మయూఖ
  • హోమ్
  • కవితలు
  • కథలు
  • ధారావాహిక నవల
  • వ్యాసాలు
  • బాల‌సాహిత్యం
  • ఇంద్రధనుస్సు
  • ఇంట‌ర్వ్యూలు
  • పుస్త‌క స‌మీక్ష‌
  • అనువాద సాహిత్యం
  • About Us
పుస్త‌క స‌మీక్ష‌

తెలుగు నవల….మరపురాని పాత్రలు….

by Dr.Gaddam Syamala January 3, 2023
written by Dr.Gaddam Syamala

అంతర్గతాంశం..
వాస్తవిక మరపురాని నవలా నాయికలు….ఇందిర..మంజరి..జానకి..
&&&&&&&&&&&&&&&&&&&&&&&&&&&&&&&&&
నిర్వాహకులకు..నమస్కారం..

ఈ సదస్సులో నేను సమర్పించబోయే పత్రం…
వాస్తవిక మరపురాని నవలా నాయికలు….
1.ఇందిర…కాలాతీత వ్యక్తులు…డా.పి.శ్రీదేవి

  1. మంజరి….పాకుడు రాళ్ళు….శ్రీ రావూరి భరద్వాజ
  2. 3.జానకి ……జానకి విముక్తి…రంగనాయకమ్మ….

ఈ మూడు పాత్రలూ దాదాపు 10..15..సంవత్సరాల
తేడాతో సృష్టించబడిన పాత్రలు…
ఇంటా, బయటా ,ఇతరరంగాలలో స్త్రీలు పడుతున్న బాధలనేకం. పై మూడు పాత్రలూ వేటికవే విశిష్టమైన పాత్రలు….కాలవ్యవధి ఉన్నప్పటికీ మార్పులేని స్త్రీల
జీవితాలే కన్పిస్తాయి. రచయితలు భవిష్యత్సూచకంగా
పరిష్కారమార్గాలు సూచించడం మనం చూస్తాం..

మొదటగా….ఇందిర….కాలాతీత వ్యక్తులు..డా.పి.శ్రీదేవి.

మరపురాని పాత్రను చర్చించే ముందు రచయిత్రి ప్రతిభను
చెప్పుకోవడం అవసరం.
1929లో జన్మించి ,1961లో 32 సంవత్సరాలకే అనారోగ్యంతో మరణించిన శ్రీదేవి మరపురాని నవల . అందులో మరపురాని ఇందిర పాత్ర సృష్టి ఒక కళాఖండం…
నవల మాత్రమే కాక కథలు17, సమీక్షలు రాసి,ఎం.బి.బి.యస్ చేసి డాక్టరుగా,సేవలు చేసారు. ..ఎంత కాలం జీవించానన్నది కాదు ఎంతకాలం తన రచన ద్వారా మ బ్రతికున్నామన్నది ముఖ్యం..అని పెద్దలు చెప్పినట్లు శ్రీదేవి కలకాలం గుర్తుండిపోయే నవల రాసారు.అందులో 20 సం.ల ముందుచూపుతో ఇందిర పాత్రను సృష్టించారు….
ఈ నవల 1957-58 మధ్యకాలంలో తెలుగు స్వతంత్రలో
ధారా వాహికంగా వెలువడింది.
కథకు రంగస్థలం విశాఖపట్టణం. ఈ నవల నాలుగు స్తంభాలాటగా నలుగురి మధ్య, ప్రధానంగా తిరుగుతుంది.
ఇందిర,ప్రకాశం, కృష్ణమూర్తి,కళ్యాణి..ఏదో ఒక విధంగా మిగిలిన ముగ్గురితోనూ సంబంధమున్న పాత్ర..అంతేకాదు వాళ్ళ జీవితాల్లోకి చొచ్చుకు పోయే పాత్ర….

కానీ ఒకసారి నవల చదివితే గుర్తుండిపోయే పాత్ర ఇందిరనే…అంత విలక్షణమైన పాత్ర..నవలాకాలం 1953-54 మధ్యకాలం అయి ఉండవచ్చు..ఆ కాలం నాటికి స్త్రీలు
ఉద్యోగం చేయడమే అరుదు..ఆ మాటకొస్తే చదువుకున్న మహిళలే తక్కువ.సంప్రదాయ చట్రాలలో బిగుసుకొని,బాల్యవివాహాలు తో, ఇంటిచాకిరీతో ఉండే మహిళలే ఎక్కువ ఆనాడు.
సమాజంలో కనిపించే అరుదైన వ్యక్తులకు ప్రతీక ఇందిర.
భవిష్యద్దర్శనంగా ఇందిర పాత్రని సృష్టించారు.
ఇప్పటి కాలంలో ఇందిర లాంటి స్వభావం కలిగిన వాళ్ళు కోకొల్లలు…
ఇందిర పెరిగిన విధానం,..చిన్నప్పుడే తల్లి చనిపోవడం,
తండ్రి బాధ్యతా రాహిత్యంతో ఉండడమే కాక,దురలవాట్లు కలిగి ఉండడం, తనని పోషించాల్సిన వాడు తన మీదే
ఆధారపడడం ఇవన్నీ ఇందిర వ్యక్తిత్వాన్ని రాటు తేల్చాయి.
ఇందిర వ్యక్తిత్వాన్ని చెప్పడానికి తాను మాట్లాడే మాటలు చాలు…” నా ఇల్లు నేను కట్టుకుంటుంటే పక్కనుంచి
నడిచే వాళ్ళ మీద ఇటుకలు పడ్డాయంటే నేనేం చెయ్యగలను? ఎవరిమట్టుకీ వాళ్ళు చూసుకు నడవాలి.
అంతె..అంటుంది..అంటె తన జీవితాన్ని బాగుచేసుకునేటప్పుడు ఎవరు అడ్డొచ్చినా అడ్డు తొలగించుకుంటాననే భావంతో కృష్ణ మూర్తి తో చెప్తుంది..
జీవితకాలం అందరూ గుర్తు పెట్టుకునే సంభాషణ కొనసాగిస్తుంది ఇందిర.
“నీ జీవితకాలం లో నిండుగా,నిర్భయంగా బతుకు.రోజుకు
పదిసార్లు చావకు. మన చుట్టూరా వున్న స్వార్ధం, ద్వేషం, క్రౌర్యం, భయం యివి మనిషిలోనూ ఉన్నాయి. కాబట్టి
వీటికి భయపడకు . అంటూ మనలో మానవత్వం ఉండటం నేరం కాదు…అంటుంది…ఇవన్నీ పెళ్ళయిన మొదటి రోజు కృష్ణమూర్తి కి బోధిస్తుంది. ఈనవలలో లోకాన్ని క్షుణ్ణంగా చదివిన పాత్ర ఇందిరనే….నా వ్యక్తిత్వాన్ని చంపుకోను అంటుంది.అంటే పెళ్ళయ్యాక
తనమీద అధికారం చలాయిస్తే ఊరుకోను న్నట్లు కృష్ణమూర్తి తో చెబుతుంది…
…ఇందిర తమ మేడపైనున్న ప్రకాశంతో.”..ఆడదాని మనసు నీకు తెలియదు ప్రకాశం..బతుకులో నాకు కావలసిందొకటి.దొరుకుతున్నదింకొకటి.అంచేత లోకాన్ని ధిక్కరిస్తున్నాను” .అంటుంది…తాను ఎందుకంత కఠినంగా ఉంటుందో ముక్కుసూటిగా మాట్లాడుతుందో చెప్తుంది.
తనకు భర్త ఎలాంటి వాడు కావాలో చెప్తుంది.
నేనున్నానులే.నీకేం భయంలేదు.నీ సమస్యలూ, బరువులూ నా మీద పడెయ్….అనే భర్త కావాలంటుంది.
పిరికివాడైన ప్రకాశాన్ని తిరస్కరిస్తుంది.వేరొకరి సానుభూతిని ఆశించని వ్యక్తి.తన మాటలతో ఎవరినైనా దగ్గర చేసుకోగలదు…అదేవిధంగా తనకు అవసరం లేదు అన్నప్పుడు దూరం కూడా చెయ్యగలదు.ప్రకాశానికి దగ్గరవుతున్న కళ్యాణిని ఇంటినుంచి బయటకు పంపిస్తుంది..ప్రేమలు,ఆప్యాయతలు, బంధాలు, బాంధవ్యాలూ ఇవన్ని ఇందిరకు శాశ్వతం కాదు..అలా
ఆమెను ఆ విధంగా తయారు చేస్తాయి పరిస్థితులు..

