వృత్తి, వ్యక్తిగత జీవితాలను సమన్వయ పరచుకుంటూ ముందు కెళ్లిన కవయిత్రి సులోచన గారి భావాల్లోంచి మొలకెత్తిన గింజ నాలుగు పదులకు పైగా కొమ్మలతో మాటల చెట్టై ఎదిగింది. కొమ్మలన్నీ (శాఖలు) కొమ్మ(స్త్రీలు)లై కత్తులు దూస్తూ ఎద లోయల్లోని ఆవేదనలను వెలిబుచ్చిన కవితలు ఎక్కువగా కనిపించాయి. కూతురిగా, ఇల్లాలిగా, తల్లిగా, ఉపాధ్యాయురాలిగా తన సామర్ధ్యాన్ని నిరూపించుకున్నప్పటికీ, మనసు మూలల్లో ఎక్కడో దాగిన అసంతృప్తి కొన్నిచోట్ల కొట్టొచ్చినట్లుగా కనిపిస్తుంది. అంతే గాకుండా జన చేతనలు, భాషా ఉద్యమాలు, సైనిక వందనాలు వీరి అక్షరాల్లో కనిపిస్తాయి. వీరి సిరా చుక్కల్లో పిచ్చుకలు గూళ్ళు కట్టాయి, పిల్లనగ్రోవులు అలరించాయి. పుటలు తిరగేస్తే…..

నా లేత హృదయ కాన్వాస్ పై పంతులమ్మ చిత్రం గీసి రంగులద్దినది నీవే
ఎప్పటికీ నా హీరో వి నువ్వే (నాన్న – నేను)//
అంటూ తనను ఉపాధ్యాయురాలిగా తీర్చిదిద్దిన తన తండ్రే తాను మెచ్చిన కథానాయకుడని (ప్రతీ ఆడపిల్ల జీవితానికి మొట్టమొదటి హీరో ఆమె కన్నతండ్రే అని మానసిక విశ్లేషకులు తరచుగా చెప్పే మాట)చెబుతారు. ఒప్పుగ నను మలచిన ఒజ్జవు నీవమ్మా//
అంటూ అనురాగమూర్తి ఐన అమ్మకు వందనం సమర్పించుకుంటూనే
సంధ్య పొద్దున నేనేమి ఇవ్వగలన మ్మా నీకు నీ సేవలో తరించెద నమ్మా (ప్రేమ బంధం)//
అంటూ తల్లిదండ్రులను వృద్ధాశ్రమాల పాల్జేసే వారిపై చర్నాకోల ఝుళిపించారు.
నా క్షేమం కోరి స్వేచ్ఛను హరిస్తారు (అందమైన పంజరం) //
ఆడపిల్లను అరటాకుగా కాపాడుకునే ప్రయత్నంలో కుటుంబ సభ్యుల ప్రవర్తన ఒక స్త్రీ మానసిక వేదనకు ఎంతగా కారణమవుతోందన్న విషయాన్ని కళ్ళక కట్టారు.

ఉదయాస్తమయాల నడుమ బొంగరంలా తిరిగే ఒక ఇల్లాలి అంతరంగాన్ని నాలుగు చేతుల దేవత నవ్వుల వెనుక నలిగిన ఆశలు,ఆశయాలను(ఆ నవ్వు వెనుక) అంటూ హృద్యంగా వర్ణించారు.

ప్రేమ మొలక(మిథునం)కు వలపుల పరిమళాల నలది దాంపత్య బంధాన్ని నిర్వచించిన తీరు అద్భుతం.

నీట కరిగే రూపం నుండి నీటిని నిలుపుకునే స్థాయిగా ….. జీవితమూ (పరిణామ పరిణతి)ఇంతే //
జీవన గమనంలో ఎదురయ్యే సమస్యలే మనిషిని పరిపూర్ణుడని చేస్తాయని చెబుతూనే,
నాగరిక ఉప్పెనలో కొట్టుకుపోయిన మట్టి గంధానికి సమస్త సుగంధ ద్రవ్యాల సారం(మట్టి- మనిషి)అంటూ పట్టం కట్టిన తీరు మహోన్నతం.

కుంచె నా చేతిలోనే ఉన్నది
నా చేయి పట్టుకున్నది ఎవరో
రంగులు నావే అద్దుతున్నది నేనే…..
ఒక్కటంటే ఒక్కటి నాకు తృప్తినివ్వలేదు (జీవన చిత్రం)

ఎన్ని విధాలుగా దూసుకెళ్లినా, ఎంత ఫలప్రదమైన జీవితాన్ని అనుభవించినా మనసు అట్టడుగు పొరల్లో ఘనీభవించి ఉన్న పరాధీనత సెగై స్త్రీ హృదయాన్ని ఎంతగా రగిలిస్తుందో ఆర్తి గా వ్యక్తీకరించారు.

కొరివితోనే మోక్షం అయితే (ప్రశ్నిస్తున్నన్నా)నే పట్టలేనా? పెట్టలేనా!
అంటూ సమాజంలో వేళ్ళు కొనిపోయిన లింగ వివక్షపై అస్త్రాన్ని సంధించారు.

నేలకేసి కొడితే నింగిదాకా ఎగురుతా//
అంటూ
శృతి మించిన అణచివేత తిరుగుబాటుకు పునాది అవుతుందని హెచ్చరించారు.
సమస్యల సుడిగుండంలో చిక్కి విలవిల్లాడే సాటి స్త్రీని (కత్తులు దూస్తున్న కొమ్మలు) అవసరమైతే సంఘటితమై ఛేదించి సాధించాలని చైతన్య పరుస్తున్నారు.

సగంలో వదిలిన రాగాలను శృతి చేసుకుంటూ, కరిగే మంచై, రగిలే నిప్పై, విలువలపై స్వారీ చేస్తూ విశ్వమంతా చుట్టే వజ్ర సంకల్పంతో సాహితీ లోకానికి మరిన్ని సంకలనాలను అందించాలని అభినందిస్తూ, ఆకాంక్షిస్తూ…..

ఇక పెద్దమ్మ చెప్పిన దానిప్రకారం….ప్రతి పల్లెటూరు ప్రకృతితో మమేకమై.. పశుపక్షాదులను సైతం తమ జీవితాల్లో బాగం చేసుకొని జీవిస్తుంది. అందుకే రోగాలు నొప్పులు పల్లెదరి చేరవు. కాకులు, మేకలు, కోళ్ళు , కుక్కలు ఇత్యాదివి పల్లె ప్రజల జీవితాల్లో భాగం. వేకువ జామున కోడి కూతతో నిద్రలేచిన పల్లె సాయం సంధ్జ్యవేళ ఆవులు, గేదెలు ఇల్లుచేరడంతో ఆ రోజుకు సెలవిచ్చి.. నిద్రాదేవిని ఆశ్రయిస్తుంది. ఇక్కడ నేటి తరం గమనించాల్సింది ఏమిటంటే,..పెందలకడ పడుకొని, పెందలకడ లేవడం అన్నది మనిషి ఆరోగ్యానికి మొదటి సూత్రం అన్న మాట.

అసలువిశాయానికి వస్తే ….కొక్కరోకో ……అన్న కోడికూతతో పల్లె నిద్ర లేస్తుంది. అంటే…కోడి కూతతో పల్లె దినచర్య ప్రారంభమవుతుంది. 70 దశకంలో ఎక్కువగా సజ్జ, జొన్న ఆముద లాంటి పంటలే పండించేవారు. ]అయితే కొందరు రైతులు మాత్రం బావుల దగ్దర వరి సాగు చేసే వారు. కూరగాయలు పండించేవారు. అయితే ఇప్పటిలాగా రసాయనిక ఎరువులు వాడేవారు కాదు.సేంద్రియ ఎరువులే వాడేవారు. అంటే ఈ రోజు మనం గొప్పగా చెప్పుకుంటున్న ఆర్గానిక్ పంటలన్న మాట.

