తెలంగాణ సంస్కృతి విశిష్టమైనదే కాదు విలక్షణమైంది.తెలంగాణ ప్రజలు జరుపుకునే పండగల్లో బతుకమ్మ పండుగ ప్రత్యేకమైనది.బతుకమ్మ పండుగ తెలంగాణ సంస్కృతి, సంప్రదాయాలకు ప్రతీక.ప్రకృతిని ఆరాధిస్తూ,పూజిస్తూ తెలంగాణ సాంస్కృతిక అస్తిత్వాన్ని ప్రపంచానికి చాటిచెప్పే పండుగ బతుకమ్మ పండుగ.ఆశ్వయుజ మాస శుద్ధ పాడ్యమి నుండి తొమ్మిది రోజుల పాటు తెలంగాణ ఆడపడుచులు అంతా కులాలు,మతాలు అంతస్థుల తారతమ్యం ,చిన్నా పెద్దా,వయోభేదం లేకుండా సంబరంగా ఆడుతూ పాడుతూ గౌరీదేవిని అత్యంత భక్తిశ్రద్ధలతో పూజించే పూల ఉత్సవం.ఈ పండుగ కోసం ఆడపడుచులమంతా ఎదురు చూస్తుంటాము.నగరాలలో ఉన్నవారు సైతం ఊళ్లకు పయనమై పండగలో పాల్గొంటారు.ఉరుకుల పరుగుల జీవితంలో ఈ పండగ ఇంటింటా సరికొత్త ఆనందాలను నింపి,ఉత్సాహాన్ని అందిస్తుంది. ముఖ్యంగా మహిళలకు ఆటవిడుపు కాలమిది.తెలంగాణ ప్రత్యేక రాష్ట్రంగా ఏర్పడిన తర్వాత ఏటా బతుకమ్మను రాష్ట్ర పండుగగా ఘనంగా నిర్వహించటం విశేషం.
తెలంగాణ రాష్ట్ర ప్రజలు తమ అస్తిత్వాన్ని సగర్వంగా ప్రకటించుకుంటూ జరుపుకునే ఏకైక పండుగ బతుకమ్మ పండుగ.శరన్నవరాత్రి ఉత్సవాలు ఈ నెల 25 న ప్రారంభం కానున్నాయి.బతుకమ్మ ఉత్సవాలు కూడా ఇదే రోజున మొదలై 9 రోజులపాటు జరుగుతాయి. అక్టోబర్ 3 వ తేదీన సద్దుల బతుకమ్మ ఉండగా తెలంగాణ రాష్ట్ర ప్రభుత్వం ప్రతిష్టాత్మకంగా సన్నాహాలు జరుపుతోంది. బతుకమ్మ పండుగ వారసత్వ పండుగ.చరిత్రకు సాక్ష్యమైన పూల జాతర. ఈ పండుగ ఎలా మొదలైందో చెప్పడానికి ఎన్నో చారిత్రక కథలు,పురాణాల రూపంలో ప్రచారంలో ఉన్నాయి.నవాబులు, భూస్వాముల,పెత్తందారీతనంలో నలిగిపోతున్న తెలంగాణ గ్రామీణ సమాజంలో మహిళల బతుకులు దుర్భరంగా ఉండేవి.వారి అకృత్యాలకు బలైపోయి,నలిగిపోయినవారిని,వేధింపులను తట్టుకోలేక ఆత్మహత్య చేసుకున్న వారిని తలుచుకొని తోటి మహిళలు విచారించేవారు. వారికి పూలను పేర్చి,బతుకవమ్మా…లేదా బతుకు అమ్మా అంటూ దీవిస్తూ పాటలు పాడుతాము.”బతుకమ్మ బతుకమ్మ ఉయ్యాలో ” పాటల వెనుక ఉన్న మర్మం ఇదే.వెయ్యేళ్లుగా ఇక్కడి ప్రజలము బతుకమ్మను తమ ఇంటిదేవతగా పూజిస్తున్నాము. తెలంగాణ ఉద్యమంలో బతుకమ్మ పాత్ర అంతా ఇంతా కాదు. ఒకరకంగా ఉద్యమానికి ఊపునిచ్చి తెలంగాణ ప్రజానీకాన్ని కదిలించటమే కాదు మన అస్తిత్వాన్ని నిలబెట్టిందనటంలో ఏ మాత్రం సందేహం లేదని చెప్పాలి.తెలంగాణ రాష్ట్రం ఏర్పడిన తర్వాత ఈ పండుగకు మరింత ప్రధాన్యాన్నిచ్చిన ఘనత మన ముఖ్యమంత్రి కేసీఆర్ గారికి దక్కుతుంది.

