ప్రయాణంలో మజిలీలు ఉంటాయి

ఇతిహాసాల్లో పర్వాలుగానో, కావ్యాల్లో ఖండికలుగానో

ప్రయాణంలో అప్పుడప్పుడు విరుపులుంటాయి

ప్రయాణంలో జీవితం ఇతిహాసంగానో, కావ్యంగానో నిలిచిపోవాలి

నలుగురి నాలుక మీద ఓ పద్యంగానో, గుర్తుండి పోయే ఓ వాక్యంగానో మిగిలిపోవాలి

షడ్జమ స్వరంలో నెమలి నాట్యంలా జీవనోత్సాహంలా పరిమళించాలి

జీవితమంటేనే ప్రయాణం, ప్రయాణమంటేనే జీవితం

ప్రయాణం జీవలక్షణం కావాలి

ప్రయాణంలో దూరాలు కొనసాగుతూ వుంటే ఆశ్చర్యపోనక్కర్లేదు!

ఈ ప్రస్థానంలో కొన్ని గొప్ప సంఘటనలు జరగవచ్చు లేదా ఎదురు కావచ్చు

ప్రయాణం ఒకరి కోసమే కాకూడదు,

కొమ్మలాంటి దారి మీద ప్రయాణం ఆకుపచ్చని ద్రవమై ప్రవహించాలిI

 ఈ బాధ నా కంటే ముందే
లోకంలో పుట్టి ఎందరినో ఏడ్పించి
ఇప్పుడు నా వంతుగా
నా బతుకుని తలుపు తట్టింది అంతే .

కనిపించని ఈ గాయాన్ని
బాధ అని పిలిచే హక్కు లేదు.
బాధపడే దిక్కు లేదు.
తరాలుగా తుప్పుపట్టిన కన్నీళ్లుకు 
పూడిన గొంతు ఓ దిగుడు భావి.

పాడుపడ్డ సమస్యను పూడిక తీస్తే
విరిగిన ఏళ్లు సాక్షిగా
పగిలిన కలల అలికిళ్ళుతో
చల్లారిన చరిత్రలో 
కంపు కొట్టే కుళ్ళు వాసనే.

పారేసుకున్నవి నాలుకపై నడిస్తే
పచ్చి నిజాలను అందంగా హత్య చేసి
అబద్ధాలతో పూడ్చి పెట్టీ
బాధను జాగ్రత్తగా బతికించి
దూరంగా వదిలి సందేశం చల్లగా తప్పుకుంటుంది.

ఏ బలం లేని బతుకుల్లో
ఏపుగా పెరుగుతూ
ఒకరి కంటే ముందుగా
ఇంకొకరిలో పుట్టి ఎదిగే బాధకు ఎప్పటికైనా
మనిషే ఆయుధం కావాలి.

రేపటి తరానికి చదువుల
సారాన్ని బోధిస్తూ
బతుకుదెరువుకు బాటలు వేసే దిశా నిర్దేశకులు
అజ్ఞానపు చీకటిలో చిక్కిన
అంతేవాసిలో
సంస్కార సురభిళాలద్ది
జాతి రత్నాలుగా మార్చే శిక్షణాదక్షులు

పాఠాలలో జీవిత పాఠాలను రంగరించి
మంచీచెడుల మర్మాన్ని విప్పిచెప్పి విజ్ఞతను నేర్పే వర్ణప్రవక్తలు

ఎంతటి మేధావికైనా తొలి పాఠాలు నేర్పేది గురువని మరువకు

నైతిక విలువలు నేర్పాల్సిన గురువులే నైచ్యానికి చిరునామాగా నిలిచి
వెకిలి చేష్టలు వింత పోకడలతో భావి జీవితాలతో చెడుగుడాడుతూ గందరగోళంలో పడేసి
మొగ్గ తొడిగే అరవిందాలను నిర్ధాక్షిణ్యంగా చిదిమేస్తుంటే
మద్యంమత్తులో జోగుతూ చదువులమ్మ వాటికను అపవిత్రంపాలు చేస్తుంటే
ఆచార్యుల అడుగుజాడలే శిరోధార్యమన్న అభ్యాసకులను అయోమయంలో కి నెట్టొద్దు

