మనం నివసించే భూమి గురించి , అవసరాలు తీర్చే నీటిని గురించి సామాన్యంగా అందరికీ తెలుసుకోవాలనే ఉత్సాహం ఉంటుంది . ఈ ఉత్సాహాన్ని ద్విగుణీకృతం చేసే ప్రయత్నమే ఇది.

మనకు ఉన్నది తక్కువ “ఉర్వి”. 29% , నీరు 71% ఉన్నది . కొత్త కొత్త పరిశోధనలు చేస్తూ భూగోళ శాస్త్రజ్ఞులు భూమి పల్లంగా ఉందని అంటున్నారు . విషయం ఏది ఎలా ఉన్నా ,మనకు 7 ఖండాలు ఆసియా ,యూరోప్ ,ఆఫ్రికా , అంటార్కిటికా, ఆస్ట్రేలియా నార్త్ అమెరికా మరియూ సౌత్ అమెరికా.
అన్ని ఖండాలు కూడా వేటికవి ఎంతో సుందరమైన ప్రదేశాలు . ప్రతి ఖండానికి ఒక ప్రత్యేకత ఉంది. ఆ ప్రత్యేకతను సంతరించుకున్న ఖండం ఆఫ్రికా .”ఆఫ్రికా” అంటే “మదర్ ఆఫ్ ఆల్ కాంటినెంట్స్”అని అర్థం. తూర్పున రెడ్ సి మరియు పశ్చిమాన అట్లాంటిక్ మహాసముద్రం ఉత్తరాన మెడిటరేరియన్ సీ. దక్షిణాన హిందూ మహా సాగరం మరియు అట్లాంటిక్ మహాసముద్రాలు కలిసి ఉన్నాయి.
ఆఫ్రికా ఖండం ఎడారులు పర్వతాలు అడవులు గడ్డి భూములు నదులు ప్రాంతాలుగా విభజింపబడింది ఆఫ్రికా పేరు వినగానే గుర్తుకొచ్చే సహారా ఎడారి బహు గొప్పది ఇది ప్రపంచంలోని అతిపెద్ద ఎడారి ఎడారిలో ఏముంది చూడడానికి అని ఎడారి వంటి జీవితం అనే మాటలను సర్వసాధారణంగా వింటూ ఉంటాం .కానీ బ్యూటిఫుల్ సాండ్ డ్యూన్స్ అంటే” అందమైన ఇసుక తిన్నెలు” అని అర్థం.
అగ్నిపర్వతాలు కొన్ని ప్రాంతాలలో సాల్ట్ వాటర్ లేక్స్ ఫ్రెష్ వాటర్ లేక్స్ చాలా అందంగా ఉంటాయి
ఆఫ్రికా ఖండంలోని 54 దేశాలను ఐక్యరాజ్యసమితి గుర్తించింది.
విస్తీర్ణంలో అల్జీరియా పెద్ద దేశం చిన్న దేశం గాంబియా.
అల్జీరియా క్యాపిటల్ ఆల్జీయర్స్.
అల్జీరియా స్వతంత్ర దేశం కాకమునుపు ఫ్రెంచ్ కంట్రోల్లో ఉండేది.అల్జీరియా 1962 లో స్వతంత్ర దేశం అయింది.
అల్జీరియా_ ఆల్జీయర్స్

