ప్రముఖ సాహితీవేత్త రూప్ కుమార్ డబ్బికార్ గారు వివిధ సాహిత్య ప్రక్రియలతో సాహితి కృషి చేస్తున్నవారు. ఇటీవల వారి లేఖిని నుండి
వెలువడిన నవల భానుమతి.నవలా శీర్షిక చదవగానే ఎవరీ భానుమతి ఏమా కథ అన్న ఆసక్తి సహజంగానే పాఠకులకు కలుగుతుంది.
మహాభారత కథ ఆధారంగా ఎక్కడ గుర్తింపబడని,అంతగా ప్రాధాన్యత లేనికురువంశపు కుల వధువు, దుర్యోధనుడి భార్య అయిన భానుమతిని ప్రధానపాత్రగా మలచి ఉదాత్తంగా ఆమెను ఈనవలలో ఆవిష్కరించారు రచయిత.స్త్రీ పక్షపాతిగా, స్త్రీవాద దృక్పథంతో అనేక విషయాలను ఈ నవలలో చర్చించారు. నవలా విషయానికి వస్తే దుర్యోధనుడు స్వయంవర సభ నుండి భానుమతిని బలవంతంగా ఎత్తుకొని వస్తాడు. ఆ సందర్భంగా రాజసభలో పెద్దలు, గురువులు ఆక్షేపించడం, కర్ణుని శౌర్య పరాక్రమాలను అడ్డుపెట్టి కన్యను ఎత్తుకు రావడం తప్పు అన్నారు అప్పుడు దుర్యోధనుడు తాత భీష్ముడు కాశీరాజు కుమార్తెలు అంబ, అంబిక, అంబాలికలను స్వయంవర సభ నుండి తీసుకొని రావడం ఉదాహరణగా చూపి తన చర్యను సమర్ధించుకున్నాడు.

నవలా నాయిక భానుమతి అతి సౌందర్యవతి. సుగుణరాశి. సున్నిత హృదయాంతరంగి. యోధురాలు. ఈ స్త్రీ మూర్తి మానసిక సంఘర్షణలను, వేదనలను అనేక కోణాలుగా దర్శించి, స్పర్శించి, ఊహించి చక్కగా విశ్లేషిస్తూ వాస్తవిక కల్పనా రమ్యతగా ఈ నవలను తీర్చిదిద్దారు రచయిత డా. రూప్ కుమార్ డబ్బీ కార్.ఇక కథలోకి వెళితే కళింగ రాకుమారి భానుమతిని సుయోధనుడు పరిణయమాడడంతో కథ మొదలై, కురుక్షేత్ర యుద్ధం ముగిసే వరకు కొనసాగుతుంది.
తన పుత్రుడు దుర్యోధనుని భానుమతి భర్తగా స్వీకరించేలా గాంధారి ప్రయత్నిస్తుంది. ఆమె మాటలు భానుమతి పై చాలా ప్రభావం చూపాయి. భానుమతిని కూతురిలా చూసుకుంటానంటుంది. రాజవంశంలో మగవారి మనస్తత్వాలు మనకు అంతుచిక్కవు. వారి
ఆధిపత్య ధోరణులకు అంతు ఉండదు. నాతో పోల్చుకుంటే నీవు అదృష్టవంతురాలివే కదా! అని తనను తాను ఓదార్చుకుంటూ, భానుమతిని సమాధానపరుస్తుంది. ఇక్కడ రచయిత గాంధారి తల్లి మనసును పుత్ర ప్రేమను,

ఇద్దరి మధ్య సంభాషణను అత్యంత ఆసక్తికరంగా చిత్రించారు.భానుమతి తన మనసుకు నచ్చచెప్పుకుని దుర్యోధనుని భర్తగా
స్వీకరిస్తుంది.అయినా ఆమె విరహవేదననే అనుభవించినట్లు
ఈ నవల వల్ల మనకు తెలుస్తుంది. “యువరాజు దుర్యోధనుడు పాండవ ద్వేషియై అడవిలో కాలిన కట్టెలా తన రాణి పట్ల నిరాశక్తుడై తిరుగాడుతున్న గుడ్డివాడు”
చంద్రవంశంలో పుట్టిన రసికత్వం లేని వాడు.
“పతిసాంగత్యం లేని సతికి శశికాంతులతో పని యేమి” అని తన ఇష్ట సఖి కుముద్వతితో చెప్పుకొని బాధపడుతుంది. విలువైన సంపదను ధనాగారంలో పడేసినట్లు తనను తెచ్చి అంతఃపురంలో వదిలిపెట్టాడని వాపోతుంది. ద్రౌపదికి చెప్పకుండా ఆమె సలహా తీసుకోకుండా పాండవులు ఏ పని చేయరని భానుమతి విన్నది.భానుమతి సలహా కాదు కదా కనీసం ఆమె ఉనికిని కూడా గుర్తించడు దుర్యోధనుడు. ఒక సందర్భంలో ‘ స్త్రీ ఉనికి కూడా పురుషుడి నడత ప్రవర్తన పైనే ఆధారపడి ఉంది? ఆత్మగౌరవం లేని భార్య బతుకు వైధవ్యం కన్నా ఘోరమైనది కదా! అది నేను తప్ప ఇతరులు అనుభవించలేని దుస్థితి, తెలుసుకోలేని సత్యం’ – అంటుంది. ఒక స్త్రీ యొక్క మానసిక వేదనా తీవ్రతను తెలిపే ఈ మాటల వల్ల
హస్తినాపుర యువరాణిగా ఆమె ఎలాంటి స్థితిని పరిస్థితిని అనుభవిస్తుందో అర్థం చేసుకోవచ్చు.

పాండవులు కూడా కురువంశ వారసులని భావించిన సహృదయ ఆమె. కర్ణుని జన్మ రహస్యం తెలిసి కుంతీ పుత్రుడని ఆనందించింది.
ద్రౌపది వస్త్రాపహరణలో ఆమెకు జరిగిన అవమానం సమస్త స్త్రీ జాతికి అవమానమని, ఆ చర్యకు కారణమైన తన భర్తను తలుచుకొని అసహ్యించుకుంటుంది. అంతఃపుర స్త్రీ జనానికి మొహం చూపలేని స్థితికి తెచ్చాడని భావిస్తుంది. వికర్ణుడు మాత్రం బాధ్యతతో దుర్యోధనుని ప్రశ్నించి, ద్రౌపది మర్యాద కాపాడే ప్రయత్నం
చేశాడని, అతని భార్య మృదుల అదృష్టవంతురాలనీ, స్త్రీ లోకంలో ఆమెకు గౌరవం దక్కిందని భావిస్తుంది.