బతుకమ్మ పండుగ కథ :

తెలంగాణ ప్రాంతాన్ని ఒకప్పుడు రాష్ట్రకూట రాజులు పరిపాలించేవారు. వారి వద్ద వేములవాడ చాళుక్యలు సామంతులుగా ఉండేవారు. చోళులకు, రాష్ట్రకూటులకు యుద్దం జరిగినప్పుడు ఈ చాళుక్యలు రాష్ట్రకూటులకు మద్దతుగా నిలిచారు. క్రీస్తు శకం 973లో ఈ చాళుక్యరాజైన తైలపాడు రాష్ట్రకూటులకు చివరి రాజుగా వ్యవహరించిన కర్కుడిని హతంచేసి కల్యాణి చాళుక్య రాజ్యాన్ని నెలకొల్పాడు. ప్రస్తుత తెలంగాణ ప్రాంతాన్ని తైలపాడు రాజే పరిపాలించేవాడు. క్రీస్తు శకం 997లో తైలపాడు మరణించడంతో అతని కుమారుడైన సత్యస్రాయుడు రాజపీఠాన్ని అధిష్టించాడు. అప్పటి వేములవాడ (ప్రస్తుత రాజన్న సిరిసిల్ల జిల్లా ) లో ప్రసిద్ధి చెందిన రాజరాజేశ్వర ఆలయం ఆపదల్లో ఉండేవారికి రాజరాజేశ్వరి అండగా ఉంటుందని అప్పటి ప్రజలు నమ్మేవారు. ప్రజలే కాదు చోళరాజు పరాంతక సుందరచోళ కూడా రాష్ట్రకూటుల నుంచి ఆపద తలెత్తినప్పుడు రాజరాజేశ్వరికి భక్తుడిగా మారిపోయాడు. రాజరాజేశ్వరే తనను కాపాడిందని నమ్మిన పరాంతక సుందర చోళ తన కుమారుడికి రాజరాజ అని నామకరణం చేశాడు. ఆ రాజరాజ చోళనే క్రీస్తు శకం 985 నుంచి 1014 వరకు రాజ్యాన్ని పరిపాలించాడని చరిత్ర చెబుతోంది.అతని కుమారుడైన రాజేంద్రచోళ సత్యాస్రాయపై జరిపిన యుద్ధానికి సేనాధిపతిగా వ్యవహరించి విజయం సాధించాడు. ఆ విజయానికి గుర్తుగా రాజేశ్వరి ఆలయాన్ని కూల్చేసి అందులోని భారీ శివలింగాన్ని తన తండ్రికి బహుమతిగా ఇచ్చాడు. తన కొడుకు ఇచ్చిన శివలింగం కోసం క్రీస్తు శకం 1006 లో ఏకంగా ఓ ఆలయ నిర్మాణాన్ని చేపట్టాడు రాజరాజ చోళ. క్రీస్తు శకం 1010లో నిర్మాణం పూర్తయ్యాక భారీ శివలింగాన్ని బృహదేశ్వరాలయంలో ప్రతిష్టించాడు.తమ రాజ్యంపై దాడి చేసి దోచుకున్న సొమ్ముతోనే బృహదేశ్వరాలయ నిర్మాణాన్ని చేపట్టినట్టు కూడా తమిళ శిలాశాసనాల్లో చోళ రాజులు చెప్పారు. ఇప్పటికీ వేములవాడలోని భీమేశ్వరాలయ శివలింగానికి , బృహదేశ్వరాలయంలోని శివలింగానికి మధ్య సారూప్యతను చూడచ్చు. వేములవాడ నుంచి శివలింగాన్ని పార్వతి నుంచి వేరుచేసి తంజావూరుకు తరలించినందుకు తెలంగాణ ప్రజల మనసు కలచివేసింది.