరంతరం జ్ఞానాన్ని కురిపిస్తూ,సరియైన మార్గాన్ని చూపుతాడు.
మూడో కన్ను అనగానే అది సాధారణంగా జ్ఞాన నేత్రం.విద్యార్థికి మూడో కన్ను అనగా అది అజ్ఞానాన్ని తొలగించి జ్ఞానాన్ని కలిగించేది.విద్యార్థికి గురువు ఇచ్చే జ్ఞానం మూడో కన్ను లాంటిది.అది కేవలం చూసే కన్ను కాదు,లోతైన బుద్ధి,వివేకం,లోక దర్శనం ప్రసాదించే కన్ను అని తెలియ వస్తున్నది.
తరగతి గదిని ఒక కంటి రెటీనాతో,విద్యను జ్ఞాన కాంతిగా భావిస్తూ పోల్చారు.ఈ కవితా పంక్తులు విద్యా ప్రాధాన్యతను,గురువు,విద్యార్థుల సంబంధాలను చక్కగా చెప్తాయి.తరగతిగది జ్ఞాన దృష్టి,బ్లాక్ బోర్డు ఆ జ్ఞానదృష్టిని సుస్పష్టం చేసే పటం లాంటిది. విద్యార్థులలోని వ్యక్తిగత ప్రతిభను ఒక మాలగా కట్టేది గురువు.చివరికి గురువు మూడో కన్ను ద్వారా విద్యార్థికి నిజమైన జ్ఞాన దృష్టిని అందిస్తాడు.
“బ్లాక్ బోర్డు చాక్ పీసులు/భార్యాభర్తల్లా కలిసుంటేనే/విద్యాసంసార సాగరం ఒడ్డుకు చేరుకునేది/అంటున్నారు.బ్లాక్ బోర్డుపై ఒక చాక్ పీసు ముక్కతోనే పాఠం చెప్పడం సాధ్యం కాదు.ఒక చాక్ పీసు,మరొక చాక్ పీసు,తరువాత ఇంకొక చాక్ పీసు కలిసి ఉపయోగించాలి.చాక్ పీసు ముక్కలు ఒక్కదానితో ఒకటి తోడుగా ఉంటేనే గురువు నిరంతరం పాఠాలను బోధించ గలడు.ఇక్కడ బ్లాక్ బోర్డు,చాక్ పీసులు కలిసి ఉండాలి కాబట్టి భార్యాభర్తలుగా పోల్చారు.జీవితంలో సంసారం అనే ప్రయాణం విజయవంతంగా సాగడానికి భార్యాభర్తల అన్యోన్యత ముఖ్యం.ఇదే విధంగా భార్యాభర్తలు కూడా కలిసిమెలిసి ఉంటేనే జీవితం చక్కగా కొనసాగుతుంది.సంసారం చక్కగా సాగడానికి భార్య ఒక్కరితో సరిపోదు,భర్త కూడా తోడుగా ఉండాలి. బ్లాక్ బోర్డు,చాక్ పీసులు కలిసి ఉంటేనే విద్యాసాగరం అనే పెద్ద ప్రయాణం చక్కగా సాగడానికి దోహదపడుతుంది.కలిసి ఉండడం, పరస్పరం తోడ్పడడం,ఐక్యత, జీవితంలో విజయ సాధనకు ఎంతో అవసరం.బ్లాక్ బోర్డు,చాక్ పీసులు కలిసి ఉంటేనే బోధన సాధ్యం అవుతుంది. భార్యాభర్తలు కలిసి ఉంటేనే జీవిత సంసార సాగరం పూర్తి అవుతుంది.భార్యాభర్తలు ఒకరికి మరొకరు అండగా ఉండి తోడ్పాటును అందించాలి. భార్యాభర్తలు కలిసి లేకపోతే జీవన ప్రయాణం చక్కగా సాగక మధ్యలో నిలిచిపోతుంది.బ్లాక్ బోర్డు లేకుండా చాక్ పీసులు వృధా.బ్లాక్ బోర్డు చాక్ పీసులు రెండు కలిసి ఉంటేనే బోధన సాధ్యం అవుతుంది.భార్యాభర్తలు విడిగా ఉంటే జీవితం పరిపూర్ణం కాదు. భార్యాభర్తలు కలిసి సుఖదుఃఖాలు పంచుకుంటూ నడిస్తేనే జీవన సాగరం సాఫల్యంగా ముగుస్తుంది.సంసారంలో భార్యాభర్తల మధ్య ఐక్యత లేకపోతే జీవితం అసంపూర్ణం అవుతుంది.