సంధి రాయబారానికి వచ్చిన కృష్ణుడు
భానుమతిని కలిసినప్పుడు ఆమెలో ఎలాంటి కోరికలు కనపడలేదు. ‘ కాలంలో కదిలిపోతున్న ప్రకృతి కాంతలా ఉంది’. హస్తినకు కాబోయే మహారాణిని అన్న ఆశ కాని అహంకారం కానీ ఆమెలో ఏమాత్రం కనిపించలేదు. యుద్ధం
ముగిసిన తర్వాత యుయుత్సుడు (దృతరాష్ట్రుడికి గాంధారి దాసి సుఖద వలన కలిగిన పుత్రుడు) గాంధారిని కలవడానికి వచ్చినప్పుడు గాంధారి అతన్ని తప్పుపడుతుంది. భానుమతి మాత్రం పాండవుల పక్షం చేరి, కురువంశ చరిత్రలో కీర్తిని నిలబెట్టుకున్నావని మెచ్చుకుంటుంది. నీలాంటి భర్తను పొందిన నీ భార్య మాధురి అదృష్టవంతురాలంటుంది. ఈ సందర్భంగా భానుమతి మాటలు అన్యాపదేశంగా తనపై చేస్తున్న అభియోగాలని గాంధారి మనసు బాధపడినా, నిజమే కదా అన్న సత్యాన్ని గ్రహిస్తుంది. తల్లిగా తాను పూర్తిగా విఫలమైనానని, ప్రజలు సమాజం తన గురించి ఎంత వక్ర భాష్యం చెప్తుందో కదా! అన్న బాధ కూడా ఆమెలో కలుగుతుంది.
యుద్ధం ముగిసింది “భర్త లేడు అన్న బాధ తప్ప అలవాటైన ఒంటరితనం ఆమెను బాధించడం లేదు” పరాధీన భావన మాత్రం ఆమెను దహించి వేస్తుంది. దానిని కూడా ఆమె అలవాటు చేసుకుంటుంది. కుముద్వతి
తెచ్చిన గంగా జలాన్ని మండుతున్న తన గొంతులోకి వంపుకుంది భానుమతి. ‘గొంతును తడుపుతూ గంగాజలం, హస్తిన నగర భూమిని తడుపుకుంటూ గంగానది ప్రవహిస్తూనే ఉంది’ అని నవల ముగుస్తుంది. మన మనసులను కదిలించి వేసే భానుమతి కథ ఇది.

గాంధారి తన అభిప్రాయాలను సూటిగా చెప్పగలిగిన ధీరవనిత శివ భక్తురాలు. ధర్మాచరణ కలిగినది. అన్నీ ఉన్నా భర్తను కొడుకును ఏ విధంగానూ మార్చలేకపోయిన అసమర్ధురాలుగా, నిస్సహాయురాలుగా ఉండిపోయింది. భార్యగా తల్లిగా ఆమె పూర్తిగా విఫలమైంది. రాజభోగాలు ఉన్నా తాను ఒంటరినేనని, శివుని ఆరాధనలోనే గడుపుతున్నానని భావిస్తుంది. ధృతరాష్ట్రుడు తమ్ముని కోసం తాను కోల్పోయిన రాజ్యాధికారాన్ని తిరిగి తన సంతానం ద్వారా సాధించుకోవాలన్నా ఆకాంక్షతో, సమయానికి సంతానాన్ని కనలేని గాంధారిని తీవ్రంగా అవమానించాడు. కోపం పై నియంత్రణ లేక సంతు కావాలని గాంధారి అంతరంగ దాసి సుఖదను కోరుకున్నాడు. గాంధారి అసహనానికి గురైంది. అతని కోరిక పట్ల అసహ్యం జుగుప్సా కలిగాయి. కానీ ఆ చర్యను ఆమె ఆపలేకపోయింది. కృష్ణుడు రాయబారిగా హస్తినకు వచ్చినప్పుడు అతనితో సంభాషిస్తూ, తన మనసులోని మాటను అప్రత్యక్షంగా వ్యక్తపరుస్తుంది. దుర్యోధనుని స్వార్థం లో తప్పులేదంటుంది. అతడు వారసత్వాన్ని కోరుకుంటున్నాడని, తండ్రిలా అంధుడా? అంగవైకల్యమా? మానసిక వైపల్యమా?అన్ని విధాల సమర్థుడని అపారమైన పుత్ర ప్రేమను వ్యక్తం చేస్తుందే తప్ప శాంతి కోసం ఎలాంటి ప్రయత్నాలు చేయదు. భానుమతిని ఎత్తుకు వచ్చినప్పుడు కూడా అతన్ని తప్పు పట్టలేదు. ధృతరాష్ట్రుడిలాగానే ఆమె కూడా పుత్ర ప్రేమలో మునిగిపోయి తల్లిగా దుర్యోధనుని సరియైన దారిలో నడిపించలేదన్నది వాస్తవము. అలాగే ఆమె తన సోదరుడు శకుని ‘శత్రువునైన నవ్వుతోనే పలకరించి తన పగను తీర్చుకోగల కుటిల నీతిజ్ఞుడు’ అని తెలిసి
అతని దుష్టపన్నాగాలను నిరోధించలేకపోయింది.

రూప్ కుమార్ గారి రచనాశైలి ప్రత్యేకమైంది. కాలానుగుణమైన, పాత్రనుగుణమైన, కథానుగుణమైన భాషను ఉపయోగించడం ఒక నైపుణ్యం. వీరు రచించిన ‘లచ్చుంబాయి’ కథా సంపుటిలోని కథల్లో పాత్రోచితమైన వ్యవహారిక భాష సొగసును చూడవచ్చు. ప్రస్తుతం భానుమతి నవలలో సరళ సుందరమైన గ్రాంథిక భాషతో కూడిన కవితాత్మకమైన ప్రవాహ శైలి మనం గమనించవచ్చు. రూపు కుమార్ గారు కవి కూడా కావడం వలన ఇందులో అద్భుతమైన వర్ణనలు కూడా చేశారు.