అక్షరాలను శ్వాసిస్తూ జ్ఞానోపాసనతో కాంతులీనే
పుంభావ సరస్వతులున్న
భూమిఇది
గురువును బ్రహ్మను చేసి విద్యాపీఠంపై నిలిపిన
సంస్కృతి మనది
గురువు గుర్తొచ్చినంతనే
అసంకల్పితంగా ముడుచుకునే చేతులు సిరిజోతలై అలరించాలి

(మధిరాపానం చేసి బడిలో వీరంగం చేసిన ఉపాద్యాయురాలిని మీడియాలో చూసి)

జెండా సూర్యుడు
రెపరెపలాడుతున్నాడు !

ఎన్ని మేఘాలు
ఎన్నెన్ని గ్రహణాలు కమ్ముకున్నాయి
ఎన్ని తాపాలు
ఎన్నెన్ని కోపాలు విరజిమ్ముకున్నాయి

ఎన్ని వాదాలు
ఎన్నెన్ని రణన్నినాదాలు
కవోష్ణ రక్తసిక్తమయ్యాయి !

గత చరిత్ర
వర్తమానానికి పూలబాట కావాలి !
వర్తమానం భవిష్యత్తరానికి
కొత్త లోకం రావాలి !

ఎగురుతున్న మువ్వన్నెల జెండాలో
కుట్రలూ కూహకాలూ కనపడొద్దు
నవ్వెన్నల మువ్వల గువ్వలు కువకువమనాలి !

జెండా బానిస కాదు !
కారాదు !!
జూలు దులిపి గర్జిస్తున్న సింహం !!!
స్వాతంత్ర్య సమరయోధుల త్యాగాల చిహ్నం !!!
సమున్నతంగా జాతి జనులు పులకరించిపోయే మహోత్తుంగ జలపాతం !!!!

ఇవ్వాళ్ల ఈనాడు
ఎర్రకోట మీదనే కాదు
ప్రతి ఇంటి మీదనే కాదు
జాతి జనుల గుండెల్లో
ధీరోదాత్తమైన
నిరంతరంగా
నిరభ్యంతరంగా
ఎగురుతున్న మువ్వన్నెల జెండా !

యావత్ జాతికి
పెద్దదిక్కు !
శాసిస్తున్న సామ్రాజ్యవాదుల్నెదుర్కొనే
ధైర్యం కవచపు ఉక్కు !

వజ్రోత్సవ స్వాతంత్ర్య దినోత్సవానికి నమస్కారం !
మువ్వన్నెల ప్రజాస్వామ్య జెండాకు వందనం !

భరత వీరుడు
తలవంచడు !
జెండా శౌర్యం
తలదించదు !
ఎర్రకోట మీద రెపరెపమంటాయి !!

(75 ఏళ్ల స్వాతంత్ర్య వజ్రోత్సవ సందర్భంగా రవీంద్రభారతిలో తెలంగాణ రాష్ట్ర ప్రభుత్వం వారు ఏర్పాటు చేసిన కవి సమ్మేళనంలో చదివిన కవిత)

పంచ అధ్యాయాలతో సాగే
బతుకు పుస్తకం
జీవన విధి విధానం
ఓ చక్కని అనుభవ సారం
ప్రతీ పుట ఆసక్తి దాయకం!!

ఓ చిన్న అణువు అమ్మ గర్భంలో చేరి
దినదిన ప్రవర్ధమానమై
ముడుచుకున్న కాళ్ళుచేతులు
ఉమ్మ నీటిలో జలకాలాడుతూ
గాలి ఎటో తిండి ఎట్లనో
చీకటి కుహరంలోనే 
పది నెలల ఆవాసం
పదిలంగా కాచే తల్లి
మొదటి అధ్యాయం ముగింపు!