“అమ్మ పాలు తాగని పిల్లలుంటారేమోగాని/ బోర్డుపై అక్షరాలు …/చదవని అక్షరాస్యులుంటారా!?/ అటెండర్ కైనా …… ఐఏఎస్ కైనా దిక్సూచి ఇదే/ అంటున్నారు.తల్లి పాలు శిశువు శారీరక,మానసిక వికాసానికి తోడ్పడుతాయి.చిన్న పిల్లలు వృద్ధి చెందడానికి తల్లి పాలు ఎంతో అవసరం.తల్లి పాలు సహజమైనవి‌‌.కొందరు పిల్లలు ఏవో కొన్ని కారణాలవల్ల తల్లి పాలు తాగకపోవచ్చు.ఇక్కడ తల్లి పాలు జీవనానికి పునాది అని తెలుపుతుంది. విద్య అందుబాటులో లేనందు వల్ల చదువుకోని వారు,అక్షరాలు తెలియని వారు ఎప్పుడూ ఉంటారు.ఇది విద్యలో వెనుకబడిన వాస్తవాన్ని ఎత్తి చూపుతోంది. ఈనాటి మన సమాజంలో ఇప్పటికీ చాలా మంది నిరక్షరాస్యులు ఉన్నారు.కానీ, చదువు మనిషికి అత్యవసరం.
చిన్న ఉద్యోగం చేసే అటెండర్ అయినా,పెద్ద స్థాయి ఉద్యోగి కలెక్టర్ అయినా వారందరికీ సరైన దారిని చూపేది విద్య.మనిషి స్థాయి ఏమిటి?ఉద్యోగంలో స్థాయి ఏమిటి?అనే తేడా లేకుండా చదువు జీవితానికి మార్గదర్శనం చేస్తుంది.ఇక్కడ జీవితానికి దిశ చూపేది విద్య.తల్లి పాలు శరీరానికి ఎంత ముఖ్యమో,చదువు మనిషి జీవితానికి అంత కంటే ముఖ్యం అని చెబుతోంది.పిల్లల పెంపకానికి తల్లి పాలు ఎంత అవసరమో చదువు మనిషి జీవితానికి అంతే ముఖ్యం.శారీరక,మానసిక వికాసానికి విద్య అత్యంత అవసరం.విద్య లేకుంటే మనిషి అజ్ఞానాంధకారంలో ఉండిపోతాడు.విద్య మనిషికి దారిని చూపిస్తుంది.చదువు అనే దిక్సూచి మనిషి జీవితానికి ఎంతో అవసరం.ఎవరికి అయినా,ఏ స్థాయిలో ఉన్న వారికైనా జీవితాన్ని నిర్మించేది,దిశ చూపేది విద్య మాత్రమే అని ఈ కవితా పంక్తులు తెలుపుతున్నాయి.
“బోర్డు చెవిని చాక్ పీసుతో పిండితే/నోరు తెరిచి విశ్వరూపాన్ని ప్రదర్శిస్తుంది/అ ఆ ల్నైనా …అనంత విశ్వ రహస్యాల్నైనా/ అరటిపండు ఒలిచినట్లు చెప్తుంది/అంటున్నారు.ఇక్కడ బోర్డుకు చెవి ఉన్నట్లు చెప్పారు.చాక్ పీస్ ముక్కతో బోర్డుపై రాయడాన్ని చెవిని పిండినట్లు చెప్పినాడు. బోర్డు మనకు ఏమి చెప్పదు కాని సూచిస్తుంది.బోర్డు మీద చాక్ పీసుతో రాసినప్పుడు ఆ బోర్డు నోరు తెరిచినట్లుగా అనిపిస్తుంది.అనేక విషయాలను ఒక విశ్వరూపంలాగా మన ముందు ఉంచుతుంది.బోర్డు మీద రాసిన అక్షరాలలో అపారమైన జ్ఞానాన్ని, ఆలోచనల్ని,విశ్వ రూపాన్ని మనకు చూపిస్తుంది.
బోర్డు మీద రాసిన అ,ఆ వంటి చిన్న చిన్న అక్షరాల ద్వారా ప్రాథమిక బోధనను,విశ్వ రహస్యాలను, శాస్త్ర సాంకేతిక పరిజ్ఞానంతో కూడిన ఆవిష్కరణలను మొదలైన వాటిని బోర్డు మనకు అందిస్తుంది.ఎంతటి క్లిష్టమైన విశ్వ రహస్యాలనైనా చాలా సులభంగా, సరళంగా బోర్డు మనకు చెబుతుంది. అరటిపండు తొక్క తీయగానే లోపల మృదువైన ఫలం ఉన్నట్లు,బోర్డు మీద చాక్ పీసుతో రాసిన వెంటనే జ్ఞానం కూడా సులువుగా మనకు బోధపడుతుంది.చాక్ పీసుతో రాసే బోర్డు మనకు అక్షరాల నుంచి విశ్వ రహస్యాల వరకు అన్నింటిని సులువుగా నేర్పగలిగే అద్భుతమైన ఉపాధ్యాయుని సాధనం.ఇది ఒక గురువు బోధనా శక్తిని మరియు జ్ఞాన సులభతను ప్రతిబింబిస్తుంది.ఈ కవితా పంక్తులు బోర్డును సాధారణ వస్తువుగా కాకుండా జ్ఞానం,బోధన,విద్యకు నిలయమైనట్టిదిగా చూపిస్తున్నాయి.బోర్డు లేకుండా తరగతి గదిని ఊహించలేం.బోర్డుపై చాక్ పీసుతో రాయగానే అది మౌనం విడిచి విశ్వాన్ని ఆవిష్కరిస్తుంది.చిన్న అక్షరాల నుండి మహత్తరమైన శాస్త్రాల వరకు ఒకే వేదికపై బోర్డు సులభంగా అందిస్తుంది.బోర్డు అనేది ఒక అద్భుతమైన జ్ఞాన ద్వారం.అది మౌనంగా కనిపించినా చాక్ పీసు తాకినప్పుడల్లా అది విశ్వాన్ని చూపించే మహాశక్తిగా మారుతుంది. బోర్డుకు నిజంగా చెవి ఉండదు.గురువు చాక్ పీసుతో తాకితే చాలు బోర్డు మాట్లాడుతుంది అనే భావాన్ని ఈ కవితా పంక్తులు వ్యక్తం చేస్తున్నాయి. ఇక్కడ బోర్డు విద్యావేదిక.బోర్డు సాధారణంగా మౌనంగా ఉండే వస్తువు. కానీ,అట్లాంటి బోర్డు చాక్ పీసు తాకగానే అది మాట్లాడే శక్తిని పొందుతుంది. ఈ విరుద్ధాభాసమే కవిత్వ సౌందర్యం.విద్యా బోధనలో చిన్న అ,ఆ లాంటి అక్షరాలు ప్రాథమిక విషయాలు,విశ్వ రహస్యాలు, బోర్డు అనే సాధారణ వేదిక ద్వారానే వ్యక్తం అవుతాయి.బోర్డు అనేది కేవలం ఒక బ్లాక్ బోర్డు మాత్రమే కాదు.అది జ్ఞాన విశ్వాన్ని మన కళ్ళ ముందు ఉంచే అద్భుతమైన శక్తి.ఈ కవితా పంక్తులలో బోర్డు జ్ఞానాన్ని ప్రసవించే తల్లిలా,చాక్ పీసు ఒక ప్రేరణ కర్రలా,జ్ఞానం ఒక విశ్వరూపంలా పోల్చి చూపబడినాయి.
“బోర్డు దేహమ్మీది సుద్ధ ముక్క దస్తూరి/సిల్వర్ ఫిలిగ్రీ ఆభరణాలే/తరగతి గదిలో సంజీవని/విద్యార్థుల సృజనాత్మకతను వెలికి తీసే డ్రాయింగ్ పేపర్/ అసమానతల్ని తొలగించే రాజ్యాంగం/ప్రశ్నించే తత్వాన్ని నేర్పే గురువు/దీనిపై రాసే రాతల్ని అర్థం చేసుకొని అనుసరిస్తే/గ్రహాలు కూడా తలవంచుతాయి/విశ్వపు బంతి గ్లోబును వేలిపై తిప్పుకోవచ్చు/అంటున్నారు.బోర్డు విద్యార్థుల జీవితాల్లో ఎంతో ప్రాధాన్యత కలిగినది అని ప్రతీకాత్మకంగా వివరిస్తున్నారు.ఒక సాధారణ బ్లాక్ బోర్డును కవి అత్యంత విలువైనదిగా చూపించారు. బోర్డు చదువుకు ఉపయోగించే పరికరమే.కానీ, దీనిని జ్ఞానం,సమానత్వం,సృజనాత్మకత, ప్రశ్నించే తత్వాన్ని నేర్పే గురువు అనే అంశాలను తీసుకున్నారు.
బోర్డు మీద రాసే చాక్ పీసు రాతలను, ఇక్కడ సుద్ధముక్క దస్తూరిని,సిల్వర్ ఫిలిగ్రీ ఆభరణంగా పోల్చారు.బోర్డు మీద రాసే అక్షరాలు నాజూకు,అందం,సృజనాత్మకత, కళాత్మకతను ప్రతిబింబిస్తుంది.కవి బోర్డు మీద రాసిన అక్షరాలు, వెండి తీగలను అల్లి చేసిన తేలికైన,సున్నితమైన కళాత్మకమైన ఆభరణాల వంటివి,విలువైనవి అని సూచిస్తున్నారు.
తరగతి గదిలో బోర్డు ఎంతో ముఖ్యమైన స్థానం కలిగి ఉంటుంది.తరగతి గది విద్యార్థుల అభ్యాస కేంద్రం.గురువు బోధన విద్యార్థుల్లో జ్ఞానాన్ని, చైతన్యాన్ని నింపే సంజీవనిలా ఉంటుంది.గురువు కేవలం విద్యార్థులకు పాఠ్యాంశాలు బోధించే వాడు మాత్రమే కాదు.గురువు ప్రేరణ,విలువలు, నైతికత,జీవన పాఠాలు అందించే వ్యక్తి.గురువు బోధన వల్ల విద్యార్థుల ఆలోచనా విధానం,ప్రవర్తన వ్యక్తిత్వం పై గొప్ప ప్రభావం చూపుతుంది.తరగతి గదిలో మంచి బోధన విద్యార్థులను ఆలోచించేలా, ప్రశ్నించేలా, సృజనాత్మకంగా తీర్చిదిద్దుతుంది. గురువు పాఠాన్ని రసవత్తరంగా ఆసక్తికరంగా చెప్పడం వల్ల విద్యార్థులు కుతూహలంతో నేర్చుకుంటారు. విద్యార్థులు చదువులోనే కాదు, జీవితంలోను ఎదగడానికి ప్రేరణ పొందుతారు.గురువుల బోధన వారిలో ఆత్మవిశ్వాసాన్ని,నైతిక బలాన్ని,సామాజిక బాధ్యతను పెంచుతుంది.మంచి గురువులు తయారుచేసే విద్యార్థుల వల్లే సమాజం అభివృద్ధి చెందుతుంది.తరగతి గది నుంచి వెలువడే జ్ఞానం నిజంగా సంజీవని లాంటిదే.గురువు బోధన విద్యార్థుల జీవితంలో జ్ఞానానికి,మానవత్వానికి, విలువలకు ప్రాణం పోసే సంజీవని అని చెప్పవచ్చు. విద్యా ప్రక్రియలో ఉపాధ్యాయుడు చెప్పే విషయాన్ని విద్యార్థికి సులభంగా,స్పష్టంగా అందించే సాధనం బోర్డు.బోర్డు లేకుండా బోధన పూర్తిగా జీవం లేని దానిలా మారుతుంది.అందుకే దాన్ని సంజీవనితో పోలుస్తారు.ఉపాధ్యాయుడు చెప్పే మాటలు కాకుండా వాటికి దృశ్య రూపం ఇచ్చేది బోర్డు.బోర్డుపై క్లిష్టమైన విషయాలను,సులభంగా అర్థమయ్యేలా, చిత్రాలు,పట్టిక రూపంలో చూపవచ్చు. బోర్డు వలన విద్యార్థుల ఏకాగ్రత,జ్ఞాపకశక్తి పెరుగుతుంది.బోర్డు ఒక సజీవ సాధనం.ఇది బోధనకు ఉత్సాహం, కాంతి,స్పష్టత తీసుకొస్తుంది.చిన్న విషయాల నుండి పెద్ద సిద్ధాంతాల వరకు అన్నింటిని బోధించగలిగే గొప్ప సాధనం బోర్డు.ఇది బోధనను,అభ్యాస ప్రక్రియను సజీవం చేస్తుంది.బోర్డును విద్యార్థులకు విజ్ఞానం చేరవేసే సులభమైన సాధనంగా చెప్పవచ్చు.అందువల్ల దానిని సంజీవని అని పిలుస్తారు.ఉపాధ్యాయుడు చెప్పే విషయాలను బోర్డు మీద రాయడం ద్వారా విద్యార్థులకు స్పష్టంగా అర్థం అవుతుంది.బోర్డు మీద చిత్రాలు,పట్టికలు చూపించడం వల్ల విద్యార్థులకు విషయాలు బలంగా గుర్తుంటాయి.బోర్డు మీద రాయబడినది చూసే క్రమంలో విద్యార్థులు ఏకాగ్రతతో పాఠాన్ని ఆసక్తిగా వింటారు. బోర్డు ఉపాధ్యాయుని బోధనకు జీవం పోస్తుంది.విద్యార్థులలో జ్ఞానాన్ని పెంచుతుంది.
బోర్డ్ ఒక డ్రాయింగ్ పేపర్ లా ఉంటుంది. డ్రాయింగ్ పేపర్ కేవలం చిత్రాలను గీయడానికి ఉపయోగించే పేపర్ మాత్రమే కాదు.ఇది విద్యార్థుల్లో దాగి ఉన్న ఆలోచనలను,ఊహా శక్తిని వెలికి తీసే సాధనం. సృజనాత్మకతకు వేదిక.డ్రాయింగ్ పేపర్ మీద విద్యార్థులు తమ ఊహల్లో కనిపించే దృశ్యాలకు, స్వేచ్ఛగా రూపం కల్పిస్తారు.విద్యార్థులను కేవలం పుస్తకాలలోని పాఠ్యాంశాలకు మాత్రమే పరిమితం చేయకుండా వారి కొత్త ఆలోచనలకు ప్రాణం పోయాలి.మాటలలో చెప్పలేని భావాలను చిత్రాల ద్వారా సులభంగా వ్యక్తపరచ వచ్చు.డ్రాయింగ్ పేపర్ అనే బోర్డు విద్యార్థుల సృజనాత్మకతను వెలికి తీయడానికి, ఆలోచనలను రూపకల్పన చేయటానికి భావాలను వ్యక్తీకరించడానికి ఉపయోగపడే ముఖ్యమైన సాధనంగా భావించవచ్చు.కళ అనేది కళ కోసం మాత్రం కాదు.అది విద్యార్థులలో వ్యక్తిత్వ వికాసాన్ని పెంపొందించాలి.అందులో విద్యార్థుల ఆలోచనలు,గురువు బోధనలు రూపం దాలుస్తాయి.
బోర్డు మీద రాసే జ్ఞానం రాజ్యాంగం వలె సమానత్వం నేర్పుతుంది.అందరికీ సమాన అవకాశాలు కల్పించే మార్గం చూపుతుంది. రాజ్యాంగం సమానత్వం,న్యాయం,సత్యం బోధించే సాధనం.విద్యా రంగంలో ఉన్న అసమానతలను తొలగించడం కోసం భారత రాజ్యాంగం ఇచ్చిన హక్కులు నిబంధనలు మార్గదర్శకాలపై ఆధారపడి ఉంటుంది. రాజ్యాంగంలోని ఆర్టికల్ 21 – A ప్రకారం 6 నుండి 14 సంవత్సరాల వయసుగల ప్రతి పిల్ల వాడికి ఉచిత విద్య తప్పనిసరిగా అందించాలి. పిల్లలకు ప్రాథమిక విద్య హక్కుగా కల్పించబడింది. విద్య అందరికీ సమానహక్కు అని రాజ్యాంగం ప్రకటించింది.అప్పుడే సామాజిక న్యాయం సాధ్యమవుతుంది.
బోర్డు మీద రాసే రాతల ద్వారా గురువు విద్యార్థులలో ప్రశ్నించే తత్వాన్ని పెంచుతాడు.బోర్డు మీద బోధించే గురువు ప్రశ్నించమని ప్రేరేపించే తత్వవేత్త.విద్యార్థుల విమర్శనాత్మక ఆలోచనా ధోరణిని పెంపొందించేలా ప్రోత్సహిస్తాడు.
బోర్డు మీద రాసిన అక్షరాల జ్ఞానాన్ని గ్రహించి దాన్ని జీవితంలో అనుసరిస్తే విద్యార్థి విశ్వాన్ని జయించే స్థాయికి ఎదుగుతాడు.జ్ఞానంతో మనిషి విశ్వాన్ని జయించగలడు.గురువు బోధించే జ్ఞానం, పాఠాలు,బ్లాక్ బోర్డు మీద రాసిన అక్షరాల రూపంలో ఉంటాయి.ఇవి కేవలం అక్షరాలు మాత్రమే కాకుండా జీవితాన్ని మార్చే మార్గదర్శకాలు.గురువు బోర్డు మీద రాసిన అక్షరాలు కేవలం చదవడంతో సరిపోదు. వాటి లోతైన అర్ధాన్ని గ్రహించి ఆచరణలో పెట్టడం అవసరం.గురువు అందించే జ్ఞానం,కేవలం పుస్తకాలకు పరిమితం కారాదు.అది విద్యార్థుల ప్రవర్తనలో, జీవితంలో కనిపించాలి అనే సందేశాన్ని అందించడం జరిగింది.ఈ కవితా పంక్తులు జ్ఞానం, విద్య యొక్క గొప్పతనాన్ని వర్ణిస్తున్నాయి.విద్య వల్ల మనిషి వివేకం పెరుగుతుంది.జ్ఞానం,శ్రమ,ఆచరణల వల్ల గ్రహాలు కూడా తలవంచుతాయి.విద్యకు జీవితాన్ని మార్చ గల శక్తి ఉంది.గురువు బోధించే పాఠాలను చక్కగా నేర్చుకోవాలి.విద్యార్థులు కేవలం పాఠాలను చదివి వదిలివేయ వద్దు.అందులోని సారాన్ని అర్థం చేసుకోవాలి.గురువు బోధనలను జీవనంలో అమలు చేస్తే మనిషి ఎదుగుదలకు ఎవరు అడ్డు నిలవలేరు.విధి,అదృష్టం,గ్రహ స్థితి అన్ని జ్ఞానానికి లోబడి ఉంటాయి.
ఇక్కడ గ్లోబు అంటే భూమి బంతి.ఇది మొత్తం ప్రపంచాన్ని విశ్వాన్ని సూచిస్తుంది. చిన్న బంతిలా కనిపించే గ్లోబు లోపల మనిషి జీవన రహస్యాలు,దేశాలు.సముద్రాలు,పర్వతాలు, సరిహద్దులు అన్ని నిక్షిప్తమై ఉంటాయి.గ్లోబు చిన్న బంతి రూపంలో ఉంటే దానిని సులభంగా వేలుతో తాకుతూ తిప్పుకోవచ్చు.గ్లోబు ద్వారా ప్రపంచమంతా మన కళ్ళ ముందే ఉన్నట్లుగా అనిపిస్తుంది.మనిషి జ్ఞానం పెరిగితే ప్రపంచాన్ని తన కంటితోనే చూడగలడు.ఇది విజ్ఞానం,విద్య, అన్వేషణ వాటి శక్తి ఎంత గొప్పదో తెలుపుతున్నది. భూమి ఎంత విస్తారమైనదో విశ్వం ఎంత అపారమైనదో గ్లోబు రూపంలో సులభంగా వేలుతో తాకి తెలుసుకోవచ్చు.విజ్ఞాన శక్తితో విశ్వం కూడా మన వేళ్ళకు లోబడి తిరుగుతుంది.మనిషి ప్రపంచాన్ని అర్థం చేసుకొని తన చేతుల్లోకి తెచ్చుకోవచ్చు.ఈ విధంగా బోర్డు ప్రాముఖ్యతను అద్భుతమైన కవితాత్మక రూపంలో చెప్పబడినది. బోర్డు కేవలం బోధనా సాధనం మాత్రమే కాకుండా విద్యార్థి జీవితాన్ని తీర్చిదిద్దే జ్ఞాన భాండారం.బోర్డు ద్వారా ప్రపంచాన్ని తన నియంత్రణలోకి తెచ్చుకోవచ్చు.బోర్డు విద్యార్థి జీవితాన్ని తీర్చిదిద్దే జ్ఞాన మార్గదర్శి.విద్య ద్వారా సమానత్వం, సృజనాత్మకత,విమర్శనాత్మక ఆలోచనా ధోరణులు పెరుగుతాయి.చివరకు విద్యార్థి విశ్వాన్ని జయించే శక్తిని పొందుతాడు.కవి వెంకటేశ్వర్లు చక్కటి బ్లాక్ బోర్డ్ కవితను అందించినారు.వారు మరిన్ని మంచి కవితా సుమాలు విరబూయించాలని మనసారా కోరుకుంటున్నాను.
కవి ఎర్రోజు వెంకటేశ్వర్లు తేది 30 – 06 – 1969 రోజున సామాన్య స్వర్ణకార కుటుంబంలో జన్మించారు.వీరు కంది కట్కూర్ గ్రామం, ఇల్లంతకుంట మండలం, రాజన్న సిరిసిల్లకు చెందిన వారు.వీరి తల్లిదండ్రులు రామవ్వ,పాపయ్యలు.వీరి తండ్రి పాపయ్య స్వర్ణకార వృత్తితో పాటు జ్యోతిష్యం చెప్తుండే వాడు.వీరి తండ్రి పాపయ్య రామాయణం, మహాభారతం, హాస్య,జానపద కథలను గ్రామస్తులకు సులభంగా,అర్థమయ్యేలా చక్కగా చెప్పే వారు.వీరి తండ్రి పాపయ్య కథలు చెప్తుండగా వినడం వల్లనో ఏమో చిన్నతనంలోనే కవి వెంకటేశ్వర్లుకి సాహిత్యం,కళల పట్ల ఎనలేని ఆసక్తి ఏర్పడింది.వీరి తండ్రి పాపయ్య తేది 17 – 08 – 1990 రోజున అనారోగ్యంతో ఈ లోకాన్ని వీడిపోయారు.వీరి తల్లి రామవ్వ తేది 12 -10 – 2010 రోజున అనారోగ్యంతో పరమపదించింది.వీరు ప్రాథమిక విద్యను 1వ తరగతి నుండి 5 వ తరగతి,1975 – 1980 ప్రభుత్వ పాఠశాల, కందికట్కూర్ గ్రామంలో చదివారు.బాలకిషన్ సార్ ప్రోత్సాహంతో వీరి తండ్రి 6 వ తరగతిలో వెంకటేశ్వర్లును శ్రీ రాజరాజేశ్వర సంస్కృతాంధ్ర విద్యాలయం,వేములవాడలో చేర్పించారు.వీరు అదే పాఠశాలలో 6 వ తరగతి నుండి 10 వ తరగతి వరకు 1975 – 1980 విద్యాభ్యాసం చేశారు.వీరు ఇంటర్ మరియు డిగ్రీ విద్యను1985 – 1990 శ్రీ రాజరాజేశ్వర సంస్కృత కళాశాల, వేములవాడలో చదివారు.వీరు ఎం.ఏ. తెలుగు ఎంట్రెన్స్ టెస్ట్ లో మొదటి ర్యాంకు సాధించి,1990 – 1992, ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయం,హైదరాబాదులో చదివారు.వీరు ఎం.ఫిల్. డిగ్రీ 1992 -1993 సంవత్సరంలో కేంద్రీయ విశ్వ విద్యాలయం, హైదరాబాద్,సదానంద్ శారద కథలు అనే అంశంపై పరిశోధించి,డిగ్రీని పొందారు.వీరు1995 సంవత్సరంలో బి.ఇడి.డిగ్రీని రాష్ట్రీయ విద్యాపీఠం, తిరుపతిలో పూర్తి చేశారు.వీరు 1994 సంవత్సరంలో ఎం.ఏ. సంస్కృతం, దూరవిద్య ద్వారా శ్రీ వెంకటేశ్వర విశ్వవిద్యాలయం.తిరుపతిలో అభ్యసించారు.వీరు తేది 21 – 09 – 1995 రోజున సాంఘిక సంక్షేమ గురుకుల పాఠశాల,ఆసిఫాబాద్ లో టీచర్ గా నియమించబడ్డారు.వీరు ఆసిఫాబాద్, మేడిపల్లి,రుక్మాపూర్,హుస్నాబాద్,ఇందారం – జైపూర్,ముథోల్,నిర్మల్ ప్రాంతాలలో పని చేశారు. వీరు ప్రస్తుతం తెలుగు శాఖా అధ్యక్షులుగా సాంఘిక సంక్షేమ గురుకుల డిగ్రీ కళాశాల,నగునూర్ లో పని చేస్తున్నారు.వీరు కళాశాలలో విద్యార్థులకు సాహిత్యం,కవిత,కథా రచన పట్ల ఆసక్తిని పెంపొందింపచేస్తున్నారు.వీరు తేది 20 – 02 – 2006 నుండి 25 – 02 – 2006 వరకు ప్యానెల్ ఇన్స్పెక్షన్ సభ్యునిగా నేషనల్ మాన్స్క్రిప్ట్ సర్వేయర్ గా ఇల్లంతకుంట మండలంలో పని చేసినారు.వీరు ఎన్నో తాళపత్ర గ్రంథాలను సేకరించి ప్రభుత్వానికి అందజేశారు. కవి వెంకటేశ్వర్లు ముద్రిత రచనలు :
1) బ్లాక్ బోర్డ్ కవితా సంపుటి 2020.
2) యెర్రోజు పసిడి పలుకులు 2020
కవి వెంకటేశ్వర్లు పొందిన పురస్కారాలు:
1.తేది 26 – 01 – 2013 ఆదిలాబాద్ జిల్లా ఉత్తమ ఉపాధ్యాయ అవార్డును అందుకున్నారు.