బృహదమ్మ (పార్వతి) నుంచి శివలింగాన్ని వేరుచేసినందుకు గాను, తమ దు:ఖాన్ని చోళులకు తెలియజేస్తూ మేరు పర్వతంలా పూలను పేర్చి బతుకమ్మను నిర్వహించడం మొదలుపెట్టారు.అలా ప్రతి ఏడాది బతుకమ్మను జరపడం ఆనవాయితీగా మార్చుకోవడం జరిగింది. దాదాపు 1000 సంవత్సరాల నుంచి బతుకమ్మను జరుపుకుంటున్నాము. బతుకమ్మ పేరు కూడా బృహదమ్మ నుంచి వచ్చినదే. బతుకమ్మ సందర్భంగా గౌరమ్మను పసుపు రంగు పూలతో పేర్చి తొమ్మిది రోజుల పాటు ఆటపాటలాడి పూలను నీటిలో వదులుతారు. శివుడు లేని పార్వతి గురించి పాటలాగా పాడుతూ బతుకమ్మను జరుపుకుంటున్నాము. అంతేకాకుండా తెలంగాణ ప్రజలు జరుపుకునే పండుగలన్నీ సామాజిక సంబంధాలకు అద్దం పడతాయి.ప్రకృతిలో మమేకమై ఆత్మీయంగా బంధాలను పెనవేసుకోవడం ఇక్కడి ప్రజల సహజ జీవన సౌందర్యానికి ప్రతీక.బతుకమ్మకు వాడే పూలు కూడా సహజ సిద్ధంగా లభించేవి కావడం విశేషం.మానవ ప్రయత్నం లేకుండా సహజంగా లభించే మొక్కలకు,తీగలకు పూసేవే. పూలు బాగా వికసించే కాలంలో జలవనరులు సమృద్ధిగా పొంగిపొరలే సమయంలో…భూమితో,జలంతో మానవ అనుబంధాన్ని సంబరంగా జరుపుకుంటాము.ఈ సంబరాల్లో పెండ్లికాని అమ్మాయిలు”బొడ్డెమ్మ”(పుట్టమన్ను తో చేసే దుర్గాదేవి బొమ్మ)ను చేసి వాకిట్లో ముగ్గులు వేసి ఆడుతారు.ఈ పండుగ బొడ్డెమ్మతో మొదలై బతుకమ్మగా రూపుదిద్దుకుంటుంది.ఇలా మట్టిరూపం నుంచి పూలరూపం పొంది నీళ్లలో కలిసిపోయే తంతు అంతా జానపదుల సంస్కృతిలో భాగం.ఆద్యంతం జానపదుల జీవన విధానం ఈ పండుగలో మేళవిస్తూ…అటు ప్రకృతితో ఇటు మనిషితో గాఢమైన నిరంతర సంబంధాన్ని ప్రదర్శించే అపురూపమైన ఉత్సవం.ప్రకృతిలో లభించే రకరకాల పూలవలె అందరూ కలిసి మెలిసి బతకాలనే గొప్ప సందేశం అంతర్గతంగా మనకు బోధిస్తుంది. ముఖ్యంగా బతుకమ్మ పండుగ అంటేనే పల్లెవాసుల జీవనశైలి, శ్రామిక రైతుల బతుకు చిత్రం ఇమిడి ఉండే సామాజిక ఉత్సవంగా …వృత్తి, వర్గ,కుల,ప్రాంత,మత సాంప్రదాయ భేదాలకు అతీతంగా తెలంగాణ రాష్ట్ర వ్యాప్తంగా అంతా కలిసి సమతాభావాన్ని పెంపొందించే గొప్ప ఉత్సవం ఈ బతుకమ్మ పండుగ.