తల్లి గర్భ దేవాలయం నుండి
బయటకు వచ్చిన క్షణం నుండి
భాష రాక మాట లేక
ఆకలికి బాధకు ఏడ్పు భావనే
ఆట పాట ఆనందం
ఏమెరుగని అమాయకత్వం
రంగులలోకంలో రాగరంజితం
శైశవ అధ్యాయం తిరిగిరాని
సంతోష భావజాలం!!

విద్య వికాసం సంస్కారం
లోకాజ్ఞానం ,మంచి చెడు
కష్టాలు కన్నీళ్లు,సంబరాలు
ఆట పాట స్నేహితులు
ఎన్నో ఎన్నో అనుభూతులు
ఎన్నో కథలు నీతులు
బాల్యం భోగ జీవనం
గురువుల పెద్దలు చెప్పిన బాట
జీవితానికి సుద్దుల మూట!!
రెండు వాదనల వేదనల భావి కి సూచనలిచ్చే రెండో అధ్యాయం

యవ్వనం నేర్పే జీవిత పాఠాలు
అనుభవ సారం
వయసు ఎగిరే విహంగం
ఊహల రెక్కలతో విశ్వ దర్శనం
సుఖ దుఃఖాలు ఈసడింపులు
అవహేళనలు కోపతాపాలు
ప్రేమలు పెళ్లిళ్లు బాధ్యతలు
ఉద్యోగాలు పిల్లలు,స్నేహితులు
సమస్త అనుభవ సారం
ప్రతీ పుట నవరస భరితం
అది జీవన భారతం!!
బంధాలకు బంధీ అయ్యే మూడో అధ్యాయం!!

తానో తల్లి తానో తండ్రి
తనవంటి బ్రతుకు ముచ్చట
బాధ్యత ల ముచ్చట
పిల్లల పెళ్ళిళ్ళు ఉద్యోగ విరమణలు
దోచుకున్నవో దాచుకున్నవో
పొదుపు చిట్టా కనువిందు రూపమయ్యే నాలుగో అధ్యాయం!

వృద్ధాప్యం కొందరికి వరం
ముసలితనం కొందరికి శాపం
మూటకట్టిన అనుభవం
సంసార సాగరం అనుభవైకవైద్యం
సుఖదుఃఖాల సారం
పంచమ అధ్యాయం
రాసుకున్న  బతుకు పుస్తకం
ప్రతీ పుట తెలుపు అంతరంగం
వడబోసిన జీవితం
జీవిత గ్రంథం కావాలి సుఖాంతం!!

పాత పట్టు చీర గట్టి
అంచురంగు రైకతొడిగి
పూజబుట్ట చేతబట్టి
కన్య బడగాన్.

తల్లిదండ్రులు తనను జూచి
తమకు బరువని
బాధపడుతూ
మాటలంటూకన్యమనసును
గాయపరచంగన్.

ఎన్నిపూజలు చేయనేమి?
ఎన్ని మ్రొక్కులు మొక్క నేమి?
పెండ్లిరాత నీకులేదని
తండ్రిగొణగంగన్…

అందచందాలమరిలేవు
పొందుగెన్నో విద్యలును రావు
కాసు లేనిదే కన్య చెల్లదు
ఖర్మమని తల్లనియెన్..

నిత్యమున్నపోరుయనుచు
నిమ్మళముగా బయటికొచ్చి
సూటిగా సాగిపోయె కన్యక
గుడికి పోవంగన్

వెనుకనుండి వెకిలి మాటలు
ముందునుండికాంక్షచూపులు
కనుచు,వినుచుకన్యయంతట
గుడికి పోవంగనన్..

అసుర సంధ్యవేళ దాటెను
అన్ని వైపుల చీకటాయను
గుడిలో జనములేకపోయెను
కన్య చూడంగన్..

గర్భగుడిని చేరికన్యక
అచ్చటున్న అయ్యవారిని
పూజ చేసిన పోదునింటికి
అర్చించమని అడిగెన్.