తనకున్న ఆస్తిపాస్తులు తో కులాసాగా తిరిగే కృష్ణమూర్తి ని
చివరిలో వివాహం చేసుకుంటుంది….అదీ, అన్ని తన
అభిప్రాయాలతో ఏకీభవించిన తరువాతనే…
ఎంతో విలక్షణమైన పాత్ర ఇందిరది.ఆ నవలలో ప్రకాశం,కళ్యాణీ,కృష్ణమూర్తి మొ.న పాత్రలన్నీ వాస్తవిక పాత్రలే..ఆనాడే ఇందిర పాత్ర ద్వారా స్త్రీ స్వేచ్చ ను ప్రతిపాదించడం, మహిళలు ధృఢమనస్కులైసాంఘిక జీవనం చెయ్యాలనీ ఇందిర పాత్ర ద్వారా మహిళలకు సూచించారు..
నవల చదివిన వారెవరైనా ఇందిర పాత్రను మరిచిపోరు.నిజంగా మరపురాని పాత్ర ఇందిరది.

2. మంజరి….పాకుడు రాళ్ళు నవల…శ్రీ రావూరి భరద్వాజ
&&&&&&&&

2013లో అత్యంత ప్రతిష్ఠాత్మకమైన సాహిత్య పురస్కారం ఙ్ఙానపీఠ్ అవార్డు సంపాదించి పెట్టిన నవల పాకుడురాళ్ళు….చలనచిత్ర పరిశ్రమను వస్తువుగా తీసుకుని, తెలుగులో మొట్టమొదటగా రాసిన నవల పాకుడు రాళ్ళు. దీనికి మొదట మాయా జలతారు అని పేరు పెట్టారు భరద్వాజ గారు…శీలా వీర్రాజు గారు దీనిని పాకుడురాళ్ళు గా మార్చారు. భరద్వాజ గారు అంతకుముందురాసిన పాలపుంత అనే ఓ పెద్ద కథను ఈ నవలగా రాసారు…3 సంవత్సరాలపాటు కృష్ణా పత్రిక లో
ధారావాహికంగా సాగిన నవల.1965…కి అటుఇటుగా రాయబడిన నవలగా చెప్పుకోవచ్చు…ఆ సమయంలో రంగస్థల నాటకాలను వెనుకబడి, రంగుల కలైన రంగుల వల వైపు వెళ్తున్న రోజులు.సినిమా నటులుగా స్థిరపడాలని పల్లెలనుంచి కూడా ఎంతోమంది మద్రాసు పట్టణానికి వెళ్ళడం, కొందరికి అది దొరక్క నిరాశ తో వెనుకకు మరలడం……ఇలాంటి రోజులు…
ఆ రంగంలో తెరవెనుక జరిగే రాజకీయాలు,ఎత్తులూ, పై ఎత్తులు , రకరకాల స్వభావాలు కలిగిన వ్యక్తులు ఇవన్నీ అక్షరబద్ధం చేశారు భరద్వాజ…సినిమాలోనే కాదు నిజ జీవితంలో కూడా
నటించేవారు మనకు నవలలో తరచూ తారసపడతారు.
ఇందులో ప్రధానపాత్ర మంజరి…ఈ పాత్ర మరపురాని పాత్ర…
నవ్యాంధ్ర కళా మండలి అనే నాటక సంస్థలో , స్త్రీ పాత్రధారిగా 15 ఏండ్ల మంగమ్మ నాటిక రంగం లో ప్రవేశించింది…అంతకుముందు నాగమణి అనే ఆవిడ దగ్గర పడుపు వృత్తి సాగించింది….గుంటూరు గుడిసెల్లో తిరిగి , బొంబాయి చలువరాతి మేడలో చేరిన మధ్య కాలంలో మంగమ్మ మంజరిగా మారి ఆమె అనుభవాలను చలనచిత్ర ప్రపంచాన్ని చూపిన నవల ఇది.తన వద్దకు విటుడుగా
వచ్చిన చలపతి సినిమా రంగాన్ని పరిచయం చేస్తాడు …
మద్రాసు తీసుకు వెళ్తాడు..అక్కడ మంజరి గా పేరు మార్చుకుంది….తన తెలివితేటలు నిరంతర, కృషి
పెట్టుబడిగా పెట్టి అవసరమైతే అందాన్ని ఎరగా వేసి
సినిమారంగంలో నాయికగా తన స్థానాన్ని సుస్థిరం చేసుకుంటుంది. ఆరంగంలో నిలబడడానికి తన వ్యక్తిత్వాన్ని చంపుకొంటుంది.చేతినిండా డబ్బుండే స్థాయికి ఎదుగుతుంది.తక్కవ కాలంలోనే అగ్రశ్రేణి నాయికగా
అవుతుంది..అనుకున్నది సాధించేదాకా కృషి చేస్తుంది…
తన లక్ష్యం నెరవేరింతరువాత ఎవరినీ లెక్కచేయలేదు.
మంజరి.చలపతిని,నిర్మాతలను ఆడిస్తుంది…కానీ ఆమెలో
కృతఙ్ఞత ఉంది.నాటకరంగంలో తనని నాయికను చేసిన
మాధవరావు,రామచంద్రం పట్ల కృతజ్ఞతగా ఉంటుంది.
లోకం నీతిని తెలుసుకుంటుంది.కాలానుగుణంగా తన స్వభావాన్ని మార్చుకుంటుంది…తెలుగులో అగ్రశ్రేణి నాయికగా ఉన్నప్పుడే హిందీలో అవకాశాలకోసం ప్రయత్నాలు చేస్తుంది. భారత దేశం తరఫున సాంస్కృతిక రాయబారిగా అమెరికా కూడా వెళ్తుంది.అక్కడ మార్లిన్ మన్రోని కలుసుకుంటుంది. ఆమె జీవిత గాధ విని
సినిమా నాయికల జీవితాలన్నీ ఇలాగే ఉంటాయన్న విషయాన్ని గ్రహిస్తుంది.
ఇలా మంజరి చివరికి అనుభవాల రాపిడి లో నలిగిపోయి ఏదైనా పల్లెటూరు పోయి హాయిగా ప్రశాంతంగా పడుకుని నిద్రపోతే బాగుండు..అనుకుంటుంది….మనశ్శాంతి కరువై బాధపడుతుంది.నవల చివరిలో నాటకరంగం సంస్థ వాడైన మాధవరావు మంజరిని కలుస్తాడు.మంజరి రాజభవనాన్ని చూస్తాడు.” నువ్వుమంచిదానివి.మెత్తటిదానివి.జాలిగుండె నీది “అంటాడు మాధవరావు ఒక సందర్భంలో…
దానికి మంజరి “కొంత మేరకే నిజం.కొందరు సుఖపడుతున్నా నేను చూడలేను.ముఖ్యంగా నా శత్రువులూ.నన్ను సాధించిన వారి మీద కసి తీర్చుకోవడం లో నేను పరమానందం అనుభవిస్తారు.డబ్బుతో, మనుషుల్నీ కళలనూ కొని వ్యాపారం చేసేవారంటే ఇష్టం లేదంటుంది…ఎప్పుడో నేను పొందిన అవమానం, తిన్న దెబ్బలు, ఈసడింపులూ….సినిమా లైన్ లోనూ ఓ బుకింగ్ రావడం కోసం ఎన్ని ఆశ్రయింపులు, ఎంతోమంది ఎన్నెన్ని ఆశలు చూపడం…తలచుకుంటే ఎంతో అసహ్యం వేస్తుందో చెప్పలేను”.అంటుంది.. తనకు ఆప్తుడనిపించిన మాధవరావు తో తన వేదనను వినిపిస్తుంది.

చివరిగా ఆమె తెలుసుకున్న సత్యం..”..జీవితంలో విషాదం డబ్బు లేకపోవడం కాదు.మనల్ని ప్రేమించే వాళ్ళు లేకపోవడం. మనం ప్రేమించడానికి ఎవరూ దొరక్కపోవడం..” అంటుంది మాధవరావు తో…
చివరకు మోసం చేసే మనుషుల ఉచ్చులో చిక్కి వేదనననుభవించి నిద్రమాత్రలు మింగి ఆత్మహత్య చేసుకుంటుంది….మాధవరావు ఆమె ఇంట్లో ఉండగా నే.
రచయిత ప్రవేశించి, “అనన్యమైన ప్రతిభా సంపదలున్న వ్యక్తి మీద జీవితం ఏదో ఒక రూపంగా కసితీర్చుకుంటుంది” .అంటారు.
మంజరి విషయంలోనూ అదే జరిగింది. పోలీసులడిగే ప్రశ్నలకు అక్కడ సువిశాలమైన ఆ చలువరాతి మందిరంలో శబ్దం కూడా శిలా రూపం దాల్చింది.అంటారు భరద్వాజ గారు.