ఈ నవలలో మరో విశేషం ఏమిటంటే,
సైన్స్ ను జోడిస్తూ
క్షేత్రం బీజంపై
భానుమతి సందేహాల పరంపరగా అనేక విషయాలు
చర్చించడం.ఈ చర్చ వలన మనకు ఒక విషయం స్పష్టం అవుతుంది. క్షేత్రస్థానీయులైన తల్లి యొక్క పాత్ర బిడ్డల గుణగణాలపై అధికంగా ఉంటుంది.అందువల్లనే మన సంప్రదాయంలో కూడా గర్భిణిగా ఉన్న స్త్రీని ప్రత్యేక శ్రద్ధతో చూస్తారు. సీమంతం లాంటి వేడుకలు చేస్తారు కదా! డాక్టర్లు కూడా ప్రశాంతంగా ఉండాలని సూచిస్తారు.

ఇక ఈ నవలలో కృష్ణుడి గురించి ప్రత్యేకంగా చెప్పుకోవాల్సి ఉంది ధర్మరక్షణార్థం కించిత్
అధర్మమార్గమైనా సరే అంటాడు. ముల్లును ముల్లుతోనే తీయాలనే రాజకీయ రహస్యం తెలిసినవాడు. ఎత్తులకు పైఎత్తులు వేయడంలో దిట్ట. ధర్మసంస్థాపనయే లక్ష్యంగా సాగిన మహాభారతాన్ని ముందుండి నడిపే లక్ష్యాన్ని నెరవేర్చాడు. కావున విజేత కృష్ణుడే అన్నది రచయిత అభిప్రాయం.

కథ ప్రారంభం నుంచి గంగా యమునా నదుల ప్రస్తావన కథ మొత్తంగా ప్రవహిస్తూనే ఉంటుంది. భారతీయ నవలా సాహిత్యంలో మహాభారతంలోని స్త్రీల పాత్రలను ఆధారంగా చేసుకుని వచ్చిన నవలలు చాలా తక్కువ. వచ్చిన వాటిలో ద్రౌపది గాంధారి కుంతి పాత్రలపై వచ్చాయి. కానీ, దుర్యోధనుడి భార్య హస్తిన యువరాణిగా భానుమతిని నవలగా చిత్రించిన ఆనవాళ్లు లేవు. తెలుగులో యార్లగడ్డ లక్ష్మీ ప్రసాద్ రాసిన ద్రౌపది నవల వచ్చింది. ఒక కొత్త కోణంలో భానుమతి పాత్రను రూపు కుమార్ డబ్బీకార్ గారు ఈ నవలలో ఆవిష్కరించారు. ప్రతి స్త్రీ కథలోనూ నిశ్శబ్దంగా దాగిన జీవిత సత్యాలను భానుమతి అంతర్మథనంగా వివరించే ప్రయత్నం ఈ నవల మొత్తంలో మనకు కనిపిస్తుంది. అనేక ఆలోచనలను రేకెత్తిస్తుంది. మళ్ళీ కొత్తగా భారతాన్ని మొత్తం మననం చేసుకుంటాము. ఈ నవల చదువరులను ఆసక్తికరంగా చదివిస్తుందనడంలో ఎటువంటి సందేహం లేదు. వివేచనాత్మకంగా భానుమతి పాత్ర ఔచిత్యాన్ని దర్శింపజేస్తూ, మహాభారతంలోని ముఖ్యమైన స్త్రీ పాత్రల వ్యక్తిత్వాలను విమర్శనాత్మకంగా విశ్లేషించిన తీరు అభినందనీయం.

ఒక్క కవితను కూడా వారు రాసింది లేదు, చిన్న కథను కూడా అల్లిందీలేదు, ఐనా వారిలో నిగూఢంగా దాగిన రచనాతృష్ణ అక్షర ఝరుల్ని అలవోకగా పారించి మూడు సంపుటాలుగా స్వీయ చరిత్ర ‘జీవన స్రవంతి’ని బ్రెయిలీ లిపిలో రాయించింది. వారిలోని కవి హృదయం’ సోమవారపు కవి సమ్మేళనం’లో భాగస్వామిని చేసింది. ఊతకర్రను ఆసరాగా చేసుకుని ఏమరుపాటు లేక జీవిత వైకుంఠపాళీలో ఒక్కోమెట్టు ఎక్కుతూ గమ్యం చేరిన వారి ప్రస్థానం ,స్వానుభవం నేర్పిన పాఠాలను అధ్యాపకుడిగా, భాషావేత్తగా తేటతెనుగుపై మమకారం ఎంతో మంది శిష్యులకు పాఠాలుగా నేర్పి సఫలీకృతున్ని చేసి విద్యార్థుల్లో మనోధైర్యం నింపి వారి మనసులకు చేరువ చేసింది .

దివ్యచక్షువుల పాలిటి ఆశా కిరణం’ లూయీబ్రెయిల్’ ని ‘చీకటిసూర్యుడు ,’అంటూ బ్రెయిలీ లిపి సృష్టికర్తను పొగడ్తలతో ముంచేసేవారు. ఒక అధ్యాపకుడికి ఆశయం తోడైతే ప్రబోధం కడలి అలలై ఎగిసిపడి ఎందరిలోనో స్ఫూర్తి నిలుపుతుంది. తన జీవితంలోని ఆటుపోట్లను తట్టుకుంటూ అనేకంటే ‘చీకటి సముద్రాన్ని’ ఈదడం అంటే సముచితమేమో! జీవితపు పరుగు పందెంలో ఒక్క అడుగు వెనుకబడితే చాలు మాటల ఈటెలతో మనసుకు తూట్లు పొడుస్తుందీ సమాజం. ఇది అన్నీ సక్రమంగా ఉన్న వారి జీవితాల్లో , అదే వైకల్యపు జీవితమైతే పెనుకల్లోలమై ప్రకంపనలని సృష్టిస్తుంది.

చిన్ననాడు వారి తండ్రి పడ్డ మనోవేదన, ముందుచూపుతో వారు బలంగా నాటిన ‘క్రాంతి బీజాలు’ వేళ్ళూనుకుని అంధులైన వీరిని అక్షర ప్రబోధకుడిగా మార్చి, వెలుగులీనే కళ్ళుండీ దిక్కులు చూసే ఎందరో శిష్యుల్లో చైతన్యాన్ని నింపి దిశా నిర్దేశం చేయించింది. వీరు 2012లో సిద్దిపేట ప్రభుత్వ డిగ్రీ కళాశాల నుండి తెలుగు అధ్యాపకులుగా పదవీ విరమణ చేసిన అనంతరం నేటి కామారెడ్డి జిల్లా పోచారం స్వగ్రామంలో విశ్రాంత జీవనం గడిపారు.