అందరిళ్లకు మళ్ళీనారు
చివర నీవువచ్చినావు అనుచు అర్చనచేసి వృద్ధుడు
ప్రసాదమీయంగన్

బ్రతుకుచీకటి నుండెస్వామి ఈచీకటి నన్నేమిచేయును?
నాదురాత యిట్లున్నదనుచు
కన్య పలుకంగన్…

పూజచేసిప్రసాదమిచ్చి పూజారిగారుకన్యకనుచూసి
శుభం తల్లీ!వెళ్లి రమ్మని
దీవనలనీయంగన్.

ఏ శుభములు కలుగలేదు
ముందుగతియేతెలియరాదు
ఎటులబ్రతుకు గడుచునో యని
కన్య వగవంగన్.

బ్రతుకుయెప్పుడు ఒక తీరునుండదు
తప్పకుండామార్పువచ్చును
మంచిరోజులుముందుగల
వని
పూజారి బోధించన్

అంతయు ఆ దేవిచిత్తము
అట్లునడచుటమనకుధర్మం
అనుచు గర్భగుడినిమూసి
పూజారి వెళ్ళంగన్.

మండపములో మూలనున్న స్తంభమునకు చేరబడిన
కన్యక
తనదుస్థితినితలుచుకుంటు
కన్నీరు పెట్టంగన్.

అంద చందాలలసలు లేవు ఆర్థికమగు స్థితియు లేదు .
ఆదరించే వారు లేరు నాజన్మ వృధ యనియన్?

పరమేశ్వరా నీకుకూడా!
నా బ్రతుకుపట్లపరిహాసమేనా?
కన్న తల్లి తండ్రి కైనా! నే భారమా?అని ఏడ్చెన్ .

శివయ్యా! నాకుత్రోవ చూపుము
నీవు తప్ప దిక్కు లేదని
వేదనతో ఆకన్యయప్పుడు
వెక్కిళ్లు పెట్టంగన్

నన్నుకూడుము నన్ను జేరుము
నాతోటిబ్రతుకునంత గడుపుము
ఏడ్వకుండా నిన్నుచూచెద ననుచువినపడగాన్

వెనుక తిరిగి చూసికన్యక
వణికిపోయి లేచి నిలబడి
ఎచట నుండి వచ్చినావని?
ఎదురు ప్రశ్నింపన్.

నీపొందుకోరి,వచ్చినాను
నిన్నువెంబడించినాను
గుడిలొ అందుకుజొచ్చినానని?
వాడు పలుకంగన్.

ఉలికిపడి ఒక్కఉదుటున
దూరముగా జరిగి కన్యక
ఎవరుమీరు? ఎరుగనంటూ
కన్య దాన్ అరిచెన్.

నీకునచ్చిననీదుప్రియుడను నచ్చకున్ననునిన్నువదలను
నీకొరకే వచ్చినానని వాడు
పై పైకి రాబోవన్ .

పాపాత్ముడా! పవిత్రమ్మగు ప్రాంగణములో నిలిచినావు
ప్రలాపింపకు ప్రాణములు నీకు దక్కవని పలికెన్.

అందచందాలసలు లేవు ఆస్తిపాస్తులు లేనేలేవు
నాకంటే గొప్పవాడు దొరకడని నవ్వేన్ .

కట్నమీయగ గతియులేదు కాసులిచ్చే దారిలేదు. నీ బ్రతుకుకునియమమేలని?
వాడునవ్వంగన్ .

పెద్దవాడివిబుద్ధిలేక,
ఎట్లుపలికెదవిట్టి తీరున?
దూర్తుడా! నా త్రోవనుండి తొలగిపొమ్మనియెన్.

కోర్కెతీర్చి వెడలిపొమ్ము,
కోరి నీకైవచ్చినాను కాదనన్నావదలననివాడు కామముతో మాట్లాడన్

తండ్రివంటి వాడవీవు,
తగదు యిట్లుమాట్లాడుట అనుచు కన్యక కోపగించగ
ఆవేశమొద్దనియన్.