సినీతారల జీవితాలు అద్దాలమేడలు…పేకమేడలు…ఎప్పుడు కూలుతాయో తెలియదు.
పంజరంలోంచి బయటపడలేని పక్షుల జీవితాలు..రెక్కలు ఉండీ ఎగురలేని జీవితాలు. రంగుల వలలు. …
మంజరి పేదరికంతో నూ బాధపడింది. ఎడాపెడా డబ్బు సంపాదించీ వేదన చెందింది. ఉత్థాన పతనాలను చవి చూసింది..పాకుడు రాళ్ళని తెలిసీ , వాటిపై పయనించి తనను తాను కోల్పోయింది.
ఈనాడు కాదు ఆనాడూ పాకుడురాళ్ళ వంటి సినీ ప్రపంచంనుండి జారిపడిన తారలు న్నారు.ప్రపంచ ప్రఖ్యాతి పొందిన హాలీవుడ్ నటి మార్టిన్ మన్రో స్లీపింగ్ పిల్స్ వేసుకుని మరణించింది.
పాకీజా వంటి అద్భుత కళాఖండం లో నటించిన మీనాకుమారి తాగుడుకి బానిసై మరణించింది…
మహానటి సావిత్రి స్వచ్ఛమైన ప్రేమకు నోచుకోక ,తాగుడుకు బానిసై ఈ లోకొన్ని విడిచి పెట్టింది.
ఇలా ఈమధ్య తారల్లో ఫటాఫట్ జయలక్ష్మి, సిల్క్ స్మిత, దివ్యభారతి లాంటి ఎంతోమంది జీవితాన్ని చాలించారు చిన్న వయసులోనే…
ఇలా సినీరంగులవలలో చిక్కుకుని బయటకు రాలేక, అందులో ఉండలేక, వ్యధననుభవించిన వారందరికీ ప్రతీక మంజరి పాత్ర…చీకటి వెలుగుల రంగేళీ,, మాయా జలతారు మనుషులనీ మాయం చేస్తుందని చెప్పకనే చెప్పారు…ఇది వాస్తవం…వాస్తవ జీవన చిత్రణ, మరపురాని పాత్ర, సినీ ప్రపంచంలోని లోటుపాట్లను గురించిన ఒక హెచ్చరిక మంజరి పాత్ర….పాకుడు రాళ్ళు నవల….మరపురాని నవల…మరపురాని పాత్రగా మిగిలింది మంజరి..

  1. మూడవ నవలా నాయిక జానకి….జానకి విముక్తి నవల….రంగనాయకమ్మ….

స్త్రీల సమస్యలు ప్రధానంగా చేసుకుని1960ల నుండీ మహిళా రచయితలు నవలలు రాస్తున్ధప్పటికీ 1980 ల తరువాత వెలువడిన నవలా సాహిత్యం సమస్యలకు పరిష్కారదిశగా సాగింది..1975-85 మధ్య కాలం అంతర్జాతీయ మహిళాదశాబ్దంగా యూ.ఎన్.ఓ. ప్రకటించింది.ఈ నేపథ్యంలో స్త్రీల సమస్యలు సమావేశాల్లో చర్చించడం, తమకుతాముగా మహిళలు చైతన్యవంతులవడం, ఈ దశాబ్దంలో జరిగింది.రంగనాయకమ్మ పేకమేడలు, రచయిత్రి వంటి నవలలు రాసినా1980 లో ప్రచురించబడి వెలుగు చూసిననవల జానకి విముక్తి…
.. జానకి విముక్తి..మార్క్సిస్ట్ భావజాలంతో కూడిన నవల అయినప్పటికీ స్త్రీ వాదం పురిటినొప్పులు పడుతున్న కాలం.ఈ దశలో జానకి విముక్తి రావడం ప్రత్యేకతను సంతరించుకుంది.
నవలలో కథానాయిక జానకి…అమాయకురాలు.భర్తచేత పీడింపబడి, ఆ పీడను సహించలేక, అన్న, సత్యం బోధనలతో , చైతన్యవంతంగా తన జీవన మార్గాన్ని మార్చుకుంటుంది.
ఈ సందర్భంలో కుటుంబరావు గారి మాటలు గుర్తు చేసుకోవాలి.” మన సమాజంలో కొందరు తక్కువ కులాల్లో పుడతారు.కొందరు బీదలకడుపున పుడతారు.మరి కొందరు ఆడవాళ్ళు గా పుడతారు.”అంటారు.
అంటే ఆడదానిగా పీడించబడడానికి కులం,మతం, బీద, ధనిక తేడాలు లేవు.ఆడతనం ఒక ప్రత్యేకత తరహా తక్కువతనం…
విప్లవ చైతన్యాన్ని ఇష్టపడే రచయిత రంగనాయకమ్మ
జానకి విముక్తి నవల ద్వారా స్త్రీ సమస్యల విముక్తి మార్గాలను చెప్పారు.
పితృస్వామ్య భావజాలం పేరుకుపోయిన సమాజంలో
పురుషాధిక్యత పెచ్చుమీరిన సమాజంలో ఆడది ఎక్కువ చదువుకోకపోవడం వలన , పెద్దలు నమ్మిన సంప్రదాయాలను మనసులో స్థిరపరచుకుంటుంది. జానకి.
పెళ్ళయింతరువాత రెండేళ్ళ నుండీ అత్తవారింట్లో ,అత్తవలన , భర్త వల్ల పడుతున్న బాధలని తన అన్న సత్యంతో చెప్పుకుంటుంది.ఈ సందర్భంలో నవల మొదలవుతుంది…జానకీ పరిచయం అవుతుంది పాఠకులకు…భర్త మూర్ఖ చేష్టలన్నీ అన్న అసహ్యించుకోగా,
చీదరించుకో గా ,తనంటే అంత ప్రేమ చూపడం తనకు తెలియకుండానే జానకికి ఇష్టమనిపిస్తుంది…అంటారు రచయిత.అతని చేష్టల వలన తన మనసు భర్తకు వ్యతిరేకంగా మారుతుందని తనకు తెలుస్తుంది.”ఈ నీచునితో కాపురం చేస్తోనే వున్నావు అంటే చిన్నబుచ్చుకుంటుంది…”తప్పుతుందా! అంటుంది.”
ఇక్కడ కట్టుబాట్లకు లోనైన సాధారణ యువతి కనబడుతుంది.”తక్షణం వెళ్ళిపోయాం పద!”
అని సత్యం అనగానే ఆశ్చర్యంగా చూస్తుంది.అలా చెయ్యొచ్చా! అన్నట్లు…”నీకిష్టమైతే మంచి వ్యక్తిని పెళ్ళి చేసుకుందువు గాని..” అని అన్న అనగా, ఛీ! పెళ్ళేంటీ! అంటుంది.మళ్ళీ పెళ్ళి చెసుకోవడం అవమానంగా భావించిన సగటు ఇల్లాలు జానకి.అంటే భర్త ఏమన్నా ,కొట్టనీ, తిట్టనీ, ఇంటెడు చాకిరీ చేసి కూడా, ఏమీ ప్రతిఘటన చెయ్యకుండా ఉండాలి ఆడది
..ఇది సమాజం నీతి.జానకి విముక్తి నవల కాలం నాటి
న్యాయం.ఇప్పుడు కొంత మారినప్పటికీ స్త్రీ జీవితం పెళ్ళితో మారుతుందన్న ది నిజం…మంచీ కావచ్చు, చెడూ కావచ్చు.
ఇప్పుడున్న సమాజంలో స్త్రీల కేమైనా సమస్యలున్నాయా లేవా…ఉంటే.. అవి యేమిటి? ఎందుచేత ఉన్నాయి?
అవి ఎలా పోతాయి? అనే విషయాలు స్త్రీలకు తెలపడమే ఈ నవల ముఖ్య ఉద్దేశ్యం అంటారు రచయిత..ముందుమాటలో…
జానకి విముక్తి నవల 3 భాగాలుగా ఉంటుంది.
ప్రధానంగా జానకి, భర్త వెంకట్రావు, అన్న సత్యం పాత్రలుంటాయి.
మొదటి భాగంలో జానకి హావభావాలతో ఆమెను చిత్రీకరిస్తారు రచయిత….ఈ భాగంలో జానకి ఆమె ప్రమేయం లేకుండానే భర్త బాధలను అన్నతో పంచుకోగా
పుట్టింటికి పోదామని జానకిని తీసుకు వెళ్తాడు సత్యం….
చిన్నప్పుడే పెళ్ళయిన ,లోకం చూడని ఆడదానికి స్వంత నిర్ణయాలుండవు కదా! అన్నతో వెళ్ళిందె కానీ తన సంసారం మూన్నాళ్ళ ముచ్చటేసింది బాధ పడుతుంది.
మళ్ళీ భర్త వచ్చి పశ్చాత్తాపం నాటకాలాడి జానకిని తీసుకువెళ్తాడు..అప్పుడూ తన ప్రమేయం ఏమీ లేదు..
వయసు పెరిగే కొద్దీ, అన్న బోధనల వలన, పుస్తక పఠనంతో తనని తాను తెలుసుకుంటుంది..రెండవ భాగంలో సాహసం మూర్తీభవించిన మనిషిగా, సత్యాన్ని, నిజాయితీని నమ్మే మనిషిగా జానకి కన్పిస్తుంది…అప్పటికి ఒక మగ పిల్లవాడిని జన్మనిస్తుంది….
ఎన్ని సంవత్సరాలు గడిచినా మారని మనిషి వెంకట్రావు.
” మూఢాచారాలని నమ్మే వెంకట్రావు, అబధ్ధాలాడే వెంకట్రావు,కోపంకలిగిన వెంకట్రావు,నీతిలేని వెంకట్రావు, అవసరాన్ని బట్టి ఊసరవెల్లి లా రంగులు మార్చే వెంకట్రావు
వల్ల చేదు అనుభవాలెన్నింటినో చూసింది జానకి.
ఆ అనుభవాలకు పరాకాష్ట భర్తకు వ్యభిచార లక్షణాలు కూడా వుండడం….ఇంక ఆమె సహనానికి తెరపడింది.
కోపం కట్టలు తెంచుకుంది…ఆవెశం ఊపిరి పోసుకుంది.
వెంకట్రావు ను నిలదీసింది‌ ..ఇది జానకి మానసిక పరిణామ
క్రమం…అవునూ! పిల్లిని కూడా కట్టేసి కొడితే పులి అవుతుంది…అలాగే జానకి బాధలు పడీ,పడీ చివరకు భర్తతో పెనవేసుకున్న జీవిత బంధం అబధ్ధమనీ, కృత్రిమమనీ,మో‌సపూరితమనీ రుజువైనప్పుడు ఒక నిర్మలమైన ఆత్మకు కలిగే పరితాపం అది.
నేటి సమాజంలో కూడా ఎంతోమంది జానకి వంటి బాధలను భావిస్తున్న ఆడవారున్నారు..తను చదివిన పుస్తకాల ఙ్ఙానంతో …ఇంకానా…ఇకపై చెల్లదు… దుర్మార్గం..అనుకుని ఒక స్థిర నిశ్చయంతో ఇంటినుంచి
,అతని నుంచి దూరంగా కొడుకుతో సహా వెళ్ళిపోతుంది..