ఆఫ్రికాలో అతిపెద్ద దేశమైన అల్జీరియా 1962లో స్వతంత్ర దేశం అయింది అల్జీరియా రాజధాని ఆల్జీయర్స్.
పూర్వం నుండి కూడా నాగరికత నదుల వడ్డులలోనే ఉద్భవించి పరిఢవిల్లింది. అదేవిధంగా అల్జీరియాలో కూడా షలిఫ్ నది ఒడ్డున నాగరికత విలసిల్లింది.
“షలిఫ్” నదికి ఉపనది “సెబ్ గాగ్”. సెబ్ గాగ్ నది “అమోర్” పర్వత శ్రేణుల్లో పుట్టింది.
ఇక ఆఫ్రికా అనగానే ప్రపంచ ప్రఖ్యాతి పొందిన సహారా ఎడారి గుర్తొస్తుంది. అంబరెల్లా లాగా అలరించే అకేషియా చెట్లు చూడముచ్చటగా ఉంటాయి. క్యాట్ వాక్ చేస్తున్నవా అన్నట్లు ఉంటాయి.
ఇక్కడి రాక్ మౌంటైన్స్ చిత్రకారుని చిత్రంలా చాలా చక్కగా ఉంటాయి. అట్లాస్ పర్వతాలు మెడిటెరేనియన‌్ సముద్రానికి మరియు సహారా ఎడారి మధ్య సహజ సిద్ధంగా ఏర్పడిన సరిహద్దులు.
చాలా క్యూట్ గా ఉండే ఫెన్నెక్ ఫాక్స్ అనే జంతువు ఆఫ్రికా నేషనల్ ఎనిమల్.
మనిషి ఆకాశంలో విహరించేందుకు విమానం తయారీ కి ప్రేరణ కలిగించింది పక్షులు. వివిధ రకాల పక్షులకు ఇది నిలయం. అలా పక్షులు జంతువులు, వృక్షాలు, పర్వతాలతో గల అందమైన ప్రకృతిని ఆస్వాదించే ప్రకృతి ప్రేమికులకు కన్నుల పండుగగా ఉంటుంది.
అన్నాబా మరియు ఓరన్ ఇక్కడ నేచురల్ పోర్ట్ సిటీస్. ఐరోపా నుండి ఎక్కువగా టూరిస్టులు ఇక్కడికి వస్తుంటారు. స్కూబా డైవింగ్, స్నార్కిలింగ్ మొదలైన యాక్టివిటీస్ తో ఈ పోర్ట్స్ అన్ని కళకళలాడుతూ ఉంటాయి. తూర్పున ఉన్న రెడ్ సీ లోని బ్లూ వాటర్ చాలా అందంగా ఉంటాయి. ఈ పట్టణాలు పాస్ట్, ప్రెజెంట్ అండ్ ఫ్యూచర్ కలయికతో ప్రత్యేకంగా కనిపిస్తాయి.
ఇలా ఆఫ్రికా ఖండం అందమైన ఖండం. ఇటువంటివి మరిన్ని వచ్చే సంచికలో తెలుసుకుందాం

శ్రావణమాసం అంటేనే పండుగలకు నోములకు వ్రతాలకు అనువైన మాసంగా ఎంతో ప్రాధాన్యత ఉంది. శ్రావణం శ్రీ వెంకటేశ్వర స్వామి జన్మ నక్షత్రం. ఈ నక్షత్రం నుంచి ఈ మాసానికి ఆ పేరు వచ్చినట్లుగా పురాణాలు పేర్కొంటున్నాయి. ఈ నక్షత్రం శ్రీమహావిష్ణువుకు కూడా ప్రీతికరమైనట. ఈ మాసములో పౌర్ణమికి ముందు వచ్చే శుక్రవారం నాడు వరలక్ష్మి దేవి వ్రతాన్ని చేసుకుంటారు నిచ్చలమైన భక్తితో మహాలక్ష్మితో పాటు సమంగా శివశక్తిని సైతం ఆరాధిస్తారు
ఈ మాసములోనే మంగళ గౌరీని కూడా ఎంతో భక్తి భావనతో పూజిస్తారు మహిళలు.

        శ్రావణ మాసం అమ్మవారికి ఎంతో ఇష్టమైనది. శ్రావణంలో వచ్చే మంగళవారాల్లో కొత్తగా పెళ్ళయిన యువతులు మంగళవారం నాడు "మంగళగౌరీ" వ్రతం ఆచరిస్తారు. ఈ వ్రతాన్ని ఐదు సంవత్సరాలు చేయాలి. వరుసగా ఐదు సంవత్సరాలు చేయలేక ఏదైనా ఇబ్బంది. వచ్చినా మరో సంవత్సరం చేయవచ్చు. అయితే ఐదు సంవత్సరాల ఈ వ్రతాన్ని తప్పకుండా పూర్తి చేయాలి... మంగళగౌరీవ్రతం ఎంతో మహిమాన్వితమైంది.

పూర్వం శౌనకాది మహర్షులకు సూతమహర్షి మంగళగౌరీ వ్రతాన్ని, ఆ మహత్యాన్ని తెలియజేసినట్లుగా పురాణాలు వివరించాయి. నారదులవారు మంగళగౌరీ దేవి మహత్యాన్ని సావిత్రీ దేవికి తెలియచేశారు. ఆ తర్వాత శ్రీకృష్ణుడు మంగళ గౌరీ నోమును గురించి ద్రౌపదికి బోధించాడు. ఇవన్నీ పురాణాల ద్వారా తెలిసిన విషయాలు.