ఇక నేను మీతో కొన్ని విషయాలు పంచుకోవాలి.
గతమూడు సంవత్సరాలుగా మా’ సోమవారం కుటుంబం’లో అందరితో ముచ్చటిస్తూ కవితలపై నిష్పాక్షికంగా స్పందిస్తూ , ప్రోత్సహిస్తూ కార్యక్రమం చివరగా వారి వాగ్ఝరితో ఆవారం సెలవు తీసుకుని మరోవారానికై ఎదురుచూసే సభ్యులం మేమందరం. అలాంటి సోమవారపు ప్రయాణం తొలినాళ్లలో, నా ‘ఆలోచన’ కవిత విని (ఇది కొండపల్లి నీహారిణి గారి తరుణి ఆన్లైన్ మ్యాగజైన్లో వచ్చింది)మరుసటి రోజు రాత్రి ఫోన్ చేసి మాట్లాడారు .అమ్మా నీ కవిత విన్నప్పుడు నా గతం కళ్ళ ముందు నిలిచింది ,ఆలోచనలు ఎలా మనిషికి ఊపిరి పోస్తాయో !అలాగే ఎంతలా ఊగిసలాటకు కారణం ఔతాయో కదా! నేను ఎన్ని నిద్రలేని రాత్రులను గడిపానో ! తెలియదమ్మా అంటూ చాలా సేపు మాట్లాడారు. అప్పటినుండి ఇప్పటివరకు ఎన్ని గంటలు నాతో సంభాషించారో లెక్క తెలీదు. నా కవితల్లో వ్యక్తిత్వ వికాసపు ఛాయలు ఉంటాయని, అలాగే నీలోని జంకును వెనక్కి నెట్టి పడేయమ్మా ఇంకా అద్భుతంగా రాయగలవని అంటుండేవారు. సర్ ఒక పది సంవత్సరాల ముందు మీరు నాకు పరిచయమై ఉంటే ఎంత బాగుండేది అంటే అదేం లేదు రాధికా ! నువ్వు నా శిష్యురాలివే నేను చాలా సందర్భాల్లో నా సన్నిహితులతో చెప్తూ ఉంటాను అనేవారు.’రాధిక నా శిష్యురాలు’ అని అన్న వారి మాటలు నాకు ఒక ప్రశంసా పత్రమై చక్కటి జ్ఞాపకాన్ని మిగిల్చాయి .

వారి ‘జీవన స్రవంతి’ నవలపై కొంతమందితో వ్యాసాలు రాయించినప్పుడు నేను వారి నాన్నగారిపై రాస్తానన్నాను ఆ వ్యాస సమీక్ష ‘మనోహరి’ ఆన్లైన్ పత్రిక సంపాదకులు బుజ్జమ్మ (స్వప్న) గారు వేస్తే సార్ కు పంపించాను , దాన్ని చదివి ఎన్నోసార్లు అభినందిస్తూ సంతోషపడేవారు .ఏదో ఒక సందర్భంలో ఆ విషయాన్ని గుర్తు చేస్తూ ఆనందించే వాళ్ళు .మరో పాత్ర గురించి రాయమన్నప్పుడు నేను నవ్వుతూ మేడమ్ గారి గురించే రాస్తాను సర్ అది కూడా ఆమె వర్షన్ లోనే అంటే పర్లేదమ్మా ఎవరి అభిప్రాయం వాళ్లది రచయితకు స్వేచ్ఛ ఇవ్వాలి కదా అంటూ నవ్వారు.

రంగరాజు పద్మజ గారు అరుణ ధూళిపాళతో కలిసి చిన్న జీయర్ స్వామి వారి అంధుల పాఠశాలలో గడిపిన సందర్భాన్ని , స్వామి వారితో జరిగిన ఆత్మీయపు సంభాషణ తనకు ఎంతో ఆనందాన్ని, తృప్తిని ఇచ్చిందని చెప్పారు. సర్ మోటివేషనల్ స్పీకర్ గా మీరు ఇలాంటి పాఠశాలలకు వెళ్లి ప్రసంగాలు చేయవచ్చు కదా అన్నప్పుడు వయసు ప్రభావం, చూపులేనితనం ఇబ్బందికరమైన అంశాలు కదమ్మా అందుకే ఆలోచిస్తున్నాను అని చెప్పారు.

సరిగ్గా నెలరోజుల ముందు మరేదైనా పాత్ర గురించి రాశావా రాధికా అని అడిగారు అప్పుడు సర్,మీ నాన్నగారు ముందు చూపుతో మీ జీవితానికి చక్కటి బాట వేసి మీకు స్ఫూర్తి ప్రదాతగా మారారు కదా! అదే స్ఫూర్తితో మీ అబ్బాయి కష్టకాలంలో మీరు అండగా నిలిచారు , ఈసారి మీ అబ్బాయిని మీరు ఎలా వెన్ను తట్టింది రాయాలనుకుంటున్నాను అని చెప్తే , చాలామంచి మాటచెప్పావు రాధికా అంటూ ఆనంద పడిపోయారు.