  1. తేది 28 – 02 – 2013 తెనాలి వారిచే యలపర్తి ఆంజనేయ శాస్త్రి పురస్కారం లభించింది.
  2. తేది 12 – 01 – 2023 రోజున కాలువ మల్లయ్య పురస్కారం పొందారు.
  3. తేది 10 – 07 – 2025 కొనకటి సుభద్ర బాలకిషన్ ట్రస్ట్ వేములవాడ వారిచే ఉత్తమ ఉపాధ్యాయ పురస్కారంను అందుకున్నారు.
    5.తేది 14 – 01 – 2007 సారస్వత జ్యోతి మిత్రమండలి,కరీంనగర్ వారిచే ప్రశంసా పత్రం అందుకున్నారు.
  4. తేది 12 – 11 – 2006 పాలకొల్లు వారిచే
    కళాలయ విశిష్టత ప్రతిభా పురస్కారం లభించింది.
    7.సురభారతి సేవాపీఠం,తిరుపతి వారిచే
    సంస్కృతాంధ్ర సాహిత్య రత్న,బిరుదును 2011 సంవత్సరంలో అందుకున్నారు.
September 29, 2025 164 comments
0 FacebookTwitterPinterestEmail
ఇంద్రధనుస్సువ్యాసాలు

A walk & a realization

by Chaitra Ranganayaki September 28, 2025
written by Chaitra Ranganayaki

I was taking a walk the other day planning for my next decade and half stint of my life. Wanting to slow down from the busy corp world but what exactly would I do after I quit? I am so accustomed to the job idea most of our societies constantly linger on that I completely forgot how recent this luxury really is.
Forget how long ago the suffrage movement was – even my mom’s generation didn’t plan well for their retirement. Of course they made the most of what they could, but here I am with all these opportunities and I feel like I’m wasting it away chasing a chicken! How did I get so lucky? It’s crazy how this thought doesn’t occur to me as often as it should. Are we living lives that don’t practice gratitude like how often we follow our ego?

The ability to even contemplate “what’s next” in my career, to have choices about how I want to spend the next fifteen years, to build wealth for retirement – these weren’t options for women just one or two generations back. The suffragettes and early women’s rights fighters endured imprisonment, force-feeding, public humiliation, and social ostracism just so we could have the right to vote, to get an education, to pursue careers. They literally put their bodies on the line so that I could walk into any university, build a career, contribute to a 401K, and have some control over how I want to shape my life.
But here’s what really hit me during that walk: how are we actually using this hard-won freedom? Are we honoring their sacrifice with how we spend our days? Or are we squandering it scrolling mindlessly through social media, getting lost in manufactured outrage, or hiding behind the convenient lie of “self-care” when what we’re really doing is avoiding the harder work of actually building meaningful lives? I’m not saying rest isn’t important, but I wonder if Susan B. Anthony would look at us spending hours on TikTok or Instagram and think, “This is what we fought for?”

These women couldn’t have imagined the specific freedoms we enjoy today – the luxury of career anxiety, the privilege of planning retirement, the ability to walk alone and contemplate our futures – but they fought with this unwavering belief that future generations of women deserved better, deserved more. They saw potential in us that we sometimes don’t even see in ourselves.

It makes me wonder: are we living up to their vision? Are we using our freedom to create, to contribute, to push boundaries further for the women who come after us? Or are we getting comfortable in the freedoms they won and forgetting that freedom is something you have to actively use, not just passively enjoy? Maybe the real way to honor them is to ask ourselves daily: am I making the most of what they died for? Am I practicing the kind of gratitude that transforms how I live, not just how I feel?
*

September 28, 2025 10 comments
0 FacebookTwitterPinterestEmail
ఇంట‌ర్వ్యూలు

సంస్కృత భాషను కాపాడుకోవాలి

by Aruna Dhulipala September 28, 2025
written by Aruna Dhulipala

‘ప్రాచ్య విద్యా విభూషణ’, రాష్ట్రపతి సమ్మానిత, స్వర్ణ ఘంటాకంకణద్వయాలంకృత, సంస్కృతాంధ్ర కంఠీరవ బిరుదాంచితులు, ప్రముఖ సంస్కృత పండితులు డా. పాలవంచ తిరుమల గుదిమెళ్ళ వెంకట రంగాచార్య మయూఖ ప్రతినిధి అరుణ ధూళిపాళ జరిపిన ముఖాముఖి.        

  ఆధ్యాత్మిక, తాత్త్విక, సాహిత్యపరమైన రచనలు చేస్తూ, సమాజోపయోగ కార్యక్రమాలను నిర్వహిస్తూ, తమ ప్రసంగాల ద్వారా ప్రజలను చైతన్య పరుస్తున్న ప్రముఖ సంస్కృత పండితులు డా. పి టి జి వి రంగాచార్య గారి జీవన ప్రస్థానాన్ని స్వయంగా వారి మాటల్లో తెలుసుకుందాం.

1ప్ర:- నమస్కారం గురువుగారూ! మా పాఠకులకు మిమ్మల్ని పరిచయం చేసే భాగ్యం కలిగినందుకు నాకు మహదానందంగా ఉంది. ఇటీవలే మీరు పొందిన ‘ప్రాచ్య విద్యా విభూషణ’ పురస్కార విశేషాలను తెలపండి.

జ: “పఠామి సంస్కృతం నిత్యం, వదామి సంస్కృతం సదా
ధ్యాయామి సంస్కృతం సమ్యక్ వందే సంస్కృత మాతరం”
“గురుర్బ్రహ్మ గురుర్విష్ణుః గురుర్దేవో మహేశ్వరః
గురుస్సాక్షాత్ పరబ్రహ్మ తస్మై శ్రీ గురువే నమః”
“విశేష విత్పారిషదేషు నాథ విదగ్ధ గోష్ఠీ సమరాంగణేషు
జిగీష తో మే కవితార్కి కేంద్రాన్ జిహ్వాగ్ర సింహాసన మభ్యుపేయా”
నమస్కారం తల్లీ! అవసరమైన విషయాన్ని ప్రశ్న రూపంలో అడిగారు. సమాజానికి తెలియాల్సిన విషయాలు కొన్ని ఉంటాయి. అవి పదిమందికి స్ఫూర్తి దాయకంగా ఉంటాయి. ఈ ఇంటర్వ్యూ వల్ల మీకో నాకో ప్రయోజనం చేకూరుతుందని కాదు. ఇది ఏ ఒక్కరికైనా ఉపయోగపడితే చాలు అని నా అభిప్రాయం. మీరు అడిగినట్టుగా నేను జూన్ 9వ తేదీ (2025) ‘ప్రాచ్య విద్యా విభూషణ’ పురస్కారాన్ని పొందాను. తిరుపతిలోని జాతీయ సంస్కృత విశ్వవిద్యాలయం, ఢిల్లీలోని లాల్ బహదూర్ శాస్త్రి సంస్కృత విశ్వవిద్యాలయం, రాష్ట్రీయ సంస్కృత విద్యాపీఠం వారు సంయుక్తంగా ఇచ్చే పురస్కారం. ఈ మూడు సంస్థలు కలిపి ‘ఉత్కర్ష’ అనే ఉత్సవాన్ని నిర్వహిస్తారు. అందులో ఈ పురస్కారాన్ని అందజేశారు. దేశం మొత్తంలో ఉన్న పండితులలో నుండి ఎంచుకుంటారు. అట్లా ఆంధ్రప్రదేశ్ నుండి నన్ను ఎంపిక చేశారు. పురస్కారంతో పాటు లక్ష రూపాయలు నగదు బహుమతిగా ఇచ్చారు.

2ప్ర:- అవును.. ఆ నగదు బహుమతిని కూడా మీరు మీ కోసం కాకుండా ప్రజోపయోగ కార్యక్రమాల కొరకు ప్రకటించారని విన్నాం. వాటి గురించి చెప్పండి.

జ.   అమ్మా! నేను సీనియర్ లెక్చరర్ గా రిటైర్ అయ్యాను. నా కుటుంబం గడవడానికి ఆ పెన్షన్ సరిపోతుంది. ఈ నగదు బహుమతి నాకు సమాజం ద్వారా వచ్చింది. కాబట్టి సమాజానికే ఉపయోగించాలి అనుకున్నాను. 1972 నుండి 1984 వరకు నేను అనేక ప్రాంతాలు పర్యటించి ఆధ్యాత్మిక, సాహిత్య రంగాల్లో కృషి చేశాను. 1984 నుండి నా కృషిని గుర్తించి భారతదేశం మొత్తంలో నన్ను అందరూ పిలవడం ప్రారంభించారు. ఇప్పుడు ఇంత గొప్ప పురస్కారాన్ని, నగదు బహుమానాన్ని అందుకున్నాను. అందువల్ల ఇది సమాజానికే చెందాలి అనిపించింది. ఆ బహుమతిని నేను నాలుగు భాగాలు చేశాను. ఒక భాగం పాతికవేలు నేను చదువుకున్న సీతారాం బాగ్ సంస్కృత కాలేజీకి ఇచ్చాను. అది కూడా పోటీలో విజేతలకే. నాకు అంత్యాక్షరి శ్లోకాల పోటీ చాలా ఇష్టం. 1972 లో ఆ పోటీలో నేను రాష్ట్రస్థాయిలో ప్రథమ విజేతను. దాంట్లో చాలా నియమాలు ఉంటాయి. సుప్రభాత శ్లోకాలు చెప్పకూడదు. అనుష్టుప్ లు ఉండకూడదు. వృత్తాలు మాత్రమే తీసుకోవాలి. ఎన్నో శ్లోకాలు కంఠతా వస్తే తప్ప నెగ్గడం కష్టం. ఆ పోటీ నాకు చాలా ఇష్టం. నేను ఈ పాతిక వేల రూపాయలను FD చేయమని చెప్పాను. ప్రతీ ఏడాది పెట్టే ఈ అంత్యాక్షరి పోటీలో విజేత అయిన విద్యార్థికి ఆ వచ్చిన డబ్బును బహుమతిగా ఇవ్వమని చెప్పాను. ఇదే తరహాలో ఇంకో పాతిక వేల రూపాయలను నాకు అవార్డు ఇచ్చిన తిరుపతి జాతీయ సంస్కృత విశ్వ విద్యాలయానికి ఇచ్చాను. మరో పాతికవేలు నేను పుట్టిన ఊరికి సంబంధించి కొన్ని సౌకర్యాల నిమిత్తం ఇచ్చాను. ఇంకో పాతిక వేలు మా ఊళ్లోని రంగనాయక స్వామి దేవాలయానికి ఇచ్చాను. ఈ స్ఫూర్తితో నా శిష్యురాళ్ళు స్వరూపరాణి, శివాని పాతికవేల చొప్పున ఇవ్వగా శ్రీదేవి అనే శిష్యురాలు వాళ్ళ అమ్మగారి పేరు మీద యాబైవేలు, విజయ గారని మరొకరు ఇరవై ఐదు వేలు, నాతో పాటు పురస్కారం పొందిన మరో పండితుడు పాతికవేలు మొత్తంగా లక్షా యాబైవేల రూపాయలను తిరుపతి జాతీయ సంస్కృత విశ్వవిద్యాలయానికి ఇవ్వడం జరిగింది. ప్రతీ ఏటా జరిగే టాలెంట్ ఫెస్టివల్ లో విజేతలైన ఆరుగురు విద్యార్థులకు అందజేయమని చెప్పాం. నేను చేసిన పని ఇంకొంతమందికి ప్రేరణ కావడం ఎంతో సంతోషంగా అనిపించింది.