పరాశక్తి అయిన మంగళగౌరీ వ్రతాన్ని ఆచ రించి, ఆమెను భక్తితో పూజించినట్లయితే ఆ దేవి అను గ్రహం ఆ స్త్రీకి లభించి ఆమె సౌభాగ్యం కలకాలం. నిలుస్తుంది. వారికి వైధవ్యం ఉండదు. మంగళగౌరీదేవి. పసుపు, కుంకుమ, గంధం. పరి మళభరితమైన మంగళ ద్రవ్యాలలోనూ, పూలలోనూ కొలువై ఉంటుంది. మంగళ గౌరీని పూజించడం వల్ల మంచి ఫలితాలు పొందవచ్చు. మంగళగౌరీని పూజించిన కుజుడు మంగళవారానికిఅధిపతి అయ్యాడు. త్రిపురాసురుడు అనే రాక్షసుని సంహరిం చబోయే ముందు ఈశ్వరుడు మంగళగౌరీ దేవిని పూజించి విజయాన్ని పొందాడు. మనువంశపు రాజైన మందుడు గౌరీ దేవి వ్రత ప్రభావం వలన చాలా కాలం భూలోకంలో సిరిసంపదలతో సుఖసంతోషాలతో రాజ్యపాలన చేసాడు. శ్రీకృష్ణుడు ద్రౌపదికి మంగళగౌరీ దేవిని పూజించి వైధవ్యాన్ని తొలగించుకున్న సుశీల కథను తెలియజేశాడు.

పూర్వం మహిష్మతీ నగరాన్ని జయపాల్ రెడ్డి అనే రాజు పాలించేవాడు. ఆ రాజ్కో సంతానం కలగలేదు మహారాణి ఎన్ని మొక్కలు మొక్కిన, ఎన్ని పూజలు చేసినప్పటికీ ఫలితం లభించలేదు. ఆ రాజదంపతులకు సంతానం కలుగలేదు. పరమేశ్వరుడు ఒక సాధువు రూపంలో మహిష్మతీ నగరానికి వచ్చి జయపాలుని అంతఃపురం బయట ద్వారం వద్ద నిలబడి ‘భవతీ భిక్షాం ‘దేహి’ అని శంఖాన్ని పూరించాడు. ఆ మాటలు, శంఖా నాదం విన్న మహారాణి స్వయంగా భిక్ష వెయ్యాలని ద్వారం వద్దకు వచ్చి చూస్తే ఆ సాధువు అక్కడి నుంచి వెళ్ళిపోయాడు. ఈ విధంగా ఆ సన్యాసి రావడం, ఆమె లోపల నుంచి వచ్చేలోపు భిక్షను స్వీకరించకుండా వెళ్ళి పోవడం జరిగింది. ఈ విధంగా పలుమార్లు జరగటంతో ఆ విషయాన్ని భర్తకు తెలియజేసింది మహారాణి. అప్పుడు జయపాలుడు “ఆ సన్యాసి మన ద్వారం చేరుకోవటానికి ముందుగానే నువ్వు ఆ ద్వారం వద్ద ఆ మహాత్మునికి భిక్ష వేయటానికి సిద్ధంగా ఉంటే ఆయన ఎదురుచూడవలసిన అవసరం లేకుండా నీ భిక్షను స్వీకరిస్తాడు” అని చెప్పాడు. మరునాడు సన్యాసి రావటానికి ముందుగానే ఆయనకు భిక్ష ఇవ్వటానికి కావలసిన సరంజామాతో మహారాణి ద్వారం ముందు నిలబడింది.
ప్రతి రోజూలాగానే ఆ సన్యాసి శంఖం ఊది “భవతీ భిక్షాందేహి” అన్నాడు. వెంటనే మహారాణి బంగారు పళ్ళెంతో సహా భిక్ష వేయటానికి సిద్ధపడింది. కానీ సన్యాసి ఆమె భిక్షను స్వీకరించకపోగా సంతానం లేని నీ చేతి భిక్షను నేను తీసుకోను” అని వెళ్ళిపోతుండగా “స్వామీ! మాకు సంతానం లేని మాట నిజమే. తమరు దయతో మాకు సంతానం కలిగే మార్గాన్ని ఉపదేశించండి మహాను భావా” అంటూ రెండు చేతులూ జోడించి ప్రార్థించింది. సాధువు రూపంలో ఉన్న ఆ పరమేశ్వరుడు “నీ
భర్త నీలి వర్ణపు వస్త్రాలను ధరించి నీలి రంగు అశ్వాన్నిఅధిరోహించి నగరానికి తూర్పు దిశగా వెళ్ళమని చెప్పు: అక్కడ అశ్వం అలసటతో ఎక్కడ ఆగి పోతుందో అక్కడ తవ్వమని చెప్పు. అప్పుడు అక్కడ ఒక స్వర్ణదేవాలయంలో ఉండే అమ్మవారిని భక్తిశ్రద్ధలతో చిత్తము ద్ధితో శుచిగా పూజిస్తే ఆమె మీరు సంతానాన్ని ప్రసాది స్తుంది” అని చెప్పి ఆ సన్యాసి అక్కడి నుంచి వడివడిగా వెళ్ళిపోయాడు.