నీకునచ్చినధనమునిచ్చెద నీవుమెచ్చినబ్రతుకునిచ్చెద లోకములో తెలియనివ్వను కోర్కె తీర్చనియన్ .

కాదుకాదని వాదులాడిన, కన్యకకు నచ్చజెప్పగ
పాప,పుణ్యం నేటి రోజున పనికిరావనియన్.

కట్నకానుకలియ్యలేవు
కాసులొచ్చే దారి లేదు
కన్యవైనా నీకు ఇంక
పెండ్లి కాదనియన్

కాదు కాదని కన్య ఏడ్చిన
అడ్డగించి అతడు ఆపి
పమిటచెంగు పట్టిలాగి
పళ్ళు ఇకిలించెన్.

పెండ్లిఅయిన బ్రహ్మచారిని
పేరుపొందినపెద్దవాడిని
పిల్ల జెల్లాలేనివాడిని భయముఏలనియన్?

మారుమూలగుడికినీవు
ఈ వేళలో వచ్చినావు
శిలగమారిన శివుడునిన్ను కాపాడలేడనియెన్

ఎవరు నిన్ను కాపాడుతారు? ఎరుకలేదని ఎగిరిపడుచూ! ఎదురునిలిచి వాడ పైబడ
ప్రయత్నమే జేసెన్ .

మెట్లక్రిందకు పరుగు తీసి
కామాంధుని చూచి వణికి
కాపాడమని వేడుకుంటూ
కన్య పరిగెత్తెన్

పాశవికమగుప్రవృత్తితోడ
పశువు వలె మీద పడిన
కామాంధుడా! నీపాలినేను
కాళికను, అని అరిచెన్ .

ఆడపిల్లలు అంటే అలుసా?
అసలురూపం నీకుతెలుసా?
ఆగ్రహిస్తేబ్రతకగలవా? అనుచు పెనుగాడెన్.

ఒక్క ఉదుటన వానితోసి
శివుని పక్కకు వెళ్లి దాగి
భయము తోడ కన్యక
శివుడా కాపాడమని వేడెన్.

చెట్టు చాటున నక్కి కన్యక
చెట్టుకిందన లింగము ముందర
అమర్చిన శూలము దిక్కని ఆలోచనలు చేసెన్..

గుప్పుమంటూ వాసనలు రుప్పగ
గుర్రు గుర్రుగా చూచి వాడు
గర్వముతోవిర్రవీగుచు
గబగబా వచ్చెన్

దొంగతనముకు వచ్చినాను
దొరగా నిన్ను చూచినాను
కోరి వలలో చిక్కినావు
విడువనిన్ననియెన్.

దుర్మార్గుడా!
నీకు దక్కను
నీదు ఆటలు సాగనివ్వను
ధైర్యముంటే ముందుకు రమ్మని
కన్య పలుకంగన్

ఒక్క ఉదుటున ఉరికివాడు
కన్య పమిటను పట్టబోయి తూలిపోయి శూలము పైబడి
పెద్దగా తానరచెన్

గావుకేక పెట్టి వాడు
గిలగిలలంటూ కొట్టుకొనగా
శివుడు శిక్ష ను వేసినాడని
కన్య తా తలచెన్

గుండెలోన శూలమ్ము దిగగా
కొట్టు కొని ప్రాణాలు విడిచిన
వాని చావు చూచి కన్యక విస్మయము చెందన్

ఇచ్చటన్న ముప్పు వచ్చును పోలీసు కేసు వచ్చును
అనుచు నిశ్చయించి కన్యక
పుష్కరిణి దిశ నడిచెన్.

లోకబంధూ,మహా
దేవా !
నీవే నాకిక శరణ మనుచు
నిశ్చయానికి వచ్చి కన్యక
పుష్కరిణిలో మునగన్.