బావుల దగ్గర సాగుచేసే రైతన్నలు కొడికుతతో నిద్రలేచి ..ఎద్దులను తోలుకొని బావిదగ్గరకు బయలు దేరుతారు. ఒక పక్క ఎద్దుల మెడలో కట్టిన గంటలు,గజ్జెల సవ్వడి..మరో పక్క పల్లె అలికిడితో నిద్దుర లేచిన చెట్టు కొమ్మల్లోని పక్షుల కిలకిల రావాలు.. పల్లె తల్లికి వీనుల విందైన సుప్రభాత సంగీతం. అప్పట్లో ఇప్పటిలా ట్రాక్టర్లు ఉండేవికావు. అందుకే రైతులు పశువులపెంపకం వారి జీవనయాత్రలో ఓ భాగంగా ఉండేది. వ్యవసాయం లేని వారు సైతం పాడి కోసం గేదెలను పెంచుకునేవారు. అందుకే పల్లెల్లో పాడికి కొదువ ఉండేది కాదు.

రైతన్నలు బావులదగ్గరకు వెళ్లిన తర్వాత..ఇళ్ళల్లో ఆడవాళ్ళ హడావిడి మొదలవుతుంది. ఇంటి ముందు ఊడ్చి,పేడతో కళ్ళాపి చల్లి..ఏర్ర మన్నుతో అలికి..ముగ్గులు పెట్టడం..నిత్య కృత్యం..ఆ తర్వాత ఇల్లు ఊడ్చి వంటింట్లో పోయ్యిని శుభ్రం చేసి..అలికి ముగ్గులు వేసి..అంట్లు తోమడంతో ఇళ్లల్లో ఆడపడుచుల హడావిడి మొదలవుతుంది. పల్లెల్లో దాదాపు అన్ని ఉమ్మడి కుటుంబాలే. మనం ఎ ఇంటిలోకి తొంగి చూసినా ఉమ్మడి కుటుంబాల మమకారాల మకరందం, నాన్నమ్మ, తాతయ్యలతో మనుమడు, మనుమరాళ్ళ పరిహాసాలు.. ముసలివాళ్ళ చీవాట్లు .. అందులో కనుపించే ప్రేమ ఇట్టే అర్ధం అవుతుంది.

“లచ్చిమి ఇంకెంత సేపు పంతవే…..లే” అంటూ లక్ష్మి వాళ్ళ అమ్మ ..వంటింట్లోంచి..కేకేసింది.
తల్లీ పిలుపు వినగానే నుసులు కుంటు..దుప్పటిలో మళ్లీ ముడుచుకు పడుకుంది కూతురు లక్ష్మి..
“ఒసేయ్.. పోరీ అమ్మపిలుస్తోంది. లేవరాదే .”అంటూ కోడలికి వంత పాడింది లక్ష్మి నాన్నమ్మ.
“పెల్లీడుదకొచ్చిన పిల్ల ఇప్పటిదాకా పంతే గెట్లనే..ఇంటికి దరిద్రం”.అంటూ కంటిన్యూ చేసింది అప్పటికే లేచి ముంగిట్లో కూర్చొని..బొగ్గుతో పల్లు తోము కుంటున్న ముసలమ్మ. చికాకు పుట్టి దుప్పటిని పక్కన వేసి మంచంలో కూర్చుంది లక్ష్మి.

.”ముసల్డాన నీకెందుకు..ముఖం కడుగుతున్నావుగా..వెళ్లి అమ్మపోసే చాయ్ నీళ్ళు తాగి చావక..”అంటూ కసురుకుంటు మంచం దిగింది. లక్ష్మి. “చస్తా లే. చావకుండా నీ సూరు పట్టుకు వెలాడతాన ఎన్ది” అంటూ పెరట్లో గాబు దగ్గరకు వెళ్లి ముఖం కడుక్కుని వంటింట్లోకి వెళ్ళింది ముసలమ్మ.

“అత్తమ్మా..పొద్దున్నే దాని నోట్లో నోరు ఎందుకు పెడ్తవ్..దానికి నోరెక్కువ..” అత్తకు టీ అందిస్తూ అందీ కోడలు. “ఇది రోజు ఉందేదేగా..కొత్త కాదుగా” అంటూ టీ తాగింది అత్త..

“నానమ్మను అన్నది చాలు గానీ..నువ్వు ముఖం కడుక్కొని రా..వేడినీళ్లు గొంతులో పోసుకుంది” అంటూ కూతురును అరిచింది తల్లి.. తల్లి అరుపుతో ముఖం కడుక్కొని వచ్చి టీ తాగింది లక్ష్మి నాన్నమ్మ పక్కనే కూర్చొని.

“ఏంది నానమ్మ సంకలో దూరినవ్..మల్లేమి లొల్లి లేదుగా “అని ముసి ముసిగా నవ్వుతూ వంటింట్లో వంట పనిలో మునిగి పోయింది తల్లి.
తల్లి మాటల్లోని అంతరార్ధం తెలిసిన లక్ష్మి నాన్నమ్మను గట్టిగ వాటేసుకొని ముసల్ది చాలా మంచిది తెలుసా ? అంటూ తల్లిని ఉడికించింది. నాన్నమ్మను బిగ్గర వాటేసుకున్నట్లు నటిస్తూనే ముసలమ్మా బొడ్లో దోపుకున్న చేక్కుడు సంచిని లాగేసుకొని దూరంగా వెళ్ళింది లక్ష్మి.

“ఓస్ దొంగ ముండా సంకలో దూరి గారాలు పోయింది సంచి కోసమా?.. నీ సాద్యంగూలా” అంటూ కర్ర సాయంత్ఘో లేచి లక్ష్మిని పట్టుకునే ప్రయత్నం చే యబోయింది.

“ఓయ్ ముసల్దానా ఆ మూడుకాల్లేసుకొని నువ్వు లేసిరాకు.. నువ్వు పడి కాలో చెయ్యో పుటుక్కు అన్నదనుకో.. మా అయ్య అదే నీ కొడుకు నన్ను బతక నీయడే ” అని వ్యంగంగా దెప్పి మాట్లాడుతూ నానమ్మ దగ్గరకు వచ్చింది. చేక్కుడు సంచి నకన్నమ్మకు ఇచ్చింది. మళ్ళీ ఆమె పక్కన కూర్చోంది. ” ముసలీ ..మొన్న మీ తమ్ముని దగ్గరకు వెల్లొచ్చావుగా .. ఏమ్పెట్టిండే” అందీ.

“నీ ఏటకారం చాల్లే .. ఏదో వాడికి ఉన్నంతలో వాడు మర్యాద చేసిండు. అక్క చీర కొనుక్కోమని నాలుగు డబ్బులిచ్చుండు.” అంది నాన్నమ్మ.
” నిజమా నీ తమ్ముడు మంచోడేనే..నీకు ఈ వయసులో కూడా చీరా, సారే పెడుతుండు. అంటూ నాన్నమ్మ ఇగోను తట్టి లేపింది లక్ష్మి.

:”అత్తమ్మ అది కావాలనే రెచ్చగొడుతోంది. నువ్వు దానికి డబ్బుసంగతి చెప్పెసావు. నిన్ను ఇంకా అది బతుక నిస్తుందా ” అంది అప్పుడే వంటింట్లోంచి బయటకు వచ్చిన లక్ష్మి వాళ్ళ అమ్మ.