పర్యావరణ హితం :

 బతుకమ్మ పండుగ వర్షాకాలపు చివరలో,శీతాకాలపు తొలిరోజులలో వస్తుంది. అప్పటికే వర్షాలతో చెరువులన్నీ నీటితో నిండి ఉంటాయి.రకరకాల పూలు దొరుకుతాయి.వర్షాకాలం,శీతాకాలం సంధి సమయంలో ఉపయోగించడంతో సీజనల్ వ్యాధుల బారిన పడకుండా కాపాడుతాయి.నిండుకుండలాగా ఉండే చెరువులు, కుంటలూ వీటితో శుభ్రం అవుతాయి. పర్యా వరణాన్ని కాపాడుతాయి. బతుకమ్మ పాటలు కష్టసుఖాలు, - ప్రేమ, స్నేహం, బంధుత్వం, ఆప్యాయతలు, భక్తి, భయం, చరిత్ర, పురాణాల మేళవింపుగా అలరిస్తూ...సంస్కృతి, సంప్ర దాయాలకు అద్దం పడతాయి. ఈ పర్వదినం సందర్భంగా తొమ్మిది రోజుల పాటు రకరకాల నైవేద్యాలు సమర్పించడం ఆనవాయితీ. మొక్కజొన్నలు, సజ్జలు, మినుములు, శనగలు, పెసర్లు, పల్లీలు, నువ్వులు, గోధుమలు, బియ్యం, కాజు, బెల్లం లాంటి పదార్థాలను నైవేద్యాల తయారీలో ఉపయోగిస్తారు

తొమ్మిది రోజుల పాటు జరిగే బతుకమ్మ పేర్లు,నైవేద్యాలు :

1.ఎంగిలి పూల బతుకమ్మ: మహాలయ అమావాస్య రోజు. దీన్నే “పెత్రామాస” అని కూడా అంటారు. నువ్వులు, బియ్యంపిండి, నూకలు కలిపి నైవేద్యంగా పెడతాము.
2. అటుకుల బతుకమ్మ : ఆశ్వయుజ శుద్ధ పాడ్యమి నాడు చేస్తారు. సప్పిడి పప్పు, బెల్లం, అటుకులతో నైవేద్యం తయారు చేసి అమ్మవారికి సమర్పిస్తాము
3. ముద్దపప్పు బతుకమ్మ : ముద్దపప్పు, పాలు, బెల్లంతో నైవేద్యం తయారు చేసి నివేదిస్తాము.
4. నానే బియ్యం బతుకమ్మ : నానేసిన బియ్యం, పాలు, బెల్లం కలిపి నైవేద్యంగా నివేదించాలి.
5. అట్ల బతుకమ్మ : అట్లు లేదా దోశ నైవేద్యంగా సమర్పిస్తాము.
6. అలిగిన బతుకమ్మ : ఆశ్వయుజ పంచమి. ఈనాడు నైవేద్యం సమర్పించము.
7. వేపకాయల బతుకమ్మ : బియ్యంపిండిని బాగా వేయించి వేపపండ్లుగా తయారుచేసి నైవేద్యంగా సమర్పిస్తాము.
8. వెన్నముద్దల బతుకమ్మ : నువ్వులు, వెన్న లేదా నెయ్యి బెల్లం కలిపి నైవేద్యంగా తయారుచేస్తాము.
9. సద్దుల బతుకమ్మ : ఆశ్వయుజ అష్టమి నాడు ఇదేరోజు దుర్గాష్టమిని జరుపుకుంటాము. పెరుగన్నం, చింతపండు పులిహోర, కొబ్బరన్నం,మలీదా,నువ్వుండలు అనే ఐదురకాల నైవేద్యాలు తయారు చేసి నైవేద్యంగా నివేదిస్తాము.