3ప్ర:- మీ వంశం పేరులో పాలవంచ తిరుమల గుదిమెళ్ళ అని ఇన్ని పేర్లు ఉండడం ఆశ్చర్యంగా ఉంది. దానికి కారణం తెలుసుకోవచ్చా?

జ:-  నూజివీడు జమీందార్లు శ్రీరంగపురం గుదిమెళ్ళ వారికి ఇచ్చిన అగ్రహారం. భగవద్రామానుజాచార్యుల వారు వైష్ణవ మత వ్యాప్తి కోసం 74 పీఠాలు పెట్టారు. అందులో తిరుమల పీఠం ఒకటి. అది మా గుదిమెళ్ళ వారిది. అట్లా తిరుమల అని కూడా కలిసింది. మా ఊరుకు దక్షిణంగా ఆంధ్రమహావిష్ణువు, తూర్పున మొవ్వ, ఉత్తరంగా కూచిపూడి ఈ మూడింటి మధ్య మా ఊరు. మా పూర్వీకులలో ఒకాయన పాల్వంచకు వెళ్లి అక్కడ అగ్రహారాన్ని సంపాదించి దాదాపు నలభై ఏళ్లు ఉన్నాడు. ఆయన కుమారుడు వెంకటాచార్యులు ఉయ్యాలలో ఉండగా పులి ఎత్తుకుపోతుంటే గ్రామస్థులు తరిమి పిల్లవాణ్ణి కాపాడారట. అప్పటినుండీ ఆయన పులి వెంకటాచార్యులు అయినాడు. ఆ తరువాతి కాలంలో వెంకటాచార్యులు ఆ అగ్రహారాన్ని వదిలేసి మొవ్వ దగ్గర పిచుకల పాడు అనే అగ్రహారాన్ని సంపాదించుకున్నారు. పాలవంచ నుండి వచ్చినవారు కాబట్టి పాలవంచ వారు అని పిలవడంతో పిచుకల పాడు అగ్రహారం కాస్తా పాలవంచ అగ్రహారమయింది. అక్కడి నుండి మళ్ళీ కొంతమంది శ్రీరంగపురం వచ్చారు. ఇదంతా కలిసి పాలవంచ తిరుమల గుదిమెళ్ళ ఇంటి పేరు అయింది.

4ప్ర:- మీరు జన్మించిన ప్రదేశం ఏది? మీ విద్యాభ్యాసం ఎట్లా జరిగిందో తెలపండి.

జ. మాది కృష్ణాజిల్లా, శ్రీ రంగపుర అగ్రహారం. నూజివీడు జమీందార్లు గుదిమెళ్ళ వాళ్లకు ఇచ్చిన అగ్రహారం. నేను జూన్ 23, 1952లో శ్రీరంగపురంలో జన్మించాను. మా నాన్నగారి పేరు సత్యనారాయణాచార్య గారు. మా అమ్మగారు లక్ష్మీ నరసమ్మ గారు. మా నాన్నగారు ఏమీ చదువుకోలేదు. కానీ సంస్కృత మహా పండితుడు. చిట్టి గూడూరులో పాఠశాలలో చేర్పిస్తే వాళ్ళ నానమ్మ గారు చదువెందుకని పట్టుకొచ్చారట. ఇంట్లోనే కూర్చుని చదువుకున్నారు. అద్భుతమైన పాండిత్యం ఆయనది. పురాణాలు, భారత, భాగవతాలు చెప్పేవారు. కంచుకంఠంతో ఆయన చెబుతుంటే మైకు లేకుండా మైలు దూరం వినిపించేది. మా చిన్నాన్నగారు గోపాల కృష్ణమాచార్యులు గారు. శాస్త్రం చదువుకున్నవారు. ఆయన కూడా మహా పండితుడు. ఆశుకవి. నా అదృష్టం కొద్దీ చిన్నతనంలో మా నాన్నగారు తనతో పాటు నన్నూ తీసుకెళ్లేవారు. నన్ను పురాణం చదువుమని చెప్పి ఆయన వ్యాఖ్యానం చేసేవారు. తొమ్మిదిమంది సంతానంలో నేను చివరి వాడిని. నలుగురు అన్నయ్యలు, నలుగురు అక్కయ్యలు. ఒక అన్నయ్య చనిపోయాడు. మా పెద్దన్నయ్య గొప్ప పండితుడు. వైష్ణవ సంప్రదాయంలో ఉన్న తమిళ గ్రంథాలన్నింటికీ తెలుగులో వ్యాఖ్య రాశాడు. ‘నాలాయిర’ మని నాలుగువేల శ్లోకాలతో కూడిన దివ్య ప్రబంధాన్ని రాశాడు. అంతేకాదు. అక్కడక్కడా ఊళ్ళల్లో గోష్ఠులు నిర్వహించి పదకొండు రోజుల్లో తెలుగు అర్థంతో సహా వాటిని నేర్పేవాడు. మా రెండో అన్నయ్య తెలుగు పండితుడు. ఆయన పధ్నాలుగేళ్ళు కష్టపడి మా వంశవృక్షం రాశాడు. మా ఊళ్ళో ‘భాష్యకార’ ప్రభుత్వ పాఠశాలలో నేను అయిదవ 5వ తరగతి వరకు చదువుకున్నాను. మచిలీపట్నం వచ్చి ఓరియెంటల్ హైస్కూల్లో 6వ తరగతి నుండి ఎస్ ఎస్ ఎల్ సి వరకు చదువుకున్నాను. వేదాల నరసింహాచారిగారు, గుదిమెళ్ళ రామానుజాచార్యులు గారు, మల్లంపల్లి దుర్గాప్రసాద్ గారు ఇట్లాంటి మహా పండితులు పాఠాలు చెప్పడం వల్ల సాహిత్యం పట్ల అభిరుచి కలిగింది. మా రెండో అన్నయ్య నాకు మూడవ తరగతి నుండి మొదలుపెట్టి అయిదవ తరగతి వచ్చేవరకు అమరకోశం, తెలుగులో ఆంధ్ర నామ సంగ్రహం, శతకాలు, శబ్దాలు, ధాతువులు, సమాసాలు ఇవన్నీ నేర్పించడం వలన గట్టి పునాది పడింది. అందువల్ల సంస్కృతం నేర్చుకోవాలనే కోరిక బలీయంగా కలిగింది.

రంగాచార్య గారితో అరుణ ధూళిపాళ

5ప్ర:-  ఇందాక నగదు బహుమతి గురించి చెబుతున్నప్పుడు సీతారాం బాగ్ కాలేజీలో చదువుకున్నానని చెప్పారు. శ్రీరంగపురంలో జన్మించిన మీరు, హైదరాబాద్ కు వచ్చి చదువుకున్న కారణాన్ని, నేపథ్యాన్ని వివరిస్తారా?

జ:-   సీతారాం బాగ్ లో మా అక్కయ్య గారుండేవారు. మా బావగారు అక్కడ అర్చకులు. 1967 లో బందరులో నా ఎస్ ఎస్ ఎల్ సి పూర్తయింది. సెలవుల్లో మా అక్కయ్య వాళ్ళింటికి వచ్చాను. పక్కనే కాలేజీ ప్రాకారం పెద్దగా ఉండేది. సాయంత్రం అయ్యేసరికి పిల్లలంతా బయటకు వచ్చి సంస్కృతంలో మాట్లాడుకుంటుంటే నేను ముందే అమరకోశం వంటివి నేర్చుకొని ఉండడం వల్ల వాళ్ళతో మాట్లాడేవాడిని. వాళ్ళందరినీ చూసి నాకూ ఇక్కడే చదువుకోవాలనిపించింది. అదే విషయం ఇంట్లో చెప్పి ఇక్కడ కాలేజీలో చేరాను. ‘శ్రీ వేంకటేశ్వర వేదాంత వర్ధిని’ సంస్కృత కళాశాలనే సీతారాం బాగ్ కాలేజీ అంటారు. మరింగంటి శ్రీరంగాచార్య గారు, బంగీపురం రామాచార్యులు గారు, సముద్రాల శ్రీనివాస శర్మ గారు, వర్ఖేడ్ గారు వంటి మహామహులు బోధించిన జ్ఞానంలో లేశమాత్రమైనా అబ్బింది. భారతదేశంలో ముఖ్యంగా మన ఉభయరాష్ట్రాల్లో గొప్ప వ్యవస్థ అది. అట్లా హైదరాబాద్ కు చేరుకున్న నాకు ఇక్కడ ఎంతోమంది మిత్రులు ఏర్పడ్డారు. ఆ కళాశాలలో చదువుకోవడం నా అదృష్టంగా భావిస్తాను. అందుకే నాకు వచ్చిన నగదు బహుమతిలో కొంత ఆ కళాశాలకు ఇచ్చాను.

6ప్ర:- మీరు రాసిన ‘శ్రీ గాయత్రీ రామాయణాలు- ఆంద్రవ్యాఖ్య’ గురించి తెలపండి.

జ:-  శ్రీ గాయత్రీ రామాయణాలు రెండు ఉన్నాయమ్మా. మనకు ఒకటి మాత్రమే తెలుసు. 24 శ్లోకాలతో ఒకటి ఉంటుంది. దాని క్రింద వ్యాఖ్యానంలో ఇంకో 24 శ్లోకాలను చూపించారు. నేనూ అవీ ఇవీ రెండూ రాసి దానికీ దీనికీ ఉన్న భేదమేమిటి? ముందు శ్లోకాలు, వెనుక శ్లోకాలు వాటి భావాలు తీసుకొని ఒక్కో బీజాక్షరాన్ని అది బీజాక్షరం ఎందుకైందో వివరిస్తూ విజయనగరంలో ఉన్నప్పుడు రాశాను. మా గురువుగారు మహనీయమూర్తి కృష్ణయాజి గారు. రాయడం పూర్తి చేసి “ఇవాళ గురువు గారి దగ్గరకు వెళ్లి ఇది చూపించి ఇరవై నాలుగు బీజాక్షరాలకు సంబంధిత దేవతా చిత్రాలతో ముఖచిత్రం వేస్తే బాగుంటుందని అడగాలి” అనుకొని వెళ్ళాను. నమస్కారం చేసి నేను కూర్చోగానే ఒక అట్ట తీసి ఇచ్చి చూడమన్నారు. ఎంత ఆశ్చర్యకరమైన విషయం అంటే మీరు నమ్మరు. నేను ఏది అనుకొని వెళ్ళానో అదే చిత్రం అట్ట పైన ఉంది. “ఇదే కదా! నువ్వు అనుకున్నది!” అన్నారు నవ్వుతూ. అంతటి మహానుభావులు ఆయన. ఈ మధ్య ఎవరో ప్రముఖుడు ఒక ఇంటర్వ్యూలో భారతదేశంలోని గొప్పవాళ్ళలో ఒకరిగా కృష్ణయాజి గారిని పేర్కొనడం విశేషం. ఆయనకు నేను శిష్యుడిని కావడం, ఆయన అనుగ్రహాశీర్వాదాలను అందుకోవడం నా సుకృతం.

7ప్ర:- మీరు రచించిన ‘పరిష్కార నక్షత్రం’ లో వేటికి సంబంధించిన పరిష్కారాలు సూచించారో తెలపండి.

జ:-  నా రచనలన్నీ ఒక ప్రత్యేకతతో కూడుకొని ఉంటాయి. ఇందులో కాళిదాసు శ్లోకాలను వివరించాను. అది ఎట్లాగంటే ఒక వ్యక్తిని పాత్రగా ‘సందేహి’ అనే పేరు పెట్టాను. అతనికి కొన్ని సందేహాలు వచ్చినట్టు, అతనికి కాళిదాసు ఎదురై తన కావ్యాలలోని శ్లోకాలతోనే సందేహాలు తీర్చినట్టు చెప్పాను. ఉదా:- సందేహి:- “మా బంధువు ఒకాయన ఉన్నాడండీ. అతనికి దుర్లక్షణాలు ఉన్నాయి. అతడిని దగ్గరకు తీయాలా? దూరంగా ఉంచాలా?” అని అడుగుతాడు. అప్పుడు
కాళిదాసు:- “నాయనా! నేను రాసిన ‘రఘువంశం’ లో “ద్వేష్యోఽపి సమ్మతః శిష్టః తస్యార్తస్య యథౌషధం త్యాజ్యో దుష్టః ప్రియోఽప్యాసీదంగుళీ వోరగక్షతా” అనే శ్లోకం ఉంది కదా! అది చదువు. పాము మన కాలి వేలును కాటేస్తే అది మనదేనని విషాన్ని భరిస్తామా? వేలును తెగ్గొట్టేస్తాం కదా! అట్లాగే దుష్టుడైతే నీవాడైనా వదిలేయ్. శత్రువు మంచివాడైతే గౌరవించు. అని శ్లోకాన్ని ఉదాహరణగా చెబుతూ అటు శ్లోకం, ఇటు భావం, సందేహ నివృత్తి అన్నీ వచ్చేటట్లు రాశాను. ఆ విధంగా నక్షత్రాలు ఇరవై ఏడు కాబట్టి, ఇరవై ఏడు సందేహాలు, వాటికి కాళిదాసు కావ్యాలలో ఆ సందర్భానికి తగిన శ్లోకాన్ని ఉటంకిస్తూ పరిష్కార మార్గాన్ని సూచిస్తూ రాశాను. అది చిన్న పుస్తకమే అయినా రెండు ప్రింట్లు పూర్తి చేసుకోవడమే కాక సంస్కృతంలో కూడా తయారవుతోంది. హిందీలో కూడా ఒకాయన రాశారు.