“ఓమ్మా ఏందీ నువ్వేమో సపోర్టు వస్తున్నావ్ .. మీ అన్న నిన్ను పుట్టింటికి తీసుకెళ్ళడు. నానమ్మ వాళ్ళ తమ్ముడు తీసుకెళ్ళి చీరకు డబ్బులిచ్చిండు. గొప్ప కదా. అది నాన్నమ్మ చెప్పుకోవద్దా ఏంటి. నీకు లేనీ పుట్టింటి ముచ్చట ముసల్దానికి ఉందని నీకు కడుపు మంట..”అంటూ నాన్నమ్మను గ పొగిడేసింది…వాళ్ళ అమ్మ తమ మధ్య వస్తే తన పాచిక పారాదని! అంటూ
లక్ష్మి వాళ్ళ నాన్నమ్మను వాటేసుకున్న సీన్ చూసిన లక్ష్మి తల్లికి ఓ వైపు నవ్వు వస్తున్నా ఆపుకొని ” వామ్మో నాన్నమ్మ, మనుమరాలి మద్ష్య నేనేన్డుకులే. మీరు మీరు ఏమయినా చేసుకోండి. అత్తమ్మా అది నీ దగ్గర ఉన్న డబ్బులకు పుటమేస్తుంది జాగ్రత్తా” అంటూ అక్కడి నుంచి లోనికి వెళ్ళింది.

తల్లి లోనికి వెళ్ళగానే ” ముస్లీ ముస్లీ ..సారీ నానమ్మా.. మా బంగారు నానమ్మా.. ఇంతకు మీ తమ్ముడు ఎన్ని డబ్బులు ఇచ్చిండే” అంటూ నానమ్మ ఒల్లో పడుకొని గోముగా అడిగింది…
” ఎహే ఆ డబ్బుల గురించి ఇప్పుడెందుకే. అయినా గారాలు పోతున్నవెంది కథ ” అంది నాన్నమ్మ.. ఏమిలేదు నాన్నమ్మ నాకు జడ రిబ్బన్లు ఒక జతే ఉన్నాయి. నువ్వు ఒక్క పదిరూపాయలు ఇస్తే ఇంకో జత కొనుక్కుంటా..” అంది లక్ష్మి ..

” దొంగ ముండా ..మీ అమ్మచెప్పింది నిజమే. నా డబ్బులమీద కన్నేసి.. నా దగ్గర ఒయ్యారాలు పోతున్నవన్న మాట. నాదగ్గర డబ్బులు లేవు ఏమి లేవు.. నా మీదు నుంచి లేవే ముందు” అంటూ మనుమరాలిని తన మీదినుంచి లేపి కూర్చోపెట్టింది. అలా నానమ్మ చేయడం, తిట్టడం మనుమరాలికి మామూలే. ఉమ్మడి కుటుంబాల్లో పెద్దవాళ్ళ తిట్లు ప్రేమగానే ఉంటాయి. వాళ్ళ కోపం పిల్లలకు ఓ సరదా..

” ముసల్దాన ప్రేమగా ఒల్లో పడుకుంటే లేపెసినావ్ కదా .. ఇక మీద నీతో మాట్లాడ. ” అంటూ అలిగినట్లు నటిస్తూ ఇట్లోకి వెళ్ళింది. అలా మనవరాలుచుసిన నాన్నమ్మ మనస్సు అదోలా అయింది. బెట్టు చేసినట్లు కాసేపు తాను నటించింది. కాని మనమరాలితో పోట్లాడకుండా.. మాట్లాడ కుండా ఉండలేదు ముసలమ్మ. ” ఒసేయ్ పోరి ఇక్కడకు రావే” మనవరాలిని పిలిచింది వాళ్ళ నాయనమ్మ. ” ఎందే ఇందాక గెంటేసి మల్లి పిలుస్తున్నావ్ ” అంటూ వచ్చింది లక్ష్మి.

లక్ష్మి రాగానే చేక్కుడు సంచిలోంచి పది రూపాయలు తీసి మనుమరాలికి ఇచ్చింది ముసలమ్మా. ఇదంతా వంటిన్తిలోంచి గమనిస్తున్న లక్ష్మి వాళ్ళ అమ్మ.. ” ఇద్దరు ఇద్దరే ” మనసులో అనుకోయి బయటకు అనేసింది. “అమ్మా నువ్వేమి కుల్లుకోవద్దు. నువ్వేమన్నా మా నాయనమ్మ బంగారం” అంటూ నాన్నమ్మకు ముద్దిచ్చి అక్కడ నుంచి తుర్రుమంది లక్ష్మి.

ఆకాశవాణిలో పత్రికల్లో గళం, కలంతో ప్రసిద్ధిగాంచినవారు డా. నాగసూరి వేణుగోపాల్ గారు. అరటిపండు ఒలిచి చేతిలో పెట్టినట్లు సైన్స్ విషయాలు ఆయన చెప్తుంటే యువతకి జోష్ వస్తుంది. వివిధ పేపర్లలో పుంఖానుపుంఖాలుగా ఆయన రాసిన వ్యాసాలు మనల్ని ఆలోచింపజేస్తాయి. సవ్యసాచిలా ఆకాశవాణిలో నిబద్ధతతో పని చేసి, రిటైరైనా కూడా ఉత్సాహపూరిత వ్యాసాలతో, ప్రసంగాలతోఎంతో మందికి స్ఫూర్తిదాతగా నిలుస్తున్నారు ఆయన. పాలు నీరులా కలిసిన దంపతులు హంసవర్ధిని వేణుగోపాల్ గార్లు ఒక్క నిముషం సమయం వృధా చేయకుండా కొత్త ప్రదేశాలు చూడటం, సభలకు హాజరుకావటం, సోషల్ వర్క్ తో కాలం గడపటం ముదావహం.

ఇక 2020లో వెలువడిన “వేణునాదం” ప్రతి ఒక్కరూ చదివితీరాల్సిన పుస్తకం. తన బాల్యం మొదలు అంచెలంచెలుగా ఎదిగిన విధానాన్ని ఆసక్తికరంగా వివరించారు. పాఠకుల్ని ఒక్క ఊపులో చదివించిన ఆ పుస్తకంతో మనం ఎన్నో విషయాలు తెల్సుకోవచ్చు. ఆయన జీవితం వడ్డించిన విస్తరికాదు. కార్యదీక్ష పట్టుదల ఏకాగ్రతతో ఆయన సాధించిన విజయాలు యువతకు మార్గదర్శకాలు.

1961లో రాయలసీమ లోని కొనతట్టుపల్లి అనే 40, 50ఇళ్లున్న పల్లెలో వ్యవసాయ కుటుంబంలో పుట్టారు. అమ్మ నాన్నలు శ్రీమతి గౌరమ్మ, శ్రీ సంజీవయ్యగార్లు.10మంది సంతానంలో 4 ఆడ, 6గురు మగపిల్లల్ని పెంచి పోషించిన వారిని గూర్చిఇలా రాశారు:

“నేను 8వవాడిని. అమ్మ చెప్పిన సుద్దుబుద్ధులు నాకు వెలుగు దివ్వెలు. ఇతరులు ఇచ్చింది తీసుకోరాదు, అలవోకగా చెప్పిన అమ్మ మాట శిలాశాసనం…. “
” మా నాన్న తన 10వ ఏట తన అన్నతో కల్సి కట్టుబట్టలతో వచ్చారు. కొప్పు ఉండేది నాన్నకి. నా 5వ ఏట దాన్ని తీసేశారు. ఆయన చనిపోయాక 2010నుంచి తెలుగు విశ్వవిద్యాలయం పాపులర్ సైన్స్ లో మా అమ్మ, నాన్నల పేర ప్రతి ఏటా కీర్తి పురస్కారం ఇస్తున్నాం”. నాగసూరి పుట్టపర్తిలో డిగ్రీ; ఎస్.వి. యూనివర్సిటిలో ఎం.ఎస్సీ. ఎం.ఫిల్ చేశారు. ఎం.ఎస్సీ ఫస్టియర్ లో ఫిజిక్స్ క్లాస్ బోర్ కొడ్తే కొండల్ని చూసేవాడినని కుండబద్దలు కొట్టినట్లు చెప్పటంలోనే ఆయన లోని నిష్కపటత్వం అవగతమౌతుంది. ఇలా మనసులోని మాటను, బాధలను మనం ఇతరులతో పంచుకోవటం వల్ల టెన్షన్ తగ్గుతుంది. ఇది నేటి యువత తెలుసుకోవాలి. విద్యార్ధిగా తన అనుభవాలు అధ్యాపకులప్రోత్సాహాన్ని ఇలా వివరించారు: “1971లో నేను 5వక్లాసు చదివేప్పుడు గోవిందరెడ్డి సార్ సోషల్ స్టడీస్ చెప్పేవారు. రోజూ రాజకీయాలు, దేశ ప్రపంచ విషయాలు చెప్పేవారు. అలా పుస్తకం చదివే అలవాటుకి బీజం పడి నేటికీ కొనసాగుతోంది.” ఇలా నేడు ప్రతి బడిలో టీచర్ల ప్రేరణ ఉండాలి.కానీ నేడది కరువైంది కదూ? 1975-76లో అన్నయ్య అంగడికొట్టులో పనిచేస్తూ చదువుకున్నారు. 1948-49 లో ప్రచురితమైన అట్టలూడిన ‘స్వర్ణ భారతి’ పుస్తకం ఆయన లో దాగిన రచయితను బైటకి లాగిందనే చెప్పొచ్చు. 1977-78లో తేటగీతిలో 17 పద్యాలు రాశారు. అదే సం. ‘ఆంధ్రపత్రిక’లో చిన్న కవిత ప్రచురింపబడటం ఓ మలుపు. ఇక 10 వ క్లాస్ లో బాగా ప్రభావితం చేసిన వారు శ్రీ కల్లూరు జానకి రామారావు గారు.

నెలకు 20 పైసలు పిల్లల దగ్గర వసూలు చేసి సోషల్ స్టడీస్ క్లబ్ నడిపి రకరకాల తెలుగు వారపత్రికలు, రీడర్స్ డైజెస్ట్, విజ్డమ్ మొదలైన పుస్తకాలు తెప్పించి పిల్లల చేత చదివించేవారు. ఇంటికి తీసుకెళ్లి చదువుకునే వారు. అలా వేణుగోపాల్ గారిలో సాహిత్య పిపాస రచనాసక్తి పొటమరించి రచయిత కావడానికి పునాది వేసింది.

2001-2010లో జర్నలిజంలో ఎం.ఏ., పి.హెచ్.డి చేయటంతో ఇక ఆయన కలం విజృంభించింది. అంతులేని అగాధ సముద్రం వంటి సాహిత్యంలో ఆయన కలం కదం తొక్కింది. ఆంధ్ర ప్రభ, ఆంధ్ర పత్రిక పఠనంతో పాటు నార్ల, విద్వాన్ విశ్వం, శ్రీపాద గార్లపై పుస్తకాలు రాశారు డా. నాగసూరి.

1968లో ఇంట్లో రేడియో మోగటంతో పొందిన ఆనందం అమూల్యం. ఇక ఆకాశవాణిలో ఉద్యోగం అదీ గోవాలో రావటం ఇంకో మైలురాయి. రొట్టె విరిగి నేతిలో పడింది అన్నట్లు ఆకాశవాణి ఉద్యోగంతో ఆయన కలలు సాకారమై రచయితగా, ప్రోగ్రామ్ ఎగ్జిక్యూటివ్ గా ఎందరో సాహితీమూర్తుల్ని కలుసుకొన్న భాగ్యం అబ్బింది. కలానికి బలం,గళానికి గుర్తింపు, శ్రోతల, పఠితల అభిమానంతో పాటు అవార్డులు, రివార్డులతో దేశమంతటికీ పరిచయమైనారు. గోవా, అనంతపురం, విజయవాడ, విశాఖపట్టణం, మద్రాసు, కడప తిరుపతి, హైద్రాబాద్ ఆకాశవాణి కేంద్రాలలో ఆయన వాణి బాణి, ఎందరో మహానుభావులతో పరిచయాలు మైలురాళ్లు. రోజుకి 8గంటలపైగా రేడియో ఉద్యోగం, 3 గంటలు రచనలతో కొన్నివేల వ్యాసాలు, 80పైగా పుస్తకాలు వేణుగారి అకుంఠిత దీక్ష ,పట్టుదల కి నిదర్శనం. “గౌరమ్మ నుంచి హంసమ్మ” దాకా సాగుతున్న ఆయన జీవిత ఆశయం ఏమంటే తెలుగు భాష పరివ్యాప్తికి సైన్స్ సామాన్యులకు చేరాలనేది. 1997 నుంచి 2010 దాకా ఆంధ్రభూమి దినపత్రికలో తెలుగులో రాసిన మీడియా టి.వి. ధారావాహికా వ్యాసాలు యూనివర్శిటీ విద్యార్థుల పరిశోధనలకు ఉపయోగపడ్డాయి.

ఈయనకు వచ్చిన ముఖ్య పురస్కారాలు :
ఆంధ్ర ప్రదేశ్ ప్రభుత్వ తెలుగుభాషా పురస్కారం,
తాపీధర్మారావు,
నార్ల వెంకటేశ్వరరావు పురస్కారాలు,
అధికార భాషాసంఘం అవార్డ్,

పాపులర్ సైన్స్ వ్యాసప్రచురణకు
డా.పరుచూరి రాజారాం గౌరవం,
జమ్మి శకుంతల అవార్డు మొదలైనవి.

ఇక పదవీవిరమణ చేసిన తర్వాత
మల్లవరపు జాన్ సాహితీ పురస్కారం,
జానమద్ది సాహితీ సేవా పురస్కారం,
పుట్టంరాజు బుల్లెయ్య రామలక్ష్మమ్మల సాహితీ పురస్కారం,
కొంపల్లి బాలకృష్ణ స్మారక సాహితీ ప్రతిభా పురస్కారం వచ్చాయి.
2025 నవంబర్ లో
ఆంధ్రప్రదేశ్ రచయితల సంఘం నుంచి జ్ఞానజ్యోతి పురస్కారం రాగా,
డిసెంబర్ మూడోవారంలో రామానుజన్ స్మారక గణిత అవార్డు ప్రదానమయ్యింది.

‘ముద్ర’ పేరుతో ఆంధ్రప్రభ ఆదివారం సంచికలో 2012-’13 కాలంలో తన బాల్యదశ విశేషాలతో జీవిత యాత్రను, స్వానుభవాలను ‘వేణునాదం’లా ఎదురుగా నిలబడి చెప్తున్నట్లు ఆయన కలం చేసిన విన్యాసం రచయిత ప్రతిభకు మచ్చుతునక. ఆయనకు భుజంతట్టినవారు శ్రీ కాళీపట్నం రామారావుగారు. అంతే విభిన్న విషయాలపై ఆయన కలం విన్యాసం పాఠకుల్ని అలరిస్తుంది. ఇప్పటిదాకా 80కి పైగా గ్రంథాలు వెలువరించారు. ఇంకా శతాధికం దాటాలని ఆశిస్తున్నాను.

పర్యావరణ కార్యక్రమాల రూపకల్పనలో ఆకాశవాణి తరుఫున ఆసియా పసిఫిక్ బ్రాడ్ కాస్టింగ్ సంస్థ మనిలా (ఫిలిప్పైన్స్)లో నిర్వహించిన సదస్సు- 2010లో పాల్గొనడం మరువలేని అనుభవం. వృత్తిలో సంతృప్తిపొందిన భాగ్యశాలి వేణుగారు. విజ్ఞాన శాస్త్రం ప్లస్ మానవతావాదం ఆయన మతం. ఈయన రాసిన వ్యాసాలను బడి పాఠ్యపుస్తకాలలో చేర్చితే సైన్స్ పై అవగాహన విద్యార్థులకు కలుగుతుంది. సరళమైన భాష, హాయైన శైలిలో సూటిగా, స్పష్టంగా రాసే, చదివించే నేర్పున్న రచయిత డా. వేణుగోపాల్ గారి కలం నిండు నూరేండ్లు సాహిత్య సేవ చేయాలని కోరుకుందాం.