బతుకమ్మ పూల పండగే కాదు ఆటపాటల పండగ.కోలాటాల పండగ.వేడుక ఒక ఎత్తయితే ఆ ఆటలు,పాటలు అనిర్వచనీయ ఆనంద హేలలు.బతుకమ్మ ఆట ఆడుతూ పాడే పాటలు ఆనందానుభూతిని పంచుతాయి.బతుకమ్మ బతుకమ్మ ఉయ్యాలో అని సాగే ఈ పాటల్లో మహిళలు తమ కష్ట సుఖాలు,ప్రేమ,స్నేహం,బంధుత్వం, ఆప్యాయతలు,త్యాగం,భక్తి,భయం,గౌరవం,చరిత్ర పురాణాలను మేళవించి పాడటం ఒక గొప్ప విషయం.
శతాబ్దాలుగా ధ్వంసమైన మన సంస్కృతి సంప్రదాయాలకు తిరిగి ప్రాణం పోసిన మన రాష్ట్ర ప్రియతమ ముఖ్యమంత్రి వర్యులు కేసీఆర్ గారి కృషి ఎనలేనిది.మరువలేనిది.మన భాష సంస్కృతిని బతికించి, భావితరాలకు అందించటంలో తెలంగాణ జాగృతి చేస్తున్న కృషి ద్వారా ప్రపంచ స్థాయిలో బతుకమ్మకు ప్రత్యేక గుర్తింపు లభించింది.పూల పండగ అయిన బతుకమ్మ నేడు ఖండాంతరాలు దాటి, ప్రపంచమంతా విస్తరించి అట్టహాసంగా నిర్వహించబడుతోంది.

సత్యాహింసలు మూర్తీభవించి ప్రభవించిన వ్యక్తిగా విశ్వమంతటా ఖ్యాతిని పొందిన మహాత్మాగాంధీ 150 వ జయంతి ఉత్సవాలుఘనంగాజరుపుకుంటున్నాము. అహింసాయుధంతో పోరాడి పరాయి పాలనను అంత మొందించిన జాతీయ వీరుడే కాక విశ్వమంతటా మానవసంబంధాలను అంతర్జాతీయ సహకారాన్ని వ్యాపింప చేసేందుకు శాశ్వత సూత్రాలను ప్రవచించి ప్రతిపాదించినధీరుడు.
గాంధీ గారు సౌతాఫ్రికాలో నల్లజాతీయుల వివక్షకు వ్యతిరేకంగా పోరాడినందుకు అక్కడి వాడైన డెన్మండ్ టూ టూ అను నతడు మరియు భారతదేశ స్వాతంత్రాన్ని అహింసాయుధంతో సాధించినందుకు యూపీఏ పర్సన్ సోనియాగాంధీ సలహా సూచనతో ఐక్యరాజ్యసమితి 2007 జూన్ 15 నాడు గాంధీ మహాత్ముని పుట్టినరోజైన అక్టోబర్ 2 ను ‘ఇంటర్నేషనల్ డే ఆఫ్ నాన్ వైలెన్స్’ డే గా ప్రకటించారు.
మహాత్ము ని మహిమాన్వితమైన వ్యక్తిత్వాన్ని గురించి గానీ, అర్ధ నగ్నంగా ఉండే ఆ యోగిపుంగవుడి శక్తియుక్తుల గురించి గానీ, చారిత్రక దృష్ట్యా గాని, మానవ దృష్ట్యా గాని అంచనా వేయడం అంత సులభం కాదు. ప్రపంచ ప్రజానీకాన్ని ఆకట్టుకున్న ఆ మనీషి వినూత్నమైన, అత్యద్భుతమైన వ్యక్తిత్వాన్ని గురించి నాలుగు మాటలు వ్రాయాలనుకోవడం నైతిక బాధ్యత.
ఒక్కొక్క మహానుభావులు ఒక్కొక్క క్షేత్రము నందు మాత్రమే మార్గదర్శకమై ప్రజలనుద్ధరింతురు. కానీ గాంధీగారుదేశముయొక్కసర్వతోముఖాభ్యుదయమునకై ఆధ్యాత్మిక ,పర్యావరణ , రాజకీయ, సాంఘిక రంగాలలో నిర్విరామంగా కృషి సల్పి అహింసాయుత సత్యాగ్రహ సమరం ద్వారా స్వరాజ్యమునుసంపాదించి ప్రపంచ చరిత్రలో మరెవ్వరూ పొందలేని స్థానాన్ని ఆక్రమించారు.