8ప్ర:-  ‘నవరస రూపకమ్’ పుస్తకంలో మీరు చెప్పినదేమిటి?

జ:-  విజయనగరం, మహారాజ ప్రభుత్వ సంస్కృత కళాశాలలో కావ్యప్రకాశం, రస గంగాధరం, ధ్వన్యాలోకం, దశరూపకం పాఠాలు చెబుతుంటే అసలు కావ్యం, రసం, నాటకం గురించి సమగ్రమైన వివరణలతో తెలుగులో ఒక గ్రంథం ఉంటే బాగుండుననిపించింది. దేశికోత్తములు బ్రహ్మశ్రీ ఆచార్య వేదుల సుబ్రహ్మణ్యం గారు నన్నే ఆ పనికి  పూనుకొనమని మార్గాన్ని సూచించారు. ఇందులో నవరసాలు వాటి గొప్పతనమే కాకుండా మనకు ‘దశరూపకాలు’ ఉన్నాయి కదా! వాటికి ఉదాహరణలుగా ఏ పుస్తకాలున్నాయో సేకరించాను. వాటి గురించిన వివరాలన్నీ అందులో చేర్చాను. ‘సమవాకార’ రూపకం గురించి రెండేళ్లు తిరిగాను. మైసూరు లైబ్రరీలో ఉందని తెలిసి అక్కడకు వెళ్లి ఆ పుస్తకాన్ని చూసి విషయమంతా రాసుకున్నాను. మా గురువు గారు కృష్ణయాజి గారు దానికి పేరు పెట్టడమే కాక ముఖచిత్రంలో భరత మహర్షి చిత్రాన్ని ఆయనే స్వయంగా చిత్రించారు. కావ్యమంటే ఏమిటి? కావ్య లక్షణాలు, దశరూపక లక్షణాలు, నాటకం గురించిన వివరాలు, నాటకంలో వేదికకు ఉండాల్సిన కొలతలు, నటుల వస్త్రాలు, ఆభరణాలు ఎట్లా ఉండాలి? ఆరభటీ మొదలగు వృత్తులు, వాటి ఉత్పత్తి మున్నగు అనేక విషయాలను వివరించాను. సంస్కృతం చదువుకునే వారందరికీ తేలికగా అర్థమయ్యే రీతిలో ఉంటుంది.

9ప్ర:- సంస్కృత పంచకావ్యాలు, తెలుగు పంచ కావ్యాలు కలిపి కూడా ఒక పుస్తకం వేశారు కదా! అదేమిటో దాని గురించి చెప్పండి.

జ:-  అవును. సంస్కృతంలో రఘువంశము, కుమారసంభవము, కిరాతార్జునీయము, శిశుపాలవధ, నైషదీయ చరితము పంచమహాకావ్యాలు. కొందరు నైషదీయ చరితకు బదులు మేఘసందేశం అని చెవుతారు కానీ అది సరి కాదు. అలాగే తెలుగులో  మనుచరిత్ర, వసుచరిత్ర, ఆముక్తమాల్యద, పాండురంగ మాహాత్మ్యము, శృంగారనైషధము పంచమహాకావ్యాలు. శృంగారనైషధము స్థానంలో పారిజాతాపహరణం చెప్తారు. కానీ విశ్వనాథ సత్యనారాయణ గారి భావనలో శృంగారనైషధము తీసుకోబడింది. ఈ పది మహాకావ్యాల గురించి విద్యార్థి లోకానికి కనీసం పరిచయమైనా చేయాలనుకున్నాను. నా మిత్రులైన పదిమంది పండితుల చేత సంస్కృత పంచ మహాకావ్యాలు అయిదు, తెలుగులోని పంచ మహాకావ్యాలు ఐదింటిని గురించి రాయించాను. మొదటి పేజీలో వారందరి బయోడేటాలు, ఫోటోలు వేయించాను. తెలుగులో ఉప పంచ కావ్యాలుగా  ప్రభావతీ ప్రద్యుమ్నము, విజయ విలాసము, పారిజాతాపహరణము, హరవిలాసము, కాళహస్తీశ్వర మాహాత్మ్యము ప్రచారంలో ఉన్నాయి. దీంట్లోనే అనుబంధంగా ఉప పంచ కావ్యాలను గురించి సంక్షిప్తంగా స్వయంగా నేనే రాసి అచ్చు వేయించాను. మూడువందల పేజీలు వచ్చింది.

10ప్ర:- ‘సంస్కృత నవ్య శతావధాని’ అని బిరుదు పొందిన మీరు అవధానంలో నవ్యతను ఏర్పరిచారా? మరో ప్రత్యేకతను ఏమైనా సాధించారా? ఆ విషయాలు చెప్పండి.

జ:-  ‘నవ్య శతావధానం’ అనేది నేను కొత్తగా ఏర్పాటు చేశాను. ఇప్పటిదాకా ఇటువంటిది ఎవరూ చేయలేదు. శతావధానాలున్నాయి కానీ ఇందులో నేను ఒక ప్రత్యేకతను తయారుచేశాను. ఇప్పుడు అవధానాల్లో మీరు గమనిస్తే పద్యం, శ్లోకం చెప్పడం, దాన్ని ధారణ చేయడం. అసలు అవధాని అంటే అర్థం అది కాదు. ఋగ్వేదావధాని, యజుర్వేదావధాని అంటాం. అంటే వాళ్ళు కొత్తగా చెప్పేది ఏమీ ఉండదు కదా! ఉన్నదాన్నే ధారణ చేసి చెప్పడం. కానీ నేను చేసింది వేరు. మహాకవి కాళిదాసు గారి కావ్యాల్లో వంద శ్లోకాలు తీసుకొని ప్రశ్న వేస్తుంటే అవధాన రూపంలో సమాధానం చెప్పడం. కేవలం దానికి సమాధానం చెప్పడమే కాదు. ఆ ప్రశ్నకు కాళిదాసు ఈ సందర్భంలో ఈ కావ్యంలో, ఈ విషయాన్ని ఈ శ్లోకంలో ఇట్లా చెప్పారని వివరించడం. దాని భావంతో సహా తెలుగులోనూ, సంస్కృతంలోనూ చెప్పడం. అడిగే వాళ్లకు ఈ పద్ధతిలో ప్రశ్నలు ఏ విధంగా అడగాలో తెలియదు కాబట్టి నేను ఒక పద్ధతి ప్రకారంగా అవధానం లాగానే దత్తపది, వర్ణన, సమస్య…ఇట్లా పది విభాగాలు చేశాను. ఉదా:- కాళిదాసు రచించిన ఏదైనా ఒక కావ్యంలోని ఏదైనా శ్లోకం లోని నాలుగు పదాలు ఇచ్చి ఈ నాలుగు పదాలు కాళిదాసు ఏ శ్లోకంలో చెప్పాడు అని అడిగితే ఆ శ్లోకాన్ని, దాని భావాన్ని, అది కూడా సంస్కృతంలో చెప్పడం..ఈ విధంగా ఆదికవి వాల్మీకి, వేదవ్యాసుడు, మనువు, భవభూతి, కాళిదాసు, మాఘుడు, భారవి, ఆది శంకరాచార్యులు మొదలగు కవుల కావ్యాలనుండి ఆణి ముత్యాల వంటి నూరు శ్లోకాలను తీసుకొని చేశాను. అందువల్ల నాకు ‘సంస్కృత నవ్య శతావధాని’ అనే బిరుదు ఇచ్చారు. ఇది కొంతమందికి ఆగ్రహం కూడా తెప్పించింది (నవ్వుతూ). దీన్ని ‘సంస్కృత నవ్య శతావధాన సందర్శినీ’ అనే పేరుతో పుస్తకం వేశాను.

11ప్ర:-  ‘జగద్గురు ఆద్య శంకరాచార్య కావ్య శతావధానం’ ప్రత్యేకత ఏమిటి?

జ:-  ఆది శంకరాచార్య శతావధానమని శృంగేరీ పీఠంలో పీఠాధిపతి విజయేంద్ర సరస్వతి గారి ముందు చేశాను. ఆయన చాలా సంతోషించారు. భారతదేశ వ్యాప్తంగా అనేక సంస్కృత విశ్వవిద్యాలయాల్లో, శంకరాచార్యులు జన్మించిన ‘కాలడి’ లో, చేశాను. అంతేకాక అగర్తల, దేవ ప్రయాగ, ఉజ్జయిని, వారణాసి, ఢిల్లీ, హర్యానా, జైపూర్… ఇట్లా మహాపండితులు ఉన్నచోట వాళ్ళనే పృచ్ఛకులుగా తీసుకొని చేశాను. అయితే ఇందులో ఒక్కొక్క విభాగానికి ఒక్కొక్కరు చొప్పున పది విభాగాలకు పదిమంది  పృచ్ఛకులు. ఒక్కొక్కరికి ముప్ఫయి ప్రశ్నలు ఇచ్చే వాడిని. అందులో వారు ఏదైనా అడగొచ్చు. ఆ విధంగా కావ్యాలలోని 300 శ్లోకాలు, వాటి సందర్భాలు, భావాలు అన్నీ నాకు గుర్తున్నాయి.

12ప్ర:-  అన్నింటిలోనూ ఒక విభిన్న తరహాను ఎన్నుకునే మీరు, సుప్రభాతాలలో కూడా సాధారణమైన వాటికి భిన్నంగా ఏమైనా ప్రత్యేకతను పాటించారా?

జ:- అవునమ్మా! వీటిలో కూడా అందరిలాగా కాకుండా కొంత కొత్తదనాన్ని పాటించాను. నేను రాసిన మొట్టమొదటి సుప్రభాతం శ్రీ కూర్మనాథ సుప్రభాతం. శ్రీ ధర్మ శాస్త్ర సుప్రభాతం, శ్రీకాకుళాంధ్ర మహావిష్ణు సుప్రభాతం, శ్రీ సూర్యదేవ సుప్రభాతం, శ్రీరంగనాయక సుప్రభాతం మొదలగు ఏడు సుప్రభాతాలను రాశాను. సుప్రభాతాలను నేను రాసిన పద్ధతి వేరు. సాధారణంగా అన్ని సుప్రభాతాలలో ఆయా భగవంతుని ఉద్దేశించి, దేవతలందరూ వచ్చారని, పక్షుల కిలకిలరావాలను, భక్తగణ నాట్యాలను, వారి ఆనందాన్ని ఇట్లా వివరించుకుంటూ రాస్తారు. కానీ నేను రాసే దాంట్లో చారిత్రక విషయాలు ఉంటాయి. ఆ ప్రాంతంలో స్థానికంగా ఉన్నటువంటి, చుట్టుపక్కల గ్రామాల్లో ఉన్న దేవతల గురించి రాస్తాను. ఉదా:- మా ఊరికి దగ్గర ‘మొవ్వ’ ఉంది. మొవ్వ వేణు గోపాల స్వామి గురించి, అలాగే కూచిపూడి, శ్రీకాకుళం ఉన్నాయి వాటి గురించి రాస్తాను. ఏ సుప్రభాతం రాసినా వాటి గురించే కాకుండా వాటి చారిత్రక నేపథ్యం కూడా వివరిస్తాను. భగవంతుడు గొప్పవాడని చెప్పడమే కాక ప్రజలకు చారిత్రక విషయాలు కూడా తెలియాలని నా ఉద్దేశ్యం. ఏదైనా సమాజానికి ఉపయోగపడాలని నా తాపత్రయం.

13ప్ర:- ‘వృక్ష హితోపదేశః’ లఘు సందేశ కావ్యం గురించి చెప్పండి.

జ:- మా గురువు గారు కృష్ణయాజి గారు విజయనగరం జిల్లాలోని గరివిడి గ్రామంలో శ్రీ సూర్య సదనంలో లోక కళ్యాణార్థం సత్రయాగాన్ని తలపెట్టారు. ఆ యాగానికి శ్రీ అవధూత దత్తపీఠాధిపతులు శ్రీ గణపతి సచ్చిదానంద స్వామివారిని ఆహ్వానించేందుకు సూర్యసదన ఆస్థాన పండితుడినైన నన్ను నియమించారు. అక్కడ నేను శ్రీ ఎన్. కాంతారావు గారితో కిష్కింధావనాన్ని దర్శించిన సమయంలో స్వామివారు స్వయంగా ఉద్యానవన విశేషాలు వివరించి వీటి గురించి శ్లోకాలు రాయండి అన్నారు. ఎంతో సంతోషంగా ‘వృక్ష విలాపః’ అనే శీర్షికతో పధ్నాలుగు శ్లోకాలను రాసి శ్రీ కృష్ణయాజి గారికి వినిపించాను. ఆయన దాన్ని ‘వృక్షోపదేశః’ అని మార్చమని సూచించారు. వృక్షాల వల్ల ప్రయోజనాలు, వాటిని నష్ట పరచుకోవడం వల్ల మానవజాతికి కలిగే దుష్పరిణామాలను వివరిస్తూ రాశాను. విద్యార్థులకు అర్థమయ్యే రీతిలో శ్లోకాలకు తెలుగులోనూ, ఇంగ్లీషులోనూ భావాలను కూడా ఇవ్వడం జరిగింది.

14ప్ర:-  మీరు ఇప్పటివరకు రచించిన పుస్తకాలు ఎన్ని? ఇంకా మీ రచనా వ్యాసంగం కొనసాగిస్తున్నారా?