ఒక పది రోజుల ముందు అనుకుంటాను సార్ ఫోన్ చేస్తే నేను బంధువుల ఇంట్లో పెళ్లి హడావిడిలో చూసుకోలేదు తర్వాత నేను కాల్ చేయడం వారు స్పందించకపోవడం ఇలా జరిగింది చివరికి ఎలాగోలా లిఫ్ట్ చేశారు. పది నిమిషాలు వారి మాటల ప్రవాహం కొనసాగింది. అమ్మా ఒక కోరిక ఉంది, నా ‘జీవన స్రవంతి’ నవలపై పరిశోధన చేసే వాళ్ళు ముందుకొస్తే బాగుంటుందని నా అభిప్రాయం. నా పూర్వ విద్యార్థిని ప్రొఫెసర్ రజని అంబేద్కర్ యూనివర్సిటీ హెచ్. ఓ. డి. ఆమె ఒక సందర్భంలో నాతో చెప్పింది, సార్ ఇద్దరు ముగ్గురు విద్యార్థులతో మీ పుస్తకాలపై పి.హెచ్.డి. చేయించాలనుకుంటున్నాను అని, ఇదే వారు నాతో మాట్లాడిన చివరి మాట .ఆ తర్వాత పది రోజులకే అంటే ఉగాది ముందురోజు ఉదయం నా సహోదరి , కవయిత్రి పద్మశ్రీ చెన్నోజ్వల ఫోన్ చూపిస్తూ సార్ ‘శివైక్యం ‘చెందారు అనడం ఒక పిడుగుపాటులా తోచింది. ఆత్మీయమైన గురువును కోల్పోయిన సందర్భమది .ఇక ప్రత్యక్షంగా సార్ ను చూసింది మూడు సార్లు మాత్రమే, కానీ ఫోన్లో గంటలు గంటలు సాగిన సంభాషణలో ఎన్నో ప్రాపంచిక విషయాల్ని , వివిధ మనస్తత్వాల విశ్లేషణ జరిగేది. ఇది నా ఒక్కదాని అనుభవం కాదు గ్రూపులోని ప్రతి వారితో వారు ఇలాగే అనుబంధాన్ని పెంచుకున్నారు. ఎవరిని కదిలించినా ఇలాంటి ఎన్నోవిషయాల్ని చెప్తారు.

సర్ , నేను మీ దగ్గర ప్రత్యక్షంగా విద్య నేర్వకపోయినా ,ఈ పరిమిత సమయంలో మీ పరిచయం నాకు ఎన్నో విషయాలు నేర్పిందని సవినయంగా చెప్పుకుంటాను.

మీ కలల పుస్తకానికి మీ శిష్యురాలు అరుణ ధూళిపాళ అక్షర రూపాన్నిస్తే మరో శిష్యులు వేణు నక్షత్రం గారు ‘ఆటా’ వేదికపై ప్రపంచంలోని సాహితీ ప్రియులందరికీ మిమ్మల్ని సగౌరవంగా పరిచయం చేసి గురుదక్షిణ చెల్లించుకున్న శిష్యులయ్యారు. గురుశిష్యుల సత్సంబంధానికి మీరు ముగ్గురు ప్రతీకగా నిలిచారు.

సర్ , మీరు ప్రత్యక్షంగా వెలుగును చూడలేకపోయారేమోగానీ పరిపూర్ణమైన జీవితాన్ని అనుభవించారు. మీ హఠాన్మరణాన్ని తట్టుకోవడం మాకందరికీ కష్టమే!మీ గంభీర స్వరం తిరిగిరాని లోకానికి శాశ్వతంగా వలస పోవడం మాకు మింగుడు పడని విషయమే! మీ ఆత్మీయపు మాటల్ని మదిలో నింపుకుని సజల నయనాలతో అక్షర సుమాంజలి ఘటిస్తూ, మీ కోరిక తప్పకుండా నెరవేరాలని మనసారా కోరుకుంటున్న మీ శిష్యురాలు.

జాతీయం చేసుకున్న జాతీయాలు

చరిత్రపరంగానో..
పాలనాపరంగానో,ఇరుగు పొరుగులా కలిసుండే ప్రాంతాల పరంగానో…ఇతర భాషలను కలుపుకుంటూ సాగే నిరంతర స్రవంతి భాష!
ఏ భాష మనుగడకైనా అది అవసరమే!
భిన్నత్వంలో ఏకత్వాని కి ప్రతీకలమైన మనం ఇతర భాషల పదాలను జాతీయం చేసుకుని జాతీయాలుగా చేర్చుకుని,సంభాషణల్లో వాడుకుంటున్నాం.
ఉదాహరణకు…
నకరాలు పోవటం

అరేయ్! నకరాలు పోకురా..నారాలు తీస్త మళ్ల–ఏమనుకున్నవో!
ఏందిరా-గీ సిన్న పని జేయమంటే తెగ నకరాలు పోతున్నవ్?
నా కాడ నీ నకరాలు సాగవ్ బిడ్డా-గిదే సెప్తున్న
పై సంభాషణలు తెలంగాణ ప్రాంతంలో వింటూనే ఉంటాం.11-14 శతాబ్దాల మధ్య కాలంలోని తెలుగు శాసనాల్లో ఈ మాట నఖరు,నగరం అనే రూపాంతరాలతో సహా విస్తృత ప్రయోగంలో ఉంది. ఒక అర్థం దేవాలయమని,రెండోది వర్తకసంఘమని.ఏ మహానగరంలోనయినా వ్యాపారస్థులుగాని,అంగళ్లు గాని ఒకే ప్రాంతంలో ఉంటే, దాన్ని నకరవీడు,నకరవాడ అనేవాళ్ళు.బిడారు వర్తకులు ఏ నగరంలోనో,ప్రాంతంలోనో శాశ్వత నివాసం ఏర్పర్చుకుని,వ్యాపారం చేస్తుంటే అది నకరం, నకరాలు పోవటం అంటే కొనుగోలు కోసం ఆర్భాటంగా బయలుదేరడం.నకరానికి వెళ్లి,బేరసారాలు చేస్తూ,అక్కడ పెద్ద ఎత్తున కొంటున్నట్లు హంగామా చేయడం,బడాయికి పోవటం,నేటి భాషలో ఫోజులు కొట్టడం అన్నమాట!స్వస్థలంలో,స్వగ్రామంలో దొరికే వస్తువుల కోసం పరాయిచోట్లకు పోవటం సమాజంలో గౌరవానికి చిహ్నంగా నేటికీ ఉంది.చూస్తూనే ఉన్నాముగా..ఇక్కడ రేగు,జామ వంటి తాజా పండ్లు ఉండగా,నిలవ పండ్లు(స్ట్రాబెర్రీ,చెర్రీ,లిచీ,థాయ్ జామ, డ్రాగన్ ఫ్రూట్,వగైరా…)తింటూ,గొప్పలు పోవడం,నకరాలు కొట్టడం. దౌర్బల్యాలకు స్థల,కాల పరిమితులు లేవు మరి!