వీరికి బ్రాహ్మణుని కుండవలసిన బ్రహ్మజ్ఞానము, క్షత్రియుని కుండవలసిన శౌర్య ధైర్యపరాక్రమములు, వైశ్య ధర్మానుసారం గా పారిశ్రామికాభివృద్ధి వంటి వ్యాపారముల ద్వారా ధర్మబద్ధమైన ఆర్థికాభివృద్ధి నాలుగవదైన సేవాపరాయణత తో తన జీవితాన్నే
అంకితం చేసిన మహా పురుషుడు.
బ్రహ్మచర్య, వానప్రస్థ, సన్యాస, ఆశ్రమ ధర్మాలను నాలుగింటిని పాటించిన పూర్ణ పురుషుడితడు.. చతుర్విధ పురుషార్ధములఅనుష్టించి సాధించుకున్న మహాయోగి.వీరిదృష్టిలోఆధ్యాత్మికమనగానైతికములు. ధర్మ మనగా నీతి. సత్య మనగా స్వతంత్రం.
రవీంద్రనాథ్ ఠాగూర్ గాంధీ ఆశ్రమానికి వెళ్లి నప్పుడు
. ఏషదేవో విశ్వకర్మా మహాత్మా
సదా జనానాం హృదయే సన్నివిష్టః
అను ఉపనిషద్వాక్యాన్ని గాంధీకి అన్వయించి చెప్పి మహాత్మా’ అని సంబోధించినాడట.
స్వాతంత్రం వచ్చాక ఏర్పడ్డ కాంగ్రెస్ ప్రభుత్వంలో ఆ పార్టీకి చెందని వారైన డాక్టర్ బి అంబేద్కర్, శ్యామా ప్రసాద్ ముఖర్జీ, సి.డి.దేష్ముఖ్ లను ప్రభుత్వ యంత్రాంగంలో మంత్రివర్గ సభ్యులుగా చేర్చుకోవాలని దేశ స్వాతంత్ర పోరాటంలో ప్రతీ పౌరుడి పాత్ర ఉంటుందని, నెహ్రూకు సూచించిన రీతి వీరికి ప్రజాస్వామిక వ్యవస్థ పై ఉన్న ప్రగాఢ విశ్వాసానికొక నిదర్శనం. అహింస స్వేచ్ఛాయుత సహకారం వల్లనే నిజమైన ప్రజాస్వామ్యం ఏర్పడుతుందని వీరి నమ్మకం ఏ ప్రభుత్వము ప్రజా పాలన లో తక్కువ జోక్యం కలిగించుకొనునో అదే శ్రేష్టమైన ప్రభుత్వం అనికూడా వీరి అభిప్రాయం.
ఇండియాలో మహత్తరశక్తి గాంధీయే అని న్యూఢిల్లీలో వైస్రాయి లిన్ లిత్ గో ప్రభువు ఒక పత్రికా విలేఖరితో అన్నాడట.
1924 సెప్టెంబర్ లో శ్రద్దానందస్వామిఢిల్లీప్రాంతంలో లేవదీసిన శుద్ధి ఉద్యమం ఫలితంగా హిందూ ముస్లింల మధ్య జరిగిన కలహాన్ని నిరసిస్తూ వారి ఐక్యత నే తన జీవితంలో ప్రధాన ఉద్దేశ్యమని అది ఫలించినప్పుడు మానవుడికి ఉండే 120 సంవత్సరాల ఆయువు తో తాను బ్రతక గలనని, లేనిచో నిరాహార దీక్షకు ఉపక్రమింతునని చెప్పడం వీరి మత సహనానికి ఉదాహరణ.