3 విభాగంలో గుప్పిట్లో ఉంచిన తన సంసారవిషయాలన్నీ
ఆవేశంతో తల్లికి అన్నకు చెబుతుంది. …
“24 గంటలూ ఏదో ఒక సాధింపు తో చూస్తూ ఉంటాడు.మనిషిలో ఏ గుణము చూద్దామన్నా అసహ్యమే! నోరు తెరిస్తే అబద్ధాలు.” అని అతని దుర్గుణాలచిట్టా పరుస్తుంది.
సున్నిత స్వభావం, పేదలపై సానుభూతి కలిగిన జానకి లోకఙ్ఙానంతో ఎదిగి, స్టడి సర్కిల్ లో పనిచేస్తున్న ,పరిచయమైన ప్రభాకర్ అన్నివిధాలా యోగ్యుడని
భావించి అతనితో జీవితం పంచుకోడానికి సిద్ధపడుతుంది.
అతను కోరిన తరువాత…కొడుకుతో సహా అతని జీవితంలో ప్రవేశిస్తుంది.ఆత్మానుభవంతో ప్రవర్తించి ,మానసిక, శారీరక బాధలనుండి విముక్తి పొందింది.
ఇలా జానకి పాత్రలో క్రమ పరిణామాన్ని చూపారు.
రచయిత.తనకు తానుగా చైతన్యవంతమైతేనే ఆ మార్పు శాశ్వతం అని కూడా ఆ పాత్ర ద్వారా చూపారు.సాంప్రదాయ బద్ధంగా పెరిగిన జానకి,తాను సంపాదించిన ఙ్ఙానంతో తన మార్గొన్ని సుగమం చేసుకుంది.
ఈ రోజుల్లో ఇలాగే కొంతమంది భర్తలతో వేగలేనప్పుడు విడాకులు తీసుకుని మళ్ళీ వివాహం చేసుకోవడం చూస్తూనే ఉన్నాం..పురుషులందరూ అలా ఉంటారని కాదు…కానీ చదువుకుని,ఉద్యోగం చేస్తున్న స్త్రీని కూడా నీకేం తెలియదు…అని తీసి వేయడం ,ఆమెపై పెత్తనం చేయడం ఇంకా జరుగుతూనే ఉన్నది..ఆడవాళ్ళు సహనవంతులు కాబట్టి సర్దుకుని వెళ్ళిపొతున్నారు….అత్యాధునిక కాలంలో ఆడవాళ్ళ ద్వారా బాధలు పడుతున్న మగవాళ్ళు కూడా లేకపోలేదు…
ఈవిధంగా సగటు స్త్రీ గా మొదలైన జానకి పాత్ర తన జీవితానికి తానే నియంత అనే విధంగా నిర్ణయాలు తీసుకునే సాహసం కల స్త్రీ పాత్ర జానకి..

ఈ విధంగా విభిన్న పరిస్థితులు, వివిధ రంగాల, వివిధ కాలాలూ, కలిగిన సమాజంలో నిరంతరం మనకు ఎదురవుతున్న మనుషులు,కుటుంబ వ్యవహారాలు,వైవిధ్యం కలిగిన మనస్తత్వాలు మూడు నవలల్లోని మూడు పాత్రలు…
ఇందిర…..మంజరి…..జానకి…..

నాకు సదస్సులో పాల్గొనే అవకాశాన్ని కల్పిస్తున్న సదస్సు నిర్వాహకులకు హృదయపూర్వక ధన్యవాదాలు…

డా.( శ్రీమతి ) గడ్డం శ్యామల….
అసోసాయెట్ ప్రొఫెసర్…(రిటైర్డ్)
ఎస్.పి.యం.కె.,
హైదరాబాదు… తెలంగాణా రాష్ట్రము….

January 3, 2023 0 comment
0 FacebookTwitterPinterestEmail
వ్యాసాలు

అన్నం తిని పోయి ఆడుకోరా..

by Chandu Pendyala January 2, 2023
written by Chandu Pendyala

అని ఓ అమ్మ పిలుపు,బాబూ ఎప్పుడూ ఆటలేనా కాస్త చదువుకోండిరా పరీక్షలు వస్తున్నయిరా అని అదే ఊళ్ళో కిరాయికి వుంటూ ఆ ఊరి ప్రభుత్వ బడిలో పాఠాలు చెప్పే సారు,అమ్మ పిలిచినా రాలేదు ఇంటికి అని కోప్పడే సోదరుడు , ఇంత మంది ఇన్ని తీరులుగ మందలించినా ఆట నుండి అర అడుగు కూడా ముందుకు వేయనివ్వని చిన్నప్పటి ఆటలు మనసును పొరలు పొరలుగా మెలిబెడుతుంటే బాల్యపు బడుద్దాయి చేష్టలు,అల్లరులు,మరి ముఖ్యంగా ఆడిన ఆటలు “అరటాకు లాంటి కాగితంలో ఆరబోయక తప్పదు”.

పక్క పక్కన ఇండ్లు,ఇండ్లను ఆనుకుని గుడిసెలు , అక్కడక్కడ అద్దాల మిద్దెలు అన్నిటిని అనుసంధానం చేస్తూ వాడలు , మధ్య మధ్య సన్నని సందులతో కూడిన పల్లెలు.ఆ పల్లెలో ఇంటికిద్దరు అన్నదమ్ములు ఇంటికిద్దరు అక్కచెల్లెలు.భారము లేని చదువులు,సమయాన్ని లెక్కించని లెక్కలు.
ఇవన్నీ ఆటలకు అనుకూలించే అంశాలు.
“దాగుడు మూతలు దండాకోర్ పిల్లీ ఎలుక భద్రం కోర్ ఎక్కడి దొంగలు అక్కడనే గప్ చుప్ ” అని గోడ చాటుకు పోయి పది లెక్కపెట్టేసరికి దోస్తులంతా తలుపుల చాటుకు,గడ్డివాముల చాటుకు దాచుకుంటే లెక్కపెట్టినతను దొరకబట్టకుంటే వెనుక నుండి పోయి వీపులో కొడితే వాడు మళ్ళా లెక్కబెట్టాలె”.
” చిర్రా గోనె అనే ఆటలో రెండు వైపులా కొచ్చెగా చెక్కిన చిన్న కర్రనే చిర్ర.గోనె అంటే పొడవాటి కర్ర.ముందుగా చిన్న రంధ్రం ( బద్ది ) తవ్వి చిర్రను బద్దికి అడ్డంగా పెట్టి గోనెతో

చిర్రను లేపి కొడితే అది పైకి ఎగరగానే అదే గోనెతో గట్టిగ కొడితే దానిని అవతలి వాడు పట్టుకుంటే కొట్టిన వాడు అవుటయినట్లు”.
” బొంగరం అయితే అది రయ్యిన తిరుగుతూ కాలాన్ని కూడా తిప్పేది.దానితో నేలతో పాటు అరచేతిలో కూడా తిప్పిన అనుభవాలు”
” నీ నేలంత తొక్కి తొక్కి పాడుచేస్త, రాయి రంగన్న , కట్టెలమోపు అనే హుషారైన ఆట”
” వినవే బాలా నా ప్రేమ గోల”
తొక్కుడు బిళ్ళ ఆడా రావే ” అని హాస్య నటుడు రేలంగి హీరోయిన్ తో పాతాళభైరవి సినిమాలో సరదాగా ఆడుతూ పాడే పాటలోని ఆ తొక్కుడు బిళ్ళ ఆటలో చిన్న’ పెంకాసు’ ను నాలికకు అద్దుకుని ఎనిమిది డబ్బాలు గీసి ఆ పెంకాసును అందులో వేసి దానిని కదిలిస్తూ కుంటుతూ ఆడే ఆట “.
” చింత గింజలతో ఆడే ఓనగుంటల ఆట”
” కచ్చకాయల ఆట “
” గోలీలాట లో రంగురంగుల గోలీలు రకరకాల సైజులతో ఎక్కువగా పిల్లలు ఆడే ఆట అది”.