జ:-  నేను ఇప్పటివరకు సంస్కృతం, తెలుగులలో ముప్ఫయి పైగా రచనలు చేశాను. ఇంకా అముద్రితాలు కొన్ని ఉన్నాయి. నా ఊపిరి ఉన్నంతవరకు సమాజానికి ఉపయోగపడే రచనలు చేస్తూనే ఉంటాను. మీరు అడిగిన పుస్తకాలతో పాటు అష్టవిధ ప్రక్రియాః , నవరత్నములు, నవ వ్యాకరణములు, ద్వాదశ మణి మంజూషా, ద్వాదశ మహాయోగినః, వాజపేయి కవితాః (సంస్కృత, ఆంధ్రానువాదౌ), అష్టోత్తర శత ధర్మ సూక్ష్మములు, మహాకవి కాళిదాస కావ్య శతావధాన సంస్పర్శినీ, చమత్కార శతమ్, నిత్యసత్యాలు వంటి రచనలు చేశాను. నా పి హెచ్ డి ‘పురాణేషు వైజ్ఞానిక విశేషాః’ అనే అంశంపై చేశాను. పురాణాలలో ఉండే వైజ్ఞానిక పరమైన విశేషాలు ఇందులో ఉంటాయి. రాసిన ప్రతీ పుస్తకంలో సామాజిక ఉపయోగమే నా ముఖ్య ఉద్దేశ్యం.

రంగాచార్యగారి రచనలు

15ప్ర:- మీరు రచించిన ‘కరతల సంస్కృతమ్’ విద్యార్థులకు ఏ విధంగా ఉపయోగపడుతుంది?

జ:- ఇది విద్యార్థులకు మాత్రమే కాదు. సంస్కృతం నేర్చుకోవాలన్న ఆసక్తి ఉన్నవారందరికీ ఉపయోగపడుతుంది. ఇందులో నాలుగు భాగాలు ఉంటాయి. ప్రథమ భాగంలో సంస్కృత వర్ణమాల నుండి మొదలుకొని మనం నిత్య వ్యవహారంలో ఉపయోగించే వస్తువుల పేర్లన్నీ తెలుపబడ్డాయి. ద్వితీయ భాగంలో తిఙన్తాలు, ఉపయోగపడే ధాతువులు, పరస్మై ఆత్మనే పదులు, అవ్యయాలు, వాక్య పరివర్తనలు మొదలగు అంశాలు ఉంటాయి. తృతీయ భాగంలో వాక్యరచన, సుబంతాలు, సంధి, సమాసాలుంటాయి. చతుర్థ భాగంలో సంస్కృత వాఙ్మయమ్ గురించి, ఇంకా అనేక విషయాలుంటాయి. నా యాభై ఐదేళ్ళ బోధనానుభవాలతో దీన్ని రాశాను. ఇప్పటివరకు మూడు ముద్రణలు పూర్తయినాయంటే దీనికి ఎంత ఆదరణ లభించిందో అర్థమవుతుంది. అందువల్ల నా లక్ష్యం నెరవేరినట్టుగా నేను భావిస్తున్నాను. నేను మహాపండితుల పుస్తకాలకు అభిప్రాయాలు రాశాను. ఉత్తరభారత దేశంలో కూడా అక్కడి పండితులు మన వాళ్ళను ఒప్పుకున్నట్లుగా వాళ్ళ అభిప్రాయాలు రాశారు. నా చేత వాళ్ళ గురించి అభిప్రాయాలు రాయించుకున్నారు. పద్మశ్రీ రమాకాంత్ శుక్లా గారని ఢిల్లీ పండితుడు. …”భాతిమే భారతం..” వంటి ఆయన రచించిన ఎన్నో పాటలు రేడియోలో వచ్చేవి. ఆయన తన రచనలు నాకిచ్చి పాద నమస్కారం చేశారు. నా గొప్పతనం చెప్పడానికి ఇది చెప్పడం లేదు. వాళ్ళు కూడా మనలను అంగీకరించారని చెప్తున్నా. శశిధర్ అని పంజాబ్ కు చెందిన పండితుడు నా చేత ఆయన పుస్తకానికి అభిప్రాయం రాయించుకున్నాడు.

16ప్ర:- విద్యార్థుల కోసం మీరు ఇంకా ఏ విధమైన కార్యక్రమాలు చేశారు?

జ:-  విద్యార్థుల ఉపయోగం కోసం తర్క సంగ్రహము, వ్యాకరణం, ఇంటర్, బి ఏ వాళ్ళకు కావలసిన రీతిలో తయారుచేశాను. వాటికి కూడా ప్రశ్నలు తయారుచేసి అవి ఏ గ్రంథంలో ఉన్నాయో చెబుతూ వాటి భావాలను కూడా వివరించాను. సంస్కృతంలో ‘ఖవ్వాలి’ ప్రక్రియను కూడా ప్రవేశపెట్టి పిల్లల చేత వేయించాను. సంస్కృతంలో హరికథలు, బుర్ర కథలు రాయడమే కాక నేనే చెప్పాను కూడా. “జజ్జనకరి జనారే జనకు జనా జనారే” అనే పాట ఉంది కదా! అదే మాదిరిలో అదే పల్లవితో సంస్కృతంలో పాట రాశాను. సంస్కృత ఉత్సవాల్లో ఢిల్లీ మొదలైన చోట పాడేవాడిని. అందరితో పాడించేవాడిని. “పురాతనేతు కాలేషు అస్మాకం భారతే రాజ భాష రూపేణా సంస్కృతమాసీత్ పశ్య, ఇదానీం తు తస్యాః పరిస్థితి చింతనీయా, జజ్జనకరి జనారే జనకు జనా జనారే, గీత, నృత్య వాద్యాదికమ్ సంస్కృతే కుర్వంతి …….ఆగచ్ఛతి రే బాలా, ధైర్యం మా త్యజ బాలా” (ఉత్సాహంగా పాడుతూ) అని చెప్పి పాడుతుంటే నా చుట్టూ అందరూ మూగి పాడుతుండేవారు. ఈ విధంగా ప్రజలకు ఆకర్షణీయంగా ఉండేలా చేసి మన భాషను కాపాడుకోవాలని తాపత్రయం. సంస్కృతంలో ధ్వన్యాలోకం, రస గంగాధరం, కావ్యప్రకాశం, ప్రతాపరుద్రీయం, అమరకోశం, అలంకారాలు, ఛందస్సు, జయదేవుని చంద్రాలోకం వీటన్నిటినీ ఆన్ లైన్ లో పాఠాలుగా చెబుతున్నాను. అమరకోశం మూడు కాండలు ఏడు నెలలు వరుసగా చెప్పాను. నేపాల్ లోని ఖాట్మండు సంస్కృత విశ్వవిద్యాలయంలో కూడా శిక్షణ ఇచ్చాను. ఆకాశవాణి, దూరదర్శన్ లలో అనేక వ్యాఖ్యానాలు, హరికథలు, బుర్రకథలు, నాటికలు మొదలైన ప్రక్రియలు నిర్వహించాను. నేను నటుడినే కాక కొన్ని నాటకాలకు దర్శకత్వం కూడా వహించాను.

17ప్ర:- వాట్సప్ గ్రూపు కూడా చేసి సంస్కృతం నేర్పిస్తున్నారని విన్నాం. అది ఎట్లా చేస్తున్నారు?

జ:- అవునమ్మా! “నేర్చుకుందామా సంస్కృతమ్” అనే పేరుతో వాట్సప్ గ్రూపు ఒకటి పెట్టాను. దాదాపు 260 మంది సభ్యులున్నారు. నేను ప్రతీరోజు ఆయా రోజుల ప్రత్యేకతను, ఒక శ్లోకాన్ని, దాని భావాన్ని వివరిస్తాను. నాకు వీలైనప్పుడు ఆ గ్రూపులో పెడతాను. సభ్యులు వారి వారి వీలును బట్టి నేర్చుకుంటారు. అందరికీ ఒకే సమయం కుదరదు కాబట్టి ఈ వెసులుబాటు కల్పించాను. గమ్మత్తైన విషయం ఒకటి చెప్తాను. దాని ద్వారా శ్లోకాలు నేర్చుకున్న నా శిష్యులు వాళ్ళు వాళ్ళ మిత్రులకు ఇట్లా పంపుతుండగా, ఒకాయన తాను నేర్చుకున్నవి వీడియో తీసి నాకు పంపి “మీ ద్వారా ఇట్లా శ్లోకాలు నేర్చుకున్నాం గురువుగారూ!” అని అనడం ఎంతో సంతోషాన్ని, సంతృప్తినీ ఇచ్చింది. మనం చేసే పని పదిమందికి ఉపయోగపడడమే కదా కావలసింది. అంతకన్నా గొప్ప విషయం ఏముంటుంది? అవన్నీ కలిపి ఒక పుస్తకం కూడా వేయాలనే ఆలోచన కూడా ఉంది.

18ప్ర:- చివరగా…వర్తమాన కాలంలో ఆధునిక భావజాలాలతో ఉన్న బాల బాలికలు సంస్కృతం నేర్చుకోవడానికి ఆసక్తి చూపిస్తున్నారా?

జ:-  అది మనం చెప్పేదాన్ని బట్టి ఉంటుంది. అదేదో ఒక భాషగా, అర్థం కాని విషయంగా చెప్పకూడదు. మనం తెలుగులో మాట్లాడే అన్నం, గృహం, శరీరం, ముఖం, నేత్రం, రక్తం ఇవన్నీ సంస్కృతాలే. ఇది తెలియక వేరే భాష అనుకొని భయపడతారు. ఇంగ్లీషులోని కఠిన పదాలు పలకడం లేదా? అవి ఎట్లా వస్తున్నాయి? పిల్లలు ముత్యాల వలె స్వచ్ఛమైన వారు. మనం చెబితే నేర్చుకుంటారు. ఇది మన భాష అని చెప్పకుండా పరభాషను బలవంతంగా నేర్పిస్తూ దీన్ని పరభాషగా వాళ్ళల్లో ముద్ర వేశాం. అందుకే నేను దేశవ్యాప్తంగా వంద సంభాషణా శిబిరాలు పెట్టి సంస్క్రతం నేర్పిస్తున్నాను. మన విద్యా వ్యవస్థను మెక్ డోనాల్డ్, మాక్స్ ముల్లర్ వంటి వారు నాశనం చేశారు. అందువల్ల మన మూలాలను కాపాడుకునే ప్రయత్నంలో నా వంతు కృషి చేస్తున్నాను. “ఆనో భద్రా క్రతవో యంతు విశ్వతః” అని ఋగ్వేదంలో ఉంది. అంటే “విశ్వం నుంచి అన్ని విషయాలు నన్ను చేరుగాక” అని అర్థం. ఇట్లా కోరుకునే భాష సంస్కృతం ఒక్కటే. దానివల్ల మనిషి సంస్కరించబడతాడు. కాబట్టి అటువంటి భాషను మనం కాపాడుకోవాలి.

చాలా సంతోషం సార్! మీ అమూల్యమైన సమయాన్ని కేటాయించి సాహిత్యరంగంలో మీ నిర్విరామకృషిని మా పాఠకులకు తెలియజేసినందుకు మా తరఫున, మా మయూఖ పాఠకుల తరఫున శతకోటి ధన్యవాదాలు
సెలవు.