దేశ స్వాతంత్ర ప్రకటనతో దేశమంతా జయ జయ ధ్వనులతో వేలకంఠాలు మారు మ్రోగుతున్న చారిత్రాత్మక సంఘటన తో ఢిల్లీలోఎర్రకోటపై జాతీయ పతాకం రెపరెపలాడుతున్న తరుణంలో బెంగాల్ లో జరుగుతున్న హిందూ ముస్లింల అల్లర్లను అణచటానికి ఉపవాసదీక్ష అనే అస్త్రంతో అక్కడే ఉండి తను ఆశించింది ఒక్క రాజకీయ స్వాతంత్రం మాత్రమే కాదని సర్వమత ఐక్యత అన్నిటికంటే ముఖ్యమని ఈ మత కక్షల వల్ల తన మనస్సు పాడై నిరాశగాఉన్నదని,ప్రాణం పోయే వరకు ఉపవాసం చేస్తాననిహిందూ-ముస్లింల అంతరాత్మలను హెచ్చరిస్తూ ప్రకటించాడు. దీనితో గాంధీకి ఏమవుతుందోనన్న భయంతో ఇరు మతాలు శాంతిని నెలకొల్పే ప్రయత్నం చేశారు.
ప్రపంచంలో అణుబాంబు నాశనం చేయనిది ఏదైనా ఉందంటే అదే అహింస అని గాంధీజీ ప్రకటించారు. అంతేకాక అహింసా ఆయుధాగారంలో నిరాహార దీక్ష ఆఖరి అస్త్రంగా తలచాడు.
పాకిస్తాన్ నుండి ఇండియాకు బాకీ ఉన్న ఒక పద్దు లోని మొత్తాన్ని రాపట్టుకునేందుకు గాను ఇండియా ప్రభుత్వం తాను పాకిస్థాన్ కి ఇవ్వవలసిన 55 కోట్ల రూపాయలను ఇచ్చుటకు ఆలస్యం చేసినప్పుడు గాంధీజీ మాటపై ఆ మొత్తం వెంటనే వారికి జమకట్టి వేశారు. ఇది వారి నైతికతకు ఒక చక్కని ఉదాహరణ
భారత నాగరికత వ్యవసాయిక నాగరికత అని ప్రపంచమునకు అన్నము కల్పించు వ్యవసాయకుడు సంఘమునకు మూలవిరాట్టుగా తలచెను.
లెక్కకు మించిన ఉత్పత్తికి బదులు లెక్కకు మించిన శ్రామికుల ద్వారా ఉత్పత్తిని కోరే గాంధీ గారు యంత్రీకరణ కు వ్యతిరేకులు కారు కానీ యంత్రాల ఎడ ఉన్మాద ప్రేమను, విచక్షణారహిత యంత్ర వృద్ధిని వ్యతిరేకించారు తప్ప ఆధునిక సాంకేతిక విజ్ఞానాన్ని వ్యతిరేకించలేదు.
వీరి దృష్టిలో స్త్రీలకు అత్యంత గౌరవ స్థానం ఉండేది అన్ని రంగాలలో స్త్రీలు ముందంజ వేయాలని, స్త్రీల పట్ల వివక్ష కూడదని నొక్కివక్కాణించారు.
వీరు అంటరానితనాన్ని తీవ్రంగా వ్యతిరేకిస్తూ డాక్టర్ బి అంబేద్కర్ తో సమానంగా దాని నిర్మూలనకై జీవితాంతం కృషి చేశారు. దేవుని మనుషులు గా పిలవబడే వారే హరిజనులని నామకరణం చేస్తూ వారే దేవుని ప్రేమకు పాత్రులని సాంఘిక అసమానతలకు కనువిప్పు కలిగించారు.
స్వాతంత్ర పోరాటంలో ప్రజలను ఉత్తేజపరుస్తూ ఉపన్యాసాలు ఇస్తున్నప్పుడు గాని, కొత్త కొత్త నిర్ణయాలు తీసుకుంటున్నపుడుగానీ, ఆశ్రమంలో ఉన్నప్పుడు గానీ ఎవరుతన అభిప్రాయాలను తిరస్కరించినా , గౌరవించినా మహాత్ముడు ఓర్పుతో విని అవసరమైన సలహాలను తీసుకునేవాడు.