డాక్టర్ కొండపల్లి నీహారిణి వెలుగుల దారి కవిత సమాజానికి వెలుగును పంచిన కవిత ఓ విశ్లేషణ

ప్రముఖ కవయిత్రి,జర్నలిస్ట్,కొండపల్లి నీహారిణి కలం నుండి జాలువారిన వెలుగుల దారి కవితపై విశ్లేషణా వ్యాసం.వెలుగుల దారి అనేది మనిషి జీవన యాత్రను సమగ్రంగా ప్రతిబింబించే కవిత.జీవితం అనే ప్రయాణంలో మనిషి అనుభవించే ప్రకృతి సౌందర్యం,భావోద్వేగ సంబంధాలు,కష్టాలు, సంతోషాలు మరియు చివరికి సంతోషంతో కలిగే తృప్తి,జీవితం అనే ప్రయాణంలో ఎదురయ్యేవిగా భావించవచ్చు.ఈ కవితలో రూపకాలూ,ప్రతీకలూ, ఉపమానాలూ,సమన్వయంతో జీవితం యొక్క వివిధ దశలను ప్రతిఫలింపజేస్తాయి.ఈ కవిత మొత్తం మనిషి జీవితం ఒక యాత్ర,ఒక వెలుగు దారి,ఒక ప్రస్థానం అనే దృక్కోణంలో సాగింది. బాల్యం నుండి వృద్ధాప్యం వరకు మానవ జీవన ప్రయాణం ఏ విధంగా భావోద్వేగాలు,అనుభవాలు, సందేహాలు,సంతోషాలు,వేదనలతో నిండి ఉంటుందో కవితలో గంభీరంగా ప్రతిఫలించింది.కవయిత్రి నీహారిణి వెలుగుల దారి కవితా చరణాల్లోకి వెళ్లి దృష్టిని సారిద్దాం.కవిత్వానుభూతుల లోకంలో విహరిద్దాం.