ఇటువంటి ఎన్నో ఆటలు నాడు పిల్లలకు ఎంతో ఉల్లాసాన్ని ఇచ్చేవి.ఖర్చు తక్కువతో తల్లిదండ్రులకు భారం కాకుండా,తోటి సమాజానికి హాని జరుగకుండా ఆడిన ఆటలు నేటి పిల్లలకు కూడా నేర్పితే కొంతైనా ఆరోగ్యకరమైన సమాజాన్ని తయారుచేయగలమేమో…

January 2, 2023 0 comment
0 FacebookTwitterPinterestEmail
కవితలు

 మా  ఊరి పిట్టలు !!

by రాఘవాచార్య‌ January 2, 2023
written by రాఘవాచార్య‌

పక్క  ఊరికి వచ్చినా మా ఊరి
పిట్టలే కనిపిస్తున్నాయి
అవును ! నేను గుర్తు పట్టగలను
కిచ కిచలు నాకు ఎరుకైనా భాషనే మరి !

మా ఇంటి చూరు కింది పిచ్చుకలే
ఇక్కడి చూరుల్లో చేరినట్లున్నాయి
ఆశ్చర్యం ! నాకు తెలువకుండానే
పిట్టలు నా వెంటవచ్చినట్లున్నాయి
నేను బస్సులో
పిట్టలు ఆకాశంలో 
చిన్ని రెక్కలకు ఎంత అలసటైందో
సంతనుంచి నూకలు తెచ్చి
పిచ్చుకలకు సంతర్పణ చేయాలి

నాలో పక్షి ప్రేమ గూడుకట్టుకున్నట్లే
అన్ని ఊర్ల పిట్టలు 
మా ఊరి పిట్టల్లాగే అనిపిస్తాయి!
చెప్పుకుంటే అంతా హేలనచేస్తారు వికార ముఖంతో
పైన రెట్టలు రాలినట్లు !
వాళ్లు పక్షి ప్రేమికులు కాదన్నట్లే

ఎంత పెద్ద సంక్రాంతి ముగ్గు వేసినా
పిట్టలు ముగ్గుల్లో తిరుగాడితేనే
అది పెద్ద వాకిలి – పిట్టల స్టేడియం
లేకుంటే వాకిలి బోడ బోడ

నిజంగా పిచ్చుకలు ఊర్లో కనిపిస్తేనే
ఆ ఊర్లో ప్రాణాంతక
కాలుష్యం లేనట్లు
అయ్యో ! ఏ పాడు కాలానికైనా
మన పిట్టలు కనిపించకపోతే
ప్రకృతి తల్లి పిచ్చిలేసిపోతుంది
అకాలంగా మనిషి ఉనికికీ ప్రళయం

మనకు తెల్వదు ‌ ఊర్లన్నీ
పిచ్చుకలపేర్ల మీదే ఉంటాయి
అందుకే వాటిని ముద్దుగా
ఊర పిచ్చుకలంటారు !
లోపల ఇల్లేమో మనది
ఇంటి ముందు చూరేమో పిట్టలది
 
అదిగో ! అద్దాన్ని పిట్టలు 
ముక్కుతో పొడుస్తున్నాయి
అద్దం కూడ పిట్టలదే

పిట్టల్లేని ఊరు పుట్ట కిందికి జమ
పిట్టలుంటేనే ఊరు
ఊరు పిట్టల జాగీరు
       

January 2, 2023 0 comment
0 FacebookTwitterPinterestEmail
కవితలు

తొలి ప్రార్థన

by Parvati Mohan January 2, 2023
written by Parvati Mohan

నాటి చల్లని రాత్రి

సూర్యోదయపు గులాబి పిడికిళ్ళు విప్పుతూ

ఒక వెలుగు రేఖ పుట్టింది.

హస్త రేఖలు చూసి

ప్రాతః సమీరం చెవుల్లో గుసగుసలాడింది

చెమర్చిన హిమబిందువులని చూసి

నక్షత్రాలు నవ్వాయి

వెన్నెలతో కలిసి వీడ్కోలు చెప్పాయి

పక్కకు ఒత్తిగిలి నీరసంగా

తనకై చేసే తొలి ప్రార్ధన వినాలని

చెవులు రిక్కించిన శిశువుకి,

ఆడపిల్లా అన్న గొణుగుడు

ఆగొంతులో ఎంత విషాదం

ఓ – గాడ్ –

మొదటగా నా చెవుల్లో పడిన

అమృత వాక్కు వినా

మొదటి శ్వాసలోనే

విషాదాన్నీ, ఓటమినీ పీలుస్తూ

వింటున్నాను

ప్రతి అడుగూ ఓటమికి సన్నద్ధముకమ్మని

కాలకూట విషంతో ప్రారంభించిన

జీవన సరళి,

ఓ ఆడపిల్లా – అయితే ఈమె భవిష్యత్తుకై

ప్రార్థించు అంటున్న తొలి ప్రార్థనలు

రింగుమంటూనే ఉంటాయి జీవితాంతం

(పాకిస్తాన్ కవయిత్రి మేడం ఇస్రత్ ఆఫ్రిన్ కవిత ది ఫస్ట్ ప్రేయర్ ఆఫ్ మై ఎల్డర్స్ కు అనుసృజన)

January 2, 2023 0 comment
0 FacebookTwitterPinterestEmail
కవితలు

అన్వేషణ

by బ్రహ్మశ్రీ సూలూరి శివసుబ్రహ్మణ్యం January 2, 2023
written by బ్రహ్మశ్రీ సూలూరి శివసుబ్రహ్మణ్యం

        ( వచనకవిత )

మనిషి!

నిరంతరాన్వేషి!!

మాతృగర్భంలోనే

మొదలౌతుంది

వెదుకులాట!

అగమ్యాటవిలో

అమాయకుడి వేట!!

గర్భశోకవిముక్తికోసం

పెనుగులాడుతూ,

సుడులుతిరుగుతూ…..

బయటపడి

అంతులేని

దుఃఖసాగరంలో

పడతాడు!

ప్రేమకోసం పరితపించే

ఆ  పసి గుండెలు

ఎన్నిటికో

ఆశ్రయమిస్తాయి

పెంపకుప్పలు!

కొన్నిటికి

“కిరాయి తల్లుల కూటములు!!”

బాల్యం

మొగ్గతొడక్కముందే

విజ్ఞానార్జన పేరుతో

మాతృప్రేమ

అందనంత దూరం

వెళ్ళిపోతుంది!

కూటికోసం,

గూటికోసం,

సమాజంతో

పోటీకోసం…….

ఆరాటపడే

ఆ  అరవిరిసిన మొగ్గకు

దృష్టిపథంనుండి

తప్పుకుంటుంది

ప్రేమ!

ఎండమావులై

ప్రలోభింపజేస్తూ

ముందుకు తోస్తూంటాయి

ఎన్నో ఆసలు!!

బాల్యంలో –

యౌవనంలో

తీరని

ముద్దులు – ముచ్చట్లు

ముసలితనం

ముంచుకొస్తూంటే

‘వ్వె వ్వె వ్వె’  అంటూ

వెక్కిరిస్తాయి!

కడుపుపంటల రూపంలో

కొక్కరిస్తాయి!!

ముదిరిన ముసలితనం

చేతగానితనమై

ధిక్కరిస్తుంది!!!

ప్రకృతి అందించిన

ఇంద్రియపటుత్వం

కోశస్థదశకు

ఆహ్వానిస్తుంది!

అందని ద్రాక్ష పండైన

ప్రే మ కో సం

నిస్తేజస్కాలైన

ఆ కళ్ళు

చివరివరకూ

వెదుకుతూనే ఉంటాయి!