September 28, 2025 4 comments
0 FacebookTwitterPinterestEmail
వ్యాసాలు

కవిత్వాస్వాదన ధారావాహిక విశ్లేషణా వ్యాసాలు

by Narendra Sandineni September 28, 2025
written by Narendra Sandineni

మానస చామర్తి పంచుకున్న పుస్తకం కవిత
అనుభూతి కవిత్వం ఓ విశ్లేషణ
ప్రముఖ కవయిత్రి,మానస చామర్తి కలం నుండి జాలువారిన పంచుకున్న పుస్తకం కవిత పై విశ్లేషణా వ్యాసం.ఇది కేవలం ఒక పుస్తకం గురించి చెప్పడం కాదు.తాను పొందిన అనుభూతులను పంచుకోవడం,స్నేహ సంబంధాల స్ఫూర్తిని ప్రతిబింబించేలా ఉంది.ఇది ఒక వ్యక్తి తనకు నచ్చిన వారితో పుస్తకాన్ని పంచుకోవడాన్ని తెలుపుతుంది. తనకు ఎంతో ఇష్టమైన పుస్తకాన్ని ఇతరులతో పంచుకుంటే చెప్పలేనంత హాయిగా ఉంటుంది.ఈ కవిత భావోద్వేగాలతో కూడి హృదయాన్ని తట్టి లేపుతుంది.ఇది పుస్తకాన్ని గురించి మాత్రమే కాకుండా ఆ పుస్తకం కలిగించిన అనుభూతుల్ని,తన ఎదలో కలిగిన భావాలను,జ్ఞాపకాలను ఇతరులతో పంచుకోవడం ద్వారా ఏర్పడే తృప్తిని గుర్తు చేస్తుంది.
“ఒకరు చదివి ఇచ్చిన పుస్తకం/గుళ్ళో ఇచ్చిన ప్రసాదాన్ని మిగిల్చి/ఇష్టమైన వాళ్ల కోసం ఇంటికి తేవడం లాంటిది/అంటున్నారు.పుస్తకం చదివిన తర్వాత మనసులో ఒక చెప్పలేని అనుభూతి కలుగుతుంది.అందులోని విజ్ఞానాన్ని,ఆనందాన్ని ఇతరులతో పంచుకోవాలి అనే ఆకాంక్షను కలిగిస్తుంది.ఒకరు చదివి ఇచ్చిన పుస్తకాన్ని ఆ వ్యక్తి ఎంతో ఇష్టంగా చదివి,ఆస్వాదించి,విలువైనదిగా భావించి మనతో పంచుకుంటున్నాడు.అతను పుస్తకం చదివిన తర్వాత తనలో కలిగిన అనుభూతిని ఇతరులతో పంచుకోవడం సామాన్యమైన విషయం కాదు.అది అసాధారణమైన పుస్తకం అయి ఉంటుంది.ఒకరు చదివిన పుస్తకాన్ని మనకు ఎందుకు ఇస్తాడు? అందులో ఏదో మతలబు ఉంది.ఆ పుస్తకంలోని సంగతులు ఏమిటో తెలుసుకోవాలి అనే కుతూహలం కలగడం సహజమే.అది కేవలం పుస్తకం కాదు ఆ వ్యక్తి మనసుకు నచ్చిన దానిని తాను ఇతరులతో పంచుకోవడాన్ని తెలుపుతుంది.
ఒకరు దేవాలయంలో ఇచ్చిన ప్రసాదంలో కొంత భాగాన్ని ప్రియమైన వారి కోసం తీసుకువెళ్లడం,వారి పట్ల గల ప్రేమకు,శ్రద్ధకు నిదర్శనమని చెప్పవచ్చు. దేవుని ప్రసాదం తింటే పుణ్యం లభిస్తుంది అని నమ్ముతారు.దేవాలయంలో ప్రసాదం అందించినప్పుడు దానిలో కొంత భాగం తినకుండా మనకు నచ్చిన వారి కోసం ఇంటికి తీసుకురావడం, ఇది ఒక ఆదరణ,అనుబంధానికి సూచికగా భావిస్తారు.అలాగే పుస్తకాన్ని చదివిన వారు దానిని మరొకరికి ఇవ్వడం కూడా ఆ పుస్తకంలోని ఆనందాన్ని,విలువను పంచుకోవాలన్న వారి మంచి సహృదయతను సూచిస్తుంది.ఒకరు చదివిన పుస్తకాన్ని మనతో పంచుకోవడంలో వారు దానిని ఎంతో విలువైనదిగా భావించి,మనకు అదే ఆనందాన్ని పంచాలి అనే ప్రయత్నం కనిపిస్తుంది. అది ఒక ఆత్మీయతను,ఆదరణను,మానవ సంబంధాలలోని ప్రేమను కనబరిచే స్వభావాన్ని వ్యక్తం చేస్తుంది.తాను చదివిన విజ్ఞానాన్ని ఇతరులతో పంచుకోవడంలో ఉన్న ఆనందాన్ని సూచిస్తుంది.మన భారతీయ సంస్కృతిలోని పంచుకోవడం అనే సాంస్కృతిక విలువను నొక్కి చెబుతోంది.ఒకరు తాను అనుభవించి దాని సారాన్ని ఇతరులతో పంచుకోవడం అనేది ప్రేమను, అనురాగాన్ని చూపిస్తుంది.ఈ కవితా పంక్తులలో పుస్తకాన్ని పంచుకోవడాన్ని,గుడిలో పెట్టిన ప్రసాదాన్ని ఇంటికి తీసుకు వచ్చి పంచుకోవడాన్ని పవిత్రమైనదిగా భావించారు.ఇందులో పంచుకోవాలి అనే గొప్ప మనసు,ప్రేమ వంటి భావాలను సున్నితంగా హృద్యంగా చెప్పిన తీరు బాగుంది.
“తోక చుక్క రాలి పడుతుంటే/పక్కనున్న వాళ్ళని తట్టి చూపించడం లాంటిది/అంటున్నారు. ఆకాశంలో ఒక అద్భుతమైన,అరుదైన సంఘటన జరుగుతోంది.విశాల విశ్వంలో తోకచుక్క ఒక అద్భుత విశేషం.మనం ప్రపంచంలో జరిగిన ఒక అద్భుతాన్ని గుర్తించి చూసిన వెంటనే పక్క వాళ్ళకి చూపించాలి,వారితో పంచుకోవాలి అనే తహతహ, సహజమైన అనుభూతి, ఉత్సాహాం ఇందులో కనిపిస్తుంది.ఆకాశంలోని అద్భుతమైన దృశ్యాన్ని చూడటమే కాక గొప్ప క్షణాల్ని పక్కవారితో కూడా పంచుకోవాలి అనే మనిషిలోని ఆతృతను తెలియజేస్తుంది.అనంతమైన ఆకాశంలో వేనవేన చుక్కలు కనిపిస్తాయి.తోక చుక్క ఆకాశంలో అరుదుగానే కనిపిస్తుంది.ఆ తోకచుక్క రాలి పడుతుండగా చూడడం,ఒక వింత అనుభూతి. అటువంటి గొప్ప అనుభూతిని ఒంటరిగా కాకుండా పక్కవారితో పంచుకోవాలి అనిపిస్తుంది కదా?అదే భావన పుస్తకం చదివినప్పుడు కలుగుతుందని చెప్పడం గొప్పగా ఉంది.
“దూరాలనున్న ప్రేమికులు ఫోన్ లో కబుర్లాడుకుంటూ/చందమామను ఇప్పుడే చూడమని/గుసగుసలాడడం లాంటిది/ అంటున్నారు.ఈ కవితా పంక్తులు దూరంగా ఉన్న ప్రేమికుల మధ్య ఉండే భావోద్వేగాన్ని తెలుపుతుంది.వారు ఒకే చోట లేకపోయినా ఒకే సమయంలో ఆకాశంలోని చందమామను చూస్తూ భావోద్వేగాలను పంచుకుంటారు.ఇది వారి మధ్య గల అనుబంధానికి సంకేతం.ప్రేమికులు దూరంగా ఉన్నా ఫోన్ లో మాట్లాడటం వల్ల దగ్గరగా ఉన్న అనుభూతి కలుగుతుంది.గుసగుసలాడడం అనే భావన అంతరంగిక మధుర సంభాషణల స్వభావాన్ని చూపిస్తుంది.ఇది బహిరంగంగా చెప్పే మాటలు కావు.మనసు విప్పి గుసగుసలాడుకోవడం.ప్రేమికుల మధ్య దూరం ఉన్నప్పటికీ ఒకే సమయంలో ఒకే దృశ్యం అయిన చందమామను చూపిస్తూ అనుబంధాన్ని పంచుకుంటున్నారు అనే గొప్ప భావాన్ని వ్యక్తం చేశారు.ఇది ప్రేమలోని లోతును,మౌన సంభాషణల మాధుర్యాన్ని మరియు దూరాన్ని దాటి చేరే మనుషుల బంధాన్ని చక్కగా చూపిస్తుంది.ఇద్దరు ప్రేమికులు,దగ్గరగా లేరు.అతను,ఆమె దూరంగా వేరు వేరు ప్రదేశాల్లో ఉన్నారు.అయినా వారు ఇప్పుడు కలిసి తిరిగే అవకాశం లేదు.వారిరువురు ఫోన్ లో సంభాషిస్తు చందమామను ఇప్పుడే చూడమని చెవిలో చెప్పి గుసగుసలాడడం ఊహకు అందనిది.ప్రేమికులు ఇద్దరు దూరంగా ఉన్నా ఒకే సమయంలో ఒకే విషయాన్ని చూడాలి అని కోరుకుంటారు.అలాగే చదివిన పుస్తకంలోని అనుభూతిని ఇతరులతో పంచుకోవాలి అనిపించడం సహజమే.