అనేకానేక వసంతాల ప్రకృతి/అనంతాకాశ దృక్కులు/జీవితాన్ని ప్రకృతిలో ఒదిగించి చూపిన ఈ కవితా పంక్తులు అనుభవాల విస్తారతను సూచిస్తాయి.వసంతాలు అంటే ఋతువులు కాదు. మనసులో పువ్వులా వికసించిన అనుభవాలు. అనంతమైన ఆకాశంలాగా ఈ అనుభవాలకు అవధులు లేవు అని చెప్పిన తీరు గొప్పగా ఉంది. అనేకానేక వసంతాల ప్రకృతి అనేది వ్యక్తి అనుభవాల వైవిధ్యాన్ని సూచిస్తుంది.వసంతాలు ఇక్కడ సంవత్సరాలను కాకుండా మనసులో పుట్టే కొత్త అనుభూతులను సూచిస్తాయి.అలాగే అనంతాకాశ దృక్కులు అనే కవితా పంక్తి జీవితంలోని అపారమైన దృక్పథాన్ని,విశాలమైన మనసును,ప్రపంచాన్ని చూసే విస్తారమైన చూపును సూచిస్తుంది.జీవితం ఒక గమ్యం కాదు.ఒక నిరంతర ప్రయాణం అని గుర్తు చేస్తుంది.
“కష్ట సుఖానుభవ సాగర పయనం/అనే కవితా పంక్తి జీవితం ఒక సముద్రయానం వంటిది అని సూచిస్తుంది.ఈ సముద్రంలో తరంగాల్లా కష్టాలు – సుఖాలు వరుసగా వచ్చి పోతూ ఉంటాయి.మనిషి వాటిని అధిగమిస్తూ ముందుకు సాగాలి అనే గొప్ప సందేశం ఇందులో ఇందులో ఉంది.
“ఓ పాత కాలపు ఆపాత మధుర గానం/అనే ఈ కవితా పంక్తి స్మృతి ప్రపంచాన్ని మన ముందుకు తెస్తుంది.మనిషి జీవితంలోని గత స్మృతులు ఒక మృదులమైన స్వరంలా మన చెవుల్లో మళ్లీమళ్లీ మార్మోగి మనసులో నిలిచిపోతాయి.ఇందులో అనుభూతి సున్నితంగా ఉంటుంది.సంగీతానికి సంబంధించిన ప్రతీక కొనసాగుతుంది.భావం సహజంగా మరియు సాహిత్య బద్ధంగా నిలిచిపోతుంది.పాతకాలపు ఆపాత మధుర గానం అనే రూపకం గత స్మృతుల మాధుర్యాన్ని ప్రతిపాదిస్తుంది.జీవితం వైపు తిరిగి చూసినప్పుడు గుర్తొచ్చే మధురమైన అనుభూతులు,మనిషికి ఓదార్పు నిస్తాయి అని కవయిత్రి స్పష్టపరుస్తున్నారు.
“మహావృక్ష రూపు,మనుగడ రూపు/సాధారణ బ్రతుకు చిత్రానికి ప్రేరణ/అసాధారణ భావ సౌందర్యానికి ఉదాహరణ/ఈ కవితా పంక్తులలో కవయిత్రి మనిషి జీవితాన్ని మహావృక్షంతో పోల్చారు.మహావృక్షం అనేది పరిరక్షణ,ఆశ్రయం, స్థిరత్వం,విస్తరణ అనే లక్షణాలతో నిండినది.అదే విధంగా మనిషి జీవితం కూడా కాలంతో పెరిగి, అనుభవాలతో విస్తరించి,తన చుట్టూ ఉన్నవారికి ఆధారంగా నిలుస్తుంది. మనుగడ రూపు అనేది జీవితం నిరంతరంగా కొనసాగుతూ తరతరాలకు మార్గాన్ని చూపించే శక్తిని సూచిస్తుంది.ఇలా మనిషి జీవితం ప్రతి రోజు సాధారణంగా కనిపించినప్పటికీ అది లోతైన అనుభవాలు,విలువలు,పరిపక్వతతో కూడినది.
“సాధారణ బ్రతుకు చిత్రానికి ప్రేరణ/సాధారణ బ్రతుకు చిత్రానికి ప్రేరణగా నిలిచే వ్యక్తులు మహావృక్షాల్లా మనుగడ సాగిస్తూ సాధారణ మనుషుల జీవితాలకు మార్గదర్శకులై నిలుస్తారు. నిజాయితీ,శ్రమ,నిబద్ధత,ప్రేమ వంటి విలువలు సాధారణ వ్యక్తుల జీవన విధానానికి శాశ్వత ప్రేరణ కలిగిస్తాయి.
“అసాధారణ భావ సౌందర్యానికి ఉదాహరణ/అనేది జీవితం సాదాసీదాగా కనిపించినా దానిలో దాగి ఉన్న భావోద్వేగాల విశాలత,సంబంధాల లోతు అనుభవాల అందం,చాలా అసాధారణమై ఉంటుంది అని తెలుస్తుంది.జీవితమే ఒక మహా వృక్షం.ప్రతి మనిషి జీవితం చిట్టచివరికి ఇతరులకు ప్రేరణగా నిలుస్తుంది.సాధారణ జీవితంలోని అసాధారణ సౌందర్యాన్ని చూపే ప్రయత్నం ఇది. జీవితం ఒక మహా వృక్షంలా విస్తరించడాన్ని సూచిస్తుంది.మనిషి బ్రతుకు సాధారణమైనదప్పటికి అందులో దాగి ఉన్న అసాధారణ సౌందర్యం,ప్రేరణ ఒక ముఖ్యమైన అంశంగా ఉంటుంది.ఈ కవితా పంక్తుల ద్వారా కవయిత్రి చెప్పేది మనిషి జీవితం మహావృక్షంలా నిలకడగా నిలుస్తుంది అని,దాని విస్తరించిన శాఖల వలె రోజు వారి బ్రతుకులో కనిపించే విలువలు మనకు ప్రేరణగా ఉంటాయి అని,ఆ జీవన ప్రయాణంలో నిక్షిప్తమైన భావ సౌందర్యం అసాధారణ ఉదాహరణగా నిలిచి మనిషిని సార్థకమైన జీవన గమ్యం వైపు నడిపిస్తుంది అనే గొప్ప సందేశాన్ని వ్యక్తం చేస్తున్నది.
“ఎన్ని గాలి దుమారాలో/ఎన్ని వడదెబ్బలో/అనేది సంసారంలో ఉన్న సహజ సంఘర్షణలను తెలియజేస్తుంది.జీవితంలో ఎదురయ్యే కష్టాలు, సామాజిక,ఆర్థిక,భావోద్వేగాలను ఈ భావాలు సజీవంగా ప్రతిబింబిస్తాయి.ఈ కవితా పంక్తులు జీవితం అందరికీ సవాళ్లతో కూడుకొని ఉన్నది అని ప్రతీకాత్మకంగా చెబుతాయి.మనిషి జీవన ప్రయాణంలో ఎదురయ్యే కష్టాలు,సంక్షోభాలు మరియు ప్రతికూల పరిస్థితులను ఈ పంక్తులు వ్యక్త పరుస్తాయి.ఇక్కడ గాలి దుమారం అనేది అకస్మాత్తుగా వచ్చిన సమస్యలను,జీవితాన్ని కుదిపేసే సంఘటనలను,మనసును దెబ్బతీసే ప్రతికూలతలను సూచిస్తాయి.అదే విధంగా వడదెబ్బ అనేది మనిషిని అలసటకు గురి చేసే దుస్థితులను,దీర్ఘకాలిక ఒత్తిడులను,శ్రమతో కూడిన దశలను మరియు ఆర్థిక భావోద్వేగ సమస్యల రూపాన్ని తెలియజేస్తుంది.మనిషిని ఎన్నో కష్టాలు, విపత్తులు పరీక్షకు గురిచేస్తాయి.మనిషి ప్రతికూలతలను ఎదుర్కొంటూ తన ఉనికిని కాపాడుకుంటూ ముందుకు సాగాలి అనే గొప్ప సందేశాన్ని అందిస్తుంది.
“జంట పక్షితో ఎగిరినప్పుడల్లా/తెలివయిన వృద్ధ పావురము వలతో/ఎగిరించినప్పటి మిత్రలాభ,మిత్ర భేద/కథల ప్రత్యక్షానుభూతి/ఈ కవితా పంక్తుల్లో
కవయిత్రి పంచతంత్ర కథలోని పావురాల సంఘటనను ఉదాహరణగా తీసుకున్నారు. పంచతంత్రం సాంప్రదాయకంగా నీతిని బోధించే కథల సమాహారం.అందులోని పావురాల కథ చిన్నప్పటి నుంచి స్నేహం,జాగ్రత్త,అనుభవం,వివేకం వంటి విలువలను బోధిస్తుంది.అందులోని కథ ఒక వేటగాడు చెట్టు కింద వల పరిచి గింజలు చల్లుతాడు‌.ఆ గింజలను చూసి చిన్న పావురాలు అమాయకత్వంతో వాటిని తినడానికి పరుగులు పెడతాయి.అయితే ఆ పెద్ద పావురం తన అనుభవంతో ఇది వేటగాడి ఉచ్చు అని హెచ్చరిస్తుంది.పెద్ద పావురం మాటలను పట్టించుకోకుండా చిన్న పావురాలు గింజల కోసం వెళ్లి వలలో చిక్కుకొంటాయి.పెద్ద పావురం మాట వింటే చిన్న పావురాలు వలలో చిక్కేవి కావు.చిన్న పావురాలకు ఈ దుస్థితి దాపురించేది కాదు.పెద్ద పావురం సూచనతో చిన్న పావురాలు వలతో పాటు ఎగిరిపోయి ప్రాణాలను కాపాడుకోవడం వల్ల వాటి కథ సుఖాంతమైంది.వృద్ధులు గొప్ప అనుభవజ్ఞులు. అటు వంటి వృద్ధుల మాటలు వినకపోతే ప్రమాదాల్లో చిక్కుకుంటారు.అనుభవం,జ్ఞానం, విచక్షణ,ముందస్తు జాగ్రత్తలు మనకు వృద్ధులు అందజేస్తారు.జీవితంలో అనుభవజ్ఞులైన పెద్దల సూచనలను గౌరవించాలి.ఉచ్చులో ఇరికించే ఆకర్షణీయమైన వాటికి దూరంగా ఉండాలి. ప్రమాదకరమైన వాటిని జాగ్రత్తగా పరిశీలించాలి అని కవయిత్రి తెలియజేస్తున్నది.అనుభవం లేని తప్పుడు నిర్ణయాలు జీవితాన్ని సంక్షోభంలో పడేస్తాయి.జ్ఞానులైన పెద్ద వారు చేసిన సూచనలు జీవితాన్ని రక్షిస్తాయి.పెద్దవారి మాట వినకపోతే పిల్లల భవిష్యత్తు అంధకారం అవుతుంది. అవివేకంతో తీసుకున్న నిర్ణయాల వల్ల వారి భావి జీవితం ప్రమాదంలో పడుతుంది.పెద్దల మాట చద్దన్నం మూటగా భావించాలి అనే సందేశం ఇందులో ఉంది.
“ఒంటరి గమనపు సావధానతకూ/జంటల అనుసంధానాల పొందిక/కవయిత్రి మనిషి జీవన ప్రయాణాన్ని రెండు విరుద్ధ రూపాలలో చూపిస్తూ వాటి అంతర్భావాన్ని కళాత్మకంగా ప్రతిపాదించింది. ఈ కవితా పంక్తుల్లో ఒంటరి గమనం అనేది వ్యక్తి స్వయంగా ఎదుర్కొనే జీవన మార్గానికి ప్రతీక. ఒంటరిగా ప్రయాణించడం అంటే నిర్ణయాలు, సందేహాలు,జాగ్రత్తలు – All are solely one’s responsibility.అందుకే దీనిని సావధానత అనే పదంతో అర్థవంతం చేసింది.ఒంటరితనం మనిషిలో నిగూఢమైన జాగ్రత్తను,ప్రతి అడుగులో చిత్తశుద్ధితో, పరిసరాల పట్ల అప్రమత్తతను కలిగి ఉండాలి అనే భావన.దీనికి విరుద్ధంగా జంటల అనుసంధానాల పొందిక అనే కవితా పంక్తి మనిషి సంబంధాల సౌందర్యాన్ని ప్రతిబింబిస్తుంది.జంటగా లేదా సమూహంగా ఉన్నప్పుడు జీవితం సులభతరం అవుతుంది.బాధ్యతలు పంచబడతాయి.ప్రయాణం మరింత సురక్షితమవుతుంది.అనుసంధానం అనే పదం ఇక్కడ బంధాలు,సహకారం,పరస్పర నమ్మకం,జీవనంలో భాగస్వామ్యం వంటి విలువలను సూచిస్తుంది.పొందిక అనే పదం ఆ అనుసంధానాల లోతైన బంధాన్ని,అందాన్ని, సమన్వయాన్ని తెలియజేస్తుంది.ఈ కవితా పంక్తుల ద్వారా కవయిత్రి ఒక గాఢమైన జీవిత సత్యాన్ని చెబుతున్నది.మన జీవితం ఒంటరితనపు బాధ్యతలతో పాటు సంబంధాలు పరస్పరానుబంధాలతో కూడిన సమ్మేళనం. ఒంటరిగా నడిచే చోట కాస్త జాగ్రత్త అవసరం.కలిసి నడిచే చోట బలము,ధైర్యం,ఆత్మవిశ్వాసం ఉంటాయి.జీవితంలో కొన్ని దారులలో మనమే ఒంటరిగా సావధానంగా నడవాలి.ఆ సావధానతే పరిపక్వత.ఒంటరితనంలో అవసరమైన అప్రమత్తతను,సంబంధాలలో దాగిన బలం పొందికలను హృద్యంగా ప్రతిపాదిస్తూ జీవితం రెండు ధోరణుల సమతుల్యతతోనే పూర్ణం అవుతుందని కవయిత్రి తెలుపుతున్నది.
“వృద్ధాప్యమనే వరద గూడు ఒకటేదో/త్రికాల సమేత ప్రేమామృత జల్లు కురిసే/ఈ కవితా పంక్తులు వృద్ధుల హృదయంలోని అపారమైన ప్రేమను, సహకారాన్ని,ఆశీర్వాదాల్ని ప్రతీకాత్మకంగా చూపిస్తాయి.వరద గూడు అనే రూపకం ఇక్కడ చాలా గంభీరమైన అర్థాన్ని సూచిస్తుంది.వరద గూడు కనిపిస్తే వర్షం పడబోతుందనే సంకేతం. వృద్ధులైన పెద్దలు తమ కుటుంబంలో తమ పిల్లలు కష్టాల్లో ఉన్నారని తెలిస్తే చాలు వెంటనే వారు కురిసే వరుణ జల్లులా సాయం అందిస్తారు.పిల్లలపై అంతు లేని ఆదరణను చూపిస్తారు.వారి ప్రేమకు కాల పరిమితి లేదు.అది త్రికాల సమేత ప్రేమామృత జల్లులా – గతాన్ని జ్ఞాపకం చేసుకుంటూ వర్తమానాన్ని అర్థం చేసుకుంటూ,భవిష్యత్తును ఊహిస్తూ సాగుతూనే ఉంటుంది.వృద్ధులను బలహీనులుగా చూస్తారు.కానీ వృద్ధుల ప్రేమ వర్షం లాంటిది.పిల్లలు కష్టాల్లో ఉన్నప్పుడు వారు తమకు చేతనైన సహాయం చేస్తారు.వారు చేతులు ముడుచుకొని కూర్చోరు.ఆకాశంలోని మేఘాల్లా తమ ప్రేమను,సాంత్వనను,సహానుభూతిని జల్లులుగా కురిపిస్తారు.ఈ కవితా పంక్తులు వృద్ధుల ప్రేమను వర్షంతో పోల్చుతూ జీవన సత్యాన్ని ప్రతిబింబిస్తున్నాయి.
త్రికాల సమేత ప్రేమామృత జల్లు అనే రూపకం వారి ప్రేమ గతం,వర్తమానం,భవిష్యత్తులలో నిరంతరం ప్రదర్శితం అవుతుందని సూచిస్తుంది.
“బాల్య పూచెండు పులకరింతలు/యవ్వనపు ఉలికిపాటులు/సముద్రమంత సహన సదృశ్యమయి/ఒకానొక చరమాంకపు చలన గీతాన్ని/సందేశంగా ఆలపించు/ బాల్య పూచెండు పులకరింతలు అనేది బాల్యంలోని ఆనందాన్ని,అమాయకత్వాన్ని కవయిత్రి ఇక్కడ పూచెండుతో పోల్చింది.పూలచెండు అనే రూపకంలో బాల్యంలోని అమాయకత్వం,నిర్మలత్వం,అల్లరి నవ్వులు,చిన్నచిన్న విషయాలకు ఉప్పొంగే ఆనందాలు స్పష్టమవుతాయి.బాల్యం అంటే వికసించే పుష్పం.బాల్యం కూడా అచ్చం పుష్పం లాంటిదే.బాల్యం అమాయకత్వంతో కూడిన చిన్న చిన్న సంతోషాలకు మురిసే నవ్వులతో కూడినట్టిది. పులకరింతలు అనే పదం బాల్యంలోని ఉప్పొంగే ఆనందాలను సూచిస్తుంది.ఈ కవితా పంక్తి బాల్యపు పరిమళభరితమైన,అందమైన,ఆశ్చర్యభరితమైన ప్రపంచాన్ని ప్రతిబింబిస్తుంది.