నంగనాచి- తుంగబుర్ర

ఓయబ్బో-ఏమెరుగని నంగనాచి అండీ…నోట్లో వేలెట్టినా, కొరకలేదు పాపం!
నంగనాచి-తుంగబుర్రా ని–ఎన్ని అబద్ధాలు చెబుతోందో!
చేసేదంతా చేసి,ఏమెరుగని నంగనాచిలా ఎలా కూర్చుందో చూడండి!
ఇలాంటి సంభాషణలు మన చెవుల్లో పడుతూనే ఉంటాయి.
నంగనాచి అనేది తెలుగు మాటగా వినిపించే హిందీ సమాసం. అంటే,’దిగంబరంగా నాట్యమాడే’ అని అర్థం.తుంగబుర్ర మాత్రం అచ్చతెలుగు మాట.తుంగ ముస్తె(దుంప)కూ,దిగంబర నాట్యానికీ సంబంధం లేదు కదా!హిందీలో ‘నంగా’ శబ్దం, సంస్కృతంలోని ‘నగ్న’ శబ్దభవం.ఊతం కోసమో,నాట్యకత్తెలా నున్నగా ఉందనే అర్థంలోనో తుంగబుర్ర కలిపివుండొచ్చు.
తమిళంలో నంగై శబ్దానికి కోడలు,వదినె, నెరజాణ అనే అర్థాలున్నాయి.మలయాళంలో నజ్జి అంటే చురుకైన, తెలివిగల స్త్రీ అని అర్థం.కన్నడంలో నాచిగె, నాచికె,నాన్చికె వంటి రూపాలకు సిగ్గు,మర్యాద,సిగ్గరి,వగైరా అర్థాలున్నాయి.ఒకనాటి తెలుగులో కూడా అలాంటి అర్థం ఉండి వుండొచ్చు..అవి మన పక్క రాష్ట్రాలే కదా!
మొత్తానికి నంగనాచి అంటే సిగ్గుమాలిన పిల్ల,తుంగబుర్ర (తక్కిన దుంపల్లాగా దానికి చర్మం ఉండదు)అంటే దిగంబరి అని అర్థమన్నమాట.అన్నట్టు–సర్వసాధారణంగా స్త్రీల విషయంలోనే ఈ జాతీయం వాడుతుంటారు.

బాదరబందీ

ఆయనకేం- ఏ బాదరబందీ లేదు.టింగురంగా అంటూ పూలరంగడిలా ఊరంతా తిరిగొస్తుంటాడు!
ఆవిడ ఒంటికాయ-శొంఠి కొమ్ము-చేసేందుకు ఏ పనీ లేదు-చేసి,ఎవరికీ పెట్టే పనీ లేదు-ఏ బాదరబందీ లేని అదృష్టవంతురాలమ్మా!
అబ్బా!దేవుడా!ఈ బాదరబందీలు ఇంకా ఎంతకాలం భరించాలో!
ఇలా ఈ జాతీయాన్ని మనం వింటూ ఉంటాం.
అసలు ఈ బందీ అనే శబ్దానికి బాధ్యతల్లో ఇరుక్కుపోవటం కాక,ముడి, కట్టు అని అర్థం.ఇది హిందీ/ఉర్దూ పదం.బాదర అన్న భాగానికి అర్థం లేదు.అది ‘బారహ్’ అని వ్రాసి,’బారా’ అని ఉచ్చరించే సంఖ్యావాచక శబ్దానికి వికృతరూపం.ముస్లింల పరిపాలన కాలంలో రాజకీయోద్యోగులు పొడుగాటి అంగరఖా ను ధరించేవారు.అప్పటికి బొత్తాములు లేదా గుండీలు వాడుకలోనికి రాలేదు.అందువల్ల కుడి,ఎడమ అంచులను చిన్న దారాలతో కలిపి కుట్టుకునేవాళ్ళు.అవి పన్నెండు(బారా) ముళ్ళు.మూడు,నాలుగు గుండీలు పెట్టుకోవడానికే బద్ధకించే వ్యక్తులు పన్నెండు ముడులు వేసుకోవాలంటే విసుక్కునేవారు.బారా ను, బాధ ను మేళవించి బాదర ను సృష్టించుకున్నారు.చివరకీమాట బాధ పుట్టించే చిక్కు వ్యవహారం అనే అర్థంలో ఈ జాతీయం వెలిసింది.సురవరం ప్రతాపరెడ్డిగారు ఈ బారాబందీ అంగీబొమ్మను గూడా గీయించి,ప్రచురించారు,ఆంధ్రుల సాంఘిక చరిత్రలో.చూసారా…వేషధారణకు,అలంకరణకు సంబంధించిన ఈ మాట చివరకు సంసారంలో బాధ్యతలకు,తలెత్తే చీకాకులకు ఎలా అన్వయించబడి,జాతీయంగా మారిందో!ఆసక్తికరంగా ఉంది కదూ!
మరికొన్ని విశిష్టమైన జాతీయాలను మరలా తెలుసుకుందాం!

జాతీయాలు అర్థమైతే మన జాతి చరిత్ర అర్థమౌతుంది అన్నారు పెద్దలు.మరి మనం మన మాటల్లో అలవోకగా వాడే కొన్ని జాతీయాలు, వాటి అర్థాల్ని తెలుసుకొని,అర్థవంతంగా ప్రయోగిద్దాం.

చేయి తడపడం

ఆ ఆఫీసులో ప్రతి వారి చేయి తడపనిదే ఒక్క ఫైలూ కదలదు.మన పని జరగదు

ఆ సీటులో కూర్చున్నాయన చేయి తడిపారంటే,ఇట్టే మీ పని జరిగిపోతుంది

ఇలాంటి సంభాషణలు మనం తరచుగా వింటూనే ఉంటాం. మరి చేయి తడిపితే,కరెన్సీ నోట్లు తడుస్తాయి కదా! అనే సందేహం రావడం సహజం.ఆ సందేహానికి సమాధానం ఏమిటంటే…
పూర్వకాలంలో బంగారు వరహాలు,వెండి నాణేలు,ఇత్తడి నాణేలు వాడకంలో ఉండేవని మనకు తెలుసు.శ్రీరాముడు తానీషాకు నాణేల రూపంలో రామదాసు బాకీ చెల్లించాడని కూడా కథలో విన్నాం.
ఆ నాణేలను(లోహంతో చేసినవి)ఇతరులకు ఇచ్చేముందు,వారి చేయిని నీటితో తడిపి,ఇచ్చేవారట! ఎందుకంటే,మనం కరోనా కాలంలో చేతుల్ని శుభ్రపరచుకున్నట్టుగా,రోగక్రిములేవీ అంటకుండా,ముందుజాగ్రత్త అన్నమాట!
అందుకే చేయి తడపడం అంటే ధనం చెల్లించడం అనే అర్థంలో ఈ జాతీయం మొదలైంది.