రాణి ద్వారా విన్న విషయాలను ఆచరించ. టానికి మహారాజు నీలి వస్త్రాలను ధరించి నీలి అశ్వం మీద అరణ్యానికి చేరుకున్నాడు. ఎక్కడైతే అశ్వం అల సటతో ముందుకు కదలకుండా ఆగిపోయిందో అక్కడ తవ్వించగా స్వర్ణమందిరం కనిపించింది.
ఆ ఆలయంలోని అమ్మవారిని నియమనిష్ఠలతో పూజించాడు జయపాలమహారాజు. ఆమెను ఎంతగానో స్తుతించాడు. అతని భక్తికి ప్రసన్నురాలైన ఆ తల్లి ఆ రాజుకు దర్శనమిచ్చి నీకు సిరిసంపదలను ప్రసాదిస్తానని చెప్పింది.

“తల్లీ నాకు ధనము కావాలన్న ఆశలేదు.. సంతానం లేని నాకు దయతో సంతానం కలిగే భాగ్యాన్ని
ప్రసాదించండి” అని కోరాడు. “నీకు వైధవ్యం కలిగి ఎక్కువ కాలం జీవించేపుత్రిక కావలెనా, అల్పాయుష్కుడై, సన్మార్గుడైన పుత్రుడు కావలెనా కోరుకో’ అని చెప్పింది ఆ అమ్మవారు.
పితృదేవతలను ఉద్దరించేందుకు సజ్జనుడైన పుత్రుడు కావాలని కోరుకున్నాడు జయపాలుడు.

“నీ కోరిక నెరవేరుతుంది. నా పార్శ్వమున
ఉన్న గణపతి నాభియందు అడుగు ఉంచి ఆ కనిపించే చూత వృక్షం నుంచి ఫలాన్ని కోసి, దాన్ని నీ భార్యకుఇవ్వు” అని చెప్పి అమ్మవారు అదృశ్యమైపోయింది. జయపాలుడు అమ్మవారు చెప్పినట్లుగా ఒక్క ఫలాన్ని మాత్రమే కోయకుండా చేతికి అందిన పండ్లన్నీ తెంపేసరికి. గణపతికి ఆగ్రహం కలిగింది. “నీకు జన్మించే పుత్రుడు అల్పాయుష్కుడు. అతను పదహారవ ఏట సర్పకాటుతో “మరణిస్తాడు” అని శపించాడు.
జయపాలుని భార్య ఒక కుమారునికి జన్మ నిచ్చింది. అతనికి పెళ్ళి జరిపిస్తే కుమారుని ఆయుర్దాయం పెరుగుతుందేమో అన్న ఆశతో, ఆ నమ్మకంతో మహారాణి తమ కుమారునికి వివాహం చేద్దామని భర్తతో చెప్పింది. తన పుత్రుడైన శివుడిని మేనమామతో కాశీకి పంపించాడు జయ పాలుడు

ఆ స్వామిని దర్శించిన తర్వాత పుత్రుని కళ్యాణం జరిపిద్దామని భార్యతో చెప్పాడు మహారాజు..

శివుడు, మేనమామ ప్రయాణం చేస్తూ మార్గ మధ్యంలో ప్రతిష్టానపురం చేరుకున్నారు. అక్కడ ఒక సత్రంలో వారు బస చేశారు. సత్రం బయట కొంతమంది. కన్యలు కబుర్లు చెప్పుకుంటూ ఆటలాడుకుంటున్నారు. ఇంతలో ఒక కన్య మరొక కన్యతో గొడవపడింది. ఆ కన్య సుశీలను దుర్భాషలాడుతూ “ముండ రండ” అని నిందించింది.
అప్పుడు సుశీల రోషంతో “మా ఇంట్లో ముండలు, రండలు ఉండరు. నా తల్లి శ్రావణమంగళగౌరీ వ్రతం చేస్తుంది. ఆ మంగళగౌరీదేవి కృప మాకందరకూ కలుగుతుంది” అని చెప్పింది. శివుని మేనమామ ఆ మాటలు విన్నాడు. తన మేనల్లుడు అల్పాయుష్కుడు అన్న సంగతి తెలిసిన ఆయన మనసులో ఒక ఆలోచన ప్రవేశించింది. తన మేనల్లుడితో సుశీల వివాహం జరిపిస్తే మంగళగౌరీ అమ్మవారి దయ వల్ల తన మేనల్లుడు.
పూర్ణాయుష్కుడవుతాడు” అన్న నమ్మకం కలిగింది.
సుశీల తండ్రి శివాలయంలో పూజలో ఉన్నాడని.. తెలుసుకుని ఆలయానికి వెళ్ళి సుశీల తండ్రికి కనిపించ కుండా రహస్యంగా ఆలయం వెనుక దాగి ఉన్నారు. శివుడి మేనమామ
“ఈశ్వరా నా కూతురుకి పెళ్ళి చేయాలను కుంటున్నాను. తగిన వరుడు లభించేలా దీవించు దేవా అని ప్రార్ధించాడు.