యవ్వనపు ఉలికిపాటు అనేది బాల్యాన్ని వెన్నంటి వచ్చే యవ్వన దశలోని భావోద్వేగాల కలయికను కవయిత్రి ఉలికి పాటులు అనే పదం ద్వారా తెలియ జేస్తుంది. యవ్వనం అల్లకల్లోలమైన భావోద్వేగాల ఉద్ధృతిని తెలియజేస్తుంది.యవ్వనం అంటే ఆశలు,వెర్రితనాలు,అస్థిరతలు,ఆత్రుతలు అన్నీ కలిసిన దశ.యవ్వనం అంటే వికాసపు శిఖరం, భావోద్వేగాల అల్లకల్లోలం.ఉలికిపాటు అనే పదంలో భావోద్వేగాల క్షోభ,ఆత్రుతలు,ఉద్రిక్తతలు దాగి ఉన్నాయి.యవ్వనంలో మనసు వేగంగా పరుగులు తీస్తుంది.ఆశలు ఉబికి వస్తాయి.జీవితంపై ఎనలేని తపన పెరుగుతుంది.ఈ కవితా పంక్తిలో యవ్వన దశలోని అస్థిరత,ఉత్సాహం,ఆందోళన,బలంగా ప్రతిఫలిస్తుంది.యవ్వనపు భావావేశాలను, భావోద్వేగాల జ్వాలలను,అలజడి గాలులతో ఊగే చెట్టును ఈ కవితా పంక్తి సూచిస్తుంది.
సముద్రమంత సహన సదృశ్యమయి అనేది ఇక్కడ కవయిత్రి పరిపక్వతను సముద్రంతో సారూప్యం చేస్తున్నది.సముద్రం లోతుగా,విశాలంగా,గంభీరంగా ఉంటుంది.అందులో ఎన్నో అలలు,కల్లోలాలు వచ్చినా అది తన పరిధిని కోల్పోదు.అదే విధంగా జీవితపు అనుభవాలు మనిషికి సహనం,స్థిరత్వం, లోతైన అవగాహనను అందిస్తాయి.ఇది పెద్దరికం, పరిపక్వత,సంయమనశీలతను ప్రతిబింబించే భావ చిత్రం.వృద్ధాప్య దశలో సముద్రం లాంటి గాంబీర్యం, స్థిరత్వం,పరిపక్వత ఉంటుందని కవయిత్రి తెలియజేస్తుంది.