అరణ్యరోదనం

మనం దీని గురించి ఎంత మొత్తుకున్నా,అది అరణ్యరోదనే

ఆ నిశీధిలో నిస్సహాయస్థితిలో ఉన్న ఆమె ఏడుపు అరణ్యరోదనే అయ్యింది

అరణ్యమంటే అడవి.రోదనమంటే ఏడుపు.అడవిలో ఏడిస్తే వినేవారుండరు,సానుభూతి చూపేవారుండరు,ఓదార్చేవారుండరు.అందువల్ల ఏడ్చినా ప్రయోజన శూన్యమే.వృధా శ్రమ.నవ్వినా,తిట్టినా, పొగిడినా, మరే పని చేసినా..అడవిలో చేసినప్పుడు ఏ ప్రయోజనం ఉండదు. అయినాసరే,వాడుకలో ఏడ్పుకే ప్రాధాన్యమిచ్చి,ఈ జాతీయం పుట్టించారు.అనవసర శ్రమ అనే అర్థంలో కూడా ఈ మాటను వాడుతుంటారు.

అరవ చాకిరి

అబ్బబ్బ!ఈ అరవ చాకిరీతో చస్తున్నాను అంటుంది ఓ ఇల్లాలు.

నా చేత అడ్డమైన అరవ చాకిరీ చేయించుకుని,సరైన జీతం కూడా ఇవ్వకుండా,పనిలోంచి తొలగించాడు ఆ కంపెనీ వెధవ

పై మాటల్ని వింటూనే ఉంటాం కదా..అనేక కారణాల వలన తెలుగువాళ్లకూ,అరవలకు ఎప్పుడూ పడేట్లు లేదు.
చాళుక్యులు, చోళులు మొదలైన రాజవంశాలవాళ్ళు తెలుగుదేశాన్నిజయించి,
పాలించినప్పటినుంచీ ఈ విరోధం కొనసాగుతున్నట్లుంది.వాళ్ళ కుంభకోణాలు,చిదంబర రహస్యాలు మనవాళ్ళని అనేకవిధాల బాధించి వుండవచ్చు. కానీ, ఉత్తరాదిన పంజాబీ వారిలా,దక్షిణాదిన తమిళులు శ్రమజీవులన్న మాట నిజం.అందువల్ల మనకు వాళ్లంటే ఈర్ష్య పుట్టి,రాజకీయాది కారణాలవల్ల అది అసహ్యంగా పరిణమించి ఉంటుంది. మాట,పలుకు లేకుండా ఎంత చాకిరీ అయినా చేస్తే,దాన్ని గొడ్డు చాకిరీ అంటాం కదా..ఆ గొడ్డు స్థానంలో అరవ శబ్దాన్ని చేర్చి,వారిని అమర్యాద చేసారన్నమాట!అరవకుండా చేసే చాకిరీని,అరవలు చేసే చాకిరీని కలిపి శ్లేషలో బంధించి,ఈ సమాసం కల్పించి ఉండొచ్చు మనవాళ్ళు.కర్ణాటులు కూడా తెలుగు తేట, కన్నడ కస్తూరి,అరవ అధ్వాన్న మని ఆక్షేపిస్తుంటారు.
ప్రాచీన తమిళంలో పదాదిని ‘ర’ పలకటం లేదు. అందుకే ‘రవం'(ధ్వని) ఉన్న తమ భాషను మధుర భాష అని భావించి వాళ్ళు అరవ మని పిలుచుకుంటే,సరిగ్గా ఆ మాధుర్యమే లేదని ఆ భాషను మనం అరవమంటున్నాం. చిలప్పతికారం(శిల్పాధికారం) అనే తమిళ కావ్యంలో కణ్ణకి మాటలు అరవం కన్నా తియ్యగా ఉంటాయని వర్ణించాడు కవి.కాకి పిల్ల కాకికి ముద్దు అన్నట్లు ఎవరి భాష వారికి గొప్ప!
భాష సంగతి ఎలా ఉన్నా,తమిళులు చేసే శ్రమను మన గొడ్డు చాకిరీతో పోల్చి,ఈ జాతీయాన్ని పుట్టించారన్నమాట!

భారతీయ ఆర్ష సంస్కృతి ,భారత చరిత్ర ను పరిశోధించి దేశం ధర్మంకోసం నేటికీ రచనలుచేస్తున్న పుంభావసరస్వతి శివప్రసాద్ గారు.ఆపరేషన్ సిందూర్ కి సంబంధించిన సిందూరం ప్రచురించి చైతన్యంతెచ్చారు.23.12.1940లో తాడికొండలో జననం,ఎం.ఎ.పి.హెచ్.డి చేసిప్రొఫెసర్ గాతెలుగుశాఖలో 2000లో రిటైరైనా జోష్ గా మాట్లాడుతూ శ్రోతలలో దేశ భక్తి రగిలించే దిట్ట ఆయన! డాక్టర్ ఉమాదేవి భార్య.ముగ్గురు సంతానం.చారిత్రక నవలాసమ్రాట్ నవలావిరించి శివ కవీంద్ర,అభినవ పాల్కురికి,అభినవధూర్జటి ,వేదవిజ్ఞానఖని మొదలైన బిరుదులతో పాటు స్వర్ణ గండపెండేరం,స్వర్ణ కంకణాలు,దేశ విదేశాల్లో సత్కారాలు రేడియో టి.వి.ప్రసంగాలతో శ్రోతలని ఉర్రూతలూగించిన గంగాఝరి ఆయన!1100సార్లు భువనవిజయం ప్రదర్శించారు.కృష్ణాపత్రికలో సంపాదక వర్గంలో సేవలందించారు.ఉత్థాన(కన్నడ)వైదిక భాస్కర్,హిందీమిలాప్(హిందీ)సియాసత్( ఉర్దూ) జాగృతి ఆంధ్రభూమి,ఆంధ్ర ప్రభ,ఆంధ్ర జ్యోతి ఈనాడు,తానామాసపత్రిక, అమెరికా తెలుగుజ్యోతిలో టిటిడి సప్తగిరిలో పుంఖానుపుంఖాలుగా వేలాది వ్యాసాలు కవితలుప్రచురింపబడినాయి.
భారతీయ సాహిత్య పరిషత్ సంస్థాపక సభ్యుడు,ఆచార్య శిప్రమునిపీఠం సంస్థాపక అధ్యక్షుడు,ఉమాదేవిమెమోరియల్ చారిటబుల్ ట్రస్ట్ అధ్యక్షుడుగా ఆయన సేవలు నిరుపమానం. ఈయన గ్రీక్ భాషపై విశేష పరిశోధన చేశారు.అమెరిక జర్మనీ,బ్రిటన్,సింగపూర్,దుబాయ్ మొదలైన దేశాల్లో పర్యటించి 25వేలపైగా ఉపన్యాసాలిచ్చారు.