“వాళ్లు కలిసి గుర్తు చేసుకోవాలనుకునే/తీపి జ్ఞాపకం లాంటిది/అంటున్నారు.అతను మనతో పంచుకున్న పుస్తకం ఒక మధురమైన జ్ఞాపకం.ఆ పుస్తకంలోని అనుభూతులను పంచుకొని తిరిగి చూసుకునే మధుర క్షణాలను ఎంతో ప్రాధాన్యత ఉన్నదని చెప్పవచ్చు.
“ఒకరు చదివి గుర్తులు పెట్టి ఇచ్చిన పుస్తకం/ నీలాంటి ఎవరో నీ కలలోకి రావడం లాంటిది/ అంటున్నారు.ఒకరు తన ఆలోచనలు,భావనలు, ఆకర్షణలు,గుర్తులు చెప్పి అందించినప్పుడు,అది మనం ఊహించని విధంగా మన హృదయాన్ని తాకుతుంది.అతను పుస్తకాన్ని చదివినప్పుడు కలిగిన భావోద్వేగాలను, గుర్తులు పెట్టిన పేజీలను చూడగానే ఎందుకో తెలియదు మనం కూడా ఆ భావంలో లీనం అయిపోవడం సహజంగానే జరుగుతుంది.అప్పుడు మనం ఆ పుస్తకాన్ని ఒంటరిగా చదివినట్లుగా ఉండదు.ఎవరో మనతో పాటు కలిసి చదివినట్లుగా అనిపిస్తుంది.
“అనూహ్యంగా ఎవరో నీ గుప్పెట్లో పెట్టి/మూసిన ప్రేమ లేఖ లాంటిది/అనుకోని ప్రయాణంలో కలిసి/ అదాటున మనసుకు దగ్గరైన స్నేహం లాంటిది/ అంటున్నారు.అతను,ఆమెతో పంచుకున్న పుస్తకం ఓ ప్రేమ ప్రబంధంలా మారుతుంది.అందులోని అక్షరాలు దాని వెనుక ఉన్న వ్యక్తి మనసే ముఖ్యం అనిపిస్తుంది.ఈ పుస్తకం ఒక ప్రేమ లేఖలా మారి మనుషులను దగ్గర చేసే సాధనంగా మారుతుంది. అనుకోకుండా జరిగిన ప్రయాణంలో ఇద్దరు కలిసిపోవడం,జీవితంలో జరిగే ఒక యాదృచ్ఛిక సంఘటనలకు సంకేతం.కొన్ని పరిచయాలు, బంధాలు ఆకస్మాత్తుగానే మొదలవుతాయి.ఆ యాదృచ్ఛిక పరిచయం తర్వాత ఏర్పడిన అనుబంధం,మన మనసుకు హత్తుకొని గాఢమైన స్నేహంగా మారుతుంది.ఒక చిన్న సంఘటన వల్ల ఏర్పడిన అనుకోని పరిచయం జీవితంలో నిలిచిపోయే విలువైన స్నేహంగా రూపు దాల్చడం సహజం.ఈ కవితా పంక్తులు అందమైన యాదృచ్ఛికాల గురించి చెబుతున్నాయి.ఒక అనుకోని ప్రయాణం వల్ల కలిగిన పరిచయం మనసుకు ఎంతో దగ్గరైన స్నేహంగా మారి మన జీవితానికి కొత్త అర్థాన్ని,కొత్త బంధాన్ని ఏర్పరుస్తుంది.మనిషి జీవిత ప్రయాణం ముందే లిఖించబడిన గ్రంథం లాంటిది.కానీ,దానిలో కొన్ని పేజీలు అనుకోని సంఘటనలతో రాసి ఉంటాయి.ఆ సంఘటనల్లో ఒకటి – యాదృచ్చిక పరిచయం. కవయిత్రి చెప్పినట్లు ఒక అనుకోని ప్రయాణంలో కలిసిన అనుబంధం మనసుకు హత్తుకునే స్నేహంగా పరిణమిస్తుంది.ఇది ఒక రకంగా హృదయానుభూతి. స్నేహానికి మనసును కదిలించే శక్తి ఉంది.ఆ స్నేహం కూడా చాలా సార్లు ముందుగా నిర్ణయించబడింది కాదు.అది అనుకోకుండా జీవిత మార్గంలో దొరికే ఒక వరం.ఇది కవిత్వంలో అనూహ్యత అనే సౌందర్యాన్ని ప్రతిబింబిస్తోంది.ఒక యాదృచ్ఛిక పరిచయం ఆత్మీయ స్నేహంగా మారడాన్ని అద్భుతంగా చూపించారు.
“చిట్టి పిట్ట మృదుత్వం నీకు అనుభవమవ్వడానికి/దాని ఈకనొకరు నీ చెంపల మీద రాయడం లాంటిది/అంటున్నారు.ఇక్కడ ఒక చిన్న పిట్ట యొక్క మృదుత్వం నేరుగా అనుభవించ లేని ఒక గుణం.దానిని మనకు స్పష్టంగా అర్థమయ్యే విధంగా కవయిత్రి పిట్ట ఈకను చెంపపై రాయడం అనే సన్నివేశంతో పోల్చింది.దీని వల్ల మృదుత్వం అనే భావనకు స్పష్టమైన అనుభూతి లభించింది. మృదుత్వాన్ని ఒక గుణంగా కాకుండా స్పర్శ ద్వారా కలిగే అనుభూతిగా చూపించారు.చిట్టి పిట్ట అనే పదాల ద్వారా చిన్నతనం,అమాయకత్వం, సహజత్వం వ్యక్తం అవుతున్నది.ఈక అనే పదం ద్వారా సున్నితత్వం,లేతదనం ప్రదర్శించబడినది. చెంపపై రాయడం వల్ల మనిషి అనుభవించే మృదుత్వానికి హృద్యమైన రూప కల్పన ఇది.
ఇది మృదుత్వం అనే భావనను స్పర్శగా మార్చి పాఠకునికి అనుభవం అయ్యేలా చేసిన కవితా సంపద.పుస్తకం చదివిన అనుభూతి,సున్నితత్వం కలిగిన మన హృదయాన్ని చలింప జేస్తుంది.
“ఒకరు చదివి,చదవమని ఇచ్చిన పుస్తకం/ జగమంతా తిరిగినా తరిగిపోని/జాబిలి తునక వెలుగు లాంటిది/ఆ అనుభవం/అంటున్నారు. పుస్తకం చదివిన అనుభవం చిరకాలం మనసులో గుర్తుగా మిగిలి పోతుంది.అది మానవీయ సంబంధాల్లో మృదువుగా,శాశ్వతంగా మనలో నిలిచే అనుభూతిని కలిగిస్తుంది.పుస్తకాన్ని
ఎవరో ఒకరు చదివి మనకు అందజేయడం,వారి మనసులో కలిగిన వెలుగును మన చేతిలో పెట్టినట్టే.ఆ వెలుగు ఎప్పటికీ తరిగిపోదు.ఎందుకంటే పుస్తకాన్ని చదివిన అనుభవం మనలో ఎప్పటికీ నిలిచి ఉంటుంది.జాబిల్లి వెలుగు ఎప్పుడు మన కోసం అందంగా,మృదువుగా,శాశ్వతంగా ఉంటుంది‌.ఒక మంచి పుస్తకం నుంచి వచ్చిన జ్ఞానం,అనుభవం కాల గమనానికి లోబడదు.అది ఆనందాన్ని ఇస్తుంది.పుస్తక జ్ఞానం వల్ల మనసు తేలిపోతుంది.ఎందుకంటే పుస్తకం మనం ఎరుగని లోకాల వైపు నడిపిస్తుంది.పుస్తకం ప్రేరణను ఇస్తుంది.ఎందుకంటే ప్రతి పుస్తకం వెనుక ఒక అమూల్యమైన జీవితం ఉంది.ఒకరు చదివి మనకు ఇచ్చిన పుస్తకం అది కేవలం వస్తువు కాదు.అది ఇద్దరిని కలిపే చక్కని బంధం అని చెప్పిన తీరు బాగుంది.
“ఈ లోకంలో సూర్యోదయాలను చూడటానికి/దగ్గరి మిత్రులు కలిసి సముద్రాలకు వెళ్లడం లాంటిది/ అంటున్నారు.ఈ లోకంలో సూర్యోదయాలను చూడటానికి దగ్గరి మిత్రులు కలిసి కన్యాకుమారి సముద్రాల తీరాలకు వెళ్లడం పరిపాటి.మానవ జీవనంలో స్నేహం మరియు సౌందర్యాస్వాదన అనే రెండు విలువలు ఇందులో ఒకే సమయంలో ప్రతిబింబిస్తున్నాయి.సూర్యోదయం మానవ జీవనంలో కొత్త ఆరంభాలకు,ఆశలకు సంకేతం.అది చీకటిని తొలగించి వెలుతురు నింపే గొప్ప క్షణం. కాబట్టి సూర్యోదయాన్ని చూడడం కొత్త దారులను, కొత్త ఆశలను దర్శించడంగా భావించవచ్చు. సముద్రం విస్తారమైనది,లోతైనది.ఇది మానవ హృదయంలోని లోతైన భావాలను ప్రతిబింబిస్తుంది. సముద్ర తీరంలో సూర్యోదయాన్ని చూస్తూ అద్భుతమైన క్షణాలను గడపడం ఉల్లాసంగా ఉంటుంది.సూర్యోదయాన్ని చూడటానికి ఒంటరిగా వెళ్లడం కాకుండా సహచరులతో వెళ్లి చూడడం జీవిత సౌందర్యానికి కొత్త అర్థాన్ని ఇస్తుంది.స్నేహం అనేది జీవితపు ఆనందాలను మరింత పుష్కలంగా అనుభవించడానికి తోడ్పడుతుంది. జీవితంలో సౌందర్యాలను ఆస్వాదించడం మాత్రమే కాదు‌.వాటిని దగ్గరి మిత్రులతో పంచుకోవడం ద్వారా మనసు మరింత తృప్తిని పొందుతుంది.పుస్తకం చదవడం, దానిని పంచుకోవడం అనేది ఒక మంచి అనుభవం.అది సూర్యోదయాన్ని కలిసి చూసే మిత్రుల అనుభూతిలా ఉంటుంది.
“ఎగసే ఒక సంతోష కెరటానికి ఎదురెళ్ళి/ ఇద్దరు మనుషులు నిలువెల్లా తడిసిపోవడం లాంటిది/అంటున్నారు.ఈ కవితా పంక్తులు కేవలం ఒక దృశ్యాన్ని మాత్రమే కాకుండా లోతైన అనుభూతిని సూచిస్తున్నాయి. ఇక్కడ కెరటం అనేది ప్రకృతి వైభవం మాత్రమే కాదు.ఒక భావోద్వేగపూరితమైన ఉప్పెన.సంతోషం అనేది ఒక తాత్కాలిక తరంగంలా వస్తూ పోతూ ఉంటుంది.కానీ, అది ఎగసినప్పుడు ఎదురెళ్ళిన వారిని సంతోషసాగరంలో ముంచెత్తుతుంది.ఒకరికి ఒకరు ఎదురెదురుగా ఉన్నా ఇద్దరు వ్యక్తులు ఒకే కెరటంలో తడవడం వల్ల పంచుకునే ఆనందం హాయిగా ఉంటుంది. ఇది వ్యక్తికి పరిమితం కాకుండా కలిగిన సామూహిక అనుభవం,సంతోషం ఎవరి వద్ద ప్రారంభమైనా అది పంచుకున్నప్పుడు మరింత పరిపూర్ణం అవుతుంది.ఇది నిలువెల్లా తడిసిపోవడం యొక్క గాఢతను తెలుపుతుంది. శరీరం మొత్తం తడిసినట్లే మనసు మొత్తం ఆనందంలో ముంచెత్తబడింది అనే గొప్ప అనుభూతిని సూచిస్తుంది.ఇది జీవితంలో ఒక క్షణ కాలమైనా కొత్త వెలుగుతో నింపుతుంది.పుస్తకం చదవడం ద్వారా వచ్చిన అనుభవం ఇద్దరిని భావోద్వేగాల వర్షంలో తడిపేస్తుంది.అదే నిజమైన అనుభూతిని పంచుకోవడం.ఈ కవితా పంక్తులు ఒక సన్నివేశాన్ని చూపుతూ మనస్సులో కలిగే సంతోషాన్ని ప్రతిబింబిస్తున్నాయి.ఇది కేవలం ఒక క్షణ కాలపు ఆనందం కాదు.పంచుకున్న భావన వల్ల పది రెట్లు పెరిగిన జీవనోత్సవం ఇది. ఒకరు చదివి ఇచ్చిన పుస్తకం అనే విషయాన్ని ఒక మానవీయ అనుబంధానికి ప్రతీకగా చూపించారు.పుస్తకం మార్పు నొంది ప్రేమ,స్నేహం,సంభాషణ,జ్ఞాపకాలు, అనుభూతులు అన్నిటిని పంచుకుని సాధనంగా ఉపయోగపడుతుంది.ప్రేమతో మానవీయతతో అనుభూతులతో నిండిన పుస్తకాన్ని పంచుకోవడాన్ని ఈ కవిత చాలా అందంగా ప్రదర్శిస్తుంది.పుస్తకం అంటే కథ కాదు.అది ఒక అనుబంధం.ఒక మధుర జ్ఞాపకం.ఒక ప్రేమ లేఖ.ఒక మనసుకు స్పృశించే అనుభూతిగా చెప్పవచ్చు.ఒకరు చదివి ఇచ్చిన పుస్తకం అనే అనుభవాన్ని అనేక దృశ్యాల ద్వారా ఉపమానాల ద్వారా కవిత్వ రూపంలో వివరించడం జరిగింది.ఇది సాహిత్య రీతిలో ప్రతీకాత్మక శైలికి దగ్గరగా ఉంటుంది.గుడిలో ఇచ్చే ప్రసాదాన్ని మిగిల్చి తెచ్చి పంచిన విధంగా పుస్తకం కూడా ఆనందాన్ని పంచుకునే దైవీయ అనుభవంగా ఉద్దేశింపబడింది. ఇందులోని భాషా విన్యాసం సాధారణమైనది.కానీ, దానిలోని భావుకత కవిత్వానికి ప్రాణం పోసింది.ఒకే భావాన్ని అనేక రూపాల్లో చెప్పడం బాగుంది.పుస్తకం అనే వస్తువును జ్ఞాన సాధనంగా కాకుండా,భావ సంబంధాలను కలిపే వంతెనగా చిత్రీకరించారు.ఇది ఆధునిక సాహిత్యంలో వ్యక్తిగత అనుభూతుల కవిత్వపు శైలికి దగ్గరగా ఉంది.ఒకరు చదివి ఇచ్చిన పుస్తకం కవయిత్రి దృష్టిలో మానవ సంబంధాల చిహ్నం.అది ప్రేమకు,స్నేహానికి ప్రతీక.జీవితంలోనీ చిన్న చిన్న ఆనందాలకు ప్రతిరూపం.ఇందులోని ప్రతి ఉపమానం,ఆ అనుభవాన్ని మరింత లోతైన మమకారభరితమైన స్థాయికి తీసుకు వెళ్తుంది. సాహిత్యం అనేది మనసులోని అనుభూతులను అందమైన భాషా రూపాల్లో వ్యక్తపరచడం.ఒక్క చిన్న అనుభవం కూడా కవి హృదయంలో విస్తారమైన దృశ్యాలుగా వికసిస్తుంది.ఇక్కడ ఒకరు చదివి ఇచ్చిన పుస్తకం అనే భావం సాధారణ జీవితానుభవమే అయినప్పటికీ కవయిత్రి దృష్టిలో అది అమూల్యమైన ఆత్మీయతకు,స్నేహానికి,ప్రేమకు, జ్ఞాపకాలకు ప్రతీకగా రూపాంతరం చెందింది.ఈ కవితా పంక్తులలో పుస్తకాన్ని కేవలం జ్ఞానం అందించే సాధనంగా కాకుండా అనుభూతులను పంచుకునే వస్తువుగా వర్ణించారు.తోకచుక్క రాలి పడుతుంటే పక్కనున్న వాళ్ళని తట్టి చూపించడం లాగా పుస్తకం పంచుకోవడంలో ఉత్సాహం ఉట్టిపడుతుంది.దూరాన ఉన్న ప్రేమికులు చంద్రుని చూపించడంలాగా పుస్తకం పంచుకోవడంలో గాఢమైన ఆత్మీయత వ్యక్తం అవుతుంది.చిట్టి పిట్ట ఈక చెంపల మీద రాయడం లాగా,సముద్ర తీరంలో సూర్యోదయాన్ని స్నేహితులతో కలిసి చూడడం లాగా ఈ పోలికలు పుస్తకాన్ని పంచుకునే అనుభవానికి కవిత్వ రూపాన్ని తెచ్చి పెట్టాయి. ఇందులోని భావాలు పుస్తకాన్ని ప్రేమలేఖ,చిట్టి పిట్ట,జాబిలి తునక వెలుగుతో పోల్చడం ద్వారా మమకారం,మాధుర్యం,ఆత్మీయత ప్రతిఫలించినాయి.ఒకరు చదివి ఇచ్చిన పుస్తకం అనే ఆలోచన,కవయిత్రి కవిత్వంలో మానవ సంబంధాల మమకారానికి చిహ్నంగా నిలుస్తుంది. అది ఒక వస్తువు కాదు ఒక అనుభూతి,ఒక జ్ఞానం కాదు,ఒక జ్ఞాపకం,ప్రేమ,స్నేహం,ఆత్మీయత, అనురాగం కలిసిన ప్రతిరూపం.కవయిత్రి పంచుకున్న పుస్తకం ద్వారా సరళమైన అనుభవాన్ని కవితా రూపంలో వ్యక్తం చేయడం గొప్పగా ఉంది. ఇది పాఠకులను ఎంతగానో అలరిస్తుంది.అందరి హృదయాలను హత్తుకునే గొప్ప భావనగా నిలుస్తుంది.కవయిత్రి మానస చామర్తి ని అభినందిస్తున్నాను.వారు మరిన్ని మంచి కవితా సుమాలు విరబూయించాలని మనసారా కోరుకుంటున్నాను.
కవయిత్రి మానస చామర్తి బి.టెక్. కంప్యూటర్ సైన్స్ విద్యను అభ్యసించారు. వీరు సాఫ్ట్ వేర్ కంపెనీలో ప్రాజెక్ట్ మేనేజర్ గా ఉద్యోగ బాధ్యతలు నిర్వహిస్తున్నారు.వీరికి చిన్నతనంలోనే సాహిత్యం పట్ల అమితమైన ఆసక్తి ఏర్పడింది.వీరిలో పదమూడు సంవత్సరాల చిన్న వయసులోనే తొలి కవితకు బీజం పడింది.వీరు రాసిన కవిత మొదటి సారిగా కళాశాల మేగజైన్ లో ప్రచురింపబడింది. వీరు రాసిన పరవశ తొలి కవితా సంపుటి,2022 సంవత్సరంలో అనల్ప పబ్లికేషన్స్ ద్వారా ప్రచురితం అయింది.వీరు ఈ మాట వెబ్ పత్రిక సంపాదకవర్గ సభ్యురాలుగా వ్యవహరిస్తున్నారు.ప్రాచీన ఆధునిక కవిత్వాల నుండి నాన్న ప్రధాన వస్తువుగా ఘంటసాల నిర్మల ప్రధాన సంపాదకులుగా వెలువరించబడ్డ నాన్న బృహత్సంకలనానికి మానస చామర్తి సంపాదకవర్గ సహకారం అందించారు.వీరు మధు మానసం బ్లాగ్ లో తమ అనుభవాలను, జ్ఞాపకాలను గత పదిహేను సంవత్సరాలుగా రికార్డ్ చేస్తున్నారు.వీరు 2015 సంవత్సరంలో ఇస్మాయిల్ పురస్కారం అందుకున్నారు.వీరు 2024 సంవత్సరంలో ఉమ్మడిశెట్టి అవార్డును అందుకున్నారు.వీరికి తొమ్మిది సంవత్సరాల వయస్సు గల కొడుకు ఉన్నాడు.ఆ పిల్లవాడి చుట్టూరా అల్లుకున్న అందమైన ప్రపంచాన్ని గమనించడం తనకు ఇష్టం అంటూ తనలో పొంగి పొర్లుతున్న ఆత్మీయ అనుభూతులను ఆనందంగా పంచుకున్నారు. ‌

September 28, 2025 8 comments
0 FacebookTwitterPinterestEmail
Newer Posts
Older Posts

Recent Posts

  • విజ్ఞానదాయకం – కె.బి.సి.
  • ఎంతగా చదివితే అంత భాషా సౌందర్యాన్ని సృష్టించుకోగలం – వి.ఆర్ విద్యార్థి
  • 12, , 14
  • క్విజ్ -3
  • ‘ఆమె’

@2021 - All Right Reserved to Mayuukha The Magazine


Back To Top
మయూఖ
  • హోమ్
  • కవితలు
  • కథలు
  • ధారావాహిక నవల
  • వ్యాసాలు
  • బాల‌సాహిత్యం
  • ఇంద్రధనుస్సు
  • ఇంట‌ర్వ్యూలు
  • పుస్త‌క స‌మీక్ష‌
  • అనువాద సాహిత్యం
  • About Us