“భక్తా శివుని పేరు గల యువకుడు నీ.. కుమార్తెకు వరుడవుతాడు. అతను కాశీ పట్టణానికి వెళ్తూ సత్రంలో బస చేశాడు. నీ కుమార్తెకు అతనితో కళ్యాణం జరిపించు. అంతా మంచే జరుగుతుంది” అని చెప్పారు. శివుని మేనమామ.
ఆ మాటలకు మహదానందం చెందాడు. సుశీల తండ్రి. అతని అన్వేషణలో సత్రంలో ఉన్న శివుడు అతనికి కనిపించాడు. అతనితో తన పుత్రిక వివాహం జరిపించాడు. సుశీల తండ్రి పెళ్ళయిన ఆ దంపతులు ఆ రాత్రి బ్రహ్మ చర్య ప్రతాన్ని పాటించగా మంగళగౌరీ దేవి సుశీలకు స్వప్నంలో దర్శనమిచ్చి “నీ భర్త అల్పాయుష్కుడు ఈ రోజుతో అతని జీవితకాలం ముగిసిపోతుంది. నీ భర్తను కాటు వేయడానికి ఒక సర్పం రాబోతోంది. నీ భర్త మరణించకుండా నీ సౌభాగ్యం నిలవటానికి నేను నీకొక ఉపాయం చెప్తాను. నువ్వు కుండ నిండా పాలు పోసి, ఉంచు. నీ భర్త ప్రాణాలు హరించటానికి వచ్చే కృష్ణసర్వం ఎదురుగా ఆ కుండను ఉంచు. అప్పుడా సర్పం పాలును తాగటానికి కుండలోకి ప్రవేశిస్తుంది. వెంటనే నువ్వు ఒక వస్త్రంతో కుండ మూతను గట్టిగా కట్టేసి, ఉదయం ఆ కుండను నీ తల్లికి వాయనంగా ఇవ్వు నీకు సౌభాగ్యం తొలగిపోదు” అని చెప్పింది.
వెంటనే మెలకువ వచ్చిన సుశీల ఆ అమ్మవారు చెప్పినట్లుగానే ఒక కుండలో పాలను నింపి ఒక నూతన వస్త్రాన్ని తన దగ్గర ఉంచుకుంది. కృష్ణసర్పం వచ్చి పాలను చూసి త్రాగటానికి కుండలోకి వెళ్ళింది. సుశీల వెంటనే నూతన వస్త్రంతో కుండ మూతను గట్టిగా కట్టేసింది. శివుడు నిద్రలేవగానే మేనమామతో కలసి కాశీకి వెళ్లిపోయాడు. చెప్పినట్లుగా తన తల్లికి ఆ ఘటాన్ని వాయనం ఇవ్వగా వస్త్రాన్ని తొలగించి మూతను తీసి చూస్తే సర్పానికి బదులుగా ఒక ముత్యాల హారం కనిపించింది. ఆ మంగళగౌరీకి మనసులోనే నమస్క రించింది సుశీల. తన భర్త తనతో చెప్పకుండా వెళ్ళి పోయినప్పటికీ ఎప్పటికైనా తిరిగి వస్తాడని నమ్మింది. ఈలోగా పరమేశ్వరుడు సుశీల పాతివ్రత్యాన్ని పరీక్షింపకోరి శివుని వేషంతో వారింటికి వస్తే అతను తన భర్త కాడని అతని చెంతకు వెళ్ళనని వ్యతిరేకించింది సుశీల ఆ మాయా శివుడు అంతర్ధానమయ్యాడు. తన భర్త తిరిగి వస్తాడన్న దృఢనమ్మకంతో ఒక సత్రాన్ని కట్టించమని తండ్రిని కోరింది సుశీల.

సత్రంలో వచ్చిన వారందరినీ నిశితంగా పరిశీ లిస్తూ అతిథి సత్కారాలు చేయసాగింది సుశీల. తన తీర్థ యాత్ర పూర్తి చేసుకుని మేనమామతో కలసి ప్రతిష్టానపురం చేరుకున్న శివుడు సత్రంలో బస చేశాడు. శివుడిని గుర్తిం చిన సుశీల అతడే తన పతి అని తల్లితండ్రులకు చెప్పింది. శివుడు ఆమెను తన భార్యగా స్వీకరించాడు. అల్పా యుష్కుడై తన ఆయుష్షు పెరగటానికి కారణమేమిటని సుశీలను ప్రశ్నించాడు శివుడు.