దేనికో అమ్ముడుపోయిన

“ఆ  ప్రే మ“

మరో జన్మకైనా

దక్కుతుందా?

ఆ జీవికి

ఆ నం దం

చిక్కుతుందా??

ఏమో!?!?!?

మనిషి!

నిరంతరాన్వేషి!!

January 2, 2023 0 comment
0 FacebookTwitterPinterestEmail
ఇంద్రధనుస్సు

స్వరాంజలి-11

by Krishna Kumari Yagnambhatt January 2, 2023
written by Krishna Kumari Yagnambhatt

ముత్తుస్వామి దీక్షితులవారు సంగీత శాస్త్ర రహస్యాలు ఇమిడ్చి కీర్తనలు రచించారు. అంతేకాదు, వీరు ఇతర శాస్తాల నెన్నింటిలోనో అపారమైన జ్ఞానం ఉన్నవారు. ఈ జ్ఞానమంతా వారి కీర్తనలలో గమనించవచ్చును. “గురు గుహ” ముద్రతో వీరు రచించిన కీర్తనలు సంస్కృతంలో ఉన్నప్పటికీ తెలుగువారికి అత్యంత ప్రీతిపాత్రమైనవి.

వెంకట మఖీ సంప్రదాయాన్ని అనుసరించి రాగ నామాలు కీర్తనలో వచ్చేవిధంగా రచించడమే కాకుండా సూళాదిసప్త తాళాలతో నవావరణ కీర్తనలు, నవగ్రహ కీర్తనలు రచించారు. ఇటువంటి అపూర్వ రచనలు ఏ వాగ్గేయకారుడు కూడా చేయలేదు. ప్రపంచంలో అన్ని రకాల సంగీతం కంటే భారతీయ సంగీతం ముఖ్యంగా రాగానికి చాలా ప్రాధాన్యం ఇచ్చింది. ఒక్కొక్క రాగం, దాని స్వరసమూహాలు, స్వరప్రస్తారాలు ఎంతో ప్రత్యేకంగా పేర్కొనదగినవి. అటువంటి ప్రత్యేకత కల్గిన “రాగం” పట్ల దీక్షితుల వారి అవగాహన అద్భుతం. అందువలననే వారి కీర్తనలకు ఒక ప్రత్యేకత కల్గింది. రచన ఎంత ప్రౌఢంగా ఉన్నప్పటికి, మంత్రపూరితములైనప్పటికి, వారి రచనలు ప్రాచుర్యాన్ని పొందడానికి కారణమైంది వారి రాగ పద్ధతి. దీక్షితులవారి కీర్తనలు శ్రేష్ఠమైన సంస్కృతి పాండిత్యము, స్వరరాగ పద్ధతిపాటు భక్తి, ధ్యానము కూడా కలిసి శాస్త్రసమ్మతిని రచింపబడ్డాయి. ఈ ఉదాహరణ చూడండి.

 ప్లల వి:

నీలోత్పలాంబికే నిత్య శుద్ధాంబికే మామవ!

అనుప్లల వి:

 త్రిలోక జననీ త్రిభువన మోహిని

త్రైలోక్య చక్రలాసిన

సత్ గురుగుహ విశ్వాసిని!

చరణం :

మాయా ప్రభంజాతీత సవరూపిణీ

 ముచుకంద బాకట పాలిని వరదాయిని

“ఛాయా గౌళ” రాగ రంజని నిరంజని

సాయుజ్యాది దాయిని సచ్చిదానంద రూపిణి !

 ఈ నాటికి కూడా చాలా మంది విద్వాంసులు సంగీత సభ ప్రారంభంలో దీక్షితుల వారి కృతి అయిన హంసధ్వని రాగంలోని వాతాపి గణపతింభజే ఆలపిస్తారు.

వీరి కీర్తనలలోని మంత్రశాస్త్ర తత్త్వంవారి మంత్రశాస్త్ర సమర్థతని, వైదుష్యాన్ని తెలియచేస్తాయి. వైదిక సంస్కృతం, లౌకిక సంస్కృతంలో చాలా వైవిధ్యం ఉంది కానీ, దీక్షితులవారి కృతులలో అతి సహజంగా సంస్కృత భాష ఒదిగిపోయింది.

దీక్షితులవారు తమ భక్తిని అనేక రకాలుగా ప్రదర్శించలేదు కానీ ఏ దైవాన్ని అర్పించినా అమేయమైన సమర్పణ భావనతోనే రచనలు చేశారు. భగవంతుడు– భక్తుడు అన్న సంబంధం తప్ప ఇతర ప్రక్రియలను వారు ఉపయోగించలేదు. ఇది వారి అనన్య భక్తి తత్పరతకు తార్కాణం.

 ఈ కీర్తనను చూడండి

ప్లల వి:

శ్రీ మహా గణపతి రవతుమాం

 సిద్ధి వినాయకో మాతంగ్ ముఖ: !

అనుప్లల వి:

 కామ జనక విధీంద్ర సన్నుత

 కమలాలయ తట న్నివాసొ

 కోమలధర పల్లవ పద ఖర

 గురుగుహోగ్రజ శివాత్మజ!

చరణం:

 సువర్ణా కర్ణణ విఘ్న రాజో

పాదాం బుజో గౌర వర్ణ వసన ధరో

 బాలచంద్రో నరాది వినుత లంబోధరో

 కువలయ స్వ విషాణ పాశాంకుశ

 మోదక ప్రకాశ కరో భవ జలధి నావో

 మూల ప్ర కృతి సవభావ సూకతరో

 రవి సహసర సన్నిభ దేహో

 కవి జననుత మూషిక వాహో

 అవనత దేవతా సమూహో

 ఆవినాశ కైవల్య గేహో !

January 2, 2023 0 comment
0 FacebookTwitterPinterestEmail
అనువాద సాహిత్యంపుస్త‌క స‌మీక్ష‌

ప్రదీప్ బిస్వాల్ వి రెండు కవితలు

by ఎలనాగ, సురేంద్ర నాగరాజు January 2, 2023
written by ఎలనాగ, సురేంద్ర నాగరాజు

మాటలు

మాటల గురించి మాట్లాడకపోవడమే మంచిది

అనాథ పిల్లల్లాగా అవి శవాల వెనుక

శ్మశానం వైపు పరుగెత్తుతాయి

చుట్టూ పడిపోయిన చిల్లర నాణేలను ఏరుకుంటాయి

వాటిని ఆపేవాళ్లెవరూ లేరు

చీకటి నిండిన రాత్రిలో

నక్షత్రాల మసక వెలుతురులో

దుమ్ము నిండిన ఊరితోవ మీద

కలల ముక్కల్ని వెతుకుతూ సాగుతాయి అవి

ఎవరు చెప్పగలరు వాటికి, అది నిరర్థకం అని?

వేకువ వేళ కొండకొమ్ము మీద

కొన్ని పచ్చని ఆకులు సూర్యకాంతితో మెరుస్తాయి

అక్కడ చారెడు కాంతిని చేజిక్కించుకునేందుకు

                                         సాహసిస్తాయి

వద్దనేందుకు నేనెవర్ని?

ఇక్కడ నా భార్య

నన్ను వాటికి దూరంగా ఉండమంటోంది

ఆంగ్లమూలం: ప్రదీప్ బిస్వాల్

తెలుగు సేత: ఎలనాగ

***

ఎక్కడున్నావిప్పుడు?

భరత్! నువ్వెక్కడున్నావు?

దినపత్రికల్లో గానీ

వార, మాస పత్రికల్లో గానీ

ఎన్నో రోజులనుండి నువ్వు కనిపించలేదు

రాజధానిలో నల్లజెండాలతో

ప్రదర్శనలు జరిపినవారిలో నువ్వు లేవు

పాత బస్ స్టాండ్ లో ఎవరో

నీ ప్రసక్తిని తీసుకొచ్చారు

నువ్వు గర్ల్ ఫ్రెండ్స్ ను మార్చినట్టు

నీ ఫోన్ నంబరును మారుస్తుంటావు

అంతేనా భరత్?

ఇప్పుడెక్కడున్నావు నువ్వు?

బొలంగీర్ లోనా, భువనేశ్వర్ లోనా?

కలహండికి వెళ్లావా నువ్వు?

అక్కడ ఒక ముసలి తండ్రి

పొలాల్లో కాయకష్టం చేస్తుంటాడు

ఇప్పుడు పిఛనుదార్ల వెంట

ఎందుకు పడుతున్నావు నువ్వు?

రైతులు ప్రభుత్వోద్యోగులు కారు

మాలో చాలా మంది లాగే

నువ్వు కూడా ఉన్నదాంతో తృప్తిగా ఉండు

భరత్!