ముస్లిం పక్షపాతిగా గాంధీని తలచి హిందూ మతోన్మాది ఆ మహాత్మను పేల్చివేసి విశ్వాత్మ లో లీనం చేశారు. భిన్న మతాల సామరస్యానికి జీవితమంతా కృషిచేసి, ‘ఈశ్వర్ అల్లా తేరే నామ్’ అని ప్రతి రోజు ప్రార్థించే అతని నోట ‘ హే రామ్’ ”హేరామ్’ అనే మాట చివరిదైంది.
వారు జీవితాంతం ఏ ఆశయాల కోసం పోరాడారో అవన్నీ ఈనాడు భూస్థాపితం అయిపోయి మామూలుగా ప్రతి ఏడాది అక్టోబర్ 2న జరిగే సభలో ఉపన్యాసాలు సమావేశాలు ఆయన పటానికి బూజు దులిపి పూల దండల అలంకరణ యధావిధిగా జరుగుతున్నది. రాను రాను కొత్త తరాలకు గాంధీ అనే పేరు మాత్రమే తెలిసి గాంధీజయంతి ఉత్సవాలు ఒక విగ్రహారాధన ప్రక్రియగా మారిపోయే ప్రమాదం పొంచి ఉంది.
గాంధీ గారి స్మారక చిహ్నాలు అనేక చోట్ల ఉన్నాయి. విజయవాడలో ఒక కొండకు గాంధీ పర్వతం అని పేరు. భూతలం మీదనే కాక ఆకాశంలో కూడా ఆయన పేరుతో గాంధీ నక్షత్రమని నామకరణం చేయాలని ఆలోచన ఉంది . కానీ గాంధీ గారు భౌతికంగా ఉన్నప్పుడే ఆయనను వ్యక్తిగతంగా కీర్తించడం. భజన చేయడం, పొగడడం ఏవగించుకునే వాడు. కేవలం తన ఆశయాలను. నైతికతను, అహింసా వాదాన్ని గౌరవిస్తూ అవి పాటించాలని కోరేవారు.
కాని పైన చెప్పబడిన వారి ఆశయాలన్నీ మృగ్యమై నేటి సమాజంలో కేవలం పదవి, ధనానికే పట్టాభిషేకం జరుగుతూ, రోజురోజుకు ప్రజాస్వామ్య విలువలు తగ్గిపోతూ, మతకల్లోలాలు మారణహోమా లవుతూ మానవ ప్రకృతి రోజురోజుకు సంకుచితమై, స్వార్థంతో నీచమైఈపోతున్న ఈ తరుణంలో ఈ పరిస్థితులను ప్రక్షాళన చేయాలంటే గాంధేయవాదులు ఇంకా విస్తారంగా గాంధేయ సిద్ధాంతాల ఆశయాల సాహిత్యాన్ని లోకానికి సమర్పించాలి.
గాంధీ జన్మించి 150 సంవత్సరాల తర్వాత కూడా నేటి సమాజానికి యువతకు దేశానికి వారి ప్రబోధాలు అవసరం ఉంది. అంతేగాని ఆయన బోధనలకు తిలోదకాలు ఇస్తూ ఆయనను కరెన్సీ నోట్లపైఒక బొమ్మ గా, రాయిగా చివరకు నక్షత్రంగా మార్చాలి అనుకోవడం అవివేకం.
ఇంత మహనీయుడు అయిన వ్యక్తిఈనేలపైనడిచాడా!” అని భావి తరాల వారు విస్తు పోతారని ఇంకా వేల సంవత్సరాలు అయినా అటువంటి వ్యక్తి ఉండడని ప్రపంచప్రఖ్యాతసైంటిస్ట్ఐన్ స్టీన్ అన్నట్టుఆయనతరతరాలమానవఔన్నత్యానికైబోధించినవిలువలు ,నైతికధర్మాలుమననంచేసుకుంటూప్రభావితులమవుతూ, భావితరాల వారికి