సుశీల చిరునవ్వుతో ఇదంతా ఆ మంగళగౌరీదేవి అనుగ్రహం అని చెప్పింది. ఆ నూతన దంపతులిద్దరూ సుఖసంతోషాలతో సిరిసంపదలతో ప్రేమానురాగాలతో జీవితాన్ని గడిపారు. శ్రీకృష్ణుడు ఈ కథను ద్రౌపదికి చెప్పాడు. అప్పటి నుంచీ స్త్రీలు అందరూ మంగళగౌరీ వ్రతాన్ని ఆచరించసాగారు.

‘వాజ్ఞ్మయ భూషణ’ -“కావ్యసుధ “
9247313488 : హైదరాబాద్.

2019 లో కీ.సే. సి.నారాయణ రెడ్డి గారి గురించి రాసినది. మరొక్కసారి వారిని స్మరించుకుంటూ……….

ఆధునిక తెలుగు సాహితీ జగత్తులో , నిలువెత్తు రూపం …..సి నా రే. ఆయనకి రోజూ కవిత రాయనిదే తెల్లవారదు, కవితకు కొత్త సొబగులు అద్దనిదే నిద్దర రాదు.

ఆయన కవి, అధ్యాపకుడు, పరిశోధకుడు. అన్నిటినీమించి మనిషి జీవితాన్ని ఒక ప్రిజమ్ లోంచి కాంతి ప్రసరించినప్పుడు వెలువడే రంగులన్నింటినీ మేళవించి, పద చిత్రణతో , రూపుకట్టించిన మేధావి.

ఆయన మాట్లాడుతుంటే మువ్వల సవ్వడి గొంతులో వినిపిస్తుంది.ఆయన బహుముఖ సాహితీ స్వరూపాన్ని దర్శించడం అంటే , గుడి చుట్టూ ప్రదక్షిణం చేస్తూ , గుడి గోపురం, గోడల మీద చెక్కిన శిల్పాలను చూడడం వంటిది.

ఆయన రచనల్లో అత్యంత ప్రశస్తమైనది గా భావించబడేది ఆయనకు జ్ఞానపీఠ పురస్కారం తెచ్చిపెట్టిన ” విశ్వంభర ” వచన కావ్యం. మానవుడు ఆ కావ్యానికి నాయకుడు. ప్రకృతి నాయిక.ఆదిమ కాలంనించీ ఆధునిక కాలం వరకూ సాగిన మనిషి జీవన ప్రస్థానం , ఐదు ప్రకరణాలుగా సాగిన సుదీర్ఘ కవిత.” నేను పుట్టక ముందే నెత్తి మీద నీలితెర.కాళ్ళ కింద ధూళి పొర.” అంటూ మొదలయ్యి “ఎంతటి కలవరమో వెదుళ్లకు ప్రతి అంగం నాదంగా పరిణమించాలని……ఎంతటి ఆరాటమో కొండరాళ్లకు ……అఖిలాణువులు మూర్తులుగా మూర్తీభవించాలని…. అనిసాగిపోయే కవితా ప్రవాహం గుక్కతిప్పుకొనివ్వదు.

నారాయణ రెడ్డి గారిని చూసి మాట్లాడిన అదృష్టం నాది.ఆయన సినిమా పాటల సంకలనం ” పగలే వెన్నెల ” ఆయన చేతులమీదుగా కాలేజీలో బహుమతిగా అందుకున్నాను.మూడు వేల పైచిలుకు పాటలు రాసిన ప్రతిభా మూర్తి. జ్ఞానపీఠ బహుమతి పొందిన విశ్వనాథ వారిని మెప్పించటంకోసం ” ఏకవీర ” సినిమాకు మాటలు రాశారు.ఆ సినిమా చూసి హాల్లోంచి బయటికి వస్తూ ఒక సామాన్య ప్రేక్షకుడు అన్నాట్ట ” ఈ సినిమాలో పాటలు అన్నీ అర్థం అయ్యాయి కానీ మాటలు ఒక్క ముక్కా అర్థం కాలేదు ” అని.

అయితే ఆ సినిమాలో ” తోటలో నారాజు ” పాట సినీ ఉద్యానవనంలో రెడ్డిగారిని రారాజుగా నిలిపిన పాట.ఆ పాటలో ఆయనే అన్నట్టు అది రస రమ్య గీతం.అదే సినిమాలో ఆయన తాను కాలేజీ రోజుల్లో రాసిన ” ప్రకృతిలో ప్రణయిని కవితని పాటగా పెట్టారు.బాలూ ఎంత నిదానంగా పాడారు అంటే , పడవలో వెళ్తూ పాట వింటే , పడవ కంటే పాట వెనకబడినట్టు అనిపిస్తుంది.