రా ఒకసారి

మనం ఎన్నో చర్చించుకోవాల్సి ఉంది

ఆంగ్లమూలం: ప్రదీప్ బిస్వాల్

తెలుగు సేత: ఎలనాగ

***

ప్రదీప్ బిస్వాల్ పరిచయం:

ప్రదీప్ బిస్వాల్ రెండు భాషలలో రచనా నైపుణ్యం ఉన్న ప్రసిద్ధ కవి. సుమారు నాలుగు దశాబ్దాలుగా కవిత్వం రాస్తున్నారు. ఒడియా భాషలో ఆరు కవితా సంపుటులను, ఆంగ్లంలో రెండింటిని వెలువరించారు. వీరి రెండు కవితా సంపుటులు హిందీలోకి అనువదింపబడినాయి.కొన్ని కవితలు హిందీ, ఇంగ్లిష్, తమిళం తదితర ప్రధాన భారతీయ భాషలలోకి తర్జుమా చేయబడినాయి. వీరు ఒడిశా రాష్ట్ర సాహిత్య అకాడమీ పురస్కారం, నేషనల్ బుక్ ట్రస్ట్ పురస్కారం, కేంద్ర సాహిత్య అకాడమీ పురస్కారం అందుకున్నారు.సరళమైన భాషలో హృద్యమైన కవిత్వం రాస్తారు.ఈయన పేరెన్నిక గన్న సంపాదకులు, అనువాదకులు. ఇప్పుడు kabitalive(kabitalive.com)అనే వెబ్ మాసపత్రికకు సంపాదకులుగా వ్యవహరిస్తున్నారు.IAS క్యాడర్ కు చెందిన ఈయన ఒడిశా రాష్ట్రప్రభుత్వంలో పని చేసి పదవీ విరమణ పొందిన తర్వాత,ప్రభుత్వం చేత మళ్లీ ఒడిశా రియల్ ఎస్టేట్ రెగ్యులేటరీ అథారిటీ (RERA)మెంబర్ గా నియమితులైనారు. ప్రస్తుతం వీరు భువనేశ్వర్ లో నివసిస్తున్నారు.

***

January 2, 2023 0 comment
0 FacebookTwitterPinterestEmail
కవితలు

కవితా టపాసులు ఎడ్డీయకుండ్రి!

by సుదర్శనం వేణుశ్రీ. January 1, 2023
written by సుదర్శనం వేణుశ్రీ.

వచన కవిత్వాన్ని ఉమ్మగిల్లనీయకుండ
వడ్డిస్తున్నారు అందరూ అని ఎగాదిగా చూడకండి

మార్మికత సంక్లిష్టత ప్రతీకలు లేకుండా కవిత్వమా అనుకోకండి

అవార్డు రివార్డుల కోసంకాదు
తాడిత పీడితుల కొరకే
సామాన్య జనుల కొరకే కవిత్వం
వాడుక భాష పచనం కాని వచన కవితలనకండి

సమాజ మనుగడకోసమే సామాన్యుల మాటలు కవితా వాహిని అయ్యేది

ఎవరేమన్నా కిమ్మనకుండా కవిత్వ బాటలో పోయేటోళ్లం

పద్యాన్ని అలంకార సమాసాల నింపకుండ
జిగిబిగి లేకున్నా గజిబిజి లేకుండా ఉండాలనుకుంటాము
పద ఫలహారాలు పంచుతున్నామనుకోని పరిహాసాలాడకండి

జరుగుబాటుకో తిరుగుబాటుకో రాయడం లేదు
జరిగిన వాస్తవాలను
వాడుక భాషలో రాసేటోళ్లం పెదవుల మీద చిరునవ్వుల భాషణ చేయటం
కాగితాలపై అందమైన ఆదర్శ కవిత్వం కురిపించడం
మనసు కుళ్లు కుతంత్రాలతో
కుతకుతలతో
తోటి కవుల అంతర్గత యుద్ధాలను కోరడం చేయం
కుల మత వర్గ విభేదాల కవిత్వ కుంపటులను రగిలించము
ఒకే భావజాలంలోనూ అంతర్యుద్ధాలనూ కోరము

భక్తి శృంగార భావకవులలో మతాలతో మనుషులు వేరై రాజకీయపు టెత్తులు కవుల హృదయాల్లో తిష్టవేసుకున్న కవులున్నా
అనైక్యత సృష్టించం
ఐక్యత చెడగొట్టం

కవులందరూ కాగితాల పెదవులపై కవితలవుతారు
ఎవరికి అర్థం కాని కవులుంటారు
ఎవరి ధోరణిలలో వారు ఉంటారు
సమాజ శ్రేయస్సొక్కటే అసలు నినాదమై
వినూత్న పోకడల బాటలేసుకుంటాం
వాద వివాదాల పోత పోసుకుంటాం
అసలు జనానికి అందాలన్నదేకాక
అస్సలు అంతరాలు లేకపోలేదుసుమా!
అందరు కవులొక్కతీరేకారుసుమా!
తోటి కవుల తొక్కి పైకెక్కి మహాకవులు ఉన్నారు!
తోటి కవులు పైకెదగాలని అక్కున చేర్చుకునే కవులూ ఉన్నారు!

కాల ప్రవాహానికి నిలిచే కవులున్నారు జన కవులున్నారు
స్వార్థం వీడి కవిత్వ సాంగత్యం కోరే కవులూ ఉన్నారు
ఉన్నమాటకు ఎవరు ఉలిక్కిపడక
అన్న మాటలను ఆలోచించండి
అందుకే అందరిని కోరుతున్న-
ఎడ్డీయకుండ్రి!
కవితా టపాసులు ఎడ్డీయకుండ్రి!!

January 1, 2023 0 comment
0 FacebookTwitterPinterestEmail
కవితలు

ధరిత్రీవందనం

by Damaraju Vishalakshi January 1, 2023
written by Damaraju Vishalakshi

బంగారు సింగారు భరతమాతకు మనము నిండార దండాలు పెడదామా
దండిగాసేవలు చేద్దామా !బంగారు సింగారు!!

గంగ యమున సింధు
కన్నతల్లయినట్టి భరతమాతకు
దండమెడదామా
భక్తితో సేవలు చేద్దామా !బంగారు!

వింధ్య ఆరావళి
హిమగిరులతో ఒప్పేటి
ధర్మమూర్తికి దండం
పెడతామా
ధరణిలో శ్రేష్టతను చూద్దామా !బంగారు!

తల్లి స్వేచ్ఛ కొరకు
తనువు లర్పించినా త్యాగధనులను తలచుకుందామా
తరతరములకు
చెప్పుకుందామా !బంగారుసింగారు !

వీరులను శూరులను
విజ్ఞాన వేత్తలను
కన్న భారతి కి దండం పెడతామా
విజయ మాలలు
మెడలో వేద్దామా !బంగారు!

అన్నపూర్ణగ జనని
నావిష్కరించిన
అన్నదాతల
తలచుకుందామా
అవనినిలో
కాపాడుకుందామా !బంగారు!

రేయనక పగలనక
సరిహద్దులలొ కాచి
శత్రువులశిరములతో ఆటలాడునట్టి
సైనికులకుమొక్కు కుందామా
సాహసులను తలచుకుందామా !బంగారు!

దేశసేవ యనెడి
దీక్షను వహించి దేశభక్తి తోడ
ధీరులై చరియించు
స్త్రీ బాల వృధ్ధులను
చూద్దామా
చేయెత్తి దండము
పెడతామా !బంగారు!

సహజవనరులతోన సశ్యశ్యామలమైన
శ్రామికులకృషితోన
శోభిల్లి వెలిగినా
సవిత్రికి దండమెడదామా
ధరణిలో గొప్పదని చెబ్దామా !బంగారు!

January 1, 2023 0 comment
0 FacebookTwitterPinterestEmail
వ్యాసాలు

ఆరోగ్య పరిరక్షణ : అయ్యప్ప దీక్ష

by రసస్రవంతి& కావ్యసుధ January 1, 2023
written by రసస్రవంతి& కావ్యసుధ

శబరిమలలోని స్వామి అయ్యప్పను దర్శించ టానికి మండల దీక్ష చేసే వారు మెడలో దీక్షా మాలను ధరించడం ఎంతో ముఖ్యం. ఆ మాలను మంత్రయుక్తంగా గురుస్వామి చేతుల మీదుగా ధరించాలి. దీక్షామాల ఎంతో పవిత్రమైనది. మండల దీక్ష ఆరంభించిన అయ్యప్ప భక్తులు, వారికివారే ఆ మాలను ధరించకూడదు. దేవాలయంలో కానీ, భక్తుని గృహంలో కానీ, తన గృహంలో కానీ శిష్యునికి మాలను గురుస్వామి ధరింపచేయాలి. గురుస్వాములు అయిన వారు గురువు లేకపోతే అయ్యప్ప దేవాలయానికి వెళ్ళి అక్కడ అర్చకునినే గురువుగా భావించి అర్చకుని చేత మాలధారణ చేయించు కుని తాంబూలం, పండు, దక్షిణతో ఆయనను సత్క రించాలి అని కొందరు అభిప్రాయపడుతున్నారు. ఇంకొందరు శబరిమల దీక్ష పట్టి, స్వామిని దర్శించి గురుస్వామి అర్హత పొందిన అయ్యప్ప భక్తులైన గురుస్వాములు, తమకంటే ఎక్కువసార్లు దీక్షతో శబరిమల యాత్ర చేసిన గురుస్వాముల చేత మాల ధారణ చేయించు కోవాలని ఇంకొందరు చెబుతున్నారు. ఇంకొంతమంది. భక్తులు తమ తల్లి చేతనే మాలను ధరింపచేసుకుంటు న్నారు. మాతృదేవోభవ అన్న సూక్తి ప్రకారంగా వారా విధంగా చేస్తున్నప్పటికీ కొడుకుకు మాల ధారణ విషయంలో తల్లి జోక్యం అభిలషణీయం కాదని ప్రముఖ గురుస్వాములు అంటున్నారు.