పరమశివుడే త్రోవ చూపి,
బ్రతుకు అర్థం తెలియచెప్పగ,
బ్రతుకు గడపగ కన్యమదికి
ముందుగతిదోచన్.

స్నానమాడి చుట్టూర వెదికి
దీక్ష వస్త్రాలు కొన్ని చూచి
శివ ప్రసాదమని ధరించివాటిని
చరచరా గుడి దాటెన్ .

శివయ్య తోవచూపినావు
బ్రతుకు మార్గం చెప్పినావు
చాలు స్వామి జన్మకంతా
దిక్కు నీవనియన్ ..

ఈ ఊరిలో ఉండ నాకు
ఏ విధంగా అండ లేదు
తల్లిదండ్రుల ప్రేమ లేదు
బ్రతుకు బరువననియెన్..

ఇంటికెళ్లిన ఏమి ఒరుగును ?
నిజముతెలిసిన నిందలేయగు
అని తలచుచు
ఆ కన్యక
చీకటిలో తాకలిసెన్..

కనిపించిన రైలు ఎక్కి
కాశివరకు సాగిపోయి
గంగ లోపల స్నానమాడి
గతము తావదిలెన్..

అమ్మ గుడిలో అర్చకులు
అనాధవా?యని అడిగి కన్యను,
ఆశ్రమంలో వృద్ధ సేవకు
ఆహ్వానించంగన్.

తల్లి తండ్రికి చేసినాను
నాయనమ్మను చూసినాను
ఈ వృద్ధులకు ప్రేమ పంచుట
సులభమని పలికెన్

ఆశ్రమములో చేరి కన్యక
అందరినీఆదరించుచు
తలలోననాలుకగుచు
సేవలో తరించెన్

చీకటంతా తొలగిపోయెను
కాంతి రేఖల పున్నమొచ్చెను
ఆ సమాజంలో కన్య చేరి
ఆనందమే పొందెన్.

అనాధలకు వండి పెడుతూ
అమ్మ వోలేఆదరిస్తూ
విశ్వనాధుని సేవ చేస్తూ
విధి వ్రాత తనె మార్చెన్..

కన్యకున్న ధైర్ర్యము వలన
కచ్చితమగు శక్తి వలన
ఓర్చుకున్న తత్వము వలన
యిప్పుడు
మేలాయన్

గతమంతా చెరిగిపోయెను
గందరగోళం మరచిపోయెను
ప్రశాంతంగా జీవనౌకను
గడుపుచూ ఆ కన్య తా బతికెన్

అతివలలో ఆత్మ స్థైర్యం
అంచలంచలు గెదిగినప్పుడు
ఆకాశం అందుకుందురు
అవరోధాలధిగ మింతురు

ఆధునిక స్త్రీ అబల కాదు ఆదిపరాశక్తి రూపు అనుచు తెలిసిన అతివలందరు ఆనంద మందెదరు

ఆడపిల్లలు శక్తి తెలుసుకు
ఆత్మవిశ్వాసమును గల్గి మెలగుచు అడుగులు
దృఢముగా వేసినప్పుడు
అవని శోబిల్లున్..

మనసు పాటల కవి
సాహిత్యపు మర్మమెరిగిన
మన ‘సుకవి’
అలతి పదాలతో
అమోఘమైన
పాటలల్లి
జనహృదయ పీఠమెక్కిన
మేటి గీతాచార్యుడు
నాటక రచనలో శిఖరం
సంభాషణల కూర్పులో
ఆ ప్రతిభ అనితర సాధ్యం
భావోద్వేగాల ప్రగతిశీల వీచిక
గుండె బరువును దించే
చల్లని పాటల పేటిక
అంతా మట్టేనని
అదీ ఒక మాయేనని తెలిసి
మనిషి విలపించుట
ఎందుకన్న తాత్విక యోగి
చెరగని మనసు ముద్ర
సతతం ఆయన కీర్తి సముద్రమంత

(ఆచార్య ఆత్రేయ వర్ధంతి…)