గులేబకావళి కథ (1962)నించీ మొదలైన ఆయన సినీ గీత రచనా ప్రస్థానం , ఐదు దశాబ్దాలకు పైగా సాగింది.ఉస్మానియా యూనివర్సిటీ ప్రొఫెసర్ గా ఉంటూ , హైద్రాబాద్ నించీ చెన్నైకి విమానంలో వచ్చేలోపు కొన్ని పాటలు రాసేసే వారుట.చెన్నైలో మేము ఉన్న టీ నగర్ , బస్ స్టాండ్ ఎదురుగా సుధార హోటల్ లో బసచేసేవారుట.

నారాయణ రెడ్డి గారిని సాహితీ మూర్తిగా , మరొక మారు దర్శించాలి అంటే, ఆయన అనేకానేక రచనలు ఆధారంగా ఆయన బహుముఖ సాహితీ రూపాన్ని సందర్శించాలి.కవిగా పద్య రచనతో శ్రీకారం చుట్టి , కర్పూర వసంతరాయలు, నాగార్జున సాగరం, ఋతు చక్రం వంటి పద్య కావ్యాలు రాశారు. వచన కవిగా జలపాతం, అక్షరాల గవాక్షాలు, మధ్యతరగతి మందహాసం, మంటలూ – మానవుడు, ఉదయం నా హృదయం, మార్పు నా తీర్పు, తేజస్సు నా తపస్సు, ఇంటిపేరు చైతన్యం, కవిత నా చిరునామా, కాలం అంచుమీద, నడక నా తల్లి, శిఖరాలూ లోయలూ, మట్టీ మనిషీ ఆకాశం, దూరాలను దూసుకొచ్చి, ఆరోహణ, దృక్పథం, భూగోళమంత మనిషి బొమ్మ, , వ్యక్తిత్వం, గదిలో సముద్రం.
:
👆 ఆయన కావ్యాల పేర్లు ….ఒక క్రమపద్ధతిలో పెర్చితే అది ఒక కవిత అవుతుంది. అందువల్లే భారతీయ జ్ఞానపీఠ కమిటీ, వారి సృజనాత్మక సాహితీ సేవకు మెచ్చి వారి చుట్టూ పట్టు ఉత్తరీయం కప్పినట్టు వారి సమగ్ర సాహిత్యానికి జ్ఞాన పీఠ బహుమతి ప్రకటించింది

సి నా రే ని తిరుగులేని పరిశోధకుడిగా మాత్రమే కాకుండా ఆచార్య స్థానంలో నిలబెట్టిన గ్రంధం “ఆధునిక ఆంధ్ర కవిత్వము, సంప్రదాయములు, ప్రయోగములు.” రిఫరెన్స్ పుస్తకంగా ఆధునిక తెలుగు కవిత్వం మీద దీనిని మించిన పరిశోధనా గ్రంధం వేరొకటి ఇప్పటిదాకా రాలేదు.

సినిమా పాటల రచయితగా ఎన్ని ఉదాహరణలు చెప్పినా , ఆయన పాటలలోని మాటల సొగసు తరగదు. పాటలో ఏముంది నా మాటలో ఏముంది అంటూ ఆయన రాసిన సినిమా పాటలమీద ఆయనే రాసిన లఘు వ్యాఖ్యానాలు , పాటలలోని అందాలను వెతికి పట్టుకునేలా చేస్తాయి.

కృష్ణవేణి సినిమాలో నాయికని నది తో పోలుస్తూ రాసిన “శ్రీగిరి లోయల సాగే జాడల శతకోటి విద్యుల్లతలు వికశింపచేసినావు ” అంటారు, శ్రీశైలం పవర్ ప్రాజెక్ట్ గురించి.
సీతా కళ్యాణం సినిమాలో గంగావతరణం పాట ఆయన పాండితీ ప్రకర్షకు నిదర్శనం. “కదిలింది కదిలింది గంగ, మహోత్తుంగ తరంగ ” అంటూ గంగా నదీ ప్రవాహాన్ని , పదప్రవాహంగా, కవితా ఝరిగా పరుగులెత్తించారు.

నదులు అంటే ఆయనకు బహు మక్కువ, ఆయనకు నలుగురు కుమార్తెలు, గంగ,యమున, సరస్వతి,కృష్ణ ,….వారి పేర్లు.