అయ్యప్ప దీక్ష మాలధారణ దేవాలయంలో లేదా గృహంలో జరిగినా, గురుస్వామి గృహంలో జరిగినా గురువు ద్వారానే మంత్రం పఠిస్తూ దీక్షా మాలను ధరింపచేసి శిష్యుని ఆశీర్వదించడమన్నది విధాయకం. స్వామివారికి పూజాభిషేకాలు చేసి, స్వామి వారిని హృదయంలో నిలుపుకుని మనో నేత్రాలతో ఆయనను దర్శిస్తూ శిష్యుని మనసులోకి స్వామిని ప్రవేశింపచేస్తాడు గురుస్వామి. తులసి పూసలతో, రుద్రాక్షలతో, స్ఫటికాలతో తయారు చేసిన ఏ మాలనైనా దీక్ష మాలగా ఉపయోగించవచ్చు. మండల దీక్షను స్వీకరించి మెడలో మంత్ర పూర్వకంగా మాలను ధరించిన అయ్యప్ప భక్తులు యాత్ర పూర్తి చేసుకుని గృహానికి చేరుకునే వరకూ మెడలో నుంచి మాలను తీయకూడదు. మాలను ధరించటానికి ముందు రోజున మాలను శుభ్రపరచాలి. మర్నాడు బ్రహ్మీ ముహూర్త సమయము నకు ముందుగానే లేచి కాలకృత్యాలు తీర్చుకుని అభ్యంగన స్నానం ఆచరించి మాల ధరించటానికి సిద్ధపడి ఉండాలి. గురుస్వామి సన్నిధిలో ముందుగా వినాయకుని పూజించి ఆ తర్వాత నైవేద్యం సమర్పించాలి.

అయ్యప్ప దీక్ష సక్రమంగా భక్తితో పాప్తి అనారోగ్యంతో బాధపడుతున్న వారు ఆరోగ్యంగా, ఉత్సాహవంతులుగా కూర… తుంటారు. తెల్లవారు జామున నాలుగు గంటలకు నిద్రలేచి, చన్నీటి స్నానం చేయడం, నుదుట విభూతి, చందనం కుంకుమ ధరించి దీపారాధన చేసి, పూజ, శరణు ఘోష ముగించి ఏదో ఒక దేవాలయానికి దైవదర్శనానికి స్వాములు వెళతారు. ఉదయమే కాళ్లకు చెప్పులు లేకుండా నడచి దేవాలయానికి వెళ్ళి, ప్రదక్షిణలు చేసి దైవదర్శనం చేసుకోవడం వల్ల స్వామి కార్యం, స్వకార్యం పూర్తి అయినట్టు ఉదయపు నడకను భక్తిగా చేసినట్లవుతుంది. అదే విధంగా సాయంత్రం తలకు చన్నీటి స్నానం చేసి, పూజా కార్య క్రమాలు ముగించాక దేవాలయానికి కానీ, భజనలకు గానీ, నడ వెల్లడం వల్ల సాయంత్రపు నడక పూర్తి అవుతుంది.

బ్రహ్మచర్య వ్రతం దీక్షలో ఎక్కువ ప్రాధాన్యం ఉంది. బ్రహ్మ -చర్య వ్రతం పాటిస్తూ నేలపై చాపమీద రెందుకూడా లేకుండా నిద్రించడం వల్ల మెడనొప్పి, నడుము నొప్పి వంటివి దరికి చేరవు.. ఉన్నవారికి నయమవుతుంది. నేలపై పడక మొదట్లో ఇబ్బంది. కలిగించినా, తరువాత చక్కగా నిద్రపడుతుంది. సాత్వికాహారం మేలు చేస్తుంది. ఒక పూట భోజనం, రెండో పూట అల్పాహారం, నియమబద్ధంగా ఆహారం సేవించడం వల్ల ఒంట్లో కొవ్వు తగ్గుతుంది. ఊబకాయం ఉన్నవారు మండల దీక్షతో తెలియకుండానే కొన్ని కిలోలు బరువు తగ్గి, శరీరం తేలిక అవుతుంది. శబరిమల యాత్రకు వెళ్ళి వారు అడవుల్లో చురుగ్గా నడవ గలుగుతారు. చెప్పులు లేకుండా నడవడం వల్ల పాదాలకు రాళ్లు వంటివి గుచ్చుకోవడం వల్ల శరీరంలో రక్త ప్రసరణ బాగా జరిగి ఉత్సాహంగా ఉంటారు. అలాగే భజన కార్యక్రమంలో రెండు అర చేతులతో, తరచూ చప్పట్లు కొట్టడం వల్ల చేతిలో వేళ్ల నరాల్లో రక్త ప్రసరణ బాగా జరిగి తెలియని ఆనందాన్ని, తన్మయత్వాన్ని పొందుతారు.

దీక్షలో మాంసాహారం, రోడ్డు పక్క చిల్లర తిళ్ళు వంటివి.తినకపోవడం వల్ల, పొగ తాగడం, మద్యపానం, గుట్కా, కారా , కిల్లీ వంటి దుర్వ్యసనాలకు దూరంగా ఉండటం వల్ల అనారోగ్యం వారి దరికి చేరదు.
తరచూ కర్పూరహారతి ఇవ్వడం వల్ల, సూక్ష్మక్రిములు దరిదాపుల్లోకి రావు. పూజ, భజనానంతరం, సహపంక్తి భోజనాలు భిక్ష, అందరూ నల్ల బట్టలు ధరించి, మాసిన గెద్దాలతో, బికారిగా ఉండటం, సమానత్వ భావన పెంపొందిస్తాయి. కులం, మతం, తేడా , అంతస్తు, గొప్ప, బీద తారతమ్యం మరచి స్వాములు తిన్న ఎంగిరి విస్తరు ఎత్తడానికి పోటీపడి తనలో ఉన్న గర్వం అహంకారాన్ని పక్కన బెట్టి దైవకార్యంగా భావించి పవిత్రంగా చేస్తారు. “అహం బ్రహ్మాస్మి తత్త్వమసి సిద్ధాంతం” అయ్యప్ప దీక్షకు పట్టుకొమ్ము. ప్రతి ఒక్కరిలో అయ్యప్పస్వామిని దర్శించి తనలో కూడా దైవాన్ని సందర్శించడమే ఈ దీక్ష ప్రత్యేకతా మాలధరించి దీక్షలో ఉన్న స్వాములు సాక్షాత్తు అయ్యప్ప స్వామికి ప్రతి రూపాలుగా, భావిస్తారు. ఎవ్వరూ పేరు పెట్టి పిలువకుండా పేరుకు అయ్యప్పని కానీ స్వామీ అని కానీ చేర్చి పిలిచి
శరణం అని నమస్కరించి మాట్లాడుతారు. కొందరు పాదాభివందనం చేసి గౌరవిస్తారు.

” స్వామియే శరణమయ్యప్ప”

January 1, 2023 0 comment
0 FacebookTwitterPinterestEmail
Newer Posts
Older Posts

Recent Posts

  • ఎవరైనా కోయిల జాడ చెప్పండి
  • బంకర్లో కోయిల
  • అస్తిత్వాలు అసలు సంగతులు – Women’s Day ( 2026 మార్చ్ తరుణి సంపాదకీయం)
  • రచయిత వ్యక్తి కాదు సమాజ జీవి – నిఖిలేశ్వర్
  • స్త్రీ అంతర్మథనాన్ని ఆవిష్కరించిన నవల “భానుమతి”

@2021 - All Right Reserved to Mayuukha The Magazine


Back To Top
మయూఖ
  • హోమ్
  • కవితలు
  • కథలు
  • ధారావాహిక నవల
  • వ్యాసాలు
  • బాల‌సాహిత్యం
  • ఇంద్రధనుస్సు
  • ఇంట‌ర్వ్యూలు
  • పుస్త‌క స‌మీక్ష‌
  • అనువాద సాహిత్యం
  • About Us