తమ పూర్వీకుల గూర్చి ఆయన ఇలాచెప్పారు,” మాపూర్వీకులుకాశ్మీర్ నుంచి వచ్చి గణపతిదేవుడు,రుద్రమదేవికాలంలో ఓరుగల్లులో రాజగురువులుగా స్థిరపడ్డారు.మాతామహస్థానం ఒంగోలు,తాడికొండ పితామహస్థానం,వరంగల్ ముదిగొండ వారి గురుపీఠం.మానాన్నగారుమల్లికార్జునరావు బి.ఎస్సీ.చదివి భ్రమరి అనే పత్రిక ఎడిటర్ గా వక్తగా పేరుగాంచారు .” శివ ప్రసాద్ గారిచదువు ఇసుకను ఓనమాలు రాయడంతో ప్రారంభమైంది.5వక్లాసుతర్వాత పెన్సిల్.నాటి మెట్రిక్ నేటి ఎం.ఎ.తో సమానం.ఆరోజుల్లో ఎం.ఎ.లెక్చెరర్ జీతం 16రూపాయలు.100నోటు చూసి ఎరగరు. బడిఫీజు అర్ధరూపాయి.ఈయన బడిపై యూనియన్ జాక్ జెండా ఎగిరేది.ఆనాడు కులమతవర్ణ వర్గ వివక్షత లేకుండ పిన్నీ బాబాయి వదినె అని పిలిచేవారు. ఆనాటి మన భారతీయులు,”మంగళమనరే” అని బ్రిటిష్ పాలకులకు జైకొడుతుంటే హిట్లర్ సుభాష్ చంద్ర బోస్ తో” మీ భారతీయులకు బానిసత్వం ఇష్టం “అని అన్నాడుట. ఇలాంటి విషయాలు తనగురువులు చెప్పి దేశ భక్తిని నూరిపోశారంటారు శ్రీముదిగొండవారు.ఆరోజుల్లో ఈయన ప్రభావితంచేసిన పాటల్లో గరిమెళ్ల సత్యనారాయణ గారి”మాకొద్దీ తెల్లదొరతనం” కాశీనాధుని, ముట్నూరి, ఉన్నవ,దుగ్గిరాల మొదలైన మహామహుల్ని చూశారు శివ ప్రసాద్ గారు.బాల్యంలో సినిమాలు తెగచూసేవారు. ఆరోజుల్లో 100గ్రామాలకి కల్పి ఒకటే హైస్కూల్ తాడికొండ లో ఉండేది.శరత్ సాహిత్యం,ఆంగ్లానువాదాలు,చదివి ఇంటర్ లో రచనలు చేయటం ఆరంభించారు.తనను బాగా ప్రభావితం చేసిన వారు విశ్వనాథ సత్యనారాయణ గారు,నోరినరసింహశాస్త్రిగారు అనిచెప్పారు.ఎన్నికల టైంలో పాటలు పద్యాలు రాయటం ప్రారంభించిన ఆయన వాల్తేర్ యూనివర్శిటీ ఎం.ఎ.లో కాంపిటేషన్ లో ఫస్ట్ ప్రైజ్ పొందటం సాహిత్య వేత్తగా ఎదగటానికి బీజంవేసింది అంటారు.ఈయన దివాకర్లవెంకటావధానిగారి ప్రియశిష్యులు.

ఇక తనపై ఆధ్యాత్మిక ప్రభావం తనతాతగారైన కొంపల్లి జ్వాలయారాధ్యులవారివల్లనే అని చెప్పారు.నిరంతర శివ పూజలు చేసేవారాయన.బాబాయిరామలింగశాస్త్రి గారు ఆధ్యాత్మిక భావాలు గుప్పించారు.భారతీయ ధర్మ ప్రచారంచేయాలని దివాకర్లవారు చెప్పేవారు.ఇక నేటి సాహిత్యం గూర్చి ఆయన అభిప్రాయాలు ఇవి” మనకి బుక్ కల్చర్ తగ్గి లుక్ కల్చర్ పెరిగింది.మనదేశచరిత్ర పూర్తిగా వక్రీకరించబడింది. విదేశీయుల్ని పొగిడే చరిత్రలు పాఠాలుగా వచ్చాయి.కాలడీ ఆదిశంకరాచార్యులవారు నేషనల్ హీరో!మతప్రవక్త కాదు.దేశమంతా ఒక్కటే హైందవీయసంస్కృతి కి మూలస్థంభం ఆయన! వేదాల్ని ఎగతాళి చేయవద్దు.గౌరవించండి.చరిత్రను వక్రీకరించవద్దు.పరాజయం నుంచి పాఠాలు నేర్చుకోవాలి.సమాజానికి సరైన చరిత్ర చెప్పాలని చారిత్రక నవలలు శోధించే రాశాను. రాయటం చదవటం కూడా కష్టం.కానీమన భారత దేశ చరిత్ర పవిత్రత ఆధ్యాత్మికత అందరికీ తెలియాలి.మానాన్న 1940లోనే ఎర్రజెండా పట్టుకున్న వామపక్షంవాడు. నేను ఆధ్యాత్మిక చారిత్రక ప్రాధాన్యత ను తెలియజెప్పాలి అనే ఉద్దేశంతోనే రాశాను,రాస్తున్నాను.” నిజంగా మన ఆర్షధర్మం సంస్కృతి అసలు సిసలు చరిత్ర తెలియాలంటే శ్రీముదిగొండ శివ ప్రసాద్ గారి పుస్తకాలు ప్రతి బడిలో కాలేజీలో ఉండితీరాలి