“ఒకానొక చరమాంకపు చలన గీతాన్ని సందేశంగా ఆలపించు/ఇదే కవిత యొక్క మర్మసందేశాన్ని ఇచ్చే చివరి పంక్తి.ఇక్కడ చరమాంకపు చలన గీతం అనగా జీవితం చివరికి మనం మిగిల్చే జీవన సందేశం,అనుభవాల సారం,తర్వాత తరాలకు నేర్ప గల పాఠం.బాల్యంలో ఉన్న అమాయకత్వం, యవ్వనంలో వచ్చిన కదలికలు,పెద్దరికంతో పొందిన సహనం,ఇవన్నీ కలిపినప్పుడు జీవన గాథ ఒక గీతంలా మారుతుంది.ఈ గీతం ఇతరులకు శబ్దం కాదు.ఒక విలువైన సందేశం.జీవితాన్ని ఎలా గడపాలి?జీవితాన్ని ఎలా తట్టుకొని నిలవాలి? జీవితాన్ని ఎలా ప్రేమించాలి?అని నేర్పేది చలన గీతం.మనిషి జీవితం చివరికి ఒక బోధగా,ఒక మార్గదర్శినిగా మారుతుంది అని ఈ కవిత తెలుపుతుంది.చివరికి జీవితం ఒక సందేశమే.మన తర్వాత తరాలకు చెప్పే పాఠమే.ఈ కవితా పంక్తి మొత్తం కవితను దార్శనిక భావంతో ముగిస్తూ జీవిత యాత్ర ఒక పాటలా,ఒక ప్రవాహంలా,ఒక సందేశాత్మక అనుభవంలా ఉందని తెలియజేస్తుంది. ఈ కవితా పంక్తులు కలిపి మనిషి జీవన ప్రస్థానాన్ని అద్భుతంగా చిత్రిస్తాయి.బాల్యం పూసే పువ్వుల అమాయక సౌందర్యం,యవ్వనం గాలి అలికిడికి వచ్చే ఉద్వేగం,పెద్దరికం సముద్రం లాంటి సహనం ఈ మూడు దశల అనుభవాలను ఒక చలన గీతంగా రాబోయే తరాలకు కవయిత్రి అందించడం జరిగింది.
“సంతాన సమాదరణల చెమరింతలు/
సంతసానంద హేలల చిగురింతలు/
కావడి కుండల‌ గాథలు నడిచొచ్చు/నవతరాల నవ దిక్సూచి ‘వయసు పండిన’ వెలుగు దారి/ఈ కవితా పంక్తులు కుటుంబ జీవితంలో సంతానంతో వచ్చిన ఆనందాలు,తల్లిదండ్రుల అనుభవాల పరిపక్వత, భవిష్యత్తు తరాల మార్గదర్శకత వంటి లోతైన భావాలను అందంగా ప్రతిబింబిస్తున్నాయి.
సంతాన సమాదరణల చెమరింతలు ఈ కవితా పంక్తి తల్లిదండ్రులకు పిల్లల వలన కలిగే ఆదరణ, ప్రేమ ఇంటి నిండా కలిగే ఉత్సాహం గురించి చెబుతుంది.చెమరింతలు అనే పదం పిల్లల వల్ల కలిగే ఆనందపు జిలుగులు,ఇంటిలో వెలిగే పులకరింతల కాంతి రూపాన్ని వ్యక్తం చేస్తుంది. తల్లిదండ్రుల జీవితంలో సంతానమే వెలుగు, సంతోషాలకు నెలవు అని కవయిత్రి వ్యక్తం చేసింది.
“సంతసానంద హేలల చిగురింతలు/ఈ కవితా పంక్తి పిల్లల నవ్వులు,చిలిపితనాలు,చిన్నచిన్న అల్లర్లు, అల్లరి హేలల వల్ల ఇంట్లో చిగురించే కొత్త సంతోషాలను సూచిస్తుంది.చిగురింతలు అనే పదం కొత్తగా మొలకెత్తే ఆనందాలు అనే భావాన్ని బలంగా వ్యక్తం చేస్తున్నది.పిల్లల వల్ల ఇంటిలో ఒక పండుగ వాతావరణం నెలకొన్నది అని కవయిత్రి తెలియజేస్తుంది.
“కావడి కుండల‌ గాథలు నడిచొచ్చు/ఇది ఈ కవితలో ప్రాసంగికమైన రూపకం.భుజానికి రెండు వైపులా కావడి కుండల‌ను తగిలించి మోస్తున్నట్లుగానే జీవితంలో కూడా ఒక వైపు సుఖం, మరో వైపు దుఃఖం,ఒక వైపు విజయం,మరో వైపు ఓటమి,ఒకవైపు సుఖమైన బాధ్యతలు,మరో వైపు నిర్వహించాల్సిన కఠినమైన కర్తవ్యాలు అన్ని సమతుల్యంగా కావడికుండల్లా బాధ్యతగా మోస్తూ మనిషి ముందుకు నడవాల్సిందే.తల్లిదండ్రుల జీవితంలో కూడా సంతోషాలు,కష్టాలు రెండు కలిసి ఉంటాయి.ఇది జీవిత సమతౌల్యం,కుటుంబాన్ని భుజాలపై మోస్తూ నడిచే జీవన పరంపర కథ.
“నవతరాల నవ దిక్సూచి ‘వయసు పండిన’ వెలుగు దారి/ఈ కవితా పంక్తి మొత్తం కవితకు తాత్విక పరాకాష్టను అందిస్తుంది. వయస్సు పండిన వెలుగు దారి అంటే అనుభవం సంపాదించిన పెద్దల జ్ఞానం, తర్వాత తరాలకు దిక్సూచి మార్గదర్శిని అవుతుంది.జీవితంలో చూసిన అనుభవాలు, కష్టసుఖాలు కావడి కుండల గాథలు,తల్లిదండ్రులు కురిపించిన ప్రేమాభిమానాలు ఇవన్నీ రాబోయే తరాలకు వెలుగు చూపే బాటగా మారతాయి.పెద్దల అనుభవం పిల్లలకు మార్గదర్శకం అవుతుంది. తల్లిదండ్రుల జీవితం నవతరాలకు దిక్సూచి వలె నిలుస్తుంది. ఈ కవితా పంక్తులలో ఒక అందమైన జీవిత చిత్రం కళ్ళముందు కదలాడుతుంది.పిల్లలు తల్లిదండ్రుల జీవితాన్ని రంగుల మయం చేస్తారు. బుడిబుడి అడుగుల పిల్లలు చేసే అల్లరి,వారు చిందించే నవ్వులు,వారు చూపించే అపురూపమైన ప్రేమ,తల్లిదండ్రుల హృదయంలో సంతోషాలను నింపుతాయి.కుటుంబ జీవితం ఎప్పుడు సుఖదాయకం కాదు.కష్టసుఖాలు అనే రెండు కుండలను కావడిలా మోస్తూ నడవాలి.ఆ ప్రయాణంలో వచ్చిన అనుభవాలు చివరి తరాలకు మార్గదర్శకంగా నిలుస్తాయి.ఇది కుటుంబంలో ప్రేమ, బాధ్యత,అనుభవం,విలువలు,తరాల అనుబంధం గురించి చెప్పే హృదయాన్ని స్పర్శించే కవిత.ఈ కవిత మన జీవన యాత్ర సుఖదుఃఖాల సంగమం. సంసారంలోని సరిగమల సౌందర్యంతో కూడిన జీవన సార స్ఫూర్తితో నిర్మించిన గొప్ప కవిత.ప్రతి దశలోని భావాలను రూపకాలుగా,ప్రతీకలుగా, అనుభవాల తీగలుగా అల్లుతూ కవి వెలుగుతో నిండిన జీవన దృశ్యాన్ని ప్రదర్శించింది.వెలుగుల దారి కవిత మనిషి జీవితాన్ని ప్రకృతి,అనుభవ సంపద,మానవ సంబంధాలు,వయస్సు,ప్రేమ, బాధ్యత మరియు కాలచక్రాలతో సమన్వయంగా చూపించిన ఒక జీవన దార్శనిక కవిత.ఇందులోని రూపకాలు,తాత్వికత,భావవిశాలత,పాఠకుడి ఆత్మ పరిశీలనకు జీవన సారాంశాన్ని గ్రహించేందుకు దోహదపడతాయి.చక్కటి కవితను అందించిన కవయిత్రి కొండపల్లి నీహారిణి గారిని అభినందిస్తున్నాను.వారు మరిన్ని మంచి కవితా సుమాలు విరబూయించాలని మనసారా కోరుకుంటున్నాను.