ఆయనకు, జ్ఞానపీఠ బహుమతి వచ్చాక , శృతి నీవు గతి నీవు, ఈ నా కృతి నీవు భారతీ …… అంటూ రాసుకొచ్చి శరణాగతి నీవు భారతీ అంటారు.ఆ పాట ఆయన జ్ఞానపీఠం పై నిలిచిన సరస్వతీ దేవికి చేసిన గీతార్చన. ఆ పాటలో ప్రతి పదమూ , కవితాత్మ దర్శన ప్రాప్తి కలిగించే కైవల్య పథం.
:
ఒక సినిమా పాట మీద పాఠం రావడం , ఆయనకే చెల్లింది…..” వట పత్ర సాయికి ” పాట రాసిన ఆయన వెళ్లిపోయారు అని బాధ కలిగినా తాత రాసిన జోల పాట పిల్లలరూపంలో సాక్షాత్తూ ఆభగవంతుడు నిత్యం విని ఆనందిస్తూనే ఉంటాడు.

నారాయణరెడ్డి గారు , తెలంగాణాలో , హనుమాజీ పేటలో జన్మించారు.ఉర్దూ మీడియంలో చదువుకున్నారు.పారసీక భాషలో కూడా పట్టు ఉంది. ఆ పాండిత్యం ఆయన చేత తెలుగులో గజల్స్ రాయించింది.గజల్ శ్రీనివాస్ ఆయన గజల్స్ బాగా పాడి ఆయన మానస పుత్రుడిగా పేరుతెచ్చుకున్నాడు.
ఆయన కూడా తన గజల్స్ చాలా బాగా పాడి క్యాసెట్స్ రూపంలో తీసుకొచ్చారు.”అమ్మ ఒక వైపు , దేవతలంతా ఒక వైపు, సరి తూగమంటే, అమ్మవైపు ” అన్న ఆయన గజల్ మాతృవాత్సల్యాన్ని మనసుకి హత్తుకునేలా చేస్తుంది.
ఆయనకు సమకాలికుడైన ఆయన మిత్రుడు దాశరథి తో కలిసి తొలి రోజుల్లో జంట కవిత్వం రాశారు.
పోతన భాగవత పద్యాలకు మందార మకరందాలు పేరిట సరళ వ్యాఖ్య రాశారు. 85 సంవత్సరాలు పైగా జీవించి , పుట్టినప్పటినించీ లెక్క గట్టుకున్నట్టు 85 కి పైగా రచనలు ప్రచురించారు.ఏటేటా వచ్చే ఏ సంస్థ తెచ్చే కవితా సంకలనాల్లో ఐనా ఆయన కవిత ఉండ వలసిందే. అది ఆయనకు జ్ఞానపీఠం వచ్చింది కనుక వేసే పెద్ద పీట కాదు . కాలానుగుణంగా, భావజాలానికి , కవిత్వ వ్యక్తీకరణ విధానానికి పదును పెట్టుకుంటూ, పాళీకీ పదును తగ్గలేదని కొత్త కలాలకి ధీటుగా కవిత్వం రాసే ఆ నిత్య కవితా వసంత భోగ రాయుని గొప్పదనం అది.

నారాయణరెడ్డి మౌలికంగా కవి.కవిత్వం విషయంలో ఆయన నమ్మిన ఆచరించిన, అనుసరించిన రచనా సూత్రం “కవిత్వానికి మూలం భావం…..అదే కవితాత్మ……. ఆ ఆత్మకు రూపాన్నిచ్చేది భాష…… అది దేహం. ” ఈ సూత్రం ఆధారంగానే ఆయన ఏడు దశాబ్దాలు కవిగా మనగలిగాడు.

మనమధ్య, నరుడిగా , నారాయణుడి గా తన విశ్వంభర మహా కావ్యం ద్వారా కవితా విశ్వ విహారం చేశారు. ఆయన తన రచనల ద్వారా చేసిన “సదాలోచనలు అంతరంగాలను సమీక్షించి చూపుతాయి.ఆ సమీక్షలు జీవన నిర్వహణకు పురోదర్శినులవుతాయి ” కళాత్మకత, వైజ్ఞానికత, ఆధ్యాత్మికత , సాధనలోఎన్ని ఎదుదెబ్బలు తగిలినా మనిషి ఎప్పుడూ తిరోగామి కాడు, అనేది ఆయన ప్రగాఢ నమ్మకం.అదే విశ్వంభర కావ్యంలో ఆయన సృష్టించిన కవితా సారాంశం.

కవిత రాయనిదే నిదుర రాని ఆయన శాశ్వత నిధురలోకి వెళ్లి పోయారు, తన రచనల ద్వారా తెలుగు మానవాళిని నిత్య. జాగురూకులై ఉండమని నిర్దేశిస్తూ….ఆ కవితా శిఖరానికి శిరస్సు ఎత్తి నమస్కారం.ఆయన కవితా సంస్కారానికి శిరస్సు వంచి అభివాదం.